III OSK 2267/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Artur Kuś Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2391/23 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2023 r. znak [...] w przedmiocie uchylenia postanowień statutu 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Centrum Edukacji Artystycznej w tej części, w której odmówiono uchylenia w § 35 ust. 5 zwrotów: "skromny i" oraz "o stonowanych kolorach", w § 35 ust. 7 zwrotów: "krótkich spódniczek/sukienek", "wyzywającego makijażu", "pomalowanych na kolorowo paznokci (za wyjątkiem lakieru bezbarwnego) i tipsów", "noszenia pirsingu" oraz § 38 ust. 5 i ust. 6 Statutu Liceum Sztuk Plastycznych im. [...] w [...], 2. uchyla w § 35 ust. 5 zwroty "skromny i" oraz "o stonowanych kolorach", w § 35 ust. 7 zwroty "krótkich spódniczek/sukienek", "wyzywającego makijażu", "pomalowanych na kolorowo paznokci (za wyjątkiem lakieru bezbarwnego) i tipsów", "noszenia pirsingu", a także w całości § 38 ust. 5 i ust. 6 Statutu Liceum Sztuk Plastycznych im. [...] w [...], 3. w pozostałym zakresie oddala skargę, 4. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w G. kwotę 1120 (jeden tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2391/23 oddalił skargę Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w G. (dalej skarżący lub Stowarzyszenie) na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej organ) z dnia [...] sierpnia 2023 r. znak [...] w przedmiocie uchylenia postanowień statutu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że w niniejszej sprawie kwestia sporną jest to, czy organ dokonując kontroli postanowień Statutu Liceum Sztuk Plastycznych im. [...] w [...], zwanego dalej jako również LSP w [...] wskazanych w decyzji prawidłowo nie uchylił części postanowień, gdyż nie dopatrzył się ich sprzeczności z przepisami prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że w uregulowaniu § 17 ust. 3 Statutu Liceum nie ma zapisu dotyczącego obowiązku uczestniczenia przez uczniów tej szkoły w zajęciach opiekuńczo-wychowawczych. Wbrew twierdzeniom Stowarzyszenia z zapewnionej w tym czasie opieki nad uczniami przez szkołę w postaci przebywania w czytelni pod nadzorem bibliotekarza nie można wywieść obowiązku uczestniczenia uczniów w zajęciach opiekuńczo-wychowawczych. Wykładnia dokonana przez organ § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1604) zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie bezpieczeństwa i higieny zgodnie z którą uczniowie obowiązani są spędzać przerwy w zajęciach pod nadzorem nauczyciela jest prawidłowa. Przerwa wobec nieuczestniczenia przez ucznia w lekcji religii lub etyki jest "przerwą w zajęciach" w rozumieniu tego przepisu. W ocenie Sądu, prawidłowo szkoła zgodnie z przepisami prawa określiła w § 17 ust. 3 Statutu Liceum sposób umożliwiający uczniom nieuczestniczącym w zajęciach religii lub etyki spędzania przerwy między obowiązkowymi zajęciami edukacyjnymi pod nadzorem nauczyciela - bibliotekarza. Obowiązek przebywania przez uczniów nieuczestniczących w zajęciach religii lub etyki w czytelni jest formą zapewnienia przez szkołę opieki i nadzoru nad uczniami oczekującymi na kolejne zajęcia lekcyjne. Właściwym działaniem ze strony szkoły jest zwolnienie ww. uczniów jeżeli zajęcia religii lub etyki wypadną na pierwszej lub ostatniej lekcji. Słusznie zatem organy stwierdziły, że przedmiotowe postanowienie Statutu Liceum jest zgodne z prawem. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie umieszczanie w statutach pewnych odmienności w regułach dotyczących ubioru (wyglądu) dziewcząt i chłopców jest zasadne. Skoro dyrektor szkoły może wprowadzić obowiązek noszenia przez uczniów jednolitego stroju na terenie szkoły, co w praktyce pociąga za sobą ustanowienie wersji damskiej i męskiej stroju, to w przypadku braku jednolitego stroju tym bardziej można zastrzec pewne minimalne odrębności dotyczące wyglądu dziewcząt i chłopców (np. w zakresie ubioru galowego dziewcząt na który składa się biała bluzka, ciemna spódnica, ciemna sukienka, stosowne obuwie). Zwłaszcza, że szkoła może uznawać reguły dotyczące ubioru za istotny aspekt działalności wychowawczej i zewnętrzny przejaw ogólnego poziomu szkoły. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego kwestii związanych z makijażem, malowaniem paznokci, czy też noszeniem piercingu podkreślić należy, że obowiązki ucznia wymienione w art. 99 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900) to katalog otwarty, co umożliwia umieszczenie w statucie także i innych wymagań. Skoro szkoły maja swobodę w ustalaniu swoich zasad to różne zakazy (np. farbowania włosów, wyzywającego makijażu, pomalowanych na kolorowo paznokci, noszenia piercingu) należy uznać za zgodne z ustawą. Nie ma bowiem przepisów prawa które zakazują takich praktyk. Jeżeli zatem do statutu szkoły wprowadzono takie zakazy to uczniowie są zobowiązani do ich przestrzegania. W ocenie Sądu, opisane w ww. zapisie statutu zasady ubioru czy też wymienione zakazy wbrew zarzutom skarżącego Stowarzyszenia nie mają na celu ograniczania praw uczniów, a ich wprowadzenie stanowi istotny element działalności wychowawczej szkoły. Prawidłowo zatem organy stwierdziły, że brak jest podstaw do stwierdzenia niezgodności przedmiotowych postanowień statutu z prawem. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że rację ma skarżące Stowarzyszenie, że niewłaściwą techniką prawodawczą jest powtarzanie w aktach niższego rzędu regulacji zawartych w aktach wyższego rzędu. Stosownie bowiem do treści § 137 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283) zwanego dalej ZTP zasadą jest, że "w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw oraz przepisów innych aktów normatywnych". Niemniej jednak, ustawodawca w art. 114 ustawy Prawo oświatowe umocował dyrektora specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1, do uchylenia statutu publicznej szkoły artystycznej albo niektórych jego postanowień, jedynie w przypadku jeżeli są one sprzeczne z prawem. Należy zauważyć, iż przywołana powyżej regulacja określająca zasady techniki prawodawczej ma charakter przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2022 r. poz. 1188) zwanej dalej ustawą o Radzie Ministrów, w której ustawodawca nie zobowiązał expressis verbis podmiotów, których nie dotyczą przepisy ustawy, do stosowania przepisów wykonawczych. Słusznie zatem organy uznały, że zasady w nim zawarte można traktować jedynie jako swoiste wytyczne w odniesieniu do aktów wydawanych przez organy szkoły. Z tego względu, w ocenie Sądu, zasadnie organy stwierdziły, że nie występuje niezgodność przedmiotowych postanowień Statutu z prawem, która uzasadniałaby ich uchylenie. Zdaniem Sądu odnosząc się do zarzutu Stowarzyszenia dotyczącego nieuzasadnionego przyznania w zakwestionowanych postanowieniach statutu uprawnienia do wniesienia odwołania "rodzicom lub prawnym opiekunom ucznia" wskazać należy, że zarzut ten jest bezpodstawny. Stosownie do treści art. 98 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 2023 poz. 2809) zwanej dalej K.r.o. rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka. Dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską aż do pełnoletności (art. 92 K.r.o.). Z chwilą uzyskania pełnoletniości władza wygasa ex lege. Stosownie do treści art. 95 K.r.o. władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Zgodnie z art. 96 § 1 K.r.o. rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Z treści powyższych przepisów bezsprzecznie wynika, że w imieniu małoletniego dziecka podejmuje czynności rodzic jako jego przedstawiciel ustawowy. Prawidłowo zatem zapis statutu uprawnienia do wniesienia odwołania "rodziców lub prawnych opiekunów ucznia". Wbrew twierdzeniom skarżącego także w przypadku ucznia pełnoletniego pomimo tego, że władza rodzicielska wygasa nie oznacza to braku możliwości reprezentowania pełnoletniego ucznia przez rodzica lub opiekuna prawnego. W ocenie Sądu, zasadnie zatem organy stwierdziły, że nie występuje niezgodność przedmiotowych postanowień Statutu z prawem, która uzasadniałaby ich uchylenie. Sąd pierwszej instancji uznał, że oceniając zgodność z prawem przepisu § 41 ust. 6 Statutu Liceum, zgodnie z którym "dla zwiększenia bezpieczeństwa rygorystycznie przestrzegany jest zakaz opuszczania terenu Zespołu przez uczniów tak długo, jak trwają zajęcia edukacyjno-wychowawcze dla danej klasy LSP" wskazać należy, że zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo oświatowe dyrektor szkoły sprawuje opiekę nad uczniami, a więc na nim spoczywa obowiązek zapewnienia uczniom bezpiecznych warunków rozwoju i nauki w trakcie przebywania na terenie szkoły. Zatem za bezpieczeństwo uczniów w czasie organizacji zajęć dydaktyczno-wychowawczych odpowiada dyrektor szkoły, a odpowiedzialność ta dotyczy również przerw między zajęciami. Każdy uczeń, również pełnoletni, uczęszczając do szkoły, akceptuje przestrzeganie zasad określonych w statucie szkoły, które są wiążące dla całej społeczności szkolnej. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że odnosząc się do zarzutu Stowarzyszenia dotyczącego nieuzasadnionego ograniczenia wolności poruszania się ucznia oraz wyboru miejsca pobytu przez ucznia poprzez zakaz opuszczania terenu szkoły przez uczniów tak długo, jak trwają zajęcia edukacyjno-wychowawcze dla danej klasy LSP" stwierdzić należy, że jest on bezzasadny. Przede wszystkim podkreślić należy, że zakaz ten ma na celu zapewnienia bezpieczeństwa przebywającym na terenie szkoły uczniom. Dyrektor ma obowiązek zadbać o bezpieczeństwo młodzieży zarówno podczas zajęć, jak i przerw między tymi zajęciami na terenie danej szkoły. To na dyrektorze szkoły spoczywa obowiązek zapewnienia uczniom bezpiecznych warunków rozwoju i nauki w trakcie przebywania na terenie szkoły. Nie można jednak zakazywać wychodzenia na boisko lub plac szkolny, skoro ustawa o bhp w szkole wskazuje, że powinno się umożliwić uczniom przebywanie w czasie przerw na świeżym powietrzu. W niniejszej sprawie taki zakaz nie został sformułowany. Przedmiotowy zapis Statutu Liceum nie ogranicza uczniom takiego prawa w związku z czym należy uznać, że jest zgody z obowiązującymi przepisami. Przedmiotowe postanowienie Statutu umożliwia więc zapewnienie skutecznej realizacji tych uregulowań i nie jest z nimi sprzeczne. Słusznie więc organy nie stwierdziły jego niezgodności z prawem i go nie uchyliły. Zaznaczyć należy, że zapis jest wiążący dla całej społeczności szkolnej w tym również uczniów pełnoletnich. Reasumując, Sąd podzielił stanowisko organów co do niezgodności z prawem postanowień § 17 ust. 2 i 4, § 22 ust. 6, § 28 ust. 2, § 35 ust. 2 pkt 7 i ust. 4, § 38 ust. 3 pkt 12 i 13, § 39 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 i 3, § 46 ust. 8, 9, 14, 21, 45 oraz § 51 ust. 3 Statutu Liceum. W ocenie Sądu, prawidłowo także organy stwierdziły, że w odniesieniu do zapisów Statutu Liceum w [...] zawartych w § 17 ust. 3, § 35 ust. 2 pkt 1, § 35 ust. 2 pkt 5, § 35 ust. 5, 6, 7, § 38 ust. 5 i § 41 ust. 6 brak jest podstaw do stwierdzenia ich niezgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom Stowarzyszenia, postępowanie przed organami przeprowadzone zostało zgodnie z ogólnymi zasadami procedury administracyjnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Stowarzyszenie, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło naruszenie: 1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w odniesieniu do podnoszonych przez stronę skarżącą zarzutów co do konstytucyjności przepisu § 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny mającego (pośrednio) zastosowanie przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji; 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji pominięcie i nierozpatrzenie podnoszonych przez skarżącego zarzutów co do konstytucyjności przepisu § 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny mającego (pośrednio) zastosowanie przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji; 3) prawa materialnego, a to § 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż z przepisu tego wynika po stronie ucznia bezwzględny obowiązek przebywania pod nadzorem nauczyciela w czasie przerw międzylekcyjnych oraz dłuższych przerw (tzw. "okienek"), podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu, dokonywana w sposób prokonstytucyjny oraz uwzględniająca aspekty celowościowe, powinna prowadzić do wniosku, że przepis ten nie obejmuje tzw. "okienek", a ponadto przewidziany w nim obowiązek spędzania przerw pod nadzorem nauczyciela nie ma charakteru bezwzględnego w tym znaczeniu, iż rodzic w imieniu ucznia niepełnoletniego lub uczeń pełnoletni mogą z owego nadzoru "zrezygnować" i w takim wypadku uczeń jest uprawniony do opuszczenia terenu szkoły na czas przerw w zajęciach; 4) prawa materialnego, a to art. 7 Konstytucji RP, art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 52 ust. 1 w zw. z art. 52 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. art. 95a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do zastosowania przy ocenie legalności zaskarżonego aktu niekonstytucyjnej normy wynikającej z przepisu § 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny, która to norma w rozumieniu przyjętym przez Sąd pierwszej instancji wykracza poza zakres delegacji ustawowej stanowiącej podstawę wydania rozporządzenia, jak również w sposób nieproporcjonalny ogranicza konstytucyjną wolność przemieszczania się oraz narusza zasadę wyłączności ustawy; 5) prawa materialnego, a to art. 44 ust. 1, art. 44 ust. 2 pkt 1 i 5 oraz art. 1 pkt 14 ustawy Prawo oświatowe poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ustanowienie bezwzględnego obowiązku przebywania uczniów pod nadzorem nauczyciela oraz bezwzględnego zakazu opuszczania przez uczniów terenu szkoły w czasie przerw między zajęciami edukacyjnymi jest właściwą formą realizacji przez szkołę publiczną zadań związanych z zapewnieniem uczniom opieki i bezpieczeństwa, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że taka forma realizacji tychże zadań nie jest dopuszczalna, a obowiązek przebywania pod nadzorem nauczyciela oraz zakaz opuszczania terenu szkoły w czasie przerw między zajęciami edukacyjnymi powinien mieć zastosowanie tylko do uczniów, których rodzice (względnie sami uczniowie pełnoletni) nie wyrazili woli odmiennej, zaś obowiązek zapewnienia uczniom opieki i bezpieczeństwa musi być realizowany w zgodzie z normami wynikającymi z aktów prawnych wyższego rzędu, w tym Konstytucji RP; 6) prawa materialnego, a to art. 98 ust. 1 pkt 17 in principio ustawy Prawo oświatowe, art. 99 in principio ustawy Prawo oświatowe oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż ustanowienie bezwzględnego obowiązku przebywania uczniów pod nadzorem pracownika szkoły oraz bezwzględnego zakazu opuszczania przez uczniów terenu szkoły w czasie przerw pomiędzy zajęciami edukacyjnymi, w tym w szczególności w czasie tzw. "okienek", mieści się w zakresie ustawowego upoważnienia do określenia w statucie szkoły publicznej obowiązków ucznia; 7) prawa materialnego, a to art. 52 ust. 1 w zw. z art. 52 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że postanowienia statutu szkoły publicznej, z których wynika bezwzględny zakaz opuszczania przez uczniów terenu szkoły w czasie przerw pomiędzy zajęciami edukacyjnymi, w tym w szczególności w czasie tzw. "okienek", nie stanowią nieproporcjonalnego ograniczenia konstytucyjnej wolności przemieszczania się oraz nie naruszają zasady wyłączności ustawy, - co w konsekwencji (zarzuty nr 1-7) doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, iż postanowienia § 17 ust. 3 oraz § 41 ust. 6 Statutu Liceum nie są sprzeczne z prawem i nie podlegały uchyleniu na podstawie art. 114 zd. pierwsze ustawy Prawo oświatowe; 8) prawa materialnego, a to art. 98 § 1 zd. pierwsze K.r.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż rodzic pełnoletniego ucznia (względnie: osoba będąca opiekunem prawnym pełnoletniego ucznia przed osiągnięciem przez niego pełnoletności) może reprezentować takiego ucznia w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie skreślenia z listy uczniów mimo braku pełnomocnictwa (tj. z mocy samego prawa), podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu powinna prowadzić do wniosku, iż z chwilą osiągnięcia pełnoletniości i wygaśnięcia władzy rodzicielskiej rodzic nie jest już uprawniony do reprezentowania dziecka wyłącznie z mocy samego prawa, lecz w celu reprezentowania go potrzebuje dodatkowej podstawy w postaci np. pełnomocnictwa; 9) prawa materialnego, a to art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) zwanej dalej K.p.a. w zw. z art. 127 § 1 K.p.a. w zw. z art. 68 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie jest sprzeczne z prawem przyznanie w statucie szkoły uprawnienia do wniesienia odwołania od decyzji o skreśleniu z listy uczniów wyłącznie "rodzicom lub prawnym opiekunom ucznia", podczas gdy Sąd pierwszej instancji powinien uznać, że stroną postępowania w przedmiocie skreślenia z listy uczniów mogą być jedynie uczniowie, którzy ponadto po osiągnięciu pełnoletności reprezentują się samodzielnie; 10) prawa materialnego, a to art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy o Radzie Ministrów poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przepisy rozporządzenia wydanego na podstawie wyrażonej w tym przepisie delegacji ustawowej mają zastosowanie tylko do Rady Ministrów oraz organów jej podległych, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu powinna prowadzić do wniosku, iż przepisy rozporządzenia są wiążące dla wszystkich organów ustawowo upoważnionych do tworzenia aktów normatywnych; 11) prawa materialnego, a to art. 7 oraz art. 2 Konstytucji RP w zw. z § 137 ZTP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie jest sprzeczne z prawem uregulowanie w statucie szkoły publicznej materii, która jest przedmiotem regulacji na poziomie ustawowym, w szczególności w sposób odmienny od regulacji ustawowej - co w konsekwencji (zarzuty nr 8-11) doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, iż postanowienia § 38 ust. 5 oraz § 38 ust. 6 Statutu Liceum nie są sprzeczne z prawem i nie podlegały uchyleniu na podstawie art. 114. zd. pierwsze ustawy Prawo oświatowe; 12) prawa materialnego, a to art. 2 Konstytucji RP, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dopuszczalne jest określenie w statucie szkoły publicznej zasad ubioru ucznia przy użyciu sformułowań: "schludny wygląd", "skromny i schludny strój", "wyzywający makijaż" oraz "stonowane kolory", podczas gdy taki sposób sformułowania postanowienia statutowego narusza wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę określoności przepisów prawa; 13) prawa materialnego, a to art. 98 ust. 1 pkt 17 in principio, art. 99 pkt 3 in principio oraz art. 100 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż ustanowienie obowiązków ucznia w zakresie ubioru w drodze regulacji statutowej obejmującej sformułowania: "schludny wygląd", "skromny i schludny strój", "wyzywający makijaż" oraz "stonowane kolory" mieści się w zakresie ustawowego upoważnienia do określenia w statucie zasad ubierania się uczniów na terenie szkoły - co w konsekwencji (zarzuty nr 12-13) doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, iż postanowienia § 35 ust. 5 oraz § 35 ust. 7 Statutu Liceum nie są sprzeczne z prawem i nie podlegały uchyleniu na podstawie art. 114 zd. pierwsze ustawy Prawo oświatowe; 14) prawa materialnego, a to art. 32 ust. 1 oraz art. 33 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dopuszczalne jest określenie w statucie szkoły zasad ubioru ucznia w sposób odmienny dla kobiet i mężczyzn, podczas gdy zróżnicowanie takie narusza wynikającą z art. 32 ust. 1 oraz art. 33 ust. 1 Konstytucji RP zasadę równości kobiet i mężczyzn; 15) prawa materialnego, a to art. 99 pkt 3 in principio oraz art. 100 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ustanowienie w statucie szkoły publicznej zasad ubioru ucznia w sposób określający rodzaj, kolor i inne główne aspekty wszystkich istotnych elementów stroju mieści się w zakresie ustawowego upoważnienia do określenia w statucie zasad ubierania się uczniów na terenie szkoły, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższych przepisów powinna prowadzić do wniosku, iż tego rodzaju regulacja statutowa stanowi w istocie nałożenie na ucznia obowiązku noszenia stroju jednolitego, co może nastąpić wyłącznie w trybie określonym w art. 100 ust. 1 i 3 ustawy Prawo oświatowe, - co w konsekwencji (zarzuty nr 14-15) doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, iż postanowienie § 35 ust. 6 Statutu Liceum nie jest sprzeczne z prawem i nie podlegało uchyleniu na podstawie art. 114 zd. pierwsze ustawy Prawo oświatowe; 16) prawa materialnego, a to art. 98 ust. 1 pkt 17 in principio oraz art. 99 in principio ustawy Prawo oświatowe poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ustanowienie w statucie szkoły publicznej obowiązków (zakazów) dotyczących wyglądu ucznia w aspektach innych niż ubiór mieści się w zakresie ustawowego upoważnienia do określenia w statucie szkoły obowiązków ucznia, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że regulacje takie wykraczają poza zakres upoważnienia ustawowego do określenia w statucie szkoły obowiązków ucznia; 17) prawa materialnego, a to art. 7 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dopuszczalne jest ustanowienie w statucie szkoły publicznej obowiązków (zakazów) dotyczących wyglądu ucznia w aspektach innych niż ubiór mimo braku wyraźnego upoważnienia ustawowego w tym zakresie; 18) prawa materialnego, a to art. 44 ust. 1 oraz art. 44 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy Prawo oświatowe poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zakazy w zakresie noszenia na terenie szkoły makijażu, pomalowanych paznokci lub piercingu są konieczne dla realizacji lub pozostają w związku z celami i zadaniami szkoły w zakresie działalności wychowawczej; 19) prawa materialnego, a to art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że postanowienia statutu szkoły publicznej ustanawiające zakazy w zakresie noszenia na terenie szkoły makijażu, pomalowanych paznokci lub piercingu nie stanowią nieproporcjonalnego ograniczenia prawa ucznia do decydowania o swoim życiu osobistym; 20) prawa materialnego, a to art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że postanowienia statutu szkoły publicznej ustanawiające zakazy w zakresie noszenia na terenie szkoły makijażu, pomalowanych paznokci lub piercingu nie stanowią nieproporcjonalnego ograniczenia wolności wyrażania poglądów, - co w konsekwencji (zarzuty nr 16-20) doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, iż postanowienie § 35 ust. 7 Statutu Liceum nie jest sprzeczne z prawem i nie podlegało uchyleniu na podstawie art. 114 zd. pierwsze ustawy Prawo oświatowe; 21) prawa materialnego, a to art. 114 zd. pierwsze ustawy Prawo oświatowe, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w odniesieniu do postanowień § 17 ust. 3, § 35 ust. 5-7, § 38 ust. 5-6 oraz § 41 ust. 6 Statutu Liceum nie zaistniała przesłanka "sprzeczności z prawem" oraz w związku z tym przyjęcie, iż zaskarżoną decyzją prawidłowo nie orzeczono o uchyleniu powyższych postanowień Statutu Liceum, - co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego oddalenia wniesionej skargi na decyzję. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a. i w konsekwencji uchylenie zaskarżonego decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2023 r. znak [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Jednocześnie Stowarzyszenie wniosło o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym (oświadczyło przy tym, że zrzeka się rozprawy). Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała. Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna jest częściowo zasadna. Zaskarżony wyrok zostanie poddany kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w granicach zarzutów skargi kasacyjnej. Ponieważ zarzuty te dotyczą wadliwej kontroli - w ocenie strony skarżącej kasacyjnie - kilku przepisów Statutu Liceum, to podstawą jej przeprowadzenia będą wskazane w skardze kasacyjnej te przepisy ww. Statutu. Pozwoli to na uporządkowanie stanowiska Sądu kasacyjnego. Pierwsza grupa zarzutów (zarzuty nr 1-7 skargi kasacyjnej) dotyczy nieprawidłowego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że treść § 17 ust. 3 oraz § 41 ust. 6 Statutu Liceum nie jest sprzeczna z prawem i nie podlega uchyleniu. Zgodnie z § 17 ust. 3 Statutu Liceum uczniowie nieobjęci nauką religii lub etyki, których rodzice świadomie z niej zrezygnują, mają zapewnioną opiekę na terenie zespołu – uczniowie ci mają obowiązek przebywania w tym czasie w czytelni pod nadzorem bibliotekarza, a jeżeli zajęcia religii lub etyki wypadają na pierwszej lub ostatnie lekcji, zwalniania są do domu. Stosownie zaś do treści § 41 ust. 6 ww. Statutu dla zwiększenia bezpieczeństwa rygorystycznie przestrzegany jest zakaz opuszczania terenu Zespołu przez uczniów tak długo, jak trwają zajęcia edukacyjno-wychowawcze dla danej klasy Liceum Sztuk Plastycznych. Przepisy te nie naruszają § 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny i Sąd pierwszej instancji nie dokonał błędnej jego wykładni. Zgodnie z jego treścią przerwy w zajęciach uczniowie spędzają pod nadzorem nauczyciela. Pod pojęciem przerwy należy rozumieć nie tylko kilku lub kilkunastominutowe stałe przerwy między zajęciami lekcyjnymi, ale każdą przerwę w zajęciach uczniów w danym dniu. Nie można uznać, że dłuższe przerwy tzw. "okienka" obejmujące całą jedną jednostkę lekcyjną są wyłączone z obowiązywania tego przepisu. Prowadziłoby to do nieakceptowalnego skutku, zgodnie z którym uczniowie byliby pod nadzorem nauczyciela w czasie krótkich przerw między poszczególnymi lekcjami, natomiast nie musieliby być pod nadzorem nauczyciela w czasie dłuższych przerw obejmujących np. okres 45 minut. Celem tej regulacji jest objęcie nadzorem uczniów przez cały czas ich pobytu w szkole. W czasie lekcji uczniowie są pod nadzorem nauczyciela prowadzącego zajęcia. Także w czasie przerw międzylekcyjnych uczniowie są pod nadzorem nauczyciela. W ten sposób zapewniony jest nadzór nad całym pobytem ucznia w szkole. Obowiązek pozostawania pod nadzorem nauczyciela przenosi na nauczyciela obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa uczniowi i za to bezpieczeństwo odpowiedzialny jest nauczyciel. Nie pozwala na zaakceptowanie odmiennej wykładni przyjętej w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji ani art. 7 Konstytucji RP, ani też art. 8 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP każdy organ władzy publicznej działa na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, że stanowiłoby naruszenie § 14 ust. 1 ww. rozporządzenia dopuszczenie do sytuacji, w której dyrektor danej szkoły nie zapewniłby uczniowi nadzoru ze strony nauczyciela. Nie został także naruszony art. 52 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu i wolność ta może podlegać ograniczeniom określonym w ustawie. Przebywanie ucznia w szkole i ograniczenie możliwości swobodnego opuszczania szkoły przed zakończeniem w danym dniu zajęć lekcyjnych nie dotyczy konstytucyjnej zasady wolności przemieszczania się, a w tym wolności zamieszkania i pobytu. Pobyt w szkole ucznia i konstytucyjna wolność przemieszczania się stanowią dwa odrębne zakresy regulacji. Regulacja objęta § 17 ust. 3 i § 41 ust. 6 Statutu Liceum nie stanowi także naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności uregulowanej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z jego treścią ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, a przy tym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Nie można również uznać, aby zawarty w § 17 ust. 3 i § 41 ust. 6 Statutu Liceum bezwzględny zakaz opuszczania przez uczniów terenu szkoły w czasie przerw pomiędzy zajęciami edukacyjnymi, w tym w szczególności w czasie tzw. "okienek", stanowił nieproporcjonalne ograniczenia konstytucyjnej wolności przemieszczania się zawartej w art. 52 ust. 1 i 3 Konstytucji RP oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP a także naruszał zasady wyłączności ustawy. Konstytucja nie reguluje zagadnień dotyczących przebywania ucznia w szkole, a tym samym nie można uznać, że możliwość wychodzenia ucznia w trakcie dłuższych przerw międzylekcyjnych stanowi konstytucyjnie gwarantowaną wolność lub konstytucyjnie gwarantowane prawo. Nie został także naruszony art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania, a upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. W tej sprawie rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach zostało wydane przez właściwy organ na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 95a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Zgodne z jego treścią minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny obowiązujące w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, z uwzględnieniem w szczególności warunków pracy i nauki w czasie pobytu w szkole, w tym w warsztatach, laboratoriach i pracowniach szkolnych oraz w czasie zajęć z wychowania fizycznego, w czasie zawodów sportowych i wycieczek turystycznych, oraz postępowanie w sprawach wypadków uczniów. Wprawdzie przepis ten już nie obowiązuje, ale stosownie do treści art. 365 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe, zgodnie z którym dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 95a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2019 r. poz. 1481) w brzmieniu dotychczasowym zachowują moc oraz mogą być zmieniane na podstawie tych przepisów do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 125 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 910). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie został także naruszony art. 8 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. Zgodnie z powołanym art. 8 ust. 1 Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie zajął stanowiska kwestionującego pozycję Konstytucji RP w systemie prawnym. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Stosowanie bezpośrednie przepisów Konstytucji ma miejsce wtedy, gdy mają one charakter norm prawnych samowykonalnych, tzn. do ich zastosowania nie są potrzebne inne normy prawne. Skoro zasady pobytu ucznia w szkole nie reguluje Konstytucja RP, to tym samym w tym zakresie nie ma przepisów konstytucyjnych mogących być stosowanych bezpośrednio. Wykładnia § 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny nie może prowadzić do umożliwiania uczniom w czasie ich przebywania w szkole do dowolnego opuszczania terenu szkoły. Nie jest zasadny także zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni przepisów prawa materialnego obejmujących art. 44 ust. 1, art. 44 ust. 2 pkt 1 i 5 oraz art. 1 pkt 14 ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe szkoły i placówki podejmują niezbędne działania w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły lub placówki i jej rozwoju organizacyjnego. Zakaz wychodzenia ucznia w czasie pobytu w szkole nie stanowi naruszenia celu wynikającego z ww. przepisu, jakim jest tworzenie optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej. Strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że w czasie 45 minutowej przerwy (tzw. okienka) uczeń mógłby np. kupić bilet miesięczny, realizować poza szkołą inne dodatkowe zajęcia lub aktywności lub zjeść obiad. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego spożycie przez ucznia obiadu w stołówce szkolnej nie wymaga wychodzenia poza teren danej szkoły, a zakup np. biletu miesięcznego ma z reguły charakter jednorazowy w czasie miesiąca i może być dokonany po opuszczeniu szkoły po skończonych przez ucznia zajęciach. Natomiast realizowanie innych zajęć niż szkole w czasie krótszych lub dłuższych przerw w nauce w danym dniu stanowi tylko formę akcentowania stanowiska strony skarżącej kasacyjnie. Zgodnie z art. 44 ust. 2 pkt 1 i pkt 5 ustawy Prawo oświatowe realizacja celu wynikającego z art. 44 ust. 1 tej ustawy dotyczy efektów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki oraz realizacji celów i zadań statutowych, a także zarządzania szkołą lub placówką. Wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjni realizacja celu w postaci tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz zapewnienie każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły lub placówki i jej rozwoju organizacyjnego możliwa jest wtedy, gdy uczeń pozostaje w czasie pobytu w szkole pod nadzorem nauczyciela. Trudno byłoby zapewnić uczniom opiekę i bezpieczeństwo w przypadku, gdyby opuszczali oni bez zgody nauczyciela teren szkoły przed upływem ostatniej lekcji lub ostatnich zajęć w danym dniu. Ewentualna odmienna w tym zakresie wola uczniów nie może prowadzić do naruszenia obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 1 pkt 14 ustawy Prawo oświatowe polski system oświaty zapewnia w szczególności utrzymywanie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki w szkołach i placówkach. Treść § 17 ust. 3 i § 41 ust. 6 Statutu Liceum nie narusza także i tego przepisu. Zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt 17 ustawy Prawo oświatowe statut szkoły zawiera w szczególności regulację praw i obowiązków uczniów, w tym przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły, a także tryb składania skarg w przypadku naruszenia praw ucznia. Bez wątpienia § 17 ust. 3 i § 41 ust. 6 Statutu Liceum reguluje obowiązki uczniów. Natomiast w z zakresie tak sformułowanych zarzutów art. 99 ww. ustawy nie poddaje się kontroli, ponieważ przepis ten składa się z 5 punktów, a strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała, który z tych punktów został niewłaściwie zastosowany w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Strona wnosząc skargę kasacyjną powinna precyzyjnie wskazać na te przepisy prawa materialnego, które w jej ocenie zostały niewłaściwie zastosowane przez sąd pierwszej instancji lub ten sąd dokonał ich błędnej wykładni. Naczelny Sąd Administracyjny nie może poprawiać lub precyzować zarzutu skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia sprzeczności z podanymi przepisami prawa § 17 ust. 3 oraz § 41 ust. 6 Statutu Liceum są niezasadne i w tym zakresie zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Kolejna grupa zarzutów skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 99 pkt 3 in principio oraz art. 100 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe polegającej na przyjęciu, że ustanowienie w statucie szkoły publicznej zasad ubioru ucznia w sposób określający rodzaj, kolor i inne główne aspekty wszystkich istotnych elementów stroju mieści się w zakresie ustawowego upoważnienia do określenia w statucie zasad ubierania się uczniów na terenie szkoły, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że tego rodzaju regulacja statutowa stanowi w istocie nałożenie na ucznia obowiązku noszenia stroju jednolitego, co może nastąpić wyłącznie w trybie określonym w art. 100 ust. 1 i 3 ustawy Prawo oświatowe. Dodatkowo strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że w tej sprawie Sąd pierwszej instancji niewłaściwie zastosował art. 32 ust. 1 oraz art. 33 ust. 1 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że dopuszczalne jest określenie w statucie szkoły zasad ubioru ucznia w sposób odmienny dla kobiet i mężczyzn, podczas gdy zróżnicowanie takie narusza konstytucyjną zasadę równości kobiet i mężczyzn. Naruszenie tych przepisów powinno, w ocenie strony skarżącej kasacyjnie, prowadzić do uchylenia § 35 ust. 6 Statutu Liceum. Zgodnie z jego treścią pod pojęciem ubiór galowy rozumie się w przypadku dziewcząt – białą bluzkę, ciemną spódnicę, ciemną sukienkę i stosowne obuwie, a w przypadku chłopców – białą koszulę, krawat, garnitur i stosowne obuwie. Zarzuty te są niezasadne z tego powodu, że wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjnie § 35 ust. 6 Statutu Liceum nie wprowadził obowiązku noszenia jednolitego stroju. Strój lub ubiór galowy nie stanowi ubioru codziennego, co wyraźnie wynika z porównania treści § 35 ust. 6 z treścią § 35 ust. 5 tego Statutu. Strój (ubiór) galowy obowiązuje w przypadku udziału uczniów w uroczystościach szkolnych lub innych ważnych wydarzeniach Szkoły. Nie jest przedmiotem tej skargi kasacyjnej ocena zaskarżonego wyroku w zakresie ustalenia, kiedy uczniowie powinni nosić strój galowy. Tym samym Sąd pierwszej instancji nie dokonał błędnej wykładni art. 100 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo oświatowe przyjmując, że regulacja zawarta w § 35 ust. 6 Statutu Liceum nie zawiera ani też nie zastępuje regulacji dotyczącej nałożenia obowiązku noszenia przez uczniów na terenie szkoły jednolitego stroju. Zgodnie z art. 100 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe w tych szkołach, w których nie wprowadzono obowiązku noszenia przez uczniów jednolitego stroju oraz w szkołach, w których nie tworzy się rad rodziców, statut szkoły określa zasady ubierania się uczniów na terenie szkoły. Pod pojęciem określenia zasad ubierania się uczniów na terenie szkoły można też rozumieć zasady ubierania się uczniów w stroje galowe i noszenia strojów galowych. Oznacza to, że w Statucie Liceum należało określić zasady ubierania się uczniów z uwzględnieniem strojów galowych. Ten wniosek potwierdza treść art. 99 pkt 3 ustawy Prawo oświatowe, zgodnie z którym obowiązki ucznia określa się w statucie szkoły z uwzględnieniem obowiązków w zakresie przestrzegania zasad ubierania się uczniów na terenie szkoły lub w przypadku uregulowanym w art. 100 tej ustawy - noszenia na terenie szkoły jednolitego stroju. Skoro statut Liceum Sztuk Plastycznych nie zawierał przepisów dotyczących jednolitego stroju, to określenie w tym akcie zasad ubierania się uczniów w stroje galowe było w pełni dopuszczalne. Przyjęcie w § 35 ust. 6 Statutu Liceum odrębnego określenia stroju galowego dla dziewcząt i dla chłopców nie stanowi naruszenia konstytucyjnej zasady równości (art. 32 Konstytucji RP) oraz równouprawnienia kobiet i mężczyzn (art. 33 Konstytucji RP). Odmienne wymagania wobec stroju galowego dziewcząt i chłopców mają swoje źródła w generalnie odmiennym ubieraniu się chłopców i dziewcząt. Mimo dostrzeganej pewnej uniformizacji także w tym zakresie, oczekiwania społeczne i kulturowe wymagają w ubiorze oficjalnym (galowym) pewnego zaakcentowania odmienności obu tych płci (kobiet i mężczyzn). Przyjęcie zróżnicowania stroju galowego wobec dziewcząt i chłopców nie stanowi ani naruszenia konstytucyjnej zasady równości, ani też nie jest naruszeniem zasady równouprawnienia kobiet i mężczyzn. Wymagany strój galowy w szkole nie stanowi naruszenia równych praw dziewcząt i chłopców w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym (art. 33 ust. 1 Konstytucji RP). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego to jednolity strój galowy tak dla chłopców jak i dziewcząt mógłby być traktowany jako dyskryminujący jedną z tych grup i w istocie przypisujący ją do drugiej grupy. Naczelny Sąd Administracyjny, tak jak i Sąd pierwszej instancji kontroluje zaskarżony akt na podstawie kryterium legalności, a tym samym ocena, czy dodatkowo w stroju galowym dziewcząt nie powinny znaleźć się np. ciemne spodnie stanowiłoby już ocenę na podstawie kryterium celowościowego. W tej sprawie zakres regulacji stroju galowego zawarty w § 35 ust. 6 Statutu Liceum nie narusza żadnego z powołanych przez stronę skarżącą kasacyjnie przepisów. Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 2 Konstytucji RP oraz art. 98 ust. 1 pkt 17 in principio, art. 99 pkt 3 in principio oraz art. 100 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe, polegającego na przyjęciu, że nałożenie na ucznia obowiązku noszenia "skromnego stroju", braku "wyzywającego makijażu" oraz noszenia ubioru w "stonowanych kolorach" mieści się w zakresie ustawowego upoważnienia do określenia w statucie zasad ubierania się uczniów na terenie szkoły, podczas gdy ww. sformułowania naruszają konstytucyjną zasadę określoności przepisów prawa. Tym samym, jak podnosi to strona skarżąca kasacyjnie, treść § 35 ust. 5 i 7 Statutu Liceum jest sprzeczna z prawem i powinna być uchylona na podstawie art. 114 zdanie pierwsze ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt 17 ww. ustawy statut szkoły reguluje w szczególności prawa i obowiązki uczniów, w tym przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły, a także tryb składania skarg w przypadku naruszenia praw ucznia. Powyższe oznacza, że to ze statutu danej szkoły uczeń powinien dowiedzieć się, jakie posiada uprawnienia lub jakie nakładane są na niego obowiązki. Treść statutu powinna być przy tym na tyle precyzyjna, aby nie było wątpliwości dotyczących tego, jakie uprawnienia i jakie obowiązki ciążą na uczniach. Stosowanie zwrotów ocennych lub klauzul generalnych nie jest wprawdzie wykluczone, ale powinno być stosowane tylko wówczas, gdy nie można w inny sposób uregulować danej materii. Zarówno art. 99 pkt 3 ustawy Prawo oświatowe jak i art. 100 ust. 6 tej ustawy wskazują, że do obowiązków ucznia określonych w statucie należy przestrzegania zasad ubierania się na terenie szkoły i zasady te określa statut. Skoro tak, to przede wszystkim statut ma określać zasady ubierania się, czyli noszenia określonego ubioru, obuwia, itd. Zasady te powinny być czytelne tak dla dyrektora szkoły, nauczycieli, rodziców, jak i przede wszystkim dla samych uczniów. Posługiwanie się pojęciami typu skromny strój lub nawet stonowane kolory jest na tyle ogólne, że trudno nadać im w miarę jednoznaczne znaczenie. Można je przyrównać do klauzul generalnych, tym niemniej trudno jest znaleźć taki system pozaprawny, w którym występuje jednolite lub chociażby ujednolicone rozumienia tych pojęć. Prowadzi to do różnorodności ich interpretacji, niejednakowych wymagań i kazuistycznego określania, co w konkretnym przypadku będzie stanowiło skromny strój. Może to zależeć od indywidualnej oceny (gustu) ucznia, rodzica lub nauczyciela, środowiska z którego pochodzą te osoby, a nawet reprezentowanego przez nich światopoglądu lub ocenie i powielaniu trendów w ubieraniu się w szczególności młodzieży (mody). Tym samym o ile w pełni zasadnym byłoby określenie zasad ubierania się uczniów w Statucie Liceum, to jednak zasady te powinny być tak uregulowane, aby nie pozwalały one na dowolną ich interpretację. Może to być nie tyle sposób uregulowania tej materii, ile stanowić źródło nowych konfliktów między przede wszystkim nauczycielami lub dyrektorem a samymi uczniami w zakresie oceny, jak należy rozumieć skromny ubiór. Prawo powinno dążyć do rozwiązywania problemów a nie ich tworzenia. Jeżeli statut danej szkoły posługuje się takimi pojęciami jak np. skromny ubiór, to powinien również eksplikować (wyjaśniać) te pojęcia tak, aby pozwalały one chociażby na ujednoliconą (lub nawet jednolitą) ich wykładnię. Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że z konstytucyjnej zasady państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji RP należy wyinterpretować także zasady pochodne, a jedną z nich jest zasada prawidłowej legislacji. Jeżeli dany przepis zawiera niedopowiedzenia lub zwroty, które nie mają jednoznacznych desygnatów w języku potocznym, to skutkiem tego uniemożliwia się przekonujące ustalenie treści normy prawnej przy zastosowaniu ogólnie przyjętych reguł wykładni. Taka treść przepisu nie spełnia wymogu prawidłowej regulacji. Przepisy powinny być dostępne dla ich adresatów w takim znaczeniu, że mogą oni dokonać ich jednolitej wykładni, czego zabrakło w części § 35 ust. 5 Statutu Liceum. Natomiast inaczej należy ocenić pojęcie "schludny strój" zawarte w § 35 ust. 5 Statutu Liceum. Zwrot te jest dość jednolicie definiowane w potocznym języku polskim. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego i Wielkim Słownikiem Języka Polskiego pojęcie "schludny" oznacza dbający, utrzymany w czystości, porządku (https://sjp.pwn.pl/slowniki/schludny.html; https://wsjp.pl/haslo/podglad/4093/schludny). Także Słownik Języka Polskiego z 1996 r. pod red. M. Szymczaka, tom III R-Z, s. 175 pod pojęciem schludnego ubioru rozumie ubiór czysty, utrzymany w czystości. Mimo braku odrębnego zdefiniowania pojęcia "schludny" strój można ustalić zakres jego znaczenia. Schludny strój to strój czysty, czyli utrzymany w czystości. Tym samym mimo odesłania do klauzuli generalnej w § 35 ust. 5 Statutu Liceum stanowiącą zwrot "schludny strój" można ustalić dość precyzyjne zdefiniowanie tego pojęcia. W związku z tym w § 35 ust. 5 Statutu Liceum uchyleniu ulegają tylko dwa zwroty: "skromny i" oraz "o stonowanych kolorach". Pojęcie stonowanych kolorów nie ma jednolitego znaczenia w języku potocznym. Przykładowo Wielki Słownik Języka Polskiego pod pojęciem stonowane barwy rozumie takie barwy, które mają stać się mniej nasycone kolorystycznie (https://wsjp.pl/haslo/podglad/75759/stonowac-sie/5191709/o-barwach). Nadal jednak ustalenie, kiedy dane barwy są mniej lub bardziej nasycone pozostaje nieokreślone. Także § 35 ust. 7 Statutu Liceum reguluje zarówno częściowo zasady noszenia ubioru na terenie Liceum, jak i inne zasady. Zgodnie z jego treścią zabrania się noszenia krótkich spódniczek/sukienek, dekoltu, odkrytych ramion, prześwitujących ubrań, krótkich swetrów/bluzek odsłaniających brzuch, wysokich obcasów, wyzywającego makijażu, pomalowanych na kolorowo paznokci (za wyjątkiem lakieru bezbarwnego) i tipsów, noszenia pirsingu (powinno być piercingu). Zakaz dotyczący wyzywającego makijażu, pomalowanych na kolorowo paznokci (za wyjątkiem lakieru bezbarwnego), tipsów oraz piercingu nie dotyczy ubioru ucznia, ale jego wyglądu. Nie budzi żadnych wątpliwości, że Prawo oświatowe nie upoważnia do regulacji w statutach szkół wyglądu uczniów. W ocenie Sądu pierwszej instancji taka jednak regulacja jest dopuszczalna z tego powodu, że art. 98 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe nie zawiera pełnego katalogu regulacji statutowych i posługuje się zwrotem "statut szkoły zawiera w szczególności ...". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w normie delegacyjnej zwrot "w szczególności" nie zawsze oznacza dowolność zamieszczenia regulacji nie wynikającej wprost z takiego przepisu upoważniającego. Gdyby było inaczej, to wówczas każda dowolna treść mogłaby znaleźć się w akcie wydanych na podstawie delegacji ustawowej, o ile nie naruszałaby regulacji ustawy. W przypadku obowiązków nakładanych w statucie na uczniów należy mieć na uwadze gwarancyjnych charakter przepisów ustawowych co oznacza, że w każdej takiej sytuacji należy precyzyjnie ustalić, czy brak wyraźnego upoważnienia do wprowadzenia w statucie regulacji w zakresie obowiązków ucznia stanowi o dopuszczalności tej regulacji, czy też wskazuje na zakaz takiej regulacji. Pomocna w tym zakresie będzie treść art. 99 ustawy Prawo oświatowe, zgodnie z którą obowiązki ucznia określa się w statucie szkoły z uwzględnieniem obowiązków w zakresie: 1) właściwego zachowania podczas zajęć edukacyjnych; 2) usprawiedliwiania, w określonym terminie i formie, nieobecności na zajęciach edukacyjnych, w tym formy usprawiedliwiania nieobecności przez osoby pełnoletnie; 3) przestrzegania zasad ubierania się uczniów na terenie szkoły lub noszenia na terenie szkoły jednolitego stroju - w przypadku, o którym mowa w art. 100 tej ustawy; 4) przestrzegania warunków wnoszenia i korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych na terenie szkoły oraz 5) właściwego zachowania wobec nauczycieli i innych pracowników szkoły oraz pozostałych uczniów. Oznacza to, że określając obowiązki ucznia w szkole należy kierować się ww. wskazań. Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 98 ust. 1 pkt 17 in principio i art. 99 pkt 3 in principio ustawy Prawo oświatowe należy stwierdzić, że o ile ustawodawca zobowiązał do regulacji w statucie szkoły zasad ubierania się uczniów, to brakuje odrębnego upoważnienia do regulacji zasad wyglądu uczniów. Zasady ubierania się uczniów nie realizują żadnego z obowiązków wynikających z art. 99 ww. ustawy. Tym samym pominięcie zarówno w art. 98 ustawy Prawa oświatowego, jak i w art. 99 tej ustawy upoważnienia do regulacji w statucie szkoły wyglądu ucznia należy uznać za celowe pominięcie tej kwestii przez ustawodawcę. Oznacza to, że wygląd ucznia nie może być regulowany w statucie szkoły. W związku z tym w § 35 ust. 7 Statutu Liceum jako wykraczające poza zakres delegacji ustawowej należy uznać takie zwrotu jak: "wyzywający makijaż", "pomalowane na kolorowo paznokcie (za wyjątkiem lakieru bezbarwnego)", "tipsy i noszenie piercingu". Jednakże uchyleniu podlega także zwrot "krótkich spódniczek/sukienek" nie z tego powodu, że taka regulacja nie może pojawić się w statucie szkoły, ale z tego powodu, że w żaden sposób nie określono, co należy rozumieć pod pojęciem krótkiej spódniczki/sukienki i jak ową "krótkość" ustalać. W tym zakresie trafne są także zarzuty naruszenia art. 7 Konstytucji RP zgodnie z którym organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa. Regulacja w Statucie Liceum wyglądu ucznia stanowi naruszenie zasady legalności. Podstawą do wprowadzenia takiej regulacji w § 35 ust. 7 Statutu Liceum nie mógł być także art. 44 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, zgodnie z którym szkoły i placówki podejmują niezbędne działania w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły lub placówki i jej rozwoju organizacyjnego. Działania te dotyczą m.in. efektów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki oraz realizacji celów i zadań statutowych a także organizacji procesów kształcenia, wychowania i opieki (art. 44 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy Prawo oświatowe) Trafnie w tym zakresie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że także ww. przepisy nie uzasadniają wprowadzenie w statucie szkoły zasad dopuszczalnego wyglądu ucznia i nie pozostają w związku z celami i zadaniami szkoły w zakresie działalności wychowawczej. Art. 47 Konstytucji RP chroni prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Regulacja statutowa wyglądu ucznia stanowi ingerencję w decydowanie o swoim życiu osobistym tego ucznia. Prawo to, do chwili osiągniecia pełnoletności posiadają rodzice oraz ewentualnie inni prawni opiekunowie dziecka. Prawa do ingerencji w życie osobiste ucznia nie ma szkoła. Natomiast nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że postanowienia statutu szkoły publicznej ustanawiające zakazy w zakresie noszenia na terenie szkoły makijażu, pomalowanych paznokci lub piercingu nie stanowią nieproporcjonalnego ograniczenia wolności wyrażania poglądów. Zgodnie z art. 54 ust. 1 Konstytucji RP każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Zawarta w § 35 ust. 7 Statutu Liceum regulacja wyglądu nie dotyczy wolności wyrażania poglądów przez ucznia. Trafny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 98 § 1 zdanie pierwsze K.r.o. polegającej na przyjęciu, że rodzic lub opiekun prawny pełnoletniego ucznia może reprezentować takiego ucznia w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie skreślenia z listy uczniów bez pełnomocnictwa, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższego przepisu powinna prowadzić do wniosku, iż z chwilą osiągnięcia pełnoletniości i wygaśnięcia władzy rodzicielskiej rodzic nie jest już uprawniony do reprezentowania dziecka wyłącznie z mocy samego prawa, lecz w celu reprezentowania go potrzebuje dodatkowej podstawy w postaci pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 98 § 1 zdanie pierwsze K.r.o. rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Art. 92 K.r.o. stanowi zaś, że dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską. Reprezentacja wynikająca z powołanego art. 98 § 1 K.r.o. jest przykładem przedstawicielstwa ustawowego w rozumieniu art. 96 Kodeksu cywilnego, pozwalającego przedstawicielowi (rodzicowi lub opiekunowi prawnemu) na działanie w imieniu niepełnoletniego dziecka bez składania w tym zakresie żadnego oświadczenia przez to dziecko (czyli przez reprezentowanego). Z chwilą, kiedy dziecko uzyskuje pełnoletność władza rodzicielska rodziców (opiekunów prawnych) wygasa ex lege, a tym samym także i podejmowanie czynności na rzecz pełnoletniego dziecka nie może opierać się na przedstawicielstwie ustawowym określonym w art. 98 § 1 zdanie pierwsze K.r.o. Trafnie strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że treść § 38 ust. 5 Statutu Liceum, zgodnie z którym od decyzji o skreśleniu ucznia z listy uczniów Liceum Sztuk Plastycznych służy odwołanie rodzicom lub prawnym opiekunom ucznia do Kuratorium Oświaty w Poznaniu – Wydziału Nadzoru Pedagogicznego w [...], w terminie 14 dni od dnia jej skutecznego doręczenia, za pośrednictwem dyrektora Liceum Sztuk Plastycznych. Zgodnie z art. 68 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo oświatowe ucznia objętego obowiązkiem szkolnym nie można skreślić z listy uczniów. Wyjątek dotyczy ucznia szkoły artystycznej objętego obowiązkiem szkolnym, którego dyrektor szkoły artystycznej może skreślić ucznia z listy uczniów w trybie określonym w art. 68 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe, po uzyskaniu pozytywnej opinii specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1 tej ustawy. Tym samym w przypadku ucznia szkoły artystycznej jeżeli decyzja o jego skreśleniu zostaje wydana przed uzyskaniem wieku 18 lat, kiedy to wygasa obowiązek szkolny, to wówczas czynności prawne w imieniu takiego ucznia podejmują jego rodzice lub opiekunowie prawni nie na podstawie § 38 ust. 5 Statutu Liceum, ale art. 98 § 1 zdanie pierwsze K.r.o. Jeżeli zaś uczeń osiągnął wiek 18 lat, to wówczas samodzielnie ma prawo do podejmowania takich czynności jak wniesienie odwołania, a co najwyżej rodzice (opiekunowie prawni) pełnoletniego ucznia mogą działać jako jego pełnomocnicy. Tym samym § 38 ust. 5 Statutu Liceum zgodnie z którym tylko rodzice lub opiekunowie prawni ucznia niezależnie od uzyskania przez niego pełnoletności mają prawo do wniesienia odwołania od decyzji o skreśleniu takiego ucznia z listy uczniów Liceum Sztuk Plastycznych im. [...] w [...] w istotnym zakresie narusza prawo. Nie można w statucie szkoły regulować materii ustawowej i to odmiennie uregulowanej w ustawie. Trafnie podnosi strona skarżąca kasacyjnie, że skoro stroną decyzji o skreśleniu pełnoletniego ucznia z listy uczniów Liceum Sztuk Plastycznych w [...] jest uczeń, to ten uczeń jako strona ma prawo do wniesienia odwołania (art. 127 § 1 K.p.a.). Taka regulacja statutowa zawarta w § 28 ust. 5 Statutu Liceum narusza zasady techniki prawodawczej zawarte w § 137 ZTP. Zgodnie z jego treścią w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw oraz przepisów innych aktów normatywnych. Zasada ta dotyczy wszystkich aktów normatywnych o charakterze wewnętrznym (§ 133 ZTP). Nie został natomiast naruszony art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy o Radzie Ministrów. Zgodnie z tym przepisem Prezes Rady Ministrów po zasięgnięciu opinii Rady Legislacyjnej ustala, w drodze rozporządzenia zasady techniki prawodawczej. W tej sprawie żadna ze stron nie kwestionuje wydania ww. rozporządzenia na podstawie art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy o Radzie Ministrów. Ponieważ § 38 ust. 5 Statutu Liceum narusza prawo, to także wadliwym jest § 38 ust. 6 tego Statutu, regulującym czynności podejmowane po wniesieniu odwołania od decyzji o skreśleniu ucznia z Liceum Sztuk Plastycznych w [...] przez rodziców lub opiekunów prawnych ucznia. Przepis ten jest zbędny, skoro tożsamą regulację zawiera art. 132 § 1 K.p.a. i art. 133 K.p.a. Przy czym treść § 38 ust. 6 pkt 1 Statutu Liceum jest odmienna niż treść art. 132 § 1 K.p.a., co dodatkowo świadczy o wadliwości przepisu statutowego. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39). Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd (por. wyrok NSA z 7 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 1329/19). Jeśli w uzasadnieniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego znajduje się ocena ustaleń stanu faktycznego dokonana na podstawie akt, to nawet w sytuacji, gdy jest ona odmienna od oceny prezentowanej przez stronę, nie można zasadnie twierdzić, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jako uchybienie procesowe może stanowić skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, jeżeli jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na art. 134 § 1 P.p.s.a. należy wykazać, że sąd pierwszej instancji powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale również wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt I OSK 1621/24). Taka sytuacja miała miejsce w tej sprawie. Strona skarżąca kasacyjnie w piśmie procesowym z dnia 2 kwietnia 2024 r. (akta sądowe, karty nr 91-96) podnosiła argumentację uzasadniającą uchylenie niektórych postanowień Statutu Liceum, a mimo to argumentacji tej Sąd pierwszej instancji nie podzielił. Mając powyższe należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. oraz art. 114 ustawy Prawo oświatowe w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Centrum Edukacji Artystycznej z dnia [...] marca 2023 r. w części, w której odmówiono uchylenia § 35 ust. 5 Statutu Liceum w zakresie zwrotów: "skromny i" oraz "o stonowanych kolorach"; § 35 ust. 7 w zakresie zwrotów: "krótkich spódniczek/sukienek", "wyzywającego makijażu", "pomalowanych na kolorowo paznokci (za wyjątkiem lakieru bezbarwnego) i tipsów", "noszenia pirsingu" oraz § 38 ust. 5 i ust. 6 Statutu Liceum Sztuk Plastycznych im. [...] w [...]. W punkcie drugim po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2023 r. znak [...] w przedmiocie uchylenia postanowień Statutu Liceum Sztuk Plastycznych im. [...] w [...], Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w § 35 ust. 5 w zakresie zwrotów: "skromny i" oraz "o stonowanych kolorach"; w § 35 ust. 7 następujące zwroty: "krótkich spódniczek/sukienek", "wyzywającego makijażu", "pomalowanych na kolorowo paznokci (za wyjątkiem lakieru bezbarwnego) i tipsów", "noszenia pirsingu", a także w całości § 38 ust. 5 i ust. 6 Statutu Liceum. Przyczyną częściowego uchylenia § 35 ust. 5 było posłużenie się zwrotami nieokreślonymi i niezdefiniowanymi w tym Statucie, a tym samym wprowadzenie obowiązku noszenia skromnego ubioru o stonowanych kolorach co oznacza, że zarówno uczniowie, jak i nauczyciele, dyrektor oraz rodzice mogą dowolnie interpretować tak określone wyrażenia. Dotyczy to także zwrotu "krótkich spódniczek/sukienek" zawartego w § 35 ust. 7 Statutu Liceum. Uchylenie w powołanym § 35 ust. 7 Statutu Liceum zwrotów "wyzywającego makijażu", "pomalowanych na kolorowo paznokci (za wyjątkiem lakieru bezbarwnego) i tipsów", "noszenia pirsingu" wynika z przekroczenia zakresu dopuszczalnej regulacji w statucie szkoły. Wyrażenia te nie dotyczyły ubioru ucznia, ale jego wyglądu a taka materia nie mieści się w zakresie regulacji statutowej. Natomiast powodem uchylenia § 38 ust. 5 i 6 Statutu Liceum było uregulowanie prawa rodziców lub opiekunów prawnych do wniesienia odwołania od decyzji o skreśleniu ucznia z listy uczniów Liceum Sztuk Plastycznych niezależnie od tego, czy uczeń ten był pełnoletni czy też niepełnoletni. Także § 38 ust. 6 Statutu jako bezpośrednio związany z treścią § 38 ust. 5 został uchylony, a nadto ustęp ten zawierał częściowo regulację niezgodną z art. 132 § 1 K.p.a. W punkcie trzecim na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. oraz art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił w pozostałym zakresie skargę. Podniesione w tym zakresie zarzuty okazały się niezasadne i Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził istotnego naruszenia prawa. W punkcie czwartym wyroku orzeczono o kosztach na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej stronie, która wniosła tę skargę należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu. W związku z tym w tej sprawie należało od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zasądzić na rzecz Stowarzyszenia [...] "[...]" z siedzibą w G. kwotę 1120 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania sądowego. Kwota ta obejmuje zwrot kwot stanowiących wpisy od skargi i skargi kasacyjnej, zwrot opłaty kancelaryjnej za sporządzenie pisemnego uzasadnienia zaskarżonego oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).