III OSK 618/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Edyta Kuczkowska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], Niepublicznej Szkoły Policealnej [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 14 października 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 159/21 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Lubelskiego Kuratora Oświaty z 27 stycznia 2021 r. nr 11/2021 w przedmiocie wykreślenia szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych oddala skargi kasacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 14 października 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 159/21 oddalił skargę [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Lubelskiego Kuratora Oświaty w Lublinie z 27 stycznia 2021 r. nr 11/2021 w przedmiocie wykreślenia szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Prezydent Miasta Lublin decyzją z 12 czerwca 2020 r. wykreślił z dniem 31 sierpnia 2020 r. Niepubliczną Szkołę Policealną [...] w L. z prowadzonej przez niego ewidencji szkół i placówek niepublicznych, w związku ze stwierdzeniem w trybie nadzoru pedagogicznego, że działalność tej szkoły jest sprzeczna z przepisami ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty, wydanych na ich podstawie rozporządzeń lub statutem. Lubelski Kurator Oświaty - po rozpoznaniu wniesionego przez stronę odwołania - decyzją z 27 stycznia 2021 r. nr 11/2021 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określonej w niej daty wykreślenia wskazanego podmiotu z ewidencji szkół i placówek niepublicznych i w tym zakresie ustalił inny termin wykreślenia oznaczony na dzień 31 sierpnia 2021 r. (o rok późniejszy), a w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej daty wykreślenia Niepublicznej Szkoły Policealnej [...] w L. z ewidencji szkół i placówek niepublicznych nastąpiło z tej przyczyny, bowiem zgodnie z art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 910 ze zm.; dalej: "ustawa p.o."), wykreślenie z ewidencji następuje w drodze decyzji, w terminie określonym w decyzji i jest równoznaczne z likwidacją szkoły lub placówki. Prawidłowo zatem ustalony termin wykreślenia szkoły z ewidencji powinien uwzględniać przynajmniej czas potrzebny na doręczenie ostatecznej decyzji stronie postępowania oraz czas niezbędny na dokonanie koniecznych czynności technicznych i organizacyjnych związanych z likwidacją szkoły. Stąd wykreślenie szkoły niepublicznej może nastąpić tylko z końcem roku szkolnego, to jest z dniem 31 sierpnia danego roku szkolnego, by w związku z tym osoba prowadząca szkołę mogła ją zlikwidować z końcem roku szkolnego. Organ podkreślił nadto, że 28 września 2020 r. przeprowadzona została dodatkowa kontrola, której celem było sprawdzenie usunięcia uchybień wskazanych w poleceniu Lubelskiego Kuratora Oświaty z 6 listopada 2019 r. Pomimo zapewnień, że szkoła podjęła wszelkie działania aby zalecenia pokontrolne zostały zrealizowane, to nadal nie usunięto 7 uchybień, które ujawnione zostały wtoku wcześniejszych kontroli doraźnych przeprowadzanych w okresie od maja 2019 r. do 28 września 2020 r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca - [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżając powyższą decyzję w całości, wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta Lublin z 12 czerwca 2020 r. i postanowienia Prezydenta Miasta Lublin z 2 lipca 2020 r., natomiast alternatywnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz postanowienia Prezydenta Miasta Lublin z 2 lipca 2020 r. oraz wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia: a) art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 111 k.p.a., poprzez niepodpisanie dokumentu elektronicznego w postaci postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji z 2 lipca 2020 r., które jest integralną częścią zaskarżonej decyzji; przekazany za pośrednictwem platformy ePUAP dokument elektroniczny zawiera w miejscu podpisu wzmiankę: "Prezydent Miasta Lublin dr K. Z.", ale nie jest to wymagany kwalifikowany podpis elektroniczny; weryfikacja pliku licencjonowanym oprogramowaniem "Szafir" autoryzowanym przez Krajową Izbę Rozliczeniową dała wynik negatywny: Podpis złożony w pliku "DecyzjaPostanowienie.pdf" przez "K. Z." w dniu 2020-07-06 10:43:54, certyfikatem kwalifikowanym o numerze seryjnym [...] wydanym przez organization identifier=VATPL-5170359458, CN=Certum QCA 2017,0=Asseco Data Systems S.A.,C=PL - został negatywnie zweryfikowany, a postanowienie to z powodu braku samodzielności rozstrzygnięcia pozostaje częścią aktu, którego uzupełnienia domagała się strona i dzieli losy tego aktu w postępowaniu odwoławczym, a nieuwzględnienie powyższego zarzutu przez organ odwoławczy stanowi rażące naruszeniem prawa, to jest wystąpienie jednej z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a., wskazanej w pkt 2, to jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa; b) prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie: - art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 i 3 k.p.a., poprzez niedokonanie weryfikacji czy wniosek o uzupełnienie decyzji w przedmiotowej sprawie został złożony przez osobę umocowaną w sytuacji, gdy w aktach sprawy nie znajdowało się pełnomocnictwo substytucyjne udzielone pełnomocnikowi radcy prawnemu A. W. i niewezwanie jej do przedłożenia do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa substytucyjnego, co uniemożliwiło dalsze merytoryczne procedowanie w sprawie i wydanie postanowienia w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku strony o uzupełnienie decyzji, którego wydanie było przedwczesne i stanowi o istotnym naruszeniu przepisów postępowania, albowiem skutkowało przedwczesnym merytorycznym rozpoznaniem odwołania; - art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasadę udzielania informacji, zasadę wysłuchania strony oraz zasadę wyjaśniania zasadności przesłanek, z uwagi na: - wydanie decyzji przez organ odwoławczy przed zawiadomieniem strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji w sytuacji, gdy strona zgłosiła, że otrzymała uszkodzoną przesyłkę przesłaną przez organ odwoławczy, w której jak się później okazuje zgodnie z uzasadnieniem decyzji było przedmiotowe zawiadomienie oraz postanowienie o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów wnosząc o jej ponowne prawidłowe doręczenie, czego organ odwoławczy nie uczynił, co uniemożliwiło stronie zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, co z uwagi na powyższe czyni dopiero w skardze; - uchybienia w tym zakresie w toku postępowania przed organem I instancji podnoszone w odwołaniu, to jest niewskazanie stronie, czy przedstawiona przez nią dokumentacja jest w ocenie organu kompletna, czy też w ocenie organu wymaga uzupełnienia, a jeżeli tak, to w jakim zakresie i czy w ocenie organu zachodzi konieczność przedstawienia jakichkolwiek dodatkowych wyjaśnień lub dowodów; - uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, które to zarzuty nie tylko nie zostały uwzględnione przez organ II instancji, ale przez niego powielone; - art. 7 k.p.a. i 77 §1 k.p.a. w związku z 75 § 1 k.p.a. i 78 § 1 i § 2 k.p.a. oraz 136 § 1 k.p.a., to jest: - nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań wnioskowanych przez stronę świadków oraz dokumentów dostarczonych przez pełnomocnika strony, w sytuacji gdy zostały powołane na okoliczność zastosowania się do zaleceń Kuratora Oświaty oraz usunięcia wskazanych przez niego uchybień, to jest istotnych okoliczności dla wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, a ponadto zostały przedstawione w toku postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu przez Prezydenta Miasta Lublina, którego przedmiotem było wykreślenie szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych Miasta Lublin, czyli organowi właściwemu do rozpoznania przedmiotowej sprawy, który jest zobowiązany do ustalenia w postępowaniu administracyjnym prawdy materialnej oraz zasadniczych ustaleń stanu faktycznego i ponowione w toku postępowania odwoławczego wobec nieuwzględnienia ich przez organ I instancji; - a także pomimo wniosku strony z 20 listopada 2020 r. i brak przeprowadzenia rekontroli w szkole celem weryfikacji, w jaki sposób wdrożono w szkole program naprawczy po uzyskaniu przez organ prowadzący informacji o stwierdzonych uchybieniach, w sytuacji gdy po przeprowadzanej wtoku postępowania odwoławczego kontroli i złożeniu przez podmiot kontrolowany zastrzeżeń do protokołu kontroli nie dokonano dodatkowych czynności sprawdzających w siedzibie szkoły mających na celu potwierdzenie usunięcia uchybień przez szkołę; - nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego informatyka w celu weryfikacji podpisu złożonego na postanowieniu o odmowie uzupełnienia decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwości w zakresie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, a także jego niewłaściwej oceny skutkującej błędnym uznaniem, iż zostały spełnione przesłanki do wykreślenia szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych i wydaniem decyzji o wykreśleniu szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych; c) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie: - art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b ustawy p.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że szkoła nie zastosowała się do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny, o którym mowa w art. 180 ust. 2 ustawy p.o., mimo iż szkoła zastosowała się do zaleceń Kuratora Oświaty i usunęła wskazane przez niego uchybienia, co oznacza, iż nie zostały spełnione przesłanki do wykreślenia szkoły z ewidencji; - art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b, ust. 2 w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy p.o., poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie decyzji o wykreśleniu szkoły z ewidencji, mimo iż organ prowadzący nie został powiadomiony o tym, że Dyrektor Szkoły nie usunął w wyznaczonym terminie uchybień, o których mowa w art. 56 ust. 1, nie opracował lub nie wdrożył w określonych w harmonogramie terminach programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania albo nie uwzględnił w tym programie zgłoszonych uwag i wniosków; ponadto organ sprawujący nadzór pedagogiczny nie wystąpił do organu prowadzącego szkołę lub placówkę z wnioskiem o odwołanie dyrektora szkoły lub placówki z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, co uniemożliwiło organowi prowadzącemu wcześniejsze wdrożenie procedur naprawczych i zastosowania się do zaleceń Kuratora Oświaty. Ponadto skarżąca wniosła w skardze o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów, to jest: 1) raportu z weryfikacji podpisu w pliku "DecyzjaPostanowienie.pdf’ zawierającego postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji z 2 lipca 2020 r. K. Z. z programu Szafir 2.0., celem wyjaśnienia istotnych wątpliwości i wykazania, że podpis ten został negatywnie zweryfikowany, a w konsekwencji postanowienie doręczone stronie w formie dokumentu elektronicznego nie zostało podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym; 2) przeprowadzenie dowodu z weryfikacji przez Sąd prawidłowości podpisu elektronicznego pliku DecyzjaPostanowienie(1).pdf zawierającego postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji z 2 lipca 2020 r. K. Z.; 3) wydruku z rejestru Narodowego Centrum Certyfikacji prowadzonego przez NBP (https://www. nccert.pl/uslugi. htm) zawierającego wykaz certyfikowanego oprogramowania umożliwiającego składanie i weryfikację podpisu kwalifikowanego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości jako niezasadnej i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wobec zarzutu strony co do nieważności zaskarżonej decyzji organ wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonych do odpowiedzi na skargę dokumentów (11 stron) z weryfikacji podpisu elektronicznego Prezydenta Miasta Lublin na postanowieniu z 2 lipca 2020 r. o odmowie uzupełnienia decyzji o wykreśleniu szkoły - na okoliczność, że postanowienie to zostało prawidłowo podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym Prezydenta Miasta Lublin i podpis ten został pozytywnie zweryfikowany przez organ II instancji, a przeprowadzenie tego dowodu jest niezbędne dla wyjaśnienia okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy i nie spowoduje przedłużenia postępowania w sprawie. Na rozprawie 14 października 2021 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), uwzględnił zgłoszone wnioski o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, zarówno tych załączonych przez skarżącą do skargi, jak również załączonych przez organ do odpowiedzi na skargę. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że polecenie usunięcia uchybień w tym trybie zostało wskazane w piśmie Lubelskiego Kuratora Oświaty z 5 lipca 2019 r. (nr WKZ.543.6.2019.HD). Następne polecenie usunięcia uchybień w trybie art. 180 ust. 2 ustawy p.o. zostało ponownie sformułowane w piśmie organu nadzoru pedagogicznego z 6 listopada 2019 r. (nr WKZ.543.26.2019.HD). W piśmie tym wyraźnie wskazano, że w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi podczas kontroli przeprowadzonych w szkole w dniach: 10-11 oraz 17 i 23 października 2019 r., skarżąca zobowiązana została do usunięcia 11 stwierdzonych uchybień: założyć i prowadzić na bieżąco księgę słuchaczy; prowadzić arkusze ocen wszystkich słuchaczy pobierających naukę w szkole; przedstawić księgi arkuszy ocen z lat szkolnych 2017/2018, 2018/2019; uzupełnić w dziennikach lekcyjnych wpisy potwierdzające przeprowadzenie zaplanowanych zajęć edukacyjnych; prowadzić dziennik lekcyjny na kierunku florysta semestr I i II; dokonać podziału na grupy na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych; przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez planowanie zajęć zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach; przedstawić uchwałę radcy pedagogicznej z dnia 15 lutego 2019 r. dotyczącą wyboru przedmiotów, z których przeprowadzone miały być egzaminy semestralne pisemne w semestrze letnim 2018/2019; przedstawić protokoły egzaminów semestralnych zgodnie z ustawą z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty i rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2017 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych; zatrudniać nauczycieli zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. z 2017 r. poz. 1575, ze zm.); prowadzić zajęcia praktycznej nauki zawodu w specjalistycznych pracowniach dla poszczególnych zawodów przewidzianych w podstawie programowej kształcenia w zawodach zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 2019 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zwodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 991). Wymaga przy tym zwrócenia uwagi, że zaistnienie tak ustalonych uchybień nie było ma tym etapie ani dla strony ani dyrektora szkoły w jakimkolwiek zakresie wątpliwe i nie zgłoszono do nich żadnych zastrzeżeń. Zdaniem Sądu I instancji, analiza akt administracyjnych wskazuje również, że podczas kontroli doraźnej, przeprowadzonej w szkole 27 listopada 2019 r. mającej na celu sprawdzenie, czy usunięto stwierdzone wcześniej uchybienia wskazane w poleceniu organu sprawującego nadzór z 6 listopada 2019 r., ustalono, że w dalszym ciągu istnieją liczne nieprawidłowości. Sąd zwrócił uwagę, że 28 września 2020 r. na wniosek skarżącej przeprowadzona została dodatkowa kontrola w celu ustalenia, czy uchybienia wskazane w poleceniu Lubelskiego Kuratora Oświaty z 6 listopada 2019 r. zostały usunięte. W jej wyniku stwierdzono, że z 11 uchybień usunięto jedynie 4. Pomimo zapewnień, że podjęto wszelkie działania mające na celu zrealizowanie zaleceń pokontrolnych, skarżąca nie przestrzegała wymagań zawartych w art. 14 ust. 3 ustawy p.o., przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. poz. 1327, ze zm.) oraz wydanych na ich podstawie rozporządzeń, do których zobowiązała się jako szkoła niepubliczna oraz w wyznaczonym terminie nie zastosowała się do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny, o którym mowa w art. 180 ust. 2 p.o. W konsekwencji na podstawie niewadliwie ustalonego przez organy orzekające w sprawie stanu faktycznego, który nie budził istotnych wątpliwości, zasadnie wywiedziono, że ilość oraz waga stwierdzonych naruszeń, które przez stronę i dyrektora szkoły nie zostały wyeliminowane, że zachodziły podstawy do wykreślenia z właściwego rejestru Niepublicznej Szkoły Policealnej [...] w L. Sąd I instancji stwierdził, że nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 124 § 1 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i w zw. z art. 111 k.p.a., dotyczący nieprawidłowego niepodpisania postanowienia Prezydenta Miasta Lublin z 2 lipca 2020 r. Wyjaśnił, że powyższe postanowienie podpisane zostało w sposób prawidłowy za pomocą podpisu w formacie PAdES (PDF Advanced Electronic Signature - Podpis elektroniczny dokumentów w formacie PDF). Sąd zwrócił uwagę, że w piśmie z 3 sierpnia 2020 r. Prezydent Miasta Lublin wyjaśnił, że odczytanie podpisu w takim formacie możliwe jest bezpośrednio w pliku w formacie PDF, w sekcji Panel Podpis. Do tego pisma dołączono wydruk zrzutu ekranu, obrazujący weryfikację podpisu za pomocą Panelu Podpis w programie Adobe Acrobat Reader. Ponadto organ odwoławczy dokonał na potrzeby tej sprawy kompletnej weryfikacji prawidłowości kwestionowanego przez skarżąca podpisu elektronicznego. Użyto kwalifikowanego oprogramowania Szafir, dostarczonego przez Krajową Izbę Rozliczeniową S.A., która jest podmiotem ujętym w rejestrze kwalifikowanych usług zaufania dostępnym na stronie Narodowego Banku Polskiego. Organ wyjaśnił, że prawidłowa weryfikacja kwalifikowanego podpisu elektronicznego musi być weryfikacją dokonaną na czas (data, godzina) składania tego podpisu i z tego powodu w źródle czasu do weryfikacji należy w programie Szafir wybrać "czas zapisany w atrybucie "Signing Time", co oznacza weryfikację podpisu na czas jego składania (czas podpisywania dokumentu elektronicznego). Przeprowadzona w taki sposób weryfikacja podpisu Prezydenta Miasta Lublin daje jednoznacznie wynik pozytywny. Pojawia się bowiem komunikat "Podpis został poprawnie zweryfikowany certyfikatem kwalifikowanym". Natomiast w sytuacji, gdy podczas weryfikacji nie zostanie zaznaczony czas "Signing Time" (czas podpisywania), wówczas podpis elektroniczny będzie weryfikowany na czas bieżący (a więc czas wykonywania weryfikacji), albo na inny czas, jaki zostanie ustawiony. Organ odwoławczy wyjaśnił dodatkowo, że dokonał weryfikacji podpisu Prezydenta Miasta Lublin również według "bieżącego czasu systemowego" (w dniu 8 marca 2021 r.). W ocenie Sądu, tego rodzaju weryfikacja przedmiotowego podpisu według stanu na dzień dokonywania czynności dała wynik negatywny, wyświetlił się komunikat: "Podpis został negatywnie zweryfikowany, certyfikat podpisujący nie jest ważny w. weryfikowanym czasie". W związku z tym, że usługę kwalifikowanego podpisu kupuje się na określony czas, to certyfikat jest ważny tylko przez ten okres, po którym należy usługę wykupić na dalszy okres. Oznacza to zatem, że certyfikat kwalifikowanego podpisu, którym Prezydent Miasta podpisał kwestionowane postanowienie wygasł i nie był ważny w dniu weryfikacji, to jest 8 marca 2021 r. Sprawdzenie ważności certyfikatu podpisu kwalifikowanego Prezydenta, którym podpisał przedmiotowe postanowienie wykazało natomiast, że certyfikat był ważny przez dwa lata, od 22 stycznia 2019 r. (od godz. 07:00) do 21 stycznia 2021 r. (do godz. 07:00). Natomiast skarżąca dokonała weryfikacji podpisu według bieżącej daty przeprowadzenia przez siebie weryfikacji 26 stycznia 2021 r., czyli już po wygaśnięciu elektronicznego kwalifikowanego podpisu obowiązującego w dniu podpisywania postanowienia, dlatego jej weryfikacja dała wynik negatywny. Sąd I instancji stwierdził, że z dołączonych do odpowiedzi na skargę dokumentów z przebiegu weryfikacji podpisu jasno wynika, że postanowienie z 2 lipca 2020 r. zostało prawidłowo podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez Prezydenta Miasta Lublin 6 lipca 2020 r., o godz. 10:43:54. Odnosząc się do zarzutu braku pełnomocnictwa substytucyjnego radcy prawnego A. W., Sąd I instancji wyjaśnił, że brak pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej rzeczywiście stanowi brak formalny i jako taki powinien zostać uzupełniony w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu I instancji, uchybienie tego rodzaju nie przesądza zawsze o rażącym naruszeniu prawa. Brak pełnomocnictwa (umocowania jako dokumentu) w aktach sprawy nie oznacza jego nieistnienia i z zasady nie zawsze prowadzi do nieważności decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dana osoba w istocie posiadała umocowanie do działania w imieniu strony postępowania, na co zresztą wskazują późniejsze czynności strony, to uchybienia polegającego na braku w aktach dokumentu, pełnomocnictwa nie możne uznać w okolicznościach tej sprawy za rażące naruszenie przepisów postępowania. Poza tym strona w sposób dorozumiany w istocie potwierdziła czynności tego pełnomocnika. Udzielenie zaś pełnomocnictwa może nastąpić w dowolnej formie, w tym także ustnej, nie tylko pisemnej. Sąd zwrócił uwagę, że radca prawny A. W. jest członkiem zespołu Kancelarii Adwokackiej [...] Sp. j. w [...]. Pełnomocnictwo z 18 grudnia 2018 r. udzielone adwokatowi J. P. prowadzącemu wskazaną Kancelarię Adwokacką obejmowało prawo do udzielania substytucji. Pismem z 24 czerwca 2020 r. radca prawny A. W. wniosła o uzupełnienie decyzji w zakresie rozstrzygnięcia, co do wskazania pełniej podstawy prawnej decyzji oraz terminu wykreślenia szkoły z ewidencji w przypadku gdy przedmiotowa decyzja do 31 sierpnia 2020 r. nie uprawomocni się. Dokument ten złożony został na papierze firmowym tej Kancelarii Adwokackiej, a w jego treści radca prawny oświadczyła, że działa z substytucji adwokata W. O. W ocenie Sądu, powyższe uchybienie nie stanowi we wskazanych okolicznościach istotnego naruszenia prawa i nie miało wpływu na wydanie decyzji, ani też jej treść. Zdaniem Sądu I instancji, nietrafny okazał się zarzut dotyczący naruszenia przez organy obu instancji art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy p.o., bowiem organy prawidłowo i rzetelnie ustaliły stan faktyczny sprawy i na tej podstawie wydały swoje decyzje na wskazanej podstawie prawnej, która implikowana była tymi ustaleniami faktycznymi. Z ustaleń faktycznych bezspornie wynika bowiem, że w czasie kontroli niepublicznej szkoły prowadzonej przez skarżącą w dniach: 9-10 maja 2019 r., 16 i 24 czerwca 2019 r., 10-11, 17 i 23 października 2019 r. i 27 listopada 2019 r. oraz w czasie dodatkowej kontroli przeprowadzonej 28 września 2020 r., niewadliwie stwierdzono różnego rodzaju działania szkoły sprzeczne z prawem. Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie bezsporne było to, że w wyniku ponownej kontroli przeprowadzonej 28 września 2020 r. w Szkole Policealnej [...] w Lublinie jednoznacznie stwierdzono, że z 11 uchybień wskazanych przez Lubelskiego Kuratora Oświaty w piśmie z 6 listopada 2019 r., usunięto jedynie 4. Nie usunięto aż 7 istotnych uchybień, które były przedmiotem kontroli przeprowadzanych w długim odstępie czasu, w okresie od 21 maja 2019 r. do 28 września 2020 r. Sąd I instancji zauważył również, że dopiero pismem z 8 października 2020 r. dyrektor Niepublicznej Szkoły Policealnej [...] w L. wniosła zastrzeżenia do ustaleń zawartych w protokole kontroli z 28 września 2020 r. Natomiast pismem z 3 listopada 2020 r. Lubelski Kurator Oświaty nie uwzględnił zgłoszonych zastrzeżeń. W uzasadnieniu tego stanowiska organ podniósł, że zastrzeżenia do ustaleń protokołu dotyczą uchybień, które były przedmiotem wcześniejszych kontroli doraźnych i w dalszym ciągu nie zostały usunięte. Z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika zatem, że skarżąca nie stosowała się do zaleceń pokontrolnych. Odnosząc się do zarzucanych pozostałych naruszeń reguł proceduralnych, które miałyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd I instancji stwierdził, że nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień. W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go trafnie za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Zapewniono również skarżącej w należyty sposób czynny udział w prowadzonym postępowaniu na każdym jego etapie. Organ informował skarżącą o podejmowanych czynnościach, zakresie prowadzonego postępowania i treści obowiązujących przepisów prawa. Strona doskonale znała zakres i przedmiot prowadzonego postępowania, mogła w nim aktywnie uczestniczyć, składać zarówno wyjaśnienia, jak i wnioski dowodowe, z czego zresztą korzystała. Ponadto w postępowaniu administracyjnym skarżąca działała przez profesjonalnego pełnomocnika. W zakresie wniosku skarżącej zawartego w piśmie z 20 listopada 2020 r. o przeprowadzenie dowodu z rekontroii lub dodatkowych czynności kontrolnych w siedzibie szkoły, w postaci oględzin dokumentacji objętej kontrolą przeprowadzoną 28 września 2020 r. na okoliczność wykazania, że uchybienia wskazane w poleceniu Lubelskiego Kuratora Oświaty z 6 listopada 2019 r. zostały już usunięte Sąd I instancji wyjaśnił, że przeprowadzona 28 września 2020 r. kontrola miała charakter kontroli dodatkowej, a pomimo tego wykazała liczne nieprawidłowości, które były już znane i usunięte nie zostały (po ponad roku od ujawnienia licznych nieprawidłowości o istotnym charakterze). Ponadto Sąd I instancji zauważył, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca wnioskowała o przeprowadzenie rozprawy w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (pismo procesowe skarżącej - k. 108 akt sądowych). Tego rodzaju możliwość udziału w rozprawie odmiejscowionej została skarżącej i uczestnikowi postępowania zapewniona, jednakże nie skorzystali on z udostępnionych im narzędzi umożliwiających udział w takiej rozprawie w sposób zdalny, z czego skorzystał jednak pełnomocnik organu (protokół rozprawy-k. 167-168 akt sądowych). Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wywiodło: a) [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz b) Niepubliczna Szkoła Policealna [...] w L. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie: a) art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. polegający na pozbawieniu strony możności obrony swoich praw skutkującej nieważnością postępowania poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi strony skarżącej linku do rozprawy zdalnej z dnia 14 października 2021 r. na której to zapadł zaskarżony wyrok o oddaleniu skargi, tym samym Skarżąca nie była reprezentowana na ww. rozprawie; link do rozprawy zdalnej za pośrednictwem komunikatora Webex odebrany został przez pełnomocnika skarżącej za pomocą serwisu EPUAP dopiero 15 października 2021 r., a więc po wydaniu zaskarżonego wyroku. b) przepisów postępowania przez niewłaściwe zastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi zamiast uchyleniu zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem: - art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 i 3 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organ administracji weryfikacji, czy wniosek o uzupełnienie decyzji w przedmiotowej sprawie został złożony przez osobę umocowaną w sytuacji, gdy w aktach sprawy nie znajdowało się pełnomocnictwo substytucyjne udzielone pełnomocnikowi radcy prawnemu A. W. i nie wezwanie jej do przedłożenia do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa substytucyjnego, co uniemożliwiło dalsze merytoryczne procedowanie w sprawie i wydanie postanowienia w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku strony o uzupełnienie decyzji, którego wydanie było przedwczesne i stanowi o istotnym naruszeniu przepisów postępowania, albowiem skutkowało przedwczesnym merytorycznym rozpoznaniem odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie błędnie ocenił, że powyższe uchybienie nie stanowi na gruncie niniejszej sprawy istotnego naruszenia prawa (tak: s. 16-17 zaskarżonego wyroku); - art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasadę udzielania informacji, zasadę wysłuchania strony oraz zasadę wyjaśniania zasadności przesłanek z uwagi na: a) wydanie decyzji przez organ odwoławczy przed zawiadomieniem strony o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji w sytuacji, gdy strona zgłosiła, iż otrzymała uszkodzoną przesyłkę przesłaną przez organ odwoławczy, w której jak się później okazuje zgodnie z uzasadnieniem decyzji było przedmiotowe zawiadomienie oraz postanowienie o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów wnosząc o jej ponowne prawidłowe doręczenie, czego organ odwoławczy nie uczynił; co uniemożliwiło stronie zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów; b) uchybienia w tym zakresie w toku postępowania przed organem I instancji podnoszone w odwołaniu tj. c) niewskazanie stronie czy przedstawiona przez nią dokumentacja jest w ocenie organu kompletna czy też w ocenie organu wymaga uzupełnienia, a jeżeli tak to w jakim zakresie i czy w ocenie organu zachodzi konieczność przedstawienia jakichkolwiek dodatkowych wyjaśnień lub dowodów d) uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, które to zarzuty nie tylko nie zostały uwzględnione przez organ II instancji, ale jak wynika z pkt a przez niego powielone; - art. 7 k.p.a. i art. 77 §1 k.p.a. w zw. z 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. oraz 136 §1 k.p.a., poprzez: a) nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań wnioskowanych przez stronę świadków oraz dokumentów dostarczonych przez pełnomocnika strony, w sytuacji gdy zostały powołane na okoliczność zastosowania się do zaleceń Kuratora Oświaty oraz usunięcia wskazanych przez niego uchybień, tj. istotnych okoliczności dla wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, a ponadto zostały przedstawione w toku postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu przez Prezydenta Miasta Lublina, którego przedmiotem było wykreślenie szkoły z ewidencji szkól i placówek niepublicznych Miasta Lublin, tj. organowi właściwemu do rozpoznania przedmiotowej sprawy , który jest zobowiązany do ustalenia w postępowaniu administracyjnym prawdy materialnej oraz zasadniczych ustaleń stanu faktycznego i ponowione w toku postępowania odwoławczego wobec nieuwzględnienia ich przez organ I instancji; b) pomimo wniosku strony z 20 listopada 2020 r. brak przeprowadzenia rekontroli w szkole celem weryfikacji w jaki sposób wdrożono w szkole program naprawczy po uzyskaniu przez organ prowadzący informacji o stwierdzonych uchybieniach, w sytuacji gdy po przeprowadzanej w toku postępowania odwoławczego kontroli i złożeniu przez podmiot kontrolowany zastrzeżeń do protokołu kontroli nie dokonano dodatkowych czynności sprawdzających w siedzibie szkoły mających na celu potwierdzenie usunięcia uchybień przez szkołę; c) nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego informatyka w celu weryfikacji podpisu złożonego na postanowieniu o odmowie uzupełnienia decyzji; - art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 111 k.p.a. poprzez niepodpisanie dokumentu elektronicznego postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji z dnia 02 lipca 2020 r., które jest integralną częścią zaskarżonej decyzji; przekazany za pośrednictwem platformy ePUAP dokument elektroniczny zawiera w miejscu podpisu wzmiankę "Prezydent Miasta Lublin dr K. Z.", ale nie jest to wymagany kwalifikowany podpis elektroniczny. Weryfikacja pliku licencjonowanym oprogramowaniem Szafir autoryzowanym przez Krajową Izbę Rozliczeniową dała wynik negatywny: Podpis złożony w pliku "DecyzjaPostanowienie(l).pdf" przez "K. Z." w dniu 2020-07-06 10:43:33, certyfikatem kwalifikowanym o numerze seryjnym [...]wydanympr zez organizationIdentifier=VATPL-5170359458,CN=Certum QCA 2017,O=Asseco Data Systems S.A.,C=PL, został negatywnie zweryfikowany; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sposób wadliwy uznał, że wyżej wymieniony zarzut wskazany przez skarżącego jest nietrafny (tak str. 15 zaskarżonego wyroku ) z czym nie można się zgodzić, z uwagi na fakt, że ww. okoliczność stanowi rażące naruszeniem prawa, tj. wystąpienia jednej z wad określonych w art. 156 §1 k.p.a., tj. wskazanej w pkt 2 wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wskazano także na naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi zamiast uchyleniu zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem: - art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b ustawy p.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że szkoła nie zastosowała się do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny, o którym mowa w art. 180 ust. 2 p.o.; mimo iż szkoła zastosowała się do zaleceń Kuratora Oświaty i usunęła wskazane przez niego uchybienia; co oznacza, iż nie zostały spełnione przesłanki do wykreślenia szkoły z ewidencje; - art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b ust. 2 w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy p.o. poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie decyzji o wykreśleniu szkoły z ewidencji, mimo iż organ prowadzący nie został powiadomiony tym, że Dyrektor Szkoły nie usunął w wyznaczonym terminie uchybień, o których mowa w art. 56 ust. 1, nie opracował lub nie wdrożył w określonych w harmonogramie terminach programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania albo nie uwzględni w tym programie zgłoszonych uwag i wniosków. Ponadto organ sprawujący nadzór pedagogiczny nie wystąpił do organu prowadzącego szkołę lub placówkę z wnioskiem o odwołanie dyrektora szkoły lub placówki z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, co uniemożliwiło organowi prowadzącemu wcześniejsze wdrożenie procedur naprawczych i zastosowania się do zaleceń Kuratora Oświaty. Podnosząc powyższe zarzuty [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Lubelskiego Kuratora Oświaty z 27 stycznia 2021 r. nr. 11/2021 wraz z poprzedzająca ją decyzją Prezydenta Miasta Lublin z 12 czerwca 2020 znak: OW-OP-IV.4430.219.2019 oraz zasądzenie kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosło o przeprowadzenie rozprawy. W drugiej skardze kasacyjnej, Niepubliczna Szkoła Policealna [...] w Lublinie zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: I. art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. polegający na pozbawieniu strony możności obrony swoich praw skutkującej nieważnością postępowania poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi strony skarżącej linku do rozprawy zdalnej z 14 października 2021 r. na której to zapadł zaskarżony wyrok o oddaleniu skargi, tym samym Skarżąca nie była reprezentowana na ww. rozprawie; link do rozprawy zdalnej za pośrednictwem komunikatora Webex odebrany został przez pełnomocnika skarżącej za pomocą serwisu EPUAP dopiero 15 października 2021 r., a więc po wydaniu zaskarżonego wyroku; II. przepisów postępowania przez niewłaściwe zastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi zamiast uchyleniu zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem: - art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. z uwagi na fakt, że [...] Sp. z.o.o. nie brała udziału jako strona w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym - tym samym zasadnym jest wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. - art. 64 § 2 w zw. z art. 33 § 2 i 3 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organ administracji weryfikacji, czy wniosek o uzupełnienie decyzji w przedmiotowej sprawie został złożony przez osobę umocowaną w sytuacji, gdy w aktach sprawy nie znajdowało się pełnomocnictwo substytucyjne udzielone pełnomocnikowi radcy prawnemu A. W. i nie wezwanie jej do przedłożenia do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa substytucyjnego, co uniemożliwiło dalsze merytoryczne procedowanie w sprawie i wydanie postanowienia w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku strony o uzupełnienie decyzji, którego wydanie było przedwczesne i stanowi o istotnym naruszeniu przepisów postępowania, albowiem skutkowało przedwczesnym merytorycznym rozpoznaniem odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie błędnie ocenił, że powyższe uchybienie nie stanowi na gruncie niniejszej sprawy istotnego naruszenia prawa (tak: str. 16-17 zaskarżonego wyroku) - art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasadę udzielania informacji, zasadę wysłuchania strony oraz zasadę wyjaśniania zasadności przesłanek z uwagi na: a) wydaniu decyzji przez organ odwoławczy przed zawiadomieniem strony o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji w sytuacji, gdy strona zgłosiła, iż otrzymała uszkodzoną przesyłkę przesłaną przez organ odwoławczy, w której jak się później okazuje zgodnie z uzasadnieniem decyzji było przedmiotowe zawiadomienie oraz postanowienie o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów wnosząc o jej ponowne prawidłowe doręczenie, czego organ odwoławczy nie uczynił; co uniemożliwiło stronie zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów; b) uchybienia w tym zakresie w toku postępowania przed organem I instancji podnoszone w odwołaniu tj. c) niewskazanie stronie czy przedstawiona przez nią dokumentacja jest w ocenie organu kompletna czy też w ocenie organu wymaga uzupełnienia, a jeżeli tak to w jakim zakresie i czy w ocenie organu zachodzi konieczność przedstawienia jakichkolwiek dodatkowych wyjaśnień lub dowodów d) uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, które to zarzuty nie tylko nie zostały uwzględnione przez organ II instancji, ale jak wynika z pkt a przez niego powielone; - art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z 75 §1 k.p.a. i 78 §1 i § 2 k.p.a. oraz 136 §1 k.p.a. poprzez: a. nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań wnioskowanych przez stronę świadków oraz dokumentów dostarczonych przez pełnomocnika strony, w sytuacji gdy zostały powołane na okoliczność zastosowania się do zaleceń Kuratora Oświaty oraz usunięcia wskazanych przez niego uchybień, tj. istotnych okoliczności dla wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, a ponadto zostały przedstawione w toku postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu przez Prezydenta Miasta Lublina, którego przedmiotem było wykreślenie szkoły z ewidencji szkól i placówek niepublicznych Miasta Lublin, tj. organowi właściwemu do rozpoznania przedmiotowej sprawy , który jest zobowiązany do ustalenia w postępowaniu administracyjnym prawdy materialnej oraz zasadniczych ustaleń stanu faktycznego i ponowione w toku postępowania odwoławczego wobec nieuwzględnienia ich przez organ I instancji; b. a także pomimo wniosku strony z dnia 20 listopada 2020 r. brak przeprowadzenia rekontroli w szkole celem weryfikacji w jaki sposób wdrożono w szkole program naprawczy po uzyskaniu przez organ prowadzący informacji o stwierdzonych uchybieniach, w sytuacji gdy po przeprowadzanej w toku postępowania odwoławczego kontroli i złożeniu przez podmiot kontrolowany zastrzeżeń do protokołu kontroli nie dokonano dodatkowych czynności sprawdzających w siedzibie szkoły mających na celu potwierdzenie usunięcia uchybień przez szkołę; c. nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego informatyka w celu weryfikacji podpisu złożonego na postanowieniu o odmowie uzupełnienia decyzji; - art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 111 k.p.a. poprzez niepodpisanie dokumentu elektronicznego postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji z 2 lipca 2020 r., które jest integralną częścią zaskarżonej decyzji; przekazany za pośrednictwem platformy ePUAP dokument elektroniczny zawiera w miejscu podpisu wzmiankę "Prezydent Miasta Lublin dr K. Z.", ale nie jest to wymagany kwalifikowany podpis elektroniczny. Weryfikacja pliku licencjonowanym oprogramowaniem Szafir autoryzowanym przez Krajową Izbę Rozliczeniową dała wynik negatywny: Podpis złożony w pliku "DecyzjaPostanowienie(l).pdf" przez "K. Z." w dniu 2020-07-06 10:43:33, certyfikatem kwalifikowanym o numerze seryjnym [...] wydanymprzez organization!dentifier=VATPL- 5170359458,CN=Certum QCA 2017,O=Asseco Data Systems S.A.,C=PL, został negatywnie zweryfikowany; III. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi zamiast uchyleniu zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem: - art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b ustawy p.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że szkoła nie zastosowała się do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny, o którym mowa w art. 180 ust. 2 ustawy p.o. mimo iż szkoła zastosowała się do zaleceń Kuratora Oświaty i usunęła wskazane przez niego uchybienia; co oznacza, iż nie zostały spełnione przesłanki do wykreślenia szkoły z ewidencji; - art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b ust. 2 w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy p.o. poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie decyzji o wykreśleniu szkoły z ewidencji, mimo iż organ prowadzący nie został powiadomiony tym, że Dyrektor Szkoły nie usunął w wyznaczonym terminie uchybień, o których mowa w art. 56 ust. 1, nie opracował lub nie wdrożył w określonych w harmonogramie terminach programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania albo nie uwzględni w tym programie zgłoszonych uwag i wniosków. Ponadto organ sprawujący nadzór pedagogiczny nie wystąpił do organu prowadzącego szkołę lub placówkę z wnioskiem o odwołanie dyrektora szkoły lub placówki z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, co uniemożliwiło organowi prowadzącemu wcześniejsze wdrożenie procedur naprawczych i zastosowania się do zaleceń Kuratora Oświaty. Podnosząc powyższe zarzuty Niepubliczna Szkoła Policealna [...] w Lublinie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Lubelskiego Kuratora Oświaty z 27 stycznia 2021 r. nr. 11/2021 wraz z poprzedzająca ją decyzją Prezydenta Miasta Lublin z 12 czerwca 2020 znak: OW-OP-IV.4430.219.2019 oraz zasądzenie kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Niepubliczna Szkoła Policealna [...] w Lublinie wniosła o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. 1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. W skargach kasacyjnych skarżącej i uczestnika postępowania zarzucono zarówno naruszenie przepisów postępowania jak i prawa materialnego. Zdaniem NSA, wszelkie zarzuty wskazane w skargach kasacyjnych były niezasadne. Ze względu na ich zbieżną argumentację w zakresie prawa i faktów, można do nich odnieść się w sposób łączny (tożsamy). 2. W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów związanych z naruszeniem art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a, polegający na pozbawieniu strony możności obrony swoich praw skutkującej nieważnością postępowania. Nieważność postępowania zachodzi między innymi w sytuacji, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Pozbawienie strony możności obrony swoich praw, o którym mowa w tym przepisie, obejmuje sytuacje, gdy strona, z powodu wadliwych czynności procesowych sądu i (lub) strony przeciwnej, nie mogła brać i nie brała udziału nie tylko w toku całego postępowania, ale także w jego istotnej części. Analizując w realiach konkretnej sprawy przesłankę nieważności postępowania należy każdorazowo ustalić, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie sprawdzić, czy uchybienie to wpłynęło na prawo strony do działania w postępowaniu, w końcu ocenić, czy pomimo zaistnienia tych okoliczności strona mogła bronić swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W sytuacji kumulatywnego spełnienia wszystkich tych przesłanek przyjąć należy, że strona została pozbawiona możności działania (por. wyrok NSA z 6 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 87/20). Pozbawienie możności obrony praw należy rozumieć ściśle - chodzi o kardynalne błędy dotyczące udziału strony w postępowaniu sądowym, a nie jakiekolwiek usterki czy utrudnienia w tym zakresie (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III FSK 12/22). Zdaniem skarżących kasacyjnie, link do rozprawy zdalnej wyznaczonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na dzień 14 października 2021 r. odebrany został przez pełnomocnika skarżącej 15 października 2021 r. (dzień po rozprawie). Tym samym pełnomocnikowi nie doręczono linku i nie mógł on uczestniczyć w rozprawie w dniu 14 października 2021 r. na której to zapadł zaskarżony wyrok o oddaleniu skargi. Zdaniem NSA, z twierdzeniem takim nie można się zgodzić, gdyż: - w aktach sprawy znajduje się pismo z WSA w Lublinie z 6 października 2021 r. (skierowane między innymi do pełnomocników skarżącej i uczestnika postępowania i wysłane na platformie ePUAP) z którego wynika, że: "W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III, w związku z wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym (bez obecności w budynku Sądu) w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 159/21, sekretariat Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przesyła link umożliwiający udział w rozprawie zaplanowanej na dzień 14 października 2021 r. na godz. 9:40. Udział w rozprawie możliwy jest poprzez dołączenie do rozprawy za pośrednictwem komunikatora Webex. Link do spotkania: https://wsa-lu.webex.com/wsalu/j.php?MTID=m7ccc2d7184cba97fddd2ed547b942614 Dołącz przy użyciu numeru spotkania Numer spotkania (kod dostępu): 2373 085 5248 Hasło spotkania: F432"; - skarżący kasacyjnie otrzymali zatem na platformie ePUAP informację z odpowiednim wyprzedzeniem (tj. 8 dni wcześniej) o terminie rozprawy przed Sądem I instancji oraz o możliwości uczestniczenia w rozprawie w formie zdalnej; - w aktach sprawy nie ma żadnych informacji, aby w owym czasie system ePUAP działał wadliwie lub działał w sposób uniemożliwiający odczytanie przesłanych przez Sąd wiadomości; - skarżący kasacyjnie błędnie utożsamiają faktyczne "odebranie wiadomości" z uniemożliwieniem stronie i uczestnikom udziału w postępowaniu sądowym; - wygenerowane za pośrednictwem platformy ePUAP poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma; poświadczenie doręczenia jest niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru (por. wyrok NSA z 15 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1729/15); w aktach sprawy znajduje się Urzędowe Poświadczenie Doręczenia (k. 152a oraz karta 157a akt sądowych). Biorąc pod uwagę powyższe, zarówno skarżący jak i uczestnik postępowania mieli możliwość zapoznania się z przesłaną przez Sąd informacją o terminie i formie rozprawy. W związku z tym, Sąd I instancji w sposób prawidłowy zawiadomił strony o terminie rozprawy i przesłał link umożliwiający czynny udział pełnomocników w rozprawie zdalnej. To, że strona i uczestnik postępowania nie odebrał przez 8 dni prawidłowo przesłanej na platformę ePUAP wiadomości (informacji) nie stanowi podstawy do uznania, że pozbawiono strony i uczestników postępowania możności obrony praw oraz, że może to stanowić podstawę nieważności postępowania opisaną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. 3. Całkowicie bezzasadny jest kolejny zarzut zawarty w skargach kasacyjnych wskazujący na to, że w niniejszej sprawie naruszono art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 i § 3 k.p.a. poprzez brak przedłożenia pełnomocnictwa substytucyjnego. Sąd I instancji w sposób bardzo szczegółowy odniósł się do tego zagadnienia w uzasadnieniu wyroku wskazując między innymi na to, że: - brak pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej rzeczywiście stanowi brak formalny i jako taki powinien zostać uzupełniony w trybie art. 64 § 2 k.p.a.; - uchybienie tego rodzaju nie przesądza zawsze o rażącym naruszeniu prawa; - brak pełnomocnictwa (umocowania jako dokumentu) w aktach sprawy nie oznacza jego nieistnienia i z zasady nie zawsze prowadzi do nieważności decyzji administracyjnej; - w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dana osoba w istocie posiadała umocowanie do działania w imieniu strony postępowania, na co zresztą wskazują późniejsze czynności strony, to uchybienia polegającego na braku w aktach dokumentu, pełnomocnictwa nie możne uznać w okolicznościach tej sprawy za rażące naruszenie przepisów postępowania; - w niniejszej sprawie strona w sposób dorozumiany w istocie potwierdziła czynności tego pełnomocnika; udzielenie pełnomocnictwa może nastąpić w dowolnej formie, w tym także ustnej, nie tylko pisemnej; - wobec nadrzędności zasady trwałości decyzji ostatecznej naruszenie przepisów proceduralnych może doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji tylko wówczas, gdy dane uchybienie procesowe w sposób niebudzący wątpliwości miało wpływ na treść decyzji kontrolowanej, bądź na możliwość jej wydania w ogóle; - wskazano, że radca prawny A. W. jest członkiem zespołu Kancelarii Adwokackiej [...] Sp. j. w [...]; pełnomocnictwo z 18 grudnia 2018 r. udzielone adwokatowi J. P. prowadzącemu wskazaną Kancelarię Adwokacką obejmowało prawo do udzielania substytucji; pismem z 24 czerwca 2020 r. radca prawny A. W. wniosła o uzupełnienie decyzji w zakresie rozstrzygnięcia, co do wskazania pełniej podstawy prawnej decyzji oraz terminu wykreślenia szkoły z ewidencji w przypadku gdy przedmiotowa decyzja do dnia 31 sierpnia 2020 r. nie uprawomocni się; dokument ten złożony został na papierze firmowym tej Kancelarii Adwokackiej, a w jego treści radca prawny oświadczyła, że działa z substytucji adwokata W. O.. Sąd I instancji ocenił, że opisane uchybienie nie stanowi we wskazanych okolicznościach istotnego naruszenia prawa i nie miało wpływu na wydanie decyzji, ani też jej treść. NSA w pełni zgadza się z takim stanowiskiem Sądu I instancji. Podkreślić trzeba, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest podstawą uchylenia decyzji w razie stwierdzenia, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, tylko w sytuacji stwierdzenia, że jest to naruszenie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 16 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 65/23). Chodzi tu o naruszenie, które skutkuje przyjęciem, że bez jego popełnienia nie doszłoby do wydania rozstrzygnięcia określonej treści. Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. 4. Kolejne zarzuty skarg kasacyjnych dotyczą nieuwzględnienia przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie naruszenia wskazanych w skargach przepisów postępowania. Zarzuty te koncentrują się na uznaniu, że Sąd I instancji nie zauważył naruszenia przez organy w niniejszej sprawie szeregu zasad wynikających z k.p.a., w szczególności zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasady udzielania informacji, zasady wysłuchania strony oraz zasady wyjaśniania zasadności przesłanek. Naruszenia organów administracji publicznej doprowadziły do wadliwości w zakresie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, a także jego niewłaściwej oceny skutkującej błędnym uznaniem, iż zostały spełnione przesłanki do wykreślenia szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych i wydaniem decyzji o wykreśleniu szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych. W ocenie NSA, Sąd I instancji w sposób prawidłowy ocenił i uzasadnił przyczyny oddalenia skargi. Wskazano na mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa i uznano, że organy obu instancji prawidłowo i rzetelnie ustaliły stan faktyczny sprawy i na tej podstawie wydały swoje decyzje na wskazanej (prawidłowej) podstawie prawnej, która implikowana była tymi ustaleniami faktycznymi. Bezsporne było w sprawie to, że: - w wyniku ponownej kontroli przeprowadzonej 28 września 2020 r. w Szkole Policealnej [...] w Lublinie jednoznacznie stwierdzono, że z 11 uchybień wskazanych przez Lubelskiego Kuratora Oświaty w piśmie z 6 listopada 2019 r., usunięto jedynie 4 z nich; - pismem z 8 października 2020 r. dyrektor Niepublicznej Szkoły Policealnej [...] w L. wniosła zastrzeżenia do ustaleń zawartych w protokole kontroli z dnia 28 września 2020 r.; natomiast pismem z 3 listopada 2020 r. Lubelski Kurator Oświaty nie uwzględnił zgłoszonych zastrzeżeń; w uzasadnieniu tego stanowiska organ podniósł, że zastrzeżenia do ustaleń protokołu dotyczą uchybień, które były przedmiotem wcześniejszych kontroli doraźnych i w dalszym ciągu nie zostały usunięte; z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika zatem, że skarżąca nie stosowała się do zaleceń pokontrolnych. 5. Zdaniem NSA, bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 111 k.p.a. poprzez niepodpisanie dokumentu elektronicznego postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji z 2 lipca 2020 r. Zarzut ten stanowi powtórzenie zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji. WSA w Lublinie w sposób szczegółowy odniósł się do tego zarzutu w uzasadnieniu wyroku. W związku z tym, nie ma potrzeby się ponownie do niego odnosić, skoro stanowisko Sądu I instancji jest w tym zakresie pełni prawidłowe. 6. Zdaniem skarżących kasacyjnie, w sprawie naruszono również przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a polegające na oddaleniu skargi zamiast uchyleniu zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem: a) art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b p.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Szkoła nie zastosowała się do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny, mimo iż zastosowała się do zaleceń Kuratora Oświaty i usunęła wskazane przez niego uchybienia (co oznacza, iż nie zostały spełnione przesłanki do wykreślenia Szkoły z ewidencji); b) art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b, ust. 2 w zw. z art. 56 ust. 3 p.o. poprzez jego błędne zastosowanie. Zdaniem NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawidłowo uznał, że na gruncie niniejszej sprawy organy administracyjne obu instancji rzetelnie ustaliły stan faktyczny sprawy i na tej podstawie wydały swoje decyzje w sposób prawidłowy. Sąd I instancji wskazał, że: "(...) w zakresie wniosku skarżącej zawartego w piśmie z dnia 20 listopada 2020 r. o przeprowadzenie dowodu z rekontroli lub dodatkowych czynności kontrolnych w siedzibie szkoły, w postaci oględzin dokumentacji objętej kontrolą przeprowadzoną w dniu 28 września 2020 r. na okoliczność wykazania, że uchybienia wskazane w poleceniu Lubelskiego Kuratora Oświaty z dnia 6 listopada 2019 r. zostały już usunięte wyjaśnić należy, że w dniu 28 września 2020 r. przeprowadzona kontrola miała charakter kontroli dodatkowej, a pomimo tego wykazała liczne nieprawidłowości, które były już znane i usunięte nie zostały (po ponad roku od ujawnienia licznych nieprawidłowości o istotnym charakterze). Jednocześnie podkreślić trzeba, że decyzja Lubelskiego Kuratora Oświaty o przeprowadzeniu wskazanej dodatkowej kontroli podyktowana była dobrą wolą organu i miała na celu weryfikację twierdzeń skarżącej, podnoszonych w odwołaniu od decyzji i piśmie z dnia 24 sierpnia 2020 r. Podczas tej kontroli wizytatorzy przeprowadzili dowody z dokumentów znajdujących się w szkole, w szczególności takich jak: księgi słuchaczy, arkusze ocen słuchaczy, dzienniki lekcyjne, protokoły egzaminów semestralnych, protokoły rad pedagogicznych i dokumenty potwierdzające kwalifikacje nauczycieli. W wyniku tej kontroli ustalono, że z jedenastu uchybień usunięto tylko cztery. Pomimo więc zapewnień zawartych w piśmie z dnia 25 sierpnia 2020 r., w dalszym ciągu nie usunięto istotnych uchybień, które były przedmiotem wcześniejszych kontroli. Natomiast istniejące uchybienia skarżąca uzasadniła ograniczeniami w działalności szkoły w związku z wprowadzoną w kraju epidemią, przyznając tym samym, że były to uchybienia rzeczywiste. W rezultacie organ odwoławczy zasadnie postanowieniem z dnia 4 stycznia 2021 r. odmówił dopuszczenia dowodu z przeprowadzenia dodatkowej rekontroi". W ocenie NSA, prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy, konsekwencją stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezastosowania się skarżącej do poleceń organu sprawującego nadzór pedagogiczny było uzasadnione stwierdzonymi okolicznościami wykreślenie Szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Prezydenta Miasta Lublin. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej i indywidualnej oceny zaskarżonych decyzji i w jej wyniku oddalił skargę. Okoliczność, że ocena Sądu nie jest zbieżna z oczekiwaniem skarżącej nie wystarcza do uznania, że Sąd uchylił się od obowiązku określonego w art. 3 § 1 p.p.s.a. 7. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.