III OSK 658/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Edyta Kuczkowska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 14 października 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 158/21 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Lubelskiego Kuratora Oświaty z 27 stycznia 2021 r. nr 10/2021 w przedmiocie wykreślenia szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych oddala skargi kasacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 14 października 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 158/21 oddalił skargę [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Lubelskiego Kuratora Oświaty w Lublinie z 27 stycznia 2021 r. nr 10/2021 w przedmiocie wykreślenia szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Prezydent Miasta Lublin decyzją z 12 czerwca 2020 r. wykreślił z dniem 31 sierpnia 2020 r. Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych [...] w [...] z prowadzonej przez niego ewidencji szkół i placówek niepublicznych, w związku ze stwierdzeniem w trybie nadzoru pedagogicznego, że działalność tej szkoły jest sprzeczna z przepisami ustawy Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty, wydanych na ich podstawie rozporządzeń lub statutem. Pismem z 24 czerwca 2020 r. strona skarżąca złożyła wniosek o uzupełnienie decyzji w zakresie rozstrzygnięcia co do wskazania pełnej podstawy prawnej decyzji, tj. wskazanie na podstawie której litery art. 169 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2020 poz. 910 ze zm.; dalej: "ustawa p.o.") wydana została decyzja oraz wskazania terminu wykreślenia szkoły w przypadku, gdy do 31 sierpnia 2020 r. decyzja nie uprawomocni się. Postanowieniem z 2 lipca 2020 r. Prezydent Miasta Lublin odmówił uzupełnienia decyzji. Następnie pismem z 24 lipca 2020 r. strona skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z 24 lipca 2020 r. zarzucając, że organ nie przeprowadził zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych i niedokładnie wyjaśnił stan faktyczny oraz nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu. Lubelski Kurator Oświaty - po rozpoznaniu wniesionego przez stronę odwołania - decyzją z 27 stycznia 2021 r. nr 10/2021 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określonej w niej daty wykreślenia wskazanego podmiotu z ewidencji szkół i placówek niepublicznych i w tym zakresie ustalił inny termin wykreślenia oznaczony na dzień 31 sierpnia 2021 r. (o rok późniejszy), a w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Organ odwoławczy uznał, że zarzuty odwołania dotyczące naruszenia art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. nie znajdują oparcia w stanie faktycznym sprawy, bowiem organ pierwszej instancji poddał rzetelnej i całościowej analizie akta sprawy, w szczególności wyciągnął logicznie poprawne i uzasadnione wnioski ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności z protokołów kontroli przeprowadzonych przez wizytatorów Kuratorium Oświaty w Lublinie w okresie od maja do listopada 2019 r., a także wydanych zaleceń i poleceń. Organ drugiej instancji podzielił stanowisko wyrażone w decyzji, że przeprowadzenie dowodów z zeznań wnioskowanych przez stronę świadków nie przyczyniłoby się do wyjaśnienia sprawy. Zdaniem organu do przeprowadzenia kontroli w szkole właściwym organem jest nadzór pedagogiczny, a w sytuacji rzetelnie przeprowadzonych kontroli, nie było podstaw do kwestionowania protokołów kontroli, które stanowią dowód w postępowaniu administracyjnym. Ponadto zaskarżona decyzja spełnia wymogi stawiane przez art. 107 § 1 i 3 k.p.a., gdyż organ pierwszej instancji w sposób pełny i wyczerpujący uzasadnił wydaną decyzję, wskazał wszystkie okoliczności, które uznał za udowodnione, jak również wyjaśnił podstawę prawną przytaczając przepisy prawa. W ocenie organu nie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy p.o. w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy p.o. Organ odwoławczy podniósł, że art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy p.o. dotyczy szkół eksperymentalnych, a taką szkołą nie jest Liceum Ogólnokształcące [...] w [...]. Natomiast art. 56 ust. 3 ustawy p.o. dotyczy wyłącznie szkół publicznych i nie ma zastosowania do szkół niepublicznych. Ponadto stronie zostało zapewnione prawo do czynnego udziału w postępowaniu poprzez umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, doręczanie zawiadomień o wszczęciu i zakończeniu postępowania, udostępnienie akt pełnomocnikowi strony. Odnosząc się w uzasadnieniu do uchylenia w części zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że prawidłowo ustalony termin wykreślenia szkoły z ewidencji winien uwzględniać przynajmniej czas potrzebny na doręczenie decyzji ostatecznej stronie postępowania oraz czas na dokonanie czynności technicznych i organizacyjnych związanych z likwidacją szkoły. Ponadto w zakresie daty wykreślenia z ewidencji szkół i placówek niepublicznych należało uwzględnić odpowiednie zastosowanie przepisu art. 172 ust. 4 ustawy p.o. regulującego, że wykreślenie szkoły niepublicznej może nastąpić tylko z końcem roku szkolnego. Mając te względy na uwadze organ odwoławczy ustalił w tym zakresie datę wykreślenia szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych na dzień 31 sierpnia 2021 r. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przez [...] Spółkę z o, o. z siedzibą w [...]. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła: I. naruszenie art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 111 k.p.a. poprzez niepodpisanie dokumentu elektronicznego postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji z 2 lipca 2020 r" które jest integralną częścią zaskarżonej decyzji. Wskazany dokument zawiera w miejscu podpisu wzmiankę "Prezydent Miasta Lublin dr K. Z.", ale weryfikacja pliku licencjonowanym oprogramowaniem Szafir autoryzowanym przez Krajową Izbę Rozliczeniową dała wynik negatywny. Stanowi to rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. II. naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 i § 3 k.p.a. poprzez niedokonanie weryfikacji, czy wniosek o dokonanie uzupełnienia decyzji został złożony przez osobę umocowaną, w sytuacji gdy w aktach sprawy nie znajdowało się pełnomocnictwo substytucyjne udzielone pełnomocnikowi radcy prawnemu A. W., co uniemożliwiało dalsze merytoryczne procedowanie w sprawie; 2. art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasadę udzielania informacji, zasadę wysłuchania strony oraz zasadę wyjaśniania z uwagi na: a) wydanie decyzji przez organ odwoławczy przed zawiadomieniem strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, w sytuacji gdy strona zgłosiła, że otrzymała uszkodzoną przesyłkę, w której, co wynikało z decyzji, było przedmiotowe zawiadomienie oraz postanowienie o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów i wniosła o jej ponowne prawidłowe doręczenie, czego organ nie uczynił; b) uchybienia w tym zakresie w toku postępowania przed organem pierwszej instancji podnoszone w odwołaniu, tj.: niewskazanie stronie czy przedstawiona przez nią dokumentacja jest kompletna, czy wymaga uzupełnienia, czy zachodzi konieczność przedstawienia dodatkowych wyjaśnień lub dowodów; uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. 3. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 136 § 1 k.p.a., tj.: a) nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań wnioskowanych przez stronę świadków oraz dokumentów dostarczonych przez pełnomocnika strony, w sytuacji gdy zostały powołane na okoliczność zastosowania się do zaleceń Kuratora Oświaty w Lublinie, a więc okoliczności istotnych dla wyjaśnienia przedmiotowej sprawy; b) brak przeprowadzenia rekontroli w szkole pomimo złożonego przez stronę wniosku z 20 listopada 2020 r., celem weryfikacji, w jaki sposób wdrożono w szkole program naprawczy; c) nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego informatyka w celu weryfikacji podpisu złożonego na postanowieniu o odmowie uzupełnienia decyzji, co doprowadziło do wadliwości w zakresie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, a także jego niewłaściwej oceny; III. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art 169 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy p.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że szkoła nie zastosowała się do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny; 2. art. 169 ust. 1 pkt 3 lit. b, ust. 2 w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy p.o. poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie decyzji o wykreśleniu szkoły z ewidencji, mimo że organ prowadzący nie został powiadomiony o tym, że dyrektor szkoły nie usunął w wyznaczonym terminie uchybień, o których mowa w art. 56 ust. 1, nie opracował lub nie wdrożył w określonych w harmonogramie terminach programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania. Ponadto organ sprawujący nadzór pedagogiczny nie wystąpił do organu prowadzącego szkołę z wnioskiem o odwołanie dyrektora szkoły, co uniemożliwiło organowi prowadzącemu wcześniejsze wdrożenie procedur naprawczych. W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, tj.: a) raportu z weryfikacji podpisu w pliku "DecyzjaPostanowienie(1).pdf" zawierającego postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji z dnia 2 lipca 2020 r. K. Z. z programu Szafir 2.0. celem wyjaśnienia istotnych wątpliwości i wykazania, że podpis ten został negatywnie zweryfikowany, a w konsekwencji postanowienie doręczone stronie w formie dokumentu elektronicznego nie zostało podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym; b) przeprowadzenie dowodu z weryfikacji przez sąd prawidłowości podpisu elektronicznego pliku DecyzjaPostanowienie.pdf zawierającego postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji z dnia 2 lipca 2020 r. K. Z.; c) wydruku z rejestru Narodowego Centrum Certyfikacji prowadzonego przez NBP (https://www.nccert.pl/uslugi.htm) zawierającego wykaz certyfikowanego oprogramowania umożliwiającego składanie i weryfikację podpisu kwalifikowanego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że polecenie usunięcia uchybień w trybie art. 169 ust. 1 pkt 3 ustawy p.o. zostało wskazane w piśmie Lubelskiego Kuratora Oświaty z 5 lipca 2019 r. nr WKZ.543.7.2019.HD. Następne polecenie usunięcia uchybień – w tym trybie zostało sformułowane w piśmie organu nadzoru pedagogicznego z 6 listopada 2019 r. nr WKZ.543.25.2019.HD. W piśmie tym wyraźnie wskazano, że w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi podczas kontroli przeprowadzonych w szkole w dniach: 10,11, 17 i 23 października 2019 r., skarżąca zobowiązana została do usunięcia ośmiu uchybień dotyczących: niesystematycznego prowadzenia księgi słuchaczy (brak dat ukończenia szkoły, dat i przyczyn opuszczenia szkoły przez słuchacza, brak wpisów słuchaczy, którzy rozpoczęli naukę i uczęszczają na zajęcia edukacyjne); braku w arkuszach ocen słuchaczy przechodzących z innych szkół, którzy rozpoczęli naukę na semestrze wyższym niż pierwszy, kopii arkuszy ocen z poprzedniej szkoły poświadczonych za zgodność z oryginałem przez dyrektora szkoły; braku ksiąg arkuszy ocen z lat 2017/2018, 2018/2019; braku wpisów w dziennikach lekcyjnych potwierdzających przeprowadzenie zajęć niektórych lekcji w semestrze I w dniach: 8, 22 i 29 września 2019 r.; w semestrze III w dniach: 14 , 15, 28 i 29 września 2019 r., w semestrze IV w dniach: 14, 21 i 29 września 2019 r., w semestrze V w dniach: 14, 15, 28 i 29 września 2019 r.; braku przestrzegania przepisów bhp w zakresie planowania zajęć zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach; prowadzenia zajęć w semestrze V z języka angielskiego w grupie liczącej 40 osób bez podziału na grupy; niezgodności liczby zestawów egzaminacyjnych dołączonych do protokołów egzaminów ustnych z zapisami w prawie oświatowym (np. semestr III - język polski - brak zestawów pytań egzaminacyjnych, semestr IV - język polski - brak zestawów pytań, matematyka - 26 zdających - 2 zestawy pytań, geografia - 24 zdających - 15 zestawów pytań); braku w dokumentacji szkolnej dokumentów potwierdzających kwalifikacje nauczycieli, którym przydzielono nauczanie języka polskiego, historii, wiedzy o społeczeństwie. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że analiza akt administracyjnych wskazuje również, że podczas kontroli doraźnej, przeprowadzonej w szkole 27 listopada 2019 r" mającej na celu sprawdzenie, czy usunięto stwierdzone wcześniej uchybienia wskazane w poleceniu organu sprawującego nadzór z 6 listopada 2019 r., ustalono, że w dalszym ciągu istnieją liczne nieprawidłowości. Sąd zwrócił uwagę, że 28 września 2020 r. przeprowadzona została dodatkowa kontrola w celu ustalenia, czy uchybienia wskazane w poleceniu Lubelskiego Kuratora Oświaty z 6 listopada 2019 r. zostały usunięte. W jej wyniku stwierdzono, że z ośmiu uchybień usunięto cztery. Ponadto w toku kontroli stwierdzono, że w dokumentacji z przebiegu nauczania (dzienniki lekcyjne, arkusze ocen) czynione były poprawki w sposób niezgodny z przepisami ustawy Prawo oświatowe. Ponieważ przedmiotowa kontrola miała na celu zweryfikowanie czy szkoła usunęła uchybienia wskazane w poleceniu Lubelskiego Kuratora Oświaty z 6 listopada 2019 r., nie wydano, już zaleceń. Ustalenia tej kontroli stanowiły dowód w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez Lubelskiego Kuratora Oświaty w związku z wydaną przez organ pierwszej instancji decyzją z 12 czerwca 2020 r. o wykreśleniu szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych Miasta Lublin. W postępowaniu odwoławczym, skarżąca 9 października 2020 r. wniosła zastrzeżenia do ustaleń protokołu kontroli w zakresie dotyczącym nieusunięcia czterech uchybień. Organ drugiej instancji, nie uwzględnił zgłoszonych zastrzeżeń i w sposób wyczerpujący odniósł się do nich w piśmie z 3 listopada 2020 r. Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności wskazują, że pomimo zapewnień strony, że podjęto wszelkie działania, mające na celu zrealizowanie zaleceń pokontrolnych, skarżąca nie przestrzega wymagań zawartych w art. 14 ust. 3 ustawy p.o., przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2019 r., poz. 1481) oraz wydanych na ich podstawie rozporządzeń, do których zobowiązała się jako szkoła niepubliczna oraz w wyznaczonym terminie nie zastosowała się do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny, o którym mowa w art. 180 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe. Sąd I instancji stwierdził, że nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 124 § 1 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i w zw. z art. 111 k.p.a., dotyczący nieprawidłowego podpisania postanowienia Prezydenta Miasta Lublin z 2 lipca 2020 r. Sąd I instancji podkreślił, że na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") uwzględnił wnioski dowodowe skarżącej sformułowane w skardze, jak również wnioski dowodowe złożone przez organ w odpowiedzi na skargę. Wyjaśnił, że fakt złożenia podpisu na postanowieniu z 2 lipca 2020 r. przez Prezydenta Miasta Lublin kwalifikowanym podpisem elektronicznym znajduje potwierdzenie nie tylko w wyjaśnieniach organu pierwszej instancji z 3 sierpnia 2020 r., ale także w dokonanej przez organ drugiej instancji weryfikacji podpisu (dokumenty weryfikacji dołączone do skargi). Powyższe postanowienie podpisane zostało za pomocą podpisu w formacie PAdES (PDF Advanced Electronic Signature - Podpis elektroniczny dokumentów w formacie PDF). Odczytanie podpisu w takim formacie możliwe jest bezpośrednio w pliku w formacie PDF, w sekcji Panel Podpis. Do pisma dołączono wydruk zrzutu ekranu, obrazujący weryfikację podpisu za pomocą Panelu Podpis w programie Acrobat Adobe Reader. Organ odwoławczy dokonując kompletnej weryfikacji prawidłowości przedmiotowego podpisu elektronicznego użył kwalifikowanego oprogramowania Szafir, dostarczonego przez Krajową Izbę Rozliczeniową S.A., która jest podmiotem ujętym w rejestrze kwalifikowanych usług zaufania dostępnym na stronie Narodowego Banku Polskiego. Wyjaśnił, że prawidłowa weryfikacja kwalifikowanego podpisu elektronicznego musi być weryfikacją dokonaną na czas (data, godzina) składania tego podpisu i z tego powodu w źródle czasu do weryfikacji należy w programie Szafir wybrać "czas zapisany w atrybucie Signing Time"', co oznacza weryfikację podpisu na czas jego składania (czas podpisywania dokumentu elektronicznego). Przeprowadzona w taki sposób weryfikacja podpisu Prezydenta Miasta Lublin daje jednoznacznie wynik pozytywny. Pojawia się bowiem komunikat "Podpis został poprawnie zweryfikowany certyfikatem kwalifikowanym". Natomiast w sytuacji, gdy podczas weryfikacji nie zostanie zaznaczony czas "Signing Time" (czas podpisywania), wówczas podpis elektroniczny będzie weryfikowany na czas bieżący (czas wykonywania weryfikacji), albo na inny czas, jaki zostanie ustawiony. Organ odwoławczy dokonał weryfikacji podpisu Prezydenta Miasta Lublin również według "bieżącego czasu systemowego" (w dniu 8 marca 2021 r.). Weryfikacja przedmiotowego podpisu według stanu na dzień dokonywania czynności dała wynik negatywny, wyświetlił się komunikat "Podpis został negatywnie zweryfikowany, certyfikat podpisujący nie jest ważny w weryfikowanym czasie". W związku z tym, że usługę kwalifikowanego podpisu kupuje się na określony czas, to certyfikat jest ważny tylko przez ten okres, po którym należy usługę wykupić na dalszy okres. Oznacza to zatem, że certyfikat kwalifikowanego podpisu, którym Prezydent Miasta podpisał postanowienie wygasł i nie był ważny w dniu weryfikacji, tj. 8 marca 2021 r. Sprawdzenie ważności certyfikatu podpisu kwalifikowanego Prezydenta, którym podpisał przedmiotowe postanowienie wykazało, że certyfikat był ważny przez dwa lata, od 22 stycznia 2019 r. (od godz. 07:00) do 21 stycznia 2021 r. (do godz. 07:00). Natomiast skarżąca dokonała weryfikacji podpisu według bieżącej daty przeprowadzenia weryfikacji 26 stycznia 2021 r., czyli już po wygaśnięciu kwalifikowanego obowiązującego w dniu podpisywania postanowienia, dlatego weryfikacja dała wynik negatywny. Sąd stwierdził, że z dołączonych do odpowiedzi na skargę dokumentów z przebiegu weryfikacji podpisu wynika, że postanowienie z 2 lipca 2020 r. zostało podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez Prezydenta Miasta Lublin 6 lipca 2020 r., o godz. 10:43:33, co zostało zweryfikowane przez organ odwoławczy przy użyciu kwalifikowanego oprogramowania do weryfikacji podpisów. Odnosząc się do zarzutu braku pełnomocnictwa substytucyjnego radcy prawnego A. W. Sąd I instancji wyjaśnił, że brak pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej rzeczywiście stanowi brak formalny i jako taki powinien zostać uzupełniony w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu I instancji uchybienie tego rodzaju nie przesądza zawsze o rażącym naruszeniu prawa. Brak dokumentu pełnomocnictwa w aktach sprawy nie zawsze oznacza jego nieistnienie i prowadzi do nieważności decyzji administracyjnej. Zdaniem Sądu w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, że dana osoba posiadała umocowanie do działania w imieniu strony postępowania, to uchybienia polegającego na braku w aktach pełnomocnictwa, nie możne być uznane za rażące naruszenie przepisów postępowania. Udzielenie pełnomocnictwa może bowiem nastąpić w dowolnej formie, w tym także ustnej, nie tylko pisemnej. Radca prawny A. W. jest członkiem zespołu Kancelarii Adwokackiej [...] Sp. jawna z siedzibą w [...]. Pełnomocnictwo z 18 grudnia 2018 r. udzielone adwokatowi J. P., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką [...] Sp. j. w [...] obejmowało prawo udzielania substytucji. Pismem z 24 czerwca 2020 r. radca prawny A. W. wniosła o uzupełnienie decyzji w zakresie rozstrzygnięcia, co do wskazania pełniej podstawy prawnej decyzji oraz terminu wykreślenia szkoły z ewidencji, w przypadku gdy przedmiotowa decyzja do 31 sierpnia 2020 r. nie uprawomocni się. Dokument ten złożony został na papierze firmowym Kancelarii Adwokackiej [...] Sp. j., a w jego treści radcy prawny oświadczyła, że działa z substytucji adwokata W. O.. Zdaniem Sądu, powyższe uchybienie nie stanowi istotnego naruszenia prawa, gdyż nie miało wpływu na wydaną decyzję, a ponadto nie miało dla strony żadnych negatywnych skutków. W ocenie Sądu I instancji niezasadny jest zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez organy przepisów art 169 ust 1 pkt 3 lit. b ustawy p.o. Z ustaleń faktycznych bezspornie wynika, że w czasie kontroli w dniach: 21 maja 2019 r., 16 i 24 czerwca 2019 r., 10, 11, 17 i 23 października 2019 r., 27 listopada 2019 r. oraz w czasie dodatkowej kontroli przeprowadzonej 28 września 2020 r. zasadnie stwierdzono działania szkoły sprzeczne z prawem. Szkoła była kilkukrotnie zobowiązana do usunięcia uchybień w trybie zaleceń wydanych po kontrolach z 21 maja 2019 r. oraz 16 i 24 czerwca 2019 r., a także w trybie poleceń organu nadzoru pedagogicznego z 5 lipca 2019 r. i 6 listopada 2019 r. Sąd zwrócił uwagę, że kontrola z 28 września 2020 r. wykazała, że z ośmiu uchybień, wskazanych przez Lubelskiego Kuratora Oświaty w piśmie z 6 listopada 2019 r., szkoła usunęła tylko cztery. Nie usunięto pozostałych czterech uchybień, które były przedmiotem kontroli przeprowadzanych w okresie od 21 maja 2019 r. do 28 września 2020 r. Wniesione przez szkołę pismem z 3 listopada 2020 r. zastrzeżenia do wyników kontroli nie zostały uwzględnione przez Lubelskiego Kuratora Oświaty. Organ odwoławczy słusznie bowiem zauważył, że zastrzeżenia do ustaleń protokołu dotyczą uchybień, które były przedmiotem wcześniejszych kontroli doraźnych i w dalszym ciągu nie zostały usunięte. Z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika zatem, że skarżąca nie stosowała się do poleceń pokontrolnych. Sąd stwierdził ponadto, że nie dopatrzył się naruszeń reguł proceduralnych. Zdaniem Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny całości materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go trafnie za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do wniosku skarżącej zawartego w piśmie z 20 listopada 2020 r. o przeprowadzenie dowodu z rekontroli lub dodatkowych czynności kontrolnych w siedzibie szkoły w postaci oględzin dokumentacji objętej kontrolą przeprowadzoną 28 września 2020 r. na okoliczność wykazania, że uchybienia wskazane w poleceniu Lubelskiego Kuratora Oświaty z 6 listopada 2019 r. zostały usunięte Sąd I instancji wyjaśnił, że 28 września 2020 r. przeprowadzona została dodatkowa kontrola, która wykazała, że nieprawidłowości nadal istnieją. Jednocześnie podkreślił, że decyzja Lubelskiego Kuratora Oświaty o przeprowadzeniu wskazanej, dodatkowej kontroli podyktowana była dobrą wolą organu i miała na celu weryfikację twierdzeń skarżącej, podnoszonych w odwołaniu od decyzji i piśmie z 24 sierpnia 2020 r. Podczas kontroli 28 września 2020 r. wizytatorzy przeprowadzili dowody z dokumentów znajdujących się w szkole, w szczególności takich jak: księgi słuchaczy, arkusze ocen słuchaczy, dzienniki lekcyjne, protokoły egzaminów semestralnych, protokoły rad pedagogicznych i dokumenty potwierdzające kwalifikacje nauczycieli. W wyniku kontroli ustalono, że z jedenastu uchybień usunięto cztery. Pomimo zapewnień zawartych w piśmie z 25 sierpnia 2020 r. w dalszym ciągu nie usunięto uchybień, które były przedmiotem wcześniejszych kontroli. Natomiast istniejące uchybienia skarżąca uzasadniła ograniczeniami w działalności szkoły w związku z wprowadzoną w kraju epidemią. Zdaniem Sądu I instancji organ odwoławczy zasadnie postanowieniem z 4 stycznia 2021 r. odmówił dopuszczenia i przeprowadzenia rekontroli. Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wywiodło: a) [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz b) Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych [...] w [...]. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie: I. art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. polegający na pozbawieniu strony możności obrony swoich praw skutkującej nieważnością postępowania poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi strony skarżącej linku do rozprawy zdalnej z 14 października 2021 r. na której to zapadł zaskarżony wyrok o oddaleniu skargi, tym samym Skarżąca nie była reprezentowana na ww. rozprawie. Link do rozprawy zdalnej za pośrednictwem komunikatora Webex odebrany został przez pełnomocnika skarżącej za pomocą serwisu EPUAP dopiero 15 października 2021 r., a więc po wydaniu zaskarżonego wyroku; II. przepisów postępowania przez niewłaściwe zastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi zamiast uchyleniu zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem: 1. art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 i 3 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organ administracji weryfikacji, czy wniosek o uzupełnienie decyzji w przedmiotowej sprawie został złożony przez osobę umocowaną w sytuacji, gdy w aktach sprawy nie znajdowało się pełnomocnictwo substytucyjne udzielone pełnomocnikowi radcy prawnemu A. W. i nie wezwanie jej do przedłożenia do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa substytucyjnego, co uniemożliwiło dalsze merytoryczne procedowanie w sprawie i wydanie postanowienia w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku strony o uzupełnienie decyzji, którego wydanie było przedwczesne i stanowi o istotnym naruszeniu przepisów postępowania, albowiem skutkowało przedwczesnym merytorycznym rozpoznaniem odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie błędnie ocenił, że powyższe uchybienie nie stanowi na gruncie niniejszej sprawy istotnego naruszenia prawa (tak: str. 13 zaskarżonego wyroku); 2. art. 8 § 1 k.p.a., 9 k.p.a., 10 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasadę udzielania informacji, zasadę wysłuchania strony oraz zasadę wyjaśniania zasadności przesłanek z uwagi na: a) wydanie decyzji przez organ odwoławczy przed zawiadomieniem strony o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji w sytuacji, gdy strona zgłosiła, iż otrzymała uszkodzoną przesyłkę przesłaną przez organ odwoławczy, w której jak się później okazuje zgodnie z uzasadnieniem decyzji było przedmiotowe zawiadomienie oraz postanowienie o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów wnosząc o jej ponowne prawidłowe doręczenie, czego organ odwoławczy nie uczynił; co uniemożliwiło stronie zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów; b) uchybienia w tym zakresie w toku postępowania przed organem I instancji podnoszone w odwołaniu tj. - niewskazanie stronie czy przedstawiona przez nią dokumentacja jest w ocenie organu kompletna czy też w ocenie organu wymaga uzupełnienia, a jeżeli tak to w jakim zakresie i czy w ocenie organu zachodzi konieczność przedstawienia jakichkolwiek dodatkowych wyjaśnień lub dowodów; - uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, które to zarzuty nie tylko nie zostały uwzględnione przez organ II instancji, ale jak wynika z pkt a przez niego powielone; 3. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. oraz 136 § 1 k.p.a., poprzez: a. nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań wnioskowanych przez stronę świadków oraz dokumentów dostarczonych przez pełnomocnika strony, w sytuacji gdy zostały powołane na okoliczność zastosowania się do zaleceń Kuratora Oświaty oraz usunięcia wskazanych przez niego uchybień, tj. istotnych okoliczności dla wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, a ponadto zostały przedstawione w toku postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu przez Prezydenta Miasta Lublina, którego przedmiotem było wykreślenie szkoły z ewidencji szkól i placówek niepublicznych Miasta Lublin, tj. organowi właściwemu do rozpoznania przedmiotowej sprawy , który jest zobowiązany do ustalenia w postępowaniu administracyjnym prawdy materialnej oraz zasadniczych ustaleń stanu faktycznego i ponowione w toku postępowania odwoławczego wobec nieuwzględnienia ich przez organ I instancji; b. a także pomimo wniosku strony z 20 listopada 2020 r. brak przeprowadzenia rekontroli w szkole celem weryfikacji w jaki sposób wdrożono w szkole program naprawczy po uzyskaniu przez organ prowadzący informacji o stwierdzonych uchybieniach, w sytuacji gdy po przeprowadzanej w toku postępowania odwoławczego kontroli i złożeniu przez podmiot kontrolowany zastrzeżeń do protokołu kontroli nie dokonano dodatkowych czynności sprawdzających w siedzibie szkoły mających na celu potwierdzenie usunięcia uchybień przez szkołę; c. nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego informatyka w celu weryfikacji podpisu złożonego na postanowieniu o odmowie uzupełnienia decyzji; 4. art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 111 k.p.a. poprzez niepodpisanie dokumentu elektronicznego postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji z 2 lipca 2020 r., które jest integralną częścią zaskarżonej decyzji. Przekazany za pośrednictwem platformy ePUAP dokument elektroniczny zawiera w miejscu podpisu wzmiankę "Prezydent Miasta Lublin dr K. Z.", ale nie jest to wymagany kwalifikowany podpis elektroniczny. Weryfikacja pliku licencjonowanym oprogramowaniem Szafir autoryzowanym przez Krajową Izbę Rozliczeniową dała wynik negatywny: Podpis złożony w pliku "DecyzjaPostanowienie(l).pdf" przez "K. Z." w dniu 2020-07-06 10:43:33, certyfikatem kwalifikowanym o numerze seryjnym [...] wydanympr zez organizationIdentifier=VATPL-5170359458,CN=Certum QCA 2017,O=Asseco Data Systems S.A.,C=PL, został negatywnie zweryfikowany; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sposób wadliwy uznał, że wyżej wymieniony zarzut wskazany przez skarżącego jest nietrafny (tak str. 15 zaskarżonego wyroku ) z czym nie można się zgodzić, z uwagi na fakt, że ww. okoliczność stanowi rażące naruszeniem prawa, tj. wystąpienia jednej z wad określonych w art. 156 §1 k.p.a., tj. wskazanej w pkt 2 wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa; III. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi zamiast uchyleniu zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem: 1. art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b ustawy p.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że szkoła nie zastosowała się do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny, o którym mowa w art. 180 ust. 2 ustawy p.o.; mimo iż szkoła zastosowała się do zaleceń Kuratora Oświaty i usunęła wskazane przez niego uchybienia; co oznacza, iż nie zostały spełnione przesłanki do wykreślenia szkoły z ewidencji; 2. art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b ust. 2 w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy p.o. poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie decyzji o wykreśleniu szkoły z ewidencji, mimo iż organ prowadzący nie został powiadomiony tym, że Dyrektor Szkoły nie usunął w wyznaczonym terminie uchybień, o których mowa w art. 56 ust. 1, nie opracował lub nie wdrożył w określonych w harmonogramie terminach programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania albo nie uwzględni w tym programie zgłoszonych uwag i wniosków. Ponadto organ sprawujący nadzór pedagogiczny nie wystąpił do organu prowadzącego szkołę lub placówkę z wnioskiem o odwołanie dyrektora szkoły lub placówki z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, co uniemożliwiło organowi prowadzącemu wcześniejsze wdrożenie procedur naprawczych i zastosowania się do zaleceń Kuratora Oświaty. Podnosząc powyższe zarzuty Centrum [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Lubelskiego Kuratora Oświaty z 27 stycznia 2021 r. nr 10/2021 wraz z poprzedzająca ją decyzją Prezydenta Miasta Lublin z 12 czerwca 2020 znak: OW-OP-IV.4430.218.2019 oraz zasądzenie kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Centrum [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosło o przeprowadzenie rozprawy. Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych [...] w [...] zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: I. art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. polegający na pozbawieniu strony możności obrony swoich praw skutkującej nieważnością postępowania poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi strony skarżącej linku do rozprawy zdalnej z dnia 14 października 2021 r. na której to zapadł zaskarżony wyrok o oddaleniu skargi, tym samym Skarżąca nie była reprezentowana na ww. rozprawie. Link do rozprawy zdalnej za pośrednictwem komunikatora Webex odebrany został przez pełnomocnika skarżącej za pomocą serwisu EPUAP dopiero 15 października 2021 r., a więc po wydaniu zaskarżonego wyroku; II. przepisów postępowania przez niewłaściwe zastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi zamiast uchyleniu zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem: 1. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. z uwagi na fakt, że Centrum Nauki i Biznesu "Żak" Sp. z.o.o. nie brała udziału jako strona w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym - tym samym zasadnym jest wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. 2. art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 i 3 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organ administracji weryfikacji, czy wniosek o uzupełnienie decyzji w przedmiotowej sprawie został złożony przez osobę umocowaną w sytuacji, gdy w aktach sprawy nie znajdowało się pełnomocnictwo substytucyjne udzielone pełnomocnikowi radcy prawnemu A. W. i nie wezwanie jej do przedłożenia do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa substytucyjnego, co uniemożliwiło dalsze merytoryczne procedowanie w sprawie i wydanie postanowienia w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku strony o uzupełnienie decyzji, którego wydanie było przedwczesne i stanowi o istotnym naruszeniu przepisów postępowania, albowiem skutkowało przedwczesnym merytorycznym rozpoznaniem odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie błędnie ocenił, że powyższe uchybienie nie stanowi na gruncie niniejszej sprawy istotnego naruszenia prawa (tak: s. 13 zaskarżonego wyroku); 3. art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a., 10 §1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasadę udzielania informacji, zasadę wysłuchania strony oraz zasadę wyjaśniania zasadności przesłanek z uwagi na: a) wydanie decyzji przez organ odwoławczy przed zawiadomieniem strony o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji w sytuacji, gdy strona zgłosiła, iż otrzymała uszkodzoną przesyłkę przesłaną przez organ odwoławczy, w której jak się później okazuje zgodnie z uzasadnieniem decyzji było przedmiotowe zawiadomienie oraz postanowienie o odmowie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów wnosząc o jej ponowne prawidłowe doręczenie, czego organ odwoławczy nie uczynił; co uniemożliwiło stronie zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów; b) uchybienia w tym zakresie w toku postępowania przed organem I instancji podnoszone w odwołaniu tj. - niewskazanie stronie czy przedstawiona przez nią dokumentacja jest w ocenie organu kompletna czy też w ocenie organu wymaga uzupełnienia, a jeżeli tak to w jakim zakresie i czy w ocenie organu zachodzi konieczność przedstawienia jakichkolwiek dodatkowych wyjaśnień lub dowodów - uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, które to zarzuty nie tylko nie zostały uwzględnione przez organ II instancji, ale jak wynika z pkt a przez niego powielone; 4. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. oraz 136 § 1 k.p.a. poprzez: a. nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań wnioskowanych przez stronę świadków oraz dokumentów dostarczonych przez pełnomocnika strony, w sytuacji gdy zostały powołane na okoliczność zastosowania się do zaleceń Kuratora Oświaty oraz usunięcia wskazanych przez niego uchybień, tj. istotnych okoliczności dla wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, a ponadto zostały przedstawione w toku postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu przez Prezydenta Miasta Lublina, którego przedmiotem było wykreślenie szkoły z ewidencji szkól i placówek niepublicznych Miasta Lublin, tj. organowi właściwemu do rozpoznania przedmiotowej sprawy , który jest zobowiązany do ustalenia w postępowaniu administracyjnym prawdy materialnej oraz zasadniczych ustaleń stanu faktycznego i ponowione w toku postępowania odwoławczego wobec nieuwzględnienia ich przez organ I instancji; b. pomimo wniosku strony z 20 listopada 2020 r. brak przeprowadzenia rekontroli w szkole celem weryfikacji w jaki sposób wdrożono w szkole program naprawczy po uzyskaniu przez organ prowadzący informacji o stwierdzonych uchybieniach, w sytuacji gdy po przeprowadzanej w toku postępowania odwoławczego kontroli i złożeniu przez podmiot kontrolowany zastrzeżeń do protokołu kontroli nie dokonano dodatkowych czynności sprawdzających w siedzibie szkoły mających na celu potwierdzenie usunięcia uchybień przez szkołę; c. nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego informatyka w celu weryfikacji podpisu złożonego na postanowieniu o odmowie uzupełnienia decyzji; 5. art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 111 k.p.a. poprzez niepodpisanie dokumentu elektronicznego postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji z 2 lipca 2020 r., które jest integralną częścią zaskarżonej decyzji. Przekazany za pośrednictwem platformy ePUAP dokument elektroniczny zawiera w miejscu podpisu wzmiankę "Prezydent Miasta Lublin dr K. Z.", ale nie jest to wymagany kwalifikowany podpis elektroniczny. Weryfikacja pliku licencjonowanym oprogramowaniem Szafir autoryzowanym przez Krajową Izbę Rozliczeniową dała wynik negatywny: Podpis złożony w pliku "DecyzjaPostanowienie(l).pdf" przez "K. Z." w dniu 2020-07-06 10:43:33, certyfikatem kwalifikowanym o numerze seryjnym [...] wydanymprzez organization!dentifier=VATPL- 5170359458,CN=Certum QCA 2017,O=Asseco Data Systems S.A.,C=PL, został negatywnie zweryfikowany; III. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi zamiast uchyleniu zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem: 1. art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b ustawy p.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że szkoła nie zastosowała się do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny, o którym mowa w art. 180 ust. 2; mimo iż szkoła zastosowała się do zaleceń Kuratora Oświaty i usunęła wskazane przez niego uchybienia; co oznacza, iż nie zostały spełnione przesłanki do wykreślenia szkoły z ewidencji; 2. art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b, ust. 2 w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy p.o. poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie decyzji o wykreśleniu szkoły z ewidencji, mimo iż organ prowadzący nie został powiadomiony tym, że Dyrektor Szkoły nie usunął w wyznaczonym terminie uchybień, o których mowa w art. 56 ust. 1, nie opracował lub nie wdrożył w określonych w harmonogramie terminach programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania albo nie uwzględni w tym programie zgłoszonych uwag i wniosków. Ponadto organ sprawujący nadzór pedagogiczny nie wystąpił do organu prowadzącego szkołę lub placówkę z wnioskiem o odwołanie dyrektora szkoły lub placówki z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, co uniemożliwiło organowi prowadzącemu wcześniejsze wdrożenie procedur naprawczych i zastosowania się do zaleceń Kuratora Oświaty. Podnosząc powyższe zarzuty Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych [...] w [...] wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Lubelskiego Kuratora Oświaty z 27 stycznia 2021 r. nr. 10/2021 wraz z poprzedzająca ją decyzją Prezydenta Miasta Lublin z 12 czerwca 2020 znak: OW-OP-IV.4430.218.2019 oraz zasądzenie kosztów postępowania przed WSA oraz NSA, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych [...] w [...] wniosło o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. 1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. W skargach kasacyjnych skarżącej i uczestnika postępowania zarzucono zarówno naruszenie przepisów postępowania jak i prawa materialnego. Zdaniem NSA, wszelkie zarzuty wskazane w skargach kasacyjnych były niezasadne. 2. W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów związanych z naruszeniem art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a, polegający na pozbawieniu strony możności obrony swoich praw skutkującej nieważnością postępowania. Nieważność postępowania zachodzi między innymi w sytuacji, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Pozbawienie strony możności obrony swoich praw, o którym mowa w tym przepisie, obejmuje sytuacje, gdy strona, z powodu wadliwych czynności procesowych sądu i (lub) strony przeciwnej, nie mogła brać i nie brała udziału nie tylko w toku całego postępowania, ale także w jego istotnej części. Analizując w realiach konkretnej sprawy przesłankę nieważności postępowania należy każdorazowo ustalić, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie sprawdzić, czy uchybienie to wpłynęło na prawo strony do działania w postępowaniu, w końcu ocenić, czy pomimo zaistnienia tych okoliczności strona mogła bronić swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W sytuacji kumulatywnego spełnienia wszystkich tych przesłanek przyjąć należy, że strona została pozbawiona możności działania (por. wyrok NSA z 6 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 87/20). Pozbawienie możności obrony praw należy rozumieć ściśle - chodzi o kardynalne błędy dotyczące udziału strony w postępowaniu sądowym, a nie jakiekolwiek usterki czy utrudnienia w tym zakresie (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt III FSK 12/22). Zdaniem skarżących kasacyjnie, link do rozprawy zdalnej wyznaczonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na dzień 14 października 2021 r. odebrany został przez pełnomocnika skarżącej 15 października 2021 r. Tym samym pełnomocnikowi nie doręczono linku i nie mógł on uczestniczyć w rozprawie w dniu 14 października 2021 r. na której to zapadł zaskarżony wyrok o oddaleniu skargi. Zdaniem NSA, z twierdzeniem takim nie można się zgodzić, gdyż: - w aktach sprawy znajduje się pismo z WSA w Lublinie z 6 października 2021 r. (skierowane między innymi do pełnomocników skarżącej i uczestnika postępowania i wysłane na platformie ePUAP) z którego wynika, że: "W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III, w związku z wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym (bez obecności w budynku Sądu) w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 158/21, sekretariat przesyła link umożliwiający udział w rozprawie zaplanowanej na 14 października 2021 r. na godz. 9:00. Udział w rozprawie możliwy jest poprzez dołączenie do rozprawy za pośrednictwem komunikatora Webex. Link do spotkania: https://wsa-lu.webex.com/wsalu/j.php?MTID=m7ccc2d7184cba97fddd2ed547b942614 Dołącz przy użyciu numeru spotkania Numer spotkania (kod dostępu): 2373 085 5248 Hasło spotkania: F432"; - skarżący kasacyjnie otrzymali zatem na platformie ePUAP informację z odpowiednim wyprzedzeniem (tj. 8 dni wcześniej) o terminie rozprawy przed Sądem I instancji oraz o możliwości uczestniczenia w rozprawie w formie zdalnej; - w aktach sprawy nie ma żadnych informacji, aby w owym czasie system ePUAP działał wadliwie lub działał w sposób uniemożliwiający odczytanie przesłanych przez Sąd wiadomości; - skarżący kasacyjnie błędnie utożsamiają faktyczne "odebranie wiadomości" z uniemożliwieniem stronie i uczestnikom udziału w postępowaniu sądowym; - wygenerowane za pośrednictwem platformy ePUAP poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma; poświadczenie doręczenia jest niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru (por. wyrok NSA z 15 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1729/15). Biorąc pod uwagę powyższe, zarówno skarżący jak i uczestnik postępowania mieli możliwość zapoznania się z przesłaną przez Sąd informacją. W związku z tym, Sąd I instancji w sposób prawidłowy zawiadomił strony o terminie rozprawy i przesłał link umożliwiający czynny udział pełnomocników w rozprawie zdalnej. To, że strona nie odebrała przez 8 dni prawidłowo przesłanej na platformę ePUAP wiadomości nie stanowi podstawy do uznania, że pozbawiono stronę możności obrony jej praw oraz, że fakt ten może stanowić podstawę nieważności postępowania opisaną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. 3. Całkowicie bezzasadny jest kolejny zarzut zawarty w skargach kasacyjnych wskazujący na to, że w niniejszej sprawie naruszono art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 i § 3 k.p.a. poprzez brak przedłożenia pełnomocnictwa substytucyjnego. Sąd I instancji w sposób bardzo szczegółowy odniósł się do tego zagadnienia w uzasadnieniu wyroku wskazując między innymi na to, że: - brak pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej rzeczywiście stanowi brak formalny i jako taki powinien zostać uzupełniony w trybie art. 64 § 2 k.p.a.; - uchybienie tego rodzaju nie przesądza zawsze o rażącym naruszeniu prawa; - brak pełnomocnictwa (umocowania jako dokumentu) w aktach sprawy nie oznacza jego nieistnienia i z zasady nie zawsze prowadzi do nieważności decyzji administracyjnej; - w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że dana osoba w istocie posiadała umocowanie do działania w imieniu strony postępowania, na co zresztą wskazują późniejsze czynności strony, to uchybienia polegającego na braku w aktach dokumentu, pełnomocnictwa nie możne uznać w okolicznościach tej sprawy za rażące naruszenie przepisów postępowania; - w niniejszej sprawie strona w sposób dorozumiany w istocie potwierdziła czynności tego pełnomocnika; udzielenie pełnomocnictwa może nastąpić w dowolnej formie, w tym także ustnej, nie tylko pisemnej; - wobec nadrzędności zasady trwałości decyzji ostatecznej naruszenie przepisów proceduralnych może doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji tylko wówczas, gdy dane uchybienie procesowe w sposób niebudzący wątpliwości miało wpływ na treść decyzji kontrolowanej, bądź na możliwość jej wydania w ogóle; - wskazano, że radca prawny A. W. jest członkiem zespołu Kancelarii Adwokackiej [...] Sp. j. w [...]; pełnomocnictwo z 18 grudnia 2018 r. udzielone adwokatowi J. P. prowadzącemu wskazaną Kancelarię Adwokacką obejmowało prawo do udzielania substytucji; pismem z 24 czerwca 2020 r. radca prawny A. W. wniosła o uzupełnienie decyzji w zakresie rozstrzygnięcia, co do wskazania pełniej podstawy prawnej decyzji oraz terminu wykreślenia szkoły z ewidencji w przypadku gdy przedmiotowa decyzja do dnia 31 sierpnia 2020 r. nie uprawomocni się; dokument ten złożony został na papierze firmowym tej Kancelarii Adwokackiej, a w jego treści radca prawny oświadczyła, że działa z substytucji adwokata W. O.. Sąd I instancji ocenił, że opisane uchybienie nie stanowi we wskazanych okolicznościach istotnego naruszenia prawa i nie miało wpływu na wydanie decyzji, ani też jej treść. NSA w pełni zgadza się z takim stanowiskiem Sądu I instancji. Podkreślić trzeba, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest podstawą uchylenia decyzji w razie stwierdzenia, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, tylko w sytuacji stwierdzenia, że jest to naruszenie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 16 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 65/23). Chodzi tu o naruszenie, które skutkuje przyjęciem, że bez jego popełnienia nie doszłoby do wydania rozstrzygnięcia określonej treści. Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. 4. Kolejne zarzuty skarg kasacyjnych dotyczą nieuwzględnienia przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie naruszenia wskazanych w skargach przepisów postępowania. Zarzuty te koncentrują się na uznaniu, że Sąd I instancji nie zauważył naruszenia przez organy w niniejszej sprawie szeregu zasad wynikających z k.p.a., w szczególności zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasady udzielania informacji, zasady wysłuchania strony oraz zasady wyjaśniania zasadności przesłanek. Naruszenia organów administracji publicznej doprowadziły do wadliwości w zakresie zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, a także jego niewłaściwej oceny skutkującej błędnym uznaniem, iż zostały spełnione przesłanki do wykreślenia szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych i wydaniem decyzji o wykreśleniu szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych. W ocenie NSA, Sąd I instancji w sposób prawidłowy ocenił i uzasadnił przyczyny oddalenia skargi. Wskazano na mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa i uznano, że organy prawidłowo i rzetelnie ustaliły stan faktyczny sprawy i na tej podstawie wydały swoje decyzje na wskazanej (prawidłowej) podstawie prawnej, która implikowana była tymi ustaleniami faktycznymi. Bezsporne było w sprawie to, że: - z akt administracyjnych wynika, że polecenie usunięcia uchybień zostało wskazane w piśmie Lubelskiego Kuratora Oświaty z 5 lipca 2019 r.; - kolejne polecenie usunięcia uchybień zostało sformułowane w piśmie organu nadzoru pedagogicznego z dnia 6 listopada 2019 r.; wskazano, że w związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi podczas kontroli przeprowadzonych w szkole w dniach: 10, 11, 17 i 23 października 2019 r., skarżąca jest zobowiązana do usunięcia 8 szczegółowo opisanych uchybień; - podczas kontroli doraźnej z 27 listopada 2019 r., mającej na celu sprawdzenie, czy usunięto uchybienia wskazane w poleceniu organu sprawującego nadzór z dnia 6 listopada 2019 r. ustalono, że nadal istnieją liczne nieprawidłowości; - 28 września 2020 r. przeprowadzono dodatkową kontrolę doraźną w celu ustalenia, czy usunięte zostały uchybienia wskazane w poleceniu Lubelskiego Kuratora Oświaty z 6 listopada 2019 r.; w wyniku tej kontroli stwierdzono, że z 8 uchybień usunięto 4; w toku kontroli stwierdzono, że w dokumentacji z przebiegu nauczania (dzienniki lekcyjne, arkusze ocen) czynione były poprawki w sposób niezgodny z przepisami ustawy p.o.; kontrola ta miała na celu zweryfikowanie czy szkoła usunęła uchybienia wskazane w poleceniu Lubelskiego Kuratora Oświaty z 6 listopada 2019 r. a wobec tego nie wydano już żadnych dodatkowych zaleceń; - ustalenia tej kontroli stanowiły dowód w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez Lubelskiego Kuratora Oświaty w związku z wydaną przez organ pierwszej instancji decyzją z 12 czerwca 2020 r, o wykreśleniu szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych Miasta Lublin; - w postępowaniu odwoławczym, skarżąca 9 października 2020 r. wniosła zastrzeżenia do ustaleń protokołu kontroli w zakresie dotyczącym nieusunięcia 4 uchybień; organ II instancji nie uwzględnił zgłoszonych zastrzeżeń i w sposób wyczerpujący odniósł się do nich w piśmie z 3 listopada 2020 r. Zasadnie przyjął Sąd I instancji, że opisane okoliczności wskazują, że pomimo zapewnień strony, że podjęto wszelkie działania, mające na celu zrealizowanie zaleceń pokontrolnych, skarżąca nie przestrzega wymagań zawartych w art. 14 ust. 3 ustawy p.o., przepisów ustawy o systemie oświaty oraz wydanych na ich podstawie rozporządzeń, do których zobowiązała się jako szkoła niepubliczna oraz w wyznaczonym terminie nie zastosowała się do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny, o którym mowa w art. 180 ust. 2 ustawy p.o. 5. Zdaniem NSA, bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 111 k.p.a. poprzez niepodpisanie dokumentu elektronicznego postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji z 2 lipca 2020 r. Zarzut ten stanowi powtórzenie zarzutu zawartego w skardze do Sądu I instancji. WSA w Lublinie w sposób szczegółowy odniósł się do tego zarzutu w uzasadnieniu wyroku. W związku z tym nie ma potrzeby się ponownie do niego odnosić, skoro stanowisko Sądu I instancji jest w pełni prawidłowe. 6. Zdaniem skarżących kasacyjnie, w sprawie naruszono również przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a polegające na oddaleniu skargi zamiast uchyleniu zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem: a) art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b p.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że szkoła nie zastosowała się do polecenia organu sprawującego nadzór pedagogiczny, mimo iż szkoła zastosowała się do zaleceń Kuratora Oświaty i usunęła wskazane przez niego uchybienia (co oznacza, iż nie zostały spełnione przesłanki do wykreślenia szkoły z ewidencji); b) art. 169 ust. 1 pkt. 3 lit. b, ust. 2 w zw. z art. 56 ust. 3 p.o. poprzez jego błędne zastosowanie. Zdaniem NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawidłowo uznał, że na gruncie niniejszej sprawy organy administracyjne obu instancji rzetelnie ustaliły stan faktyczny sprawy i na tej podstawie wydały swoje decyzje w sposób prawidłowy. Sąd I instancji wskazał, że: - z ustaleń faktycznych bezspornie wynika, że w czasie kontroli w dniach: 21 maja 2019 r., 16 i 24 czerwca 2019 r., 10, 11, 17 i 23 października 2019 r., 27 listopada 2019 r. oraz w czasie dodatkowej kontroli przeprowadzonej w dniu 28 września 2020 r. zasadnie stwierdzono działania szkoły sprzeczne z prawem; - Szkoła była kilkukrotnie zobowiązana do usunięcia uchybień w trybie zaleceń wydanych po kontrolach z 21 maja 2019 r. oraz 16 i 24 czerwca 2019 r., a także w trybie poleceń organu nadzoru pedagogicznego z 5 lipca 2019 r. i 6 listopada 2019 r.; - protokoły kontroli, wydane zalecenia, polecenia organu nadzoru pedagogicznego, a także pisemne stanowisko odnoszące się do zastrzeżeń dyrektora szkoły stanowią dowody w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 169 ust. 1 pkt 3 ustawy p.o.; - z ustaleń kontroli z 28 września 2020 r., wynika, że z 8 uchybień, wskazanych przez Lubelskiego Kuratora Oświaty w piśmie z 6 listopada 2019 r., szkoła usunęła tylko 4; - wniesione przez szkołę pismem z 3 listopada 2020 r. zastrzeżenia do wyników kontroli nie zostały uwzględnione przez Lubelskiego Kuratora Oświaty; organ odwoławczy zauważył, że zastrzeżenia do ustaleń protokołu dotyczą uchybień, które były przedmiotem wcześniejszych kontroli doraźnych i w dalszym ciągu nie zostały usunięte. W ocenie NSA, prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy, konsekwencją stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezastosowania się skarżącej do poleceń organu sprawującego nadzór pedagogiczny było uzasadnione stwierdzonymi okolicznościami wykreślenie Szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez Prezydenta Miasta Lublin. Okoliczność, że ocena Sądu nie jest zbieżna z oczekiwaniem skarżącej nie wystarcza do uznania, że Sąd uchylił się od obowiązku określonego w art. 3 § 1 p.p.s.a. 7. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.