III OW 26/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójt Gminy L. G. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy L. G. a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce postanawia: wskazać Wójta Gminy L. G. jako organ właściwy w sprawie.

Wójt Gminy L. G. wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku S. C. (następcy prawnego J. C.) w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] w m. N. J., gm. L. G., po wybudowaniu autostrady [...] w m. N. J. W uzasadnieniu organ wnioskujący wskazał, że w przedmiotowej sprawie wystąpił już z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Postanowieniem NSA z dnia 20 lipca 2023 r., sygn. akt III OW 97/23, przedmiotowy wniosek oddalono. W uzasadnieniu podkreślono, że istotne znaczenie z punktu widzenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego ma dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Wskazano, że: "wyrokiem z 26 maja 2021 r. w sprawie VII SA/Wa 679/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Wód Polskich z 8 marca 2021 r. zobowiązując organy do ustalenia intencji wnioskodawcy. Powyższe oznacza, że sprawa powinna zostać ponownie rozpoznana przez organ odwoławczy. Na obecnym etapie postępowania w obrocie prawnym pozostaje bowiem decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie z 3 września 2020 r., który odmówił uwzględnienia żądania wnioskodawcy. Od tej decyzji zostało wniesione odwołanie, które nie zostało rozpoznane. Dopiero rozpoznanie odwołania przez Prezesa Wód Polskich i ewentualne uchylenie decyzji z 3 września 2020 r. jako wydanej na nieprawidłowej podstawie prawnej i bez sprecyzowania intencji wnioskodawcy, umożliwiało skuteczne przekazanie sprawy według właściwości Wójtowi Gminy L. G. i ewentualne wszczęcie sporu kompetencyjnego. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym i faktycznym, Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości wskazania organu właściwego w sprawie, ponieważ nie jest uprawniony do kontroli legalności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie z 3 września 2020 r., która to decyzja nieostateczna pozostaje w obrocie prawnym". Nie bacząc na powyższe wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym przede wszystkim fakt, że w obrocie prawnym istnieje decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie z dna 3 września 2020 r., rzeczony organ ponownie uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku J. C. i pismem z dnia 3 października 2023 r. przekazał akta przedmiotowej sprawy, pomimo że właściwym utrzymaniem obiektów inżynierskich oraz rowu odprowadzającego wodę z autostrady A4 doprowadziło do jego zamulenia, czy zarośnięcia, uniemożliwiającego lub utrudniającego odpływ wody. Zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania przedmiotowego wniosku. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej również: "Dyrektor RZGW w Rzeszowie"), na podstawie art. 22 § 2 K.p.a. w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", wniósł o wskazanie Wójta Gminy L. G. jako organu właściwego w sprawie, ewentualnie oddalenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Nr [...] z dnia 8 marca 2021 r. znak: [...] oraz zapadłym w sprawie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 679/21, został zobowiązany w toku ponownego rozpatrzenia sprawy do wyjaśnienia, treści i doprecyzowania żądania z dnia 11 maja 2017 r. dotyczącego naprawienia drogi dojazdowej, odbudowy dwóch zniszczonych "mostów", naprawienia zniszczonych "kanałów" i zabezpieczenia przed dalszą dewastacją na działce nr [...] w m. N. J., gm. L. G. Zgodnie z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2625 ze zm,) – dalej: "ustawa Prawo wodne", do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm.) – dalej: "Prawo wodne z 2001 r.". Pismem z dnia 28 października 2021 r. J. C. wyjaśnił i sprecyzował przedmiotowe żądanie wskazując, że wniosek z dnia 11 maja 2017 r. dotyczy naruszenia stosunków wodnych na działce w oparciu o art. 29 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Wobec powyższego Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Rzeszowie, zawiadomieniem z dnia 29 listopada 2021 r. znak: [...], przekazał zgodnie z właściwością Wójtowi Gminy L. G., wniosek z dnia 11 maja 2017 r. doprecyzowany pismem z dnia 28 października 2021 r., wraz z całością akt sprawy znak: [...]. Skoro zatem treść wniosku pozwala na jednoznaczne przyjęcie, co było intencją wnioskodawcy, ponieważ wnioskodawca wprost wskazał i zacytował przepis prawa i precyzyjnie odnosząc się do niego określił przedmiot swojego żądania, to tym samym Dyrektor RZGW w Rzeszowie uznał za uzasadnione przekazanie przedmiotowego wniosku do Wójta Gminy L. G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spory, o których mowa w art. 4 P.p.s.a., rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając na wniosek w drodze postanowienia, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Do rozstrzygania powyższych sporów stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 15 § 2 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny wydając swoje orzeczenie, bierze pod uwagę stan faktyczny i stan prawny aktualny na dzień orzekania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2012 r., sygn. I OW 210/11, LEX nr 1136733). W rozpoznawanej sprawie wystąpił tzw. spór negatywny, albowiem zarówno Wójt Gminy L. G., jak i Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie uważają, że nie są właściwi do rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na przetwarzanie odpadów. W pierwszej kolejności wskazać należy na zapady w sprawie prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt. VII SA/Wa 679/21, którym oddalono sprzeciw Skarbu Państwa - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 8 marca 2021 r. nr [...]. Decyzją tą Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie - na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. - po rozpatrzeniu odwołania J. C., uchylił decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 3 września 2020 r., znak: [...], odmawiającej uwzględnienia żądania naprawienia drogi dojazdowej, odbudowy dwóch zniszczonych "mostów", naprawienia zniszczonych "kanałów" i zabezpieczenia przed dalszą dewastacją na działce nr [...] w m. N. J., gm. L. G., oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Wykonując wytyczne zawarte w decyzji organu drugiej instancji, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zwrócił się do wnioskodawcy o sprecyzowanie żądania zawartego w piśmie z dnia 11 maja 2017 r. W piśmie z dnia z dnia 28 października 2021 r., J. C. sprecyzował swoje żądanie wskazując, że wniosek z dnia 11 maja 2017 r. dotyczy naruszenia stosunków wodnych na działce w oparciu o art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego 2001 r. Zgodnie z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r., właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Stosownie natomiast do art. 29 ust. 3 Prawa wodnego z 2001 r., jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Jak zatem wynika z treści powyższych przepisów, do spraw, o których mowa w tych przepisach organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. W tym miejscu wskazać należy, że w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swego żądania, a w konsekwencji przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, a nie do sfery ocennej organu administracji (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r. sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1090, nr 2-3, poz. 47 oraz postanowienia NSA z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt III OW 31/21, LEX nr 3281979 oraz z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt III OW 39/21, LEX nr 3119369). Precyzyjne i jednoznaczne oznaczenie przedmiotu sprawy przez wnioskodawcę, uznaje się za przesłankę przesądzającą, co do zasady, kwestię właściwości rzeczowej. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Wójta Gminy L. G. jako organ właściwy w sprawie.