III OW 44/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno z 5 lipca 2024 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Piaseczno a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie zasypania zbiorników wodnych postanawia: oddalić wniosek.

Wnioskiem z 5 lipca 2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organu właściwego w sprawie zasypania zbiorników wodnych w miejscowości C., gmina Piaseczno. W uzasadnieniu Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno wyjaśniła, że sprawa zasypania stawów na działkach położonych na zachód od ul. [...] w [...] została przekazana przez Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno zgodnie z właściwością Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie pismem z 15 lipca 2019 r. Pismem z 16 lipca 2020 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie poinformował Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno, że 12 czerwca 2020 r. dokonał wizji terenowej, podczas której "stwierdzono, że na przedmiotowym terenie były prowadzone działania związane z nawożeniem ziemi", a ponadto "na fragmencie zasypanego stawu stwierdzono zebranie się wody". Dodatkowo Związek Spółek Wodnych poinformował Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno, że 8 maja 2020 r. przeprowadził również wizję lokalną tego terenu, podczas której ustalił, że "trzy stawy zostały całkowicie zlikwidowane, a dwa kolejne zasypane niemal w całości". Pomimo zasypania zbiorników wodnych na działkach objętych kontrolą Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie "nie wyciągnął żadnych konsekwencji wobec właścicieli tych działek". Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno wyjaśnił, że w 2021 r. mieszkańcy [...] ponownie zwrócili się w sprawie zasypania stawów i zalegania wody na działkach. Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno ponownie przekazał wniosek w tej sprawie do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie wraz z ortofotomapami z lat 2012-2017 oraz mapą, na której widnieją przedmiotowe stawy. Następnie 25 lipca 2023 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie przekazało do Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno protokoły z 11 lipca 2023 r. dotyczące kontroli działek położonych w [...] nr ewid.: [...]. Z treści tych protokołów wynika, że: "Upoważnieni pracownicy PGW WP Regionalnego zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie podczas czynności kontrolnych nie stwierdzili występowania zbiornika wodnego, ani jego zasypania. (...) Po analizie posiadanych dokumentów w PGW Wody Polskie Sprawa zostanie przekazana zgodnie z kompetencją odnośnie zakłócenia stosunków wodnych na gruntach sąsiednich do Miasta i Gminy Piaseczno". Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno wyjaśnił, że "nie jest niczym zaskakującym fakt, że po kilku latach od zasypania stawów pracownicy PGW Wody Polskie nie stwierdzili ich obecności w terenie". W ocenie Burmistrza Miasta i Gminy Piaseczno, okoliczność, że aktualnie nie ma już zbiorników wodnych na przedmiotowych działkach nie oznacza, że Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie nie mają już kompetencji w tym zakresie. W dalszej części protokołu z 11 lipca 2021 r. wskazano, że "Na wypisie z rejestru gruntów uzyskanych przez PGW WP RZGW w Warszawie powyższe działki zakwalifikowane są jako grunty orne, pastwiska, grunt zadrzewiony i zakrzewiony oraz nieużytki". Odnosząc się do tej okoliczności, Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno wyjaśnił, że w zakresie kwalifikacji użytków gruntowych ewidencja gruntów i budynków nie stanowi o stanie faktycznym gruntu tylko ten stan powinna odzwierciedlać. Nie można zatem przyjąć, że skoro w ewidencji działki są oznaczone jako m.in. grunty orne, to faktycznie nie było tam urządzeń wodnych w postaci stawów. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie jest organem właściwym w sprawie zasypania stawów będących urządzeniami wodnymi i zastosowanie ma art. 334 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 z ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r., poz. 1478 – dalej: Prawo wodne), natomiast w przypadku innych naturalnych lub sztucznych zbiorników wodnych - art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. c tej ustawy. Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno wyjaśnił, że nie ma przesłanek do wszczęcia postępowania na podstawie art. 234 Prawa wodnego, ponieważ z działek, na których doszło do nieprawidłowości nie są odprowadzane wody ani ścieki, jak również nie zmieniono kierunku i natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych z tych gruntów na grunty sąsiednie, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w rozumieniu powołanego przepisu. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie wskazał, że sprawa powinna zostać rozstrzygnięta na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Warunkiem rozstrzygnięcia sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny jest powołanie przez organy pozostające w sporze przepisów stanowiących kompetencję dla ich władczego działania. Wynika to z tego, że warunkiem powstania sporu jest istnienie toczącego się postępowanie administracyjnego, na którego tle powstał dany spór, lub przynajmniej żądanie jego wszczęcia (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2022 r., sygn. akt III OW 153/21, LEX nr 3347697; z 26 listopada 2019 r., sygn. akt I OW 138/19, LEX nr 2772151 oraz z 21 października 2008 r., sygn. akt II OW 48/08, ONSAiWSA 2009 r., nr 3, poz. 53). W tej sprawie te warunki nie zostały spełnione. Sporne pozostaje bowiem, czy w sprawie zastosowanie znajdzie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, co uzasadniałoby właściwość Burmistrz Miasta i Gminy Piaseczno. Jednak organy nie powołały przepisu prawa, które w ich ocenie stanowiłby podstawę prowadzenia postępowania administracyjnego przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie. Tego rodzaju przepisem nie jest art. 334 pkt 4 Prawa wodnego, który stanowi, że kontrola gospodarowania wodami dotyczy wykonywania urządzeń wodnych. Kontrola ta jest prowadzona przez Inspekcję Wodną w imieniu Wód Polskich (art. 335 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego), a zatem organ wchodzący w skład Wód Polskich (art. 239 ust. 3a Prawa wodnego), o wyszczególnionych kompetencjach, które nie obejmują jednak wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego. Ponadto, organem pozostającym w sporze jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie, a nie regionalny inspektor wodny. Bez znaczenia jest przy tym, że dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej Wód Polskich pełnią funkcje regionalnych inspektorów wodnych (art. 251a ust. 3 Prawa wodnego), ponieważ pełnienie funkcji nie oznacza, że z punktu widzenia ustawowo przyznanych kompetencji jest to jeden i ten sam organ administracji publicznej. Powyższy brak oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł rozstrzygnąć sporu kompetencyjnego, co skutkowało oddaleniem wniosku. Jedynie ubocznie zauważyć należy, że kwestia nienależytego utrzymywania urządzeń wodnych i organów właściwych w tym zakresie jest jednolicie postrzegana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym stosowania art. 234 Prawa wodnego oraz innych przepisów stanowiących kompetencję działania organów Wód Polskich (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2024 r. III OW 18/24, z 22 maja 2024 r. III OW 149/23, z 16 kwietnia 2024 r. III OW 136/23 z 18 maja 2021 r., III OW 22/21 lub z 19 września 20219 r. II OW 100/19). Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 3 i art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia