III OZ 418/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia zwykłego "A." z siedzibą w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Wr 86/24 odrzucającego skargę Stowarzyszenia zwykłego "A." z siedzibą w M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 28 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę Stowarzyszenia zwykłego "A." z siedzibą w M. (dalej: stowarzyszenie) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 13 listopada 2023 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia do postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 29 stycznia 2024 r. wezwano stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł oraz do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie dwóch egzemplarzy odpisów skargi, a ponadto złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej, tj. regulaminu działalności oraz zaświadczenia o wpisaniu stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie stowarzyszenie przedłożyło potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego od skargi, dwa podpisane egzemplarze skargi, odpis regulaminu, wydruk z rejestru GUS wskazujący na zarejestrowanie stowarzyszenia oraz wydruk z ewidencji stowarzyszeń zwykłych Powiatu Trzebnickiego. W ocenie Sądu I instancji, stowarzyszenie nie złożyło zaświadczenia o wpisaniu stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, co uzasadniało odrzucenie skargi. Osoba reprezentująca stowarzyszenie zwykłe, wykonując obowiązek wykazania umocowania do działania w imieniu stowarzyszenia musi przedstawić nie tylko regulamin stowarzyszenia, ale również zaświadczenie o wpisie stowarzyszenia do ewidencji prowadzonej przez organ nadzorujący. Wydruk ewidencji stowarzyszeń zwykłych nie stanowi zaświadczenia o wpisaniu stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło stowarzyszenie zarzucając naruszenie art 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 40b ust. 4 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2020 r., poz. 2261) i art 106 § 4 p.p.s.a., jak również art 45 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r., (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Polegało to na odrzuceniu skargi wobec uznania, że braki formalne nie zostały uzupełnione, podczas gdy w odpowiedzi na skierowane wezwanie stowarzyszenie przedłożyło stosowne dokumenty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, przy czym na mocy art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. W tej sprawie podmiotem, który wniósł skargę do Sądu I instancji jest stowarzyszenie zwykłe, które zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy Prawa o stowarzyszeniach, stanowi uproszczoną formę stowarzyszenia, nieposiadającą osobowości prawnej. Stowarzyszenie takie powstaje i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych prowadzonej przez organ nadzorujący właściwy ze względu na siedzibę stowarzyszenia zwykłego (art. 40a ust. 1 oraz art. 40 ust. 5 ustawy Prawo o stowarzyszeniach). Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że brak jest możliwości skutecznego usprawiedliwienia nieuzupełnienia braków formalnych skargi przez odwołanie się do jawności ewidencji stowarzyszeń zwykłych, uregulowanej w art. 40b ust. 4 ustawy Prawa o stowarzyszeniach. Jawność ewidencji stowarzyszeń zwykłych nie zwalnia strony postępowania sądowoadministracyjnego od obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi. Jednak stanowisko Sądu I instancji, oparte przede wszystkim na postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OZ 142/24, nie uwzględnia, że stowarzyszenie w tej sprawie nadesłało dokumenty, z których w jego ocenie wynika wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Jest to zatem stan faktyczny różny od stanu faktycznego sprawy III OZ 142/24, w której skarżące tam stowarzyszenie w ogóle nie uzupełniło braku formalnego skargi w tym zakresie. Z przepisów p.p.s.a., podobnie jak z przepisów ustawy Prawo o stowarzyszeniach, nie wynika, że jedyną formą, w której stowarzyszenie może wykazać wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, jest zaświadczenie, o którym stanowi art. 40b ust. 4 zdanie drugie ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Brak jest zatem przeszkód prawnych, żeby stowarzyszenie udokumentowało wpis do ewidencji dokumentem innym niż zaświadczenie. W tym znaczeniu wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało sformułowane nieprawidłowo i nie mogło wywołać skutku w postaci odrzucenia skargi w tej sprawie. Stowarzyszenie nadesłało zarówno wydruk z ewidencji stowarzyszeń zwykłych, która to ewidencja jest jawna i udostępniana na stronie podmiotowej organu nadzorującego w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 40b ust. 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo o stowarzyszeniach), jak również wydruk z bazy REGON, który także potwierdza formę prawną stowarzyszenia oraz wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Brak było zatem podstaw do przyjęcia, że stowarzyszenie nie wykazało wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, a zatem, że nie uzupełniło braku formalnego skargi w tym zakresie. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.