III SA/Łd 20/26

Dnia 23 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, , po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. N. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia 4 listopada 2025 roku nr SOC-II.621.50.2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę.

Postanowieniem z 4 listopada 2025 r., nr SOC-II.621.50.2025, wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., Wojewoda Łódzki, po rozpatrzeniu zażalenia S.N. na postanowienie Burmistrza Wolborza z 9 września 2025 r., nr RO.5343.7.2024 o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek B.N. w przedmiocie wymeldowania S.K. i S.Kr. z miejsca pobytu stałego, stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu Wojewoda Łódzki podniósł, że na postanowienie Burmistrza Wolborza z dnia 9 września 2025 r. nr RO.5343.7.2024 o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek B.N. w przedmiocie wymeldowania S.K. i S.Kr. z miejsca pobytu stałego S.N. wniósł zażalenie. Stwierdzając niedopuszczalność zażalenia organ administracji wskazał, że może ona wynikać z przesłanek o charakterze przedmiotowym i podmiotowym. Do przesłanek o charakterze przedmiotowym zalicza się m.in. zaskarżenie aktu, który nie jest postanowieniem w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego lub też jest postanowieniem, ale Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje możliwości jego zaskarżania, bądź wniesienie zażalenia od postanowienia, które nie zostało wydane lub doręczone stronie. Natomiast do przesłanek niedopuszczalności zażalenia o charakterze podmiotowym należy wniesienie środka zaskarżenia przez osobę, która nie jest stroną w sprawie. Organ pierwszej instancji nie jest uprawniony, aby samodzielnie rozstrzygać o dopuszczalności zażalenia. Należy to do wyłącznej kompetencji organu odwoławczego. Pierwszą czynnością, którą organ odwoławczy zobowiązany jest wykonać, jest dokonanie z urzędu oceny, czy nie zachodzą powody wykluczające możliwość rozpatrzenia zażalenia, tj. merytorycznego rozpoznania środka zaskarżenia, takie jak np. zachowanie ustawowego terminu do wniesienia zażalenia czy istnienie podstawy prawnej zaskarżenia postanowienia. Ocena sprowadza się do uzyskania odpowiedzi na pytanie, czy w danym przypadku dopuszczalne było złożenie zażalenia. W sytuacji zakończenia powyższej oceny negatywnym wynikiem weryfikacyjnym, organ odwoławczy wydaje postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia lub uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. S.N. nie posiada statusu strony postępowania administracyjnego w sprawie. Postanowienie, od którego skarżący złożył zażalenie, wydane zostało przez Burmistrza Wolborza w związku z wnioskiem B.N. o wymeldowanie S.K. i S.K. z miejsca pobytu stałego w W. przy ul. [...]. Postanowienie to skierowano jedynie do wnioskodawczyni. Zostało jej doręczone za pomocą platformy ePUAP. Nie było skierowane ani wysłane do S.N. Żaden dokument znajdujący się w aktach postępowania nie wskazywał, aby S.N. był w jakikolwiek prawny sposób powiązany ze spornym lokalem. W postępowaniu przed organami administracji publicznej S.N. pojawiał się jedynie w treści pism kierowanych do organów przez B.N., jako nazwisko wymienione obok nazwiska B.N. Skarżący nigdy nie podpisał żadnego pisma, w tym wniosku o wymeldowanie. Dopiero zażalenie, którego treść jest tożsama z treścią zażalenia B.N., jest pierwszym przypadkiem złożenia podpisu przez S.N.. Z uwagi na powyższe zażalenie, jako niedopuszczalne, nie mogło zostać rozpatrzone merytorycznie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie S.N. wniósł o jego uchylenie zarzucając, że opiera się ono na nieprawdziwych danych. Skarżący stwierdził, że podpisał wniosek o wymeldowanie S.K. i S. Kr. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu administracyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie tego przepisu jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Dalej wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, stosując środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części. Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia skarżącego na postanowienie Burmistrza Wolborza z 9 września 2025 r., nr RO.5343.7.2024 o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek B.N. w przedmiocie wymeldowania S.K. i S. Kr. z miejsca pobytu stałego. Postanowieniem z 9 września 2025 r., wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., Burmistrz Wolborza odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego S.K. i S. Kr. uznając, że wnioskodawczyni – B.N. nie jest właścicielem nieruchomości i nie przysługuje jej przymiot strony. Jak stanowi art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie o którym mowa w art. 61 k.p.a. (tj. żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Ustawodawca zastrzegł przy tym w treści art. 61a § 2 k.p.a., że na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym (nie merytorycznym), co oznacza, że organ administracji publicznej nie prowadzi postępowania administracyjnego, dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, zaś okoliczności prawne wykluczają podjęcie przez organ działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej (por. wyroki NSA: z 17 listopada 2017 r., I OSK 1053/17; z 8 marca 2017 r., II OSK 2600/16; z 23 stycznia 2014 r., II OSK 1987/12; z 15 czerwca 2021 r., III OSK 2600/21). Postanowienie to poprzedzają więc jedynie czynności wstępne, niezaliczające się do czynności procesowych podejmowanych w ramach postępowania administracyjnego, które to zaczynają się dopiero po wszczęciu danego postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 11 maja 2018 r., II OSK 1520/16). W sytuacji wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek nie dochodzi do wszczęcia postępowania administracyjnego zmierzającego do załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., akt I OSK 528/19). Tym samym organ nie ustala kręgu stron w takim postępowaniu, uznając jako jedyną stronę wnioskodawcę. To wnioskodawca nie mogąc doprowadzić do wszczęcia postępowania administracyjnego może tak wydane postanowienie zaskarżyć w oparciu o art. 61a § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r., III OSK 1012/21). Stanowisko to potwierdza również treść art. 141 § 1 k.p.a. stanowiącego, że na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Z treści art. 141 § 1 k.p.a. wynika więc wyraźnie, że zażalenie służy wyłącznie stronie. Tym samym skoro Burmistrz Wolborza wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wyłącznie w stosunku do B.N. uznając ją za wnioskodawczynię, to tylko B.N. służyło prawo do wniesienia zażalenia na to postanowienie do Wojewody Łódzkiego, z którego to uprawnienia skorzystała, co sądowi wiadomo z urzędu w związku z zawisłą sprawą o sygn. akt III SA/Łd 18/26. Skarżący natomiast nie mógł skutecznie wnieść zażalenia na to postanowienie, skoro organ pierwszej instancji nie wydał tego postanowienia na skutek jego wniosku. Wobec tego skarżący nie mógł być w tym wypadku stroną postępowania zażaleniowego, a Wojewoda Łódzki nie był uprawniony do badania zasadności jego zażalenia. W rozpoznawanej sprawie zachodziła zatem niedopuszczalność środka zaskarżenia – zażalenia wniesionego przez skarżącego. Taka zaś sytuacja obligowała Wojewodę Łódzkiego do wydania w oparciu o art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z uwagi na odesłanie zawarte w art. 144 k.p.a., zgodnie z którym w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 11 Kodeksu postępowania administracyjnego do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań, przepis art. 134 k.p.a. będzie miał zastosowanie także do zażaleń. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. d.j.