III SA/Wa 429/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, sędzia WSA Hanna Filipczyk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

1. Postępowanie przed organami podatkowymi 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. (dalej: "NUS", "organ egzekucyjny") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku B. P. (dalej: "Skarżący") na podstawie tytułu wykonawczego z [...] sierpnia 2023 r. obejmującego zaległości z tytułu podatku dochodowego z odpłatnego zbycia papierów wartościowych i instrumentów finansowych za 2022 r. W celu wyegzekwowania należności NUS zawiadomieniem z 30 października 2023 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w P. Sp. z o.o., a w związku ze zbiegiem egzekucji przekazał 12 grudnia 2023 r. Dyrektorowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. egzekucję z tego składnika do łącznego prowadzenia egzekucji. 2. Pismem z 1 listopada 2024 r. Skarżący wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tego tytułu wykonawczego. 3. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") postanowieniem z [...] grudnia 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. 4. Zaskarżone wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem DIAS z [...] stycznia 2025 r. DIAS wskazał, że działanie organu w zakresie wstrzymania postępowania egzekucyjnego może być podjęte tylko z urzędu, nie jest postanowieniem wnioskowym, co wynika z art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 – dalej: "u.p.e.a."). Tym samym wniesienie przez Skarżącego żądania wstrzymania postępowania egzekucyjnego, w przypadku, gdy przepis prawa nie przewiduje zainicjowania go na wniosek strony, uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 – dalej "k.p.a."). 2. Postępowanie sądowoadministracyjne 2.1. Skarżący wniósł skargę na to postanowienie. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. 2.3. Pismem z 28 stycznia 2026 r. pełnomocnik Skarżącego ustanowiony z urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu oświadczając, że koszty nie zostały pokryte w całości ani w części. Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez rozstrzygniecie sprawy bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zbadania całości materiału dowodowego, w szczególności okoliczności zbycia papierów wartościowych pod przymusem, co skutkować może postępowaniem cywilnym lub karnym w tej sprawie mającym wpływ na obowiązek podatkowy, - art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej przez brak reakcji organu na indywidualną sytuację Skarżącego przejawiającą się w przymuszeniem do zbycia udziałów oraz brakiem rozpatrzenia żądania w zakresie umorzenia postępowania, - art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 23 § 6 u.p.e.a. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten nie daje podstaw do kwestionowania zasadności ustalenia przez organ nadzoru niewystępowania "szczególnie uzasadnionego przypadku" dającego podstawę do wstrzymania egzekucji. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 3.1. Skarga jest niezasadna. 3.2. Strony spierają się o to, czy organ zasadnie (zgodnie z prawem) odmówił wszczęcia postępowania na wniosek strony dotyczący wstrzymania postępowania egzekucyjnego. 3.3. Zgodnie z art. 23 § 1 u.p.e.a. nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. Stosownie do art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. 3.4. Jak trafnie wskazuje DIAS, z art. 23 § 6 u.p.e.a. wynika, że wstrzymanie egzekucji (czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego) następuje jedynie z urzędu i zależy od uznania organu nadzoru. Przywołany przepis nie daje żadnych bezpośrednich uprawnień dłużnikowi poddanemu egzekucji w tym zakresie. Również pozostałe przepisy tej ustawy nie dają dłużnikowi takich uprawnień. Skoro więc wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego następuje z inicjatywy organu sprawującego nadzór, to bez znaczenia pozostaje ewentualny wniosek Skarżącego w tym przedmiocie. 3.5. W sytuacji zatem, gdy nie było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku Skarżącego, słusznie organ przyjął, że na mocy art. 18 u.p.e.a. należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a. 3.6. Odrębną kwestią jest możliwość potraktowania tego rodzaju wniosku przez organ nadzoru jako swojego rodzaju "sygnalizacji" ze strony dłużnika skutkującej wszczęciem postępowania nadzorczego z urzędu i ewentualnie wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Jednak kwestia ta pozostaje w uznaniu organu nadzoru, a samo podanie Skarżącego w tym zakresie nie rodziło obowiązku zainicjowania przez organ stosownego postępowania z urzędu. 3.7. Co do zarzutu Strony, że "organ nie wskazał, czy okoliczności podnoszone przez Skarżącego stanowią dla niego przesłankę do wszczęcia postępowania z urzędu, czy też nie", Sąd wskazuje, że organ odmawiając wszczęcia postępowania na wniosek Skarżącego nie był zobowiązany w treści postanowienia do wyjaśniania, czy jego zdaniem wystąpiły szczególne okoliczności do wszczęcia postępowania z urzędu. Również kwestia tego, że "organ pominął okoliczności wskazywane przez Skarżącego związane z przymuszeniem do zbycia papierów wartościowych", a "zbadanie powyższej okoliczności i jej wpływu na wstrzymanie postępowania egzekucyjnego z urzędu było obowiązkiem organu (...)" nie może stanowić o wadliwości zaskarżonego postanowienia, gdyż organ nadzoru nie rozpatrywał wniosku merytorycznie i nie mógł ustosunkować się do zawartych w nim argumentów. Tym samym zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 23 § 6 u.p.e.a. nie zasługiwały na uwzględnienie. Kwestią sporną nie jest bowiem, czy organ nadzoru powinien wszcząć z urzędu postępowanie nadzorcze i wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a., ale to, czy postępowanie takie może zostać wszczęte na wniosek. 3.8. Pogląd prawny zaprezentowany w tym wyroku jest utrwalony w orzecznictwie sądowym i doktrynie (por. wyrok NSA z dnia 8 października 1999 r., sygn. akt III SA 7798/98; wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3584/06; P. Przybysz, Administracyjne środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 2012, s. 69-70; P. Pietrasz, komentarz do art. 23; w: D. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Lex 2015, LEX/el.). 3.9. Zaskarżone postanowienie nie wykazuje wad skutkujących koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego, w tym zwłaszcza takich, które mają wpływ na wynik sprawy. 3.10. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). 3.11. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. 3.12. Wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu będzie podlegał odrębnemu rozpoznaniu przez referendarza sądowego. [pic]