Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

IV SA/Wr 649/25

Wyrok WSA we Wrocławiu z 12 sierpnia 2026 r., IV SA/Wr 649/25 – zasiłki celowe i okresowe

Wynik

*Uchylono zaskarżoną decyzję

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia
12 sierpnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant: Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału IV Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 lipca 2026 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 9 września 2025 r. nr SKO 4511.73.2025 w przedmiocie przyznania zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

UZASADIENIE Decyzją z 9 września 2025 r. (SKO 4511.73.2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO lub organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania J. F. (dalej: strona lub skarżący), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy Trzebnica (dalej: Burmistrz lub organ I instancji) z 30 lipca 2025 r. (nr OPS-DUS.8215.3.2025) przyznającą J. F. i A. C. świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego, w związku poniesionymi szkodami w zamieszkałym budynku w wyniku zdarzenia losowego, tj. pożaru, który miał miejsce dnia 6 grudnia 2024 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika m.in. że J. F. i A. C., podaniem złożonym w dniu 12 grudnia 2024 r., zwrócili się o udzielenie pomocy finansowej na zakup niezbędnych do życia rzeczy z powodu zdarzenia losowego, tj. pożaru, który miał miejsce dnia 6 grudnia 2024 r. w zamieszkałym przez nich budynku. Decyzją z 11 lutego 2025 r. (nr OPS-DUS.8215.1.2025) organ I instancji przyznał J. F. bezzwrotny zasiłek celowy w wysokości 6000,00 zł. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. SKO decyzją z 19 marca 2025 r. (SKO 4511.303.2025) w wyniku rozpatrzenia odwołania J. F. uchyliło w całości ww. decyzję Burmistrza i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ II instancji dostrzegł m.in., że Burmistrz przyjął, iż o świadczenie z pomocy społecznej wystąpili członkowie rodziny, tj. J. F. i A. C. Tymczasem nie skierował on decyzji do obu tych osób, lecz jedynie do J. F. Dalej SKO wskazało, że w zakwestionowanej decyzji nie określono potrzeb, na które zasiłek celowy powinien być przeznaczony. Poza tym nie wyjaśniono, dlaczego przyznano zasiłek celowy w kwocie 6000,00 zł. Organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołaną na wstępie decyzją z 30 lipca 2025 r., skierowaną zarówno do J. F. i A. C.: 1) przyznał zasiłek celowy w wysokości 6000,00 zł, w związku poniesionymi szkodami w zamieszkałym budynku w wyniku zdarzenia losowego, tj. pożaru, który miał miejsce dnia 6 grudnia 2024 r.; 2) odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie potrzeb przyszłych i bieżących (np. bieżnia, sprzęt do rehabilitacji, umeblowanie domu i przygotowanie go do potrzeb osoby niepełnosprawnej, zakupu aparatu fotograficznego, farb i podobrazi). Burmistrz wyjaśnił, że na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 17 kwietnia 2025 r. ustalił, iż wnioskodawcy zamieszkując razem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Na dochód w gospodarstwie domowym składa się świadczenie emerytalne J. F. oraz wynagrodzenie A. C. w łącznej kwocie 5120,45 zł, co w przeliczeniu daje dochód w wysokości 2 560,23 zł na jedną osobę w rodzinie. Ponadto na stronie serwisu pomagam.pl, na rzecz wnioskodawców zorganizowana została zbiórka pieniędzy na zakup całorocznego domku holenderskiego i powrotu do życia po pożarze, gdzie na dzień 17 kwietnia 2025 r. zebrana została kwota 413885,00 zł. Ustalono, że A. C. skorzystała z pieniędzy zgromadzonych podczas zbiórki na zakup domku holenderskiego. Organ I instancji ponadto ustalił, że A. C. została przyjęta jako podopieczna Fundacji S. w dniu 17 stycznia 2025 roku i na Jej rzecz organizowana jest zbiórka z tytułu 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych. Wyniki tej zbiórki będą znane dopiero dnia 15 listopada 2025 r. W złożonych oświadczeniach wnioskodawcy wyrazili dodatkowo potrzebę uzyskania od Burmistrza wsparcia finansowego na pokrycie potrzeb przyszłych i bieżących - jak wskazali, np. na zakup bieżni, sprzętu do rehabilitacji, umeblowania domu i przygotowania go do potrzeb osoby niepełnosprawnej, zakupu aparatu fotograficznego, farb i podobrazi. Organ I instancji obszernie opisał sytuację wnioskodawców także w kontekście przyznanej im doraźnej pomocy. Wskazał również na pomoc zadeklarowaną przez córkę J. F. Podsumowując swoje stanowisko Burmistrz uznał, że sytuacja, która miała miejsce dnia 6 grudnia 2024 r. to zdarzenie losowe i w związku z opisywanym wyżej zdarzeniem w gospodarstwie domowym wnioskodawców organ uznał za celowe przyznanie jednorazowej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wyniku zdarzenia losowego w wysokości 6 000,00 zł. Mając na uwadze zadeklarowaną pomoc ze strony córki oraz zorganizowane zbiórki, kwota 6000,00 zł w ocenie organu I instancji jest wystarczająca na pokrycie wydatków i podstawowych potrzeb bytowych na zaspokojenie minimalnych standardów życia i godnego funkcjonowania gospodarstwa domowego wnioskodawców po wystąpieniu zdarzenia losowego. Natomiast odnosząc się do dodatkowych oczekiwań w formie pomocy finansowej na pokrycie min. zakupu bieżni, sprzętu do rehabilitacji, umeblowania domu i przygotowania go do potrzeb osoby niepełnosprawnej, zakupu aparatu fotograficznego, farb i podobrazi organ I instancji uznał, że nie mogą być one uwzględnione jako niezbędne potrzeby bytowe, których nie mogliby wnioskodawcy zaspokoić w ramach własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Od decyzji tej ponownie odwołał się J. F. zarzucając kwestionowanemu rozstrzygnięciu Burmistrza: 1. naruszenie art. 40 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2026 r. poz. 639, ze zm.; dalej: u.p.s.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. niewłaściwe ustalenie kryteriów indywidualizujących i sposobu ich wykorzystania w rekonstrukcji normy z art. 40 u.p.s. oraz brak dokonania przez organ I instancji wnikliwej analizy poniesionych przez stronę strat celem określenia, na co potrzebne są środki z pomocy społecznej, a tym samym w efekcie błędne ustalenie wysokości należnego stronie zasiłku celowego, podczas gdy jego sytuacja majątkowa i życiowa odgrywająca istotne znaczenie dla załatwienia sprawy jest bardzo zła, co nie zostało dostrzeżone i należycie uwzględnione przez organ I instancji w toku ustalania wysokości należnego stronie zasiłku celowego i odmowy zabezpieczenia potrzeb przyszłych i bieżących; 2. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędnym ustaleniem przez organ I instancji stanu faktycznego niniejszej sprawy poprzez uznanie, że: a. strona mieszkała z asystentką osoby niepełnosprawnej, A. C., podczas gdy wspólne zamieszkiwanie strony i jego asystentki nastąpiło dopiero dnia 6 grudnia 2024 r. i stanowi wyłącznie wynik braku fizycznej możliwości osobnego zamieszkania ww. osób wobec braku środków na wynajem dwój oddzielnych pokoi, a do dnia pożaru strona i A. C. nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego, jako że zniszczony w trakcie pożaru dom w istocie podzielony był na dwie niezależne części, z których jedną zajmował J. F., a drugą A. C.; b. zorganizowana przez syna A. C. zbiórka pieniędzy uzasadnia miarkowanie przyznanego stronie zasiłku celowego, podczas gdy zbiórka ta została zorganizowana w czasie, gdy wnioskodawcy pozostawali bez żadnych środków finansowych, bez dachu nad głową i bez przedmiotów codziennego użytku i zmuszeni byli korzystać z pomocy znajomych; c. kwota uzyskana w ramach zbiórki pomocowej wskazuje na możliwość zaspokojenia przez stronę jego podstawowych potrzeb bytowych, podczas gdy w czasie wystąpienia z wnioskiem o pomoc do gminy wpłaty dokonywane na rzeczoną zbiórkę były wręcz symboliczne, a wnioskodawcy pozostawali bez żadnych środków do życia, a późniejsze pozyskanie środków celem pomocy od osób trzecich, jak i przekroczenie zakładanej kwoty zbiórki wskutek jej rozgłosu zorganizowanego przez znajomych A. C., nie mogą mieć znaczenia dla wysokości przyznanego stronie zasiłku i potwierdzają jedynie proaktywną postawę strony i dążenie przez nią do zaspokojenia swoich potrzeb w miarę możliwości w sposób samodzielny; d. A. C. została przyjęta jako podopieczna Fundacji S. i na jej rzecz organizowana jest zbiórka z tytułu 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych, podczas gdy nigdy nie podpisała umowy z rzeczoną fundacją, wobec czego nie zostaną jej przyznane żadne środki pochodzące ze zbiórki; e. koszt zamieszkania J. F. po pożarze pokrywała jego córka, podczas gdy po upływie trzech nocy sfinansowanych przez gminę - wbrew twierdzeniom organu I instancji - Odwołujący i jego asystentka we własnym zakresie opłacali nocleg, z którego korzystali w ww. ośrodku przez ponad miesiąc; f. J. F. odmówił pomocy ze strony jego córki i zamieszkania u najbliższej rodziny, podczas gdy nie miał możliwości skorzystania z takiej opcji z uwagi na brak utrzymywania kontaktu z najbliższą rodziną, w tym z córką, która nie wykazywała zainteresowania jego osobą, nie skontaktowała się z nim po zdarzeniu, nie odebrała od niego telefonu, jak i nie udzieliła żadnego wsparcia, o którym strona miałby wiedzę, a deklaracje złożone do akt sprawy co do oferowanego ojcu wsparcia i form pomocy nie znalazły odzwierciedlenia w rzeczywistości; g. J. F. odmawiał wszelkiej oferowanej mu formy pomocy ze strony osób trzecich i instytucji pomocowych, podczas gdy nigdy nie odmówił żadnego wsparcia, bowiem sytuacja życiowa, w jakiej się znalazł, nawet by na to nie pozwoliła; h. J. F. posiada wystarczające zasoby i możliwości w zakresie zapewnienia sobie godnych warunków życia wobec zorganizowanej na jego rzecz zbiórki pomocowej, podczas gdy uzyskane tam środki starczyły jedynie na sfinansowanie kontenerów na wywóz zgliszczy oraz zakup domku holenderskiego o małej powierzchni, w którym zmuszeni będą zamieszkiwać razem (a więc odmiennie niż dotychczas), a J. F. w dalszym ciągu musi zapewnić przyłączenie prądu i wody do nieruchomości oraz zakupić całe jej wyposażenie, w tym sprzęt RTV, AGD, meble i przedmioty codziennego użytku jak ubrania i środki czystości, co wskazuje na jego w dalszym ciągu trudną sytuację życiową i brak możliwości sfinansowania we własnym zakresie podstawowych potrzeb bytowych i mieszkaniowych; i. zapomoga w wysokości 6,000 zł jest adekwatna do sytuacji, w jakiej znalazł się Odwołujący, podczas gdy kwota ta nie zapewnia Odwołującemu możliwości zapewnienia sobie godnych warunków mieszkaniowych i bytowych. SKO zaskarżoną decyzją z 9 września 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z 30 lipca 2025 r. Motywując takie rozstrzygnięcie organ II instancji przede wszystkim uznał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego Burmistrz trafnie przyjął, że o świadczenie z pomocy społecznej wystąpili członkowie rodziny, tj. J. F. i A. C. Obszernie przytoczył przy tym orzecznictwo sądów administracyjnych na tle interpretacji pojęcia rodziny, które przewiduje art. 6 pkt 14 u.p.s. Dalej SKO powtórzyło ustalenia organu I instancji w aspekcie sytuacji wnioskodawców, ich potrzeb a także uzyskanej przez nich pomocy. Podsumowując swoje stanowisko SKO zaznaczyło, że organ I instancji, mimo posiadanych przez rodzinę możliwości i zasobów, nie odmówił udzielenia jej pomocy, lecz przyznał zasiłek celowy w wysokości 6000,00 zł, by wspomóc zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych J. F. i A. C. Decyzja organu I instancji nie została podjęta z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego (w tym z przekroczeniem przysługującego uznania administracyjnego). SKO nie uznało w szczególności, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, co uzasadniałoby wydanie w drugiej instancji decyzji na niekorzyść Stron. W skardze na powyższą decyzję J. F. zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 1 i 3 u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. niewłaściwe ustalenie kryteriów indywidualizujących i sposobu ich wykorzystania w rekonstrukcji normy z art. 40 ustawy o pomocy społecznej oraz brak dokonania przez organ I instancji wnikliwej analizy poniesionych przez skarżącego strat, celem określenia na co potrzebne są środki z pomocy społecznej, a tym samym w efekcie błędne ustalenie wysokości należnego skarżącemu zasiłku celowego, podczas gdy sytuacja majątkowa i życiowa poszkodowanego, odgrywająca istotne znaczenie dla załatwienia sprawy, jest bardzo zła, co nie zostało dostrzeżone i należycie uwzględnione przez organ I i II instancji w toku ustalania wysokości należnego skarżącemu zasiłku celowego i odmowy zabezpieczenia potrzeb przyszłych i bieżących; 2. naruszenie przepisów prawa postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy tj.: a. art. 62 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 u.p.s. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji "wspólnej" dla skarżącego i A. C., wobec błędnego przyjęcia przez organ odwoławczy, że ww. osoby tworzą rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, podczas gdy ww. osoby nie stanowią rodziny, nie gospodarują wspólnie i nie dysponują wspólnymi dochodami, a wniosek o udzielenie pomocy złożony przez skarżącego miał charakter indywidualny, wobec czego powinien zostać rozpoznany oddzielnie; b. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie przez organ odwoławczy stanu faktycznego niniejszej sprawy; c. art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy ponownego rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i z uwzględnieniem całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, podczas gdy prawidłowa ocena postawy skarżącego doprowadziłaby do uchylenia decyzji organu I instancji; d. art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie przejawiające się utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje na wadliwość wydanej decyzji. Z uwagi na tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o: 1. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu zasiłku celowego, w tym zasiłku na pokrycie potrzeb przyszłych pewnych bieżących (tj. bieżnia, sprzęt do rehabilitacji, umeblowanie domu i przygotowanie go do potrzeb osoby niepełnosprawnej, zakup aparatu fotograficznego, farb i podobrazi) i bieżących, w wysokości adekwatnej do poniesionych przez niego strat i do zabezpieczenia rzeczywistych i elementarnych potrzeb bytowych skarżącego; 2. alternatywnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący przede wszystkim ponownie akcentował, że wniosek o przyznanie pomocy złożony przez J. F. w dniu 12 grudnia 2024 r. miał charakter indywidualny. Ponadto skarżący argumentował, że nie tworzy z A. C. "rodziny" w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. Nigdy nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego, a zniszczony w trakcie pożaru dom zajmowany przez skarżącego był podzielony na dwie niezależne części, z których jedną zajmował skarżący, a drugą A. C., przy czym zarówno skarżący, jak i A. C., utrzymywali zarówno siebie jak i zajmowane przez nich oddzielne lokale z własnych środków, nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego i nie współpracowali w osiąganiu wspólnych celów życiowych, wobec czego brak było podstaw do wydania jednej "wspólnej" decyzji w sprawie zasiłku celowego dla skarżącego i jego asystentki. Poza tym, skoro skarżący i jego asystentka nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego i nie stanowili rodziny, brak było podstaw do sumowania ich dochodu i na tej podstawie ustalania kryterium dochodowego w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Poza tym skarżący obszernie opisał kwestie nieadekwatności uzyskanej pomocy. Zasadniczo powtórzył przy tym argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi. W trakcie rozprawy skarżący podtrzymał swoje stanowisko. Podał, że pomoc powinna wynieść 120 tysięcy złotych, co stanowi ekwiwalent uprzątnięcia pogorzeliska. Obecna na rozprawie uczestniczka postępowania – A. C. podkreśliła, m.in. że uzyskana pomoc została przeznaczona na uprzątnięcie pogorzeliska. Nie zostały pokryte inne potrzeby związane z pożarem np. zakup ubrań, materiałów higienicznych, jedzenia. Uczestniczka kwestionowała ustalenia organów, że w dacie pożaru stanowili wraz ze skarżącym rodzinę w rozumieniu u.p.s. i wspólnie gospodarowali. Podkreśliła, że zamieszkiwali w odrębnych częściach domu. Ich relacje polegały na "wymianie usług". Uczestniczka opiekowała się skarżącym w zamian za możliwość zamieszkiwania w jego domu. W dacie pożaru pracownicy urzędu gminy błędnie przyjęli, że wykonuje prawną opiekę nad skarżącym i w jego imieniu odmawia przyjęcia pomocy. Nikt z urzędu gminy nie zainteresował się jej sytuacją. W jej ocenie, aparat fotograficzny i materiały do malowania służą jej do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja SKO narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Jak stanowi art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W okolicznościach sprawy bezsporne jest to, że organy obu instancji orzekały na podstawie art. 40 ust. 1 u.p.s., według którego zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Przy tym opisany zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Podkreślić należy, że przepis art. 40 u.p.s. ust. 1 normuje szczególne zasady przyznawania zasiłku celowego, bowiem w wyjątkowych sytuacjach mogą otrzymać go osoby lub rodziny przekraczające ustalone w ustawie kryterium dochodowe. Zaznaczenia wymaga, że uchylenie kryterium dochodowego nie oznacza uchylenia celu, w jakim udzielana jest pomoc społeczna, tj. wspieranie danych osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Czym innym jest bowiem przesłanka kryterium dochodowego, a czym innym przesłanka wynikająca z art. 3 u.p.s., który określa zasady i cele pomocy społecznej. Zasady zawarte zarówno w art. 3, jak i w art. 2 u.p.s. mają zastosowanie do wszystkich rodzajów świadczeń z pomocy społecznej, choć z oczywistymi modyfikacjami wynikającymi z poszczególnych form tej pomocy. Pomoc społeczna jest bowiem instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, o czym stanowi art. 2 ust. 1 u.p.s. Dalej wypada podkreślić, że w świetle rozpatrywanej skargi w niniejszej sprawie sporne okazały się dwie zasadnicze kwestie. Po pierwsze, według skarżącego (a także uczestniczki), organy obu instancji błędnie zakwalifikowały przywołany wyżej wniosek pomocowy J. F. i A. C. z 12 grudnia 2024 r. jako wystosowany przez "rodzinę" w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.s.p. Po drugie, skarżący konsekwentnie kwestionował wysokość przyznanej pomocy podnosząc jej nieadekwatność względem potrzeb. Przechodząc do pierwszej podniesionej kwestii wypada zauważyć, że według przytoczonego art. 6 pkt 14 u.s.p., rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Organ II instancji w motywach zaskarżonej decyzji przytoczył poglądy orzecznictwa w kwestii definiowania stanów faktycznych warunkujących uznanie, że określona relacja pomiędzy osobami sprawia, że wspólnie zamieszkując i gospodarując stanowią "rodzinę". Sąd dostrzega jednak, że te rozważania nie zostały odniesione do stanu faktycznego konkretnej sprawy oraz – co najistotniejsze – do treści zarzutów odwołania. Tymczasem kluczowe dla niniejszej sprawy jest stwierdzenie, że skarżący konsekwentnie podnosił, że w dacie pożaru nie tworzył z A. C. (będącą jego asystentką) rodziny w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.s.p. Wspólne zamieszkiwanie skarżącego i jego asystentki nastąpiło dopiero dnia 6 grudnia 2024 r. i stanowiło wyłącznie wynik braku środków na wynajem dwój oddzielnych pokoi. Twierdził ponadto, że do dnia pożaru nie prowadzili oni wspólnego gospodarstwa domowego, jako że zniszczony w trakcie pożaru dom w istocie podzielony był na dwie niezależne części, z których jedną zajmował J. F., a drugą A. C. Okoliczność ta, chociaż wyraźnie zaakcentowana w odwołaniu, pozostała właściwie bez głębszej refleksji organu II instancji. SKO za organem I instancji przyjęło za miarodajne wyjaśnienia wnioskodawców udzielone w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 17 kwietnia 2025 r., że wspólnie tworzą gospodarstwo domowe. Nie rozważyło jednak dostatecznie, czy jest ono normatywnie właściwe z uwagi na równocześnie podnoszoną przez skarżącego "przymusowość" zaistniałej sytuacji. Pominięto przy tym kwestię relacji skarżącego z uczestniczką, która pełni dla niego rolę opiekunki osoby niepełnosprawnej. W tym kontekście wypada przypomnieć, że przepisy art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także należytego uzasadnienia zapadłego rozstrzygnięcia, prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy lub twierdzenia uważane przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę (Wyrok NSA z 14 lutego 2020 r., I OSK 2345/19). Tym samym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO okazała się rozstrzygnięciem co najmniej przedwczesnym. Organ II przyjął zapatrywanie co do charakteru wniosku pomocowego jako złożonego przez rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. bez wszechstronnego rozważenia racji i argumentów odwołującego się J. F. Przy tym sąd nie może zastępować organu przy tego typu rozważaniach, ponieważ kontrola sądowoadministracyjna w związku z wniesioną skargą nie powinna zastępować kontroli instancyjnej w ramach postępowania odwoławczego. Należy zauważyć, że wskazane uchybienie związane z brakami uzasadnienia decyzji organu II instancji niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Od jednoznacznego ustalenia relacji pomiędzy skarżącym a uczestniczką – A. C. zależy przyjęcie czy wniosek pomocowy został wystosowany przez ww. osoby jako rodzinę czy też mamy do czynienia w istocie z dwoma "indywidualnymi" wnioskami. Okoliczność ta dalej ma również wpływ na prawidłową indywidualizację kryteriów pomocy – odpowiednio – względem ww. osób jako "rodziny" bądź też jako indywidualnych podmiotów. W tym ostatnim wypadku należałoby bowiem rozważyć konieczność wydania nie jednej a dwóch decyzji pomocowych. Podsumowując zaskarżona decyzja SKO została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 w zw. z art. 6 pkt 14 u.p.s. Przy tym – jak wyżej zaznaczono - stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Należy przy tym wskazać, że z uwagi na charakter stwierdzonego naruszenia przepisów polegającego na przedwczesnym zidentyfikowaniu wnioskodawców jako rodziny w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s., Sąd był zwolniony z obowiązku odniesienia się do zarzutów dotyczących wysokości oraz adekwatności przyznanej pomocy. Kwestia ta jest bowiem otwarta, dopóki nie zostanie jednoznacznie ustalone czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wnioskiem pomocowym rodziny czy też dwóch indywidualnych osób. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organ jest związany oceną prawną Sądu. Ponownie rozpoznając sprawę SKO uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku, podejmując czynności procesowe mające podstawę prawną w adekwatnych przepisach prawa.

Informacje o sprawie

Data wpływu
8 grudnia 2025
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny