V SA/Wa 554/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Michał Sowiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 maja 2025 r. sprawy ze skargi [...] w Z. Sp. z o.o. na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 18 grudnia 2024 r., znak RzPP-DPR-WPL.433.110.2024 w przedmiocie stwierdzenia naruszenia praw pacjentki do świadczeń zdrowotnych postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić [...] w Z. Sp. z o.o. wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł (słownie: dwieście złotych) z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wpisany do rejestru opłat sądowych w dniu 17 stycznia 2025 r. pod poz. 1923.

[...] w Z. Sp. z o.o. (dalej jako "Skarżący") wniósł skargę na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta (dalej jako "Organ" lub "Rzecznik") z dnia 18 grudnia 2024 r., znak RzPP-DPR-WPL.433.110.2024 w przedmiocie stwierdzenia naruszenia praw pacjentki, E. D. (dalej jako "E.D.") do świadczeń zdrowotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżonym rozstrzygnięciem z dnia 18 grudnia 2024 r., znak RzPP-DPR-WPL.433.110.2024, wydanym na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581, dalej: "u.p.p.") Organ stwierdził naruszenie praw pacjentki, E. D. do świadczeń zdrowotnych. W orzecznictwie wskazuje się, że tego rodzaju rozstrzygnięcie nie jest ani decyzją administracją, ani zaskarżalnym postanowieniem administracyjnym, lecz pismem wyłącznie informującym, stanowiskiem organu informującym o stwierdzeniu naruszeniu prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych, które nie posiada cech charakterystycznych dla decyzji administracyjnej z art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej "k.p.a."). Zgodnie z art. 53 ust. 1 u.p.p. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik może: 1) wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta; 2) skierować wystąpienie do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw pacjenta; wystąpienie takie nie może naruszać niezawisłości sędziowskiej; 3) zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa. W wystąpieniu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, Rzecznik formułuje opinie lub wnioski co do sposobu załatwiania sprawy, a także może żądać wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub zastosowania sankcji służbowych (art. 53 ust. 4 u.p.p.). Stosownie do treści art. 53 ust. 5 u.p.p. organ, organizacja lub instytucja, do których zostało skierowane wystąpienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, są obowiązane niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni, poinformować Rzecznika o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku. W przypadku gdy Rzecznik nie podziela tego stanowiska, może zwrócić się do właściwego organu nadrzędnego z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa. Z powyższego wynika, że wystąpienie Rzecznika, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawiera rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach adresata wystąpienia, lecz ma jedynie charakter opiniodawczo-wnioskujący. Ustrojowa pozycja Rzecznika sprowadza się do występowania do określonych organów i instytucji z wnioskami lub żądaniami podjęcia określonych czynności lub przeprowadzenia odpowiedniego postępowania w celu ochrony praw pacjenta. Czynności te co do zasady mają charakter postulatywny i nie stanowią aktów lub czynności rozstrzygających o prawach i obowiązkach indywidualnych podmiotów. Dopiero postępowania zainicjowane ww. wnioskami i żądaniami mogą zakończyć się rozstrzygnięciem innych organów, które mogą podlegać zaskarżeniu na zasadach określonych w odrębnych przepisach, np. w przypadku sankcji służbowych lub postępowania dyscyplinarnego. Dlatego tego rodzaju, niewiążące inicjatywy procesowe Rzecznika nie podlegają kognicji sądów administracyjnych, co nie oznacza, że przepisy u.p.p. nie przewidują możliwości złożenia skargi w określonych postępowaniach prowadzonych przez ten organ, np. w przypadku prowadzenia postępowania w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest też innym, niż określony w art. 3 § 2 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.") aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Akt lub czynność muszą dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Konieczne więc jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Akty i czynności podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają autorytatywnej konkretyzacji, lecz jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Na rozstrzygnięcie Rzecznika w przedmiocie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta nie przysługuje zatem skarga do sądu administracyjnego podmiotowi udzielającemu świadczeń zdrowotnych, w którego działalności Rzecznik stwierdził naruszenie praw pacjenta, ani też wnioskodawcy, który spowodował wszczęcie postępowania przez Rzecznika i wydanie tego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje jednolity pogląd, że skarga na rozstrzygnięcie Rzecznika, wydane na postawie art. 53 ust. 1 pkt 2 i 4 u.p.p., tj. pismo informujące o stwierdzeniu naruszenia praw indywidualnego pacjenta, podlega odrzuceniu (wyrok NSA z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1469/13; postanowienie NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1258/18; postanowienie NSA z dnia 16 lipca 2020, sygn. akt II OZ 487/20; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2224/21). Ponadto, Skarżący nie był w niniejszej sprawie wnioskodawcą prowadzonego przez Organ postępowania wyjaśniającego. Przepis art. 53 ust. 3a u.p.p. wprost przewiduje, że w przypadku utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Rzecznika wydanego po rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w ust. 3 art. 53 u.p.p., wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wynika z tego, że wnioskodawca jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ale tylko wówczas, gdy Rzecznik utrzyma w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia prawa pacjenta. Ustawodawca w art. 53 ust. 3a u.p.p. wyraźnie ogranicza sądową kontrolę rozstrzygnięć wydawanych przez Rzecznika jedynie do tych, w których nie stwierdzono naruszenia praw pacjenta. Przepis ten stanowi lex specialis do przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. określającego zakres kontroli sadów administracyjnych w kontekście działalności Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie prowadzonych przez ten organ postępowań wyjaśniających. Skoro zaskarżone rozstrzygnięcie, skierowane do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych nie jest decyzją administracyjną zaliczoną przez ustawodawcę do aktów objętych kognicją sądów administracyjnych i nie stanowi także aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 i 4 p.p.s.a., to należy uznać, że nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Z tego powodu skarga na to rozstrzygnięcie - jako niedopuszczalna - podlegała odrzuceniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.