VII SA/Wa 180/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), asesor WSA Michał Podsiadło, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 18 listopada 2024 r. znak DOZ-OAiK.650.694.2024.SW w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz M. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie. Zaskarżonym do tut. Sądu postanowieniem z 18 listopada 2024 r., znak DOZ-OAiK.650.694.2024.SW Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister") na podstawie art. 89 pkt 1 oraz art. 93 ust 1 ustawy z 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: "u.o.z."), art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: "u.p.z.p.") oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia M. J. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "WKZ") nr 477.2024.K z 28 maja 2024 r. - utrzymał w mocy ww. postanowienie. Minister wyjaśnił, że po rozpatrzeniu wniosku Burmistrza K. z [...] maja 2024 r., WKZ ww. postanowieniem odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech domów mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących z garażami wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr ewid. [...] w obrębie L. wskazując, że działka, której dotyczy przedłożony projekt decyzji znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków województwa zachodniopomorskiego pod nr [...] (d. nr [...]) decyzją z 9 stycznia 1979 r., jako "Park wiejski w L., gm. K.". Z zapisów powyższej decyzji oraz mapy znajdującej się w ewidencji parku w L. jednoznacznie wynika, że planowana inwestycja miałaby zostać zrealizowana na terenie parku, w bezpośrednim sąsiedztwie wpisanego do rejestru zabytków pałacu. WKZ przyjął, że na terenie parku krajobrazowego akceptowalne jest tylko odtwarzanie historycznego założenia parkowego. Znajdujący się niegdyś na terenie działek nr [...] i [...] sad został zlikwidowany w związku z powstaniem PGR-u, w związku z czym należy dążyć do odtworzenia dawnego układu. W projekcie decyzji zawarto zapis o położeniu planowanej inwestycji na terenie wpisanym do rejestru zabytków, pomimo tego jednak zabudowanie obszaru dawnego założenia trzema budynkami mieszkalnymi nie znajduje uzasadnienia w ikonografii założenia, w związku z czym jest niedopuszczalne. Na powyższe postanowienie, z zachowaniem ustawowego terminu zażalił się inwestor, M. J. Minister szczegółowo opisał zarzuty zażalenia i stwierdził, że do zażalenia załączono: zawiadomienie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w S. z [...] grudnia 2009 r., z załącznikiem, wydruk z księgi wieczystej nr [...]; wydruki z systemu geoportal oraz aktualne fotografie działki nr [...]; decyzje Burmistrza K. z [...] stycznia 2023 r., i [...] marca 2019 r. oraz z [...] grudnia 2018 r. W toku postępowania skarżący złożył także pismo z dnia 01.10.2024 r., będące odpowiedzią na pismo organu pierwszej instancji z dnia 12.07.2024 r. Wskazał, że w decyzji z dnia 09.01.1979 r. nie ma zapisu, z którego wynikałoby, że obecna działka nr [...] została wpisana do rejestru zabytków lub byłaby objęta jakąkolwiek formą ochrony zabytków, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Podkreśla też, że z załączonych do zażalenia dokumentów wynika, że planowana realizacja będzie wpisywać się w istniejący obecnie krajobraz sąsiedztwa pałacu, gdzie obecnie już znajdują się domy jednorodzinne. Ponadto wniosek dotyczy jedynie trzech domów jednorodzinnych na dużej działce, co sprawi, że inwestycja nie będzie zakłócać krajobrazu ani widoku z pałacu. Organ I instancji przekazał powyższe zażalenie wraz z aktami postępowania, wskazując jednocześnie, że w przedmiotowym projekcie decyzji o warunkach zabudowy zawarto zapis o usytuowaniu terenu inwestycji w strefie "K" krajobrazowej ochrony konserwatorskiej, wpisanej do rejestru zabytków na podstawie decyzji z 9 stycznia 1979 r., która została sporządzona w oparciu o plan sytuacyjny parku w L., sporządzony przez inż. W. W. w listopadzie 1957 r., na którym nie widnieją żadne obiekty poza budynkiem pałacu. W trakcie postępowania wpłynęły pisma właścicieli mieszkań wydzielonych w pałacu, w którym sprzeciwiają się przedmiotowej inwestycji ze względu na ochronę wartości widokowych. Pisma te przesłano wraz z aktami sprawy do organu drugiej instancji. Minister wyjaśnił też, że zgodnie z art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p. projekt decyzji o ustaleniu warunków zabudowy uzgadnia się z wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych ochroną oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Właściwość rzeczowa organu ochrony zabytków w przedmiotowej sprawie wynika z faktu, że przedłożony do uzgodnienia projekt decyzji dotyczy działki nr ewid. [...], położonej na obszarze parku wiejskiego w L., gm. K., wpisanego do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z [...] stycznia 1979 r. pod nr [...] (obecnie pod numerem [...]). W decyzji tej nie określono dokładnie granic założenia, wskazując jedynie, że ma on powierzchnię 11 ha oraz, że częścią południowo - zachodnią przylega do drogi dojazdowej do K., zaś częścią północno-zachodnią do zabudowań PGR-u. W aktach sprawy znajduje się plan sytuacyjny parku w L., podpisany "inż. W. W., luty 1978", na którym oznaczono granice ochrony zabytkowego założenia oraz granice ochrony ekologicznej. Z planu tego wynika, że teren obecnej działki nr [...] stanowił część dawnego parku i znajdował się w oznaczanych granicach ochrony zabytkowego założenia. Zasadne jest przypuszczenie, że plan ten stanowił podstawę do wydania decyzji o wpisie parku do rejestru zabytków, należy przy tym jednak zaznaczyć, że w decyzji z 9 stycznia 1979 r. nie został on wskazany, jako załącznik, więc nie stanowi jej integralnego elementu. Nie można zatem przypisywać mu mocy prawnej, określającej granicę ochrony konserwatorskiej, lecz traktować, jako dowód na to, jaki obszar obejmowało założenie parkowe w czasie wpisania go do rejestru. Mając na uwadze brak konkretnego określenia granic ochrony konserwatorskiej należy więc przyjąć, że zostało objęte ochroną w takich granicach, jakie miało w dacie wpisania do rejestru zabytków. Dowodem na to jest plan sporządzony w 1978 r. Przedmiot i zakres ochrony zostaje określony w decyzji o wpisaniu zabytku do rejestru i może on zostać zmieniony jedynie w drodze decyzji o zmianie decyzji o wpisie do rejestru zabytków lub wykreśleniu zabytku z rejestru. Zawiadomienie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w S. z [...] grudnia 2009 r., znak: [...] nie jest decyzją administracyjną, ma jedynie charakter informacyjny i nie jest możliwa na jej podstawie zmiana obszaru objętego ochroną. Zawiadomienie to jest wewnętrznie sprzeczne, gdyż w jego treści wskazano, że ochroną objęto działki nr [...],[...] i [...], a granice ochrony obiektu zaznaczono kolorem żółtym na załączniku graficznym. Jednocześnie, na załączniku graficznym obszar dawnego parku, analogiczny, jak na planie sporządzonym przez W. W., został oznaczony kolorem czerwonym, zaś kolorem żółtym podkreślono jedynie oznaczenia działek nr [...] i [...] z pominięciem działki nr [...]. Minister wziął również pod uwagę również wcześniejszy dokument - zawiadomienie Starosty Powiatowego w B. z [...] sierpnia 2009 r., nr [...] o wprowadzeniu zmian do ewidencji gruntów i budynków, dotyczących wpisu do rejestru zabytków pod nr [...] parku wiejskiego położonego na działkach nr [...] i [...] w obr. L. i modyfikacji atrybutów działki nr [...] i [...] w L. Z treści tego pisma wynika, że park położony jest na działkach nr [...], [...] i [...]. Wskazano jednocześnie, że szczegóły przedstawiono w załączniku nr 1 do zawiadomienia. Do zawiadomienia załączono wyrys z mapy ewidencyjnej przedstawiający mapę założenia parkowego, na której oznaczono kolorem żółtym działki nr: [...],[...],[...],[...]i [...]. Wpisy w księdze wieczystej mają charakter deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny. Oznacza to, że nieujawnienie informacji o wpisaniu nieruchomości do rejestru zabytków nie przesądza o braku takiej ochrony. Nie można więc wywodzić, że obiekt, który został ujęty w rejestrze zabytków na mocy pozostającej w obrocie prawnym decyzji nie jest objęty ochroną na tej podstawie, że nie informacja ta nie została ujawniona w księgach wieczystych. Również fakt, że organy administracyjne wydawały wcześniej decyzje, w których uznawały, że dany obiekt nie jest objęty ochroną konserwatorską nie może podważać prawomocnej decyzji o wpisaniu go do rejestru zabytków. W ocenie Ministra, nieujawnienie informacji o objęciu działki nr [...] w L. wpisem do rejestru zabytków oraz późniejsze orzeczenia organów administracyjnych, w których stwierdzano, że działka ta nie jest objęta ochroną konserwatorską były skutkami błędnych ustaleń co do obszaru parku wpisanego do rejestru zabytków decyzją WKZ w K. z [...] stycznia 1979 r. Decyzja ta cały czas pozostaje w mocy i zakres wyznaczonej w niej ochrony nie został w żaden sposób zmieniony, nie można więc wnioskować o zmianie obszaru wpisanego do rejestru zabytków na tej podstawie, że organy przez dłuższy czas powielały ten sam błąd. Dlatego też Minister stwierdził, że WKZ trafnie uznał, że działka, której dotyczy przedłożony do uzgodnienia projekt decyzji leży w obszarze parku w L. wpisanego do rejestru zabytków, z czego wynika właściwość rzeczowa organów ochrony zabytków w niniejszej sprawie. Majątek w L. został nabyty na początku XIX w. przez rodzinę S. W połowie lat 30. XIX w. deputowany powiatu R. S. w miejscu dawniejszej siedziby wzniósł neoklasycystyczny pałac na planie kwadratu. W drugiej połowie XIX w. utworzono przy nim park w stylu angielskim, o kształcie zbliżonym do trapezu. Jego kompozycja opierała się na trawiastych polanach, otoczonych intensywnym zadrzewieniem, składającym się z różnorodnych gatunków drzew zarówno iglastych, jak i liściastych, zaś we wschodniej części znajdował się staw, obecnie już zarośnięty. Dwór był usytuowany w północnej części parku, przylegając do drogi dojazdowej, przed nim znajdował się reprezentacyjny podjazd. Do dnia dzisiejszego dawny park zachował się jedynie częściowo, w północno - zachodniej części parku powstały współczesne zabudowania, uszczuplające powierzchnię terenów zielonych i niwelujące walory widokowe dawnego założenia. Jednocześnie należy zaznaczyć, że budynek dworu został odrestaurowany, zaś jego otoczenie uporządkowane, co zapewnia stanowiącemu najistotniejszy element założenia pałacowi dobrą ekspozycję. Przedłożony do uzgodnienia projekt decyzji ustala warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech domów mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących z garażami wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr [...] w obrębie L. Minister wymienił warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikające z przepisów odrębnych, zawarte w projekcie decyzji i stwierdził, że przedłożony do uzgodnienia projekt decyzji zawiera też ustalenia w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej - obszar inwestycji zlokalizowany jest na terenie strefy "K" - krajobrazowej ochrony konserwatorskiej wpisanej w dniu 09.01.1979 r. do rejestru zabytków pod numerem 1076 (A-479) jako obszar parku dworskiego - park angielski oraz informację o konieczności uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie robót budowlanych na podstawie art. 36 ust. 1 u.o.z. Minister podzielił stanowisko WKZ. Dokonując oceny wpływu inwestycji na wartości objętego ochroną zabytku należy bowiem wziąć pod uwagę to, jakie historyczne cechy posiada on do dnia dzisiejszego oraz rozważyć, jak na ich zachowanie będzie oddziaływała konkretna realizacja. Z planu założenia sporządzonego przez inż. W. W. przed wpisaniem parku do rejestru zabytków wynika, że obszar, na którym planowana jest przedmiotowa inwestycja był terenem zielonym, pozbawionym zabudowy. Obecnie znajduje się tam jedynie budynek hydroforni, będący pozostałością po zabudowaniach dawnego PGR-u, oprócz tego działka jest wolna od innej zabudowy. Istotną wartością zabytkowego założenia, która w ocenie organu drugiej instancji powinna być chroniona jest także ekspozycja pałacu, który jest on obecnie obiektem zdecydowanie dominującym w całym założeniu. W ocenie organu odwoławczego powstanie trzech budynków jednorodzinnych negatywnie wpłynie na zabytkowy park zarówno przez zmniejszenie obszaru zielonego, jak i zmianę relacji przestrzennych i widokowych poprzez powstanie zabudowy w pobliżu stanowiącego silną dominantę pałacu. Odnosząc się natomiast do kwestii powstania współczesnej zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej w północno-wschodniej części założenia Minister stwierdził, że realizacje te również należy ocenić negatywnie, ale nie były one uzgadniane przez Ministra. Znajdują się one w dalszej odległości od zabytkowego pałacu, w związku z czym mają one znacznie mniejszy wpływ na jego ekspozycję i relacje przestrzenne założenia parkowego. Zgodnie z art. 4 pkt 2, 3 i 6 u.o.z. organy administracji publicznej obowiązane są do zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; udaremniania niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; uwzględniania zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska. Dlatego przedłożony do uzgodnienia projekt decyzji nie może zostać zaakceptowany z konserwatorskiego punktu widzenia gdyż dopuszcza on do powstania trzech budynków jednorodzinnych na terenie zabytkowego parku w L., zaburzając relację przestrzenne i prowadząc do uszczuplenia jego powierzchni biologicznie czynnej. Z tym postanowieniem nie zgodził się skarżący wnosząc pismem datowanym na 18 grudnia 2024 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: "1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 KPA, poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sytuacji braku pewności, że stanowiąca podstawowy dowód w sprawie Decyzja z dnia 9 stycznia 1979r. stanowi dokument, o którym mowa w art. 22 ust. ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w efekcie czego nie można przesądzające uznać, że nieruchomość Skarżącego w postaci działki nr [...] objęta wnioskiem o uzgodnienie projektu warunków zabudowy zlokalizowana jest na terenie wpisanym do rejestru zabytków woj. Zachodniopomorskiego pod numerem [...] zgodnie z decyzją z dnia [...] stycznia 1979r. oraz ujęta została w gminnej ewidencji zabytków, 2) naruszenie przepisów art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy planistycznej oraz w zw. z art. 6 i art. 7 KPA, polegające na przyjęciu, że realizacja inwestycji objętej projektem decyzji o warunkach zabudowy "negatywnie wpłynie na zabytkowy park zarówno poprzez zmniejszenie obszaru zielonego, jak i zmianę relacji przestrzennych i widokowych poprzez powstanie zabudowy w pobliżu stanowiącego silną dominantę pałacu", podczas gdy z przedłożonych wraz zażaleniem dowodów wynika, że na działce [...] nie znajduje się żaden park, czy sad, a jest to obszar otwarty, bez zalesień, zaś fotografie wykonane aktualnie dla działki [...] i jej sąsiedztwa ukazują, że aktualnie na działce [...] brak jest nasadzeń związanych z parkiem opisanych w zaskarżonym postanowieniu i działka [...] nie jest funkcjonalnie związana już z parkiem, a co więcej na działce [...] znajduje się posadowiony w czasach działalności PGR budynek hydroforni co wskazuje, że funkcje tej działki już dawno zostały zmienione, a ponadto sąsiedztwo działki [...] również jest zabudowane nową zabudową powstałą w czasach PGR i późniejszych bo zarówno działki [...] jak i [...] zabudowane są domami jednorodzinnymi mieszkalnymi czyli | takimi, jakie chce posadowić skarżący, 3) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 kpa, 77 § 1 kpa oraz 80 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, nieocenienie sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych, że działka nr [...] objęta wnioskiem o uzgodnienie projektu warunków zabudowy zlokalizowana jest na terenie wpisanym do rejestru zabytków woj. Zachodniopomorskiego pod numerem [...] zgodnie z decyzją z dnia [...] stycznia 1979r., podczas gdy prawidłowe ustalenia faktyczne w sprawie wskazuję, że tak nie jest, 4) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 kpa, 77 § 1 kpa oraz 80 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, nieocenienie sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a w konsekwencji nie dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie, że sąsiednie działki, które również wedle twierdzeń organów miały podlegać ochronie konserwatorskiej i stanowić park zabudowane są taką samą zabudową mieszkaniową, jaką w swoim projekcie warunków zabudowy opisał skarżący oraz na działce [...] obecnie nie występują żadne ślady po parku czy sadzie, jest zaś posadowiony budynek użytkowy hydroforni, 5) naruszenie przepisu art. 7 KPA, art. 8 KPA, art. 10 § 1 KPA poprzez naruszenie obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z pokrzywdzeniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, 6) naruszenie przepisów art. 6 KPA, art. 64 w zw. z art. 21 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., polegające na przekroczeniu granic uznania administracyjnego, dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego oraz polegające na nieuprawnionej ingerencji w prawo własności objętych projektem decyzji o warunkach zabudowy nieruchomości oraz brak wyważenia interesu indywidualnego właściciela nieruchomości z interesem publicznym, zgodnie z zasadą proporcjonalności, 7) naruszenie przepisu art 138 § 1 pkt 1 i 2 KPA w zw. z art 144 KPA poprzez utrzymanie zaskarżonego postanowienia organu I instancji w mocy zamiast zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 KPA i uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości". Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego i zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając skargę skarżący wyjaśnił, że działka nr ewid. [...] w przeszłości była większa i funkcjonowała pod numerem [...], w skład której to działki wchodzą obecnie działka nr ewid. [...] oraz [...]. Organy oparły rozstrzygniecie na wadliwym ustaleniu, że działka nr ewid. [...] objęta wnioskiem o uzgodnienie projektu warunków zabudowy zlokalizowana jest na terenie wpisanym do rejestru zabytków woj. Zachodniopomorskiego pod numerem [...] zgodnie z decyzja z [...] stycznia 1979 r., podczas, gdy dokumenty znajdujące się w aktach sprawy wykluczają takie ustalenie. Dobitnym tego przykładem jest brak wskazania już w ww. decyzji działki nr ewid. [...] (ówcześnie [...]). Dostrzega to organ II instancji wskazując, że w decyzji tej nie określono dokładnie granic założenia objętego wpisem, poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że ma on obszar 11 ha. Organ II instancji ustalając, że choć plan sytuacyjny inż. W. W. w lutym 1978 nie jest załącznikiem do decyzji z [...] stycznia 1979 r., to wbrew przepisom tak ten plan traktuje, co jest całkowicie wadliwe. Organ II instancji całkowicie dowolnie wskazuje, że "Zasadne jest przypuszczenie", że plan ten stanowił podstawę do wydania decyzji z [...] stycznia 1979 r. Organ nie może kreować treści decyzji z [...] stycznia 1979 r. poprzez swoje przypuszczenia, czy dodawanie treści, których w tej decyzji nie ma. Organ II instancji dowolnie przyjmuje, że pominięcie działki nr ewid. [...] w zawiadomieniu Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w S. z 14 grudnia 2009 r. wraz z załącznikiem wyrysem z mapy ewidencyjnej z 31 lipca 2009r. było spowodowane błędem. Zawiadomienie to podpisane przez E. S. - Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków informuje, że w związku z reformą administracyjną Państwa i utworzeniem z dniem 1 stycznia 1999 r. województwa zachodniopomorskiego obiekt: Park wiejski przylegający częścią płd.-zach. do drogi dojazdowej, część pin.- zach. do zabudowań PGR w miejscowości L. decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z [...] stycznia 1979 r., pod numerem 1076 wpisany został do księgi rejestru zabytków pod numerem [...], jako park wiejski w miejscowości L. i dotyczy działki: [...],[...],[...], dla której prowadzona jest KW [...]. Dodatkowo, do zawiadomienia załączono załącznik graficzny obiektu i zaznaczono kolorem żółtym obszar podlegający ochronie. Analizując wyrys z map ewidencyjnych obejmuje on jak wskazano w tytule jedynie działki [...],[...],[...], zaś kolorem żółtym i obwolutą ujęto jedynie numery działek [...] oraz [...] oraz obwoluta objęto działkę, na której posadowiono pałac [...]. Natomiast działki nr [...] oraz [...] nie zostały zaznaczone za żółto, co wskazuje wprost, że nie znajdują się pod ochroną konserwatora zabytków. Zdaniem skarżącego, na podstawie art.13 ust. 1 u.o.z. wobec utraty wartości historycznych i zabytkowych, braku zalesienia działki nr [...] została ona po prostu skreślona z rejestru zabytków. Skreślenie części zabytku dopuszcza wprost art. 13 ust. 2. tej ustawy. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.o.z. zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. Organy obu instancji powinny przeprowadzić dogłębną analizę i podjąć działania zmierzające do konkretnych i pewnych ustaleń, czy co do działki [...] nie została wydana wyżej opisana decyzja o skreśleniu z rejestru zabytków. Skreślenie z listy zabytków w części, tj. co do działki [...], tłumaczyłoby treść odpisu księgi wieczystej [...], prowadzonej dla działki numer [...], w której w dziale I-O oznaczono, jako sposób korzystania BI – inne tereny zabudowane, zaś w dziale III brak jest jakiejkolwiek wzmianki o tym, że działka ta miałby podlegać wpisowi do rejestru zabytków. Co więcej, gdyby działka nr [...] miałby być parkiem, to sposób z niej korzystania winien być oznaczony zgodnie z ewidencją gruntów i wpisami do ksiąg wieczystych, jako LZ - grunty zadrzewione i zakrzewione, a takich wpisów brak. Również w portalu geoportal.gov.pl istnieje możliwość pobrania danych z ewidencji Narodowego Instytucji Dziedzictwa, w ramach którego dostępne są dane m.in. rejestr zabytków nieruchomości, z którego wprost widać, że działka nr [...] nie jest objęta rejestrem zabytków nieruchomości. Oprócz działki [...] wyłączona została z rejestru zabytków również sąsiadująca z nią działka [...], jak i działka [...]. Natomiast ochrona konserwatorka zaznaczona została na siwo i obejmuje jedynie działki numer [...],[...],[...]. Zatem organ II instancji winien był zbadać, na jakich podstawa zarówno w księdze wieczystej, jak i w informacjach z portalu geoportal.gov.pl opartych na ewidencji Narodowego Instytucji Dziedzictwa działka nr [...] nie jest ujawniana, jako zabytek, i na podstawie jakich dokumentów w księdze wieczystej działki [...] wskazano, że są to tereny zabudowane, a nie park czy tereny zalesione. Organ II instancji w swoich ustaleniach choć zauważa, że do dnia dzisiejszego park zachował się jedynie częściowo, w części dawnego parku powstały współczesne zabudowania (w tej części, której dotyczy wniosek o warunki zabudowy skarżącego), uszczuplono powierzchnię terenów zielonych, niwelując założenia widokowe dawnego założenia, to jednak odmawia uzgodnienia warunków zabudowy, które założenia wpisują się w aktualną sytuację w terenie. Wadliwie wskazał organ II, że realizacja inwestycji objętej projektem decyzji o warunkach zabudowy negatywnie wpłynie na zabytkowy park zarówno poprzez zmniejszenie obszaru zielonego, jak i zmianę relacji przestrzennych i widokowych poprzez powstanie zabudowy w pobliżu stanowiącego silną dominantę pałacu. Skarżący przedłożył wydruk z portalu geoportal.gov.pl, z którego wprost wynika, że na działach [...] nie znajduje się żaden park, czy sad. Jest to obszar otwarty, bez zalesień. Również fotografie wykonane aktualnie dla działki [...] i jej sąsiedztwa potwierdzają, że na działce [...] brak jest nasadzeń związanych z parkiem opisanych w zaskarżonym postanowieniu i działka [...] nie jest funkcjonalnie związana z parkiem. Co więcej, na działce [...] znajduje się stary, posadowiony w czasach działalności PGR budynek hydroforni co wskazuje, że funkcje tej działki już dawno zostały zmienione. Sąsiedztwo działki [...] również jest zabudowane nową zabudową powstałą w czasach PGR i późniejszych - zarówno działki [...] jak i [...] zabudowane są domami jednorodzinnymi mieszkalnymi, czyli takimi, jakie chce posadowić skarżący. W tym stanie rzeczy organ II instancji oparł się na założeniach parku z decyzji z 1979 r., które są już od dawna nieaktualne i nie nawiązują już w żaden sposób obecnego zagospodarowania terenu działki [...] jak i jej sąsiedztwa. Organy administracji powinny przeprowadzić wizję terenową w celu ustalenia aktualnego sposobu zagospodarowania tej części, jak i ustalenia gdzie obecnie i czy w ogóle jeszcze znajduje się park, a nie opierać się na dokumentach z przed prawie 50 lat, które dodatkowo są nieprecyzyjne, jak i nie wskazują, aby kiedykolwiek działka [...] należała do zespołu parkowego pałacu. Zawarte w uzasadnieniu postanowienia ustalenia faktyczne nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach. Organy administracji naruszyły zasady ogólne postępowania administracyjnego, tj. zasady prawdy obiektywnej i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), naruszając zasadę pogłębiania zaufania obywatela do administracji, o której mowa w art. 8 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz.935), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga była zasadna. Wyjaśnić na wstępie należy, że zgodnie z art. 5 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska strzeże dziedzictwa narodowego. Szczególna waga, jaką Państwo (a więc ogół obywateli, ujęty w preambule do tego aktu) przykłada do ochrony wspólnego dobra, jakim są zabytki, wynika właśnie z faktu zamieszczenia jej pośród zasad konstytucyjnych. Ta norma ogólna, ujęta w ustawie zasadniczej, jest skonkretyzowana w przepisach szczególnych, odnoszących się do ochrony zabytków, ujętych w ustawie zwykłej, jaką jest ustawa z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 840, dalej: "u.o.z."). Ustawa ta definiuje pojęcie zabytków, podlegających ochronie, jako dziedzictwo narodowe. Zabytek jest to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt. 1 u.o.z.). W art. 4 u.o.z. ustawodawca nałożył na organa administracji publicznej obowiązek ochrony zabytków, realizując ww. zasadę konstytucyjną. W ramach tejże ochrony, organa zobowiązane są m.in. do zapobiegania jakikolwiek zagrożeniom, mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, udaremniania niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków, kontroli stanu zachowania i przeznaczenia zabytków. Wprawdzie ww. obowiązek nałożony został przez ustawodawcę na wszystkie organa administracji, ale w art. 89 u.o.z. określone zostały organy specjalistyczne w zakresie ochrony zabytków – w tym więc minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w imieniu którego zadania i kompetencje, w tym zakresie, wykonuje m.in. wojewódzki konserwator zabytków. Tym niemniej, z akt sprawy - na podstawie których tut. Sąd wydawał wyrok (art. 133 § 1 p.p.s.a.) - w żaden sposób nie wynikało, aby objęta projektem decyzji o warunkach zabudowy działka skarżącego nr ewid. [...] położona w obrębie L., znajdowała się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków województwa zachodniopomorskiego pod nr [...] (d. nr 1076) decyzją z [...] stycznia 1979 r., jako "Park wiejski w L., gm. K.". Uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy organa konserwatorskie dokonują w trybie art. 106 k.p.a. (art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.z.p.). Oznacza to, że organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska (uzgodnienia) obowiązany jest przedstawić je niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia mu żądania, chyba że przepis prawa przewiduje inny termin (art. 106 § 3 k.p.a.), w razie potrzeby przeprowadzając postępowanie wyjaśniające (art. 106 § 4 k.p.a.), przy czym zajęcie stanowiska przez następuje w drodze postanowienia (art. 106 § 5 k.p.a.). Taki tryb uzgodnieniowy nakłada więc na organa uzgodnieniowe w sprawie niniejszej, a więc WKZ i Ministra, obowiązek działania zgodnie z art. 7, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Wyjaśnić należy, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydawania wyroku, nieruchomość wówczas może podlegać ochronie właściwej dla zabytków, gdy po pierwsze jest zabytkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 i 1 u.o.z., a po drugie została objęta jedną z form ochrony, o której mowa w art. 7 u.o.z. Natomiast w dacie wpisania do rejestru zabytków województwa zachodniopomorskiego pod nr [...] (d. nr 1076) decyzją z [...] stycznia 1979 r. Parku wiejskiego w L., gm. K. obowiązywały przepisy ustawy z 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (t. jedn. Dz.U. z 1999 r., Nr 98, poz.1150). Zgodnie z art. t pkt 1 tejże ustawy, ochronie prawnej, przewidzianej w jej przepisach, podlegały m.in. dobra kultury, zwane w ustawie "zabytkami" wpisane do rejestru zabytków. Rejestr zabytków znajdujących się na terenie województwa prowadził wojewódzki konserwator zabytków (art. 13 ust. 1 ww. ustawy). Z przepisów wykonawczych do tej ustawy (rozporządzenia Rady Ministrów z 23 kwietnia 1963 r., w sprawie prowadzenia rejestru zabytków i centralnej ewidencji zabytków - Dz.U. z 1963 r., Nr 19, poz.101 ze zm.) wynikało zaś, co powinien zwierać wpis do rejestru zabytków. I tak, zgodnie z § 4 pkt 4 i 5 rozporządzenia każdy dział rejestru powinien zawierać krótki opis zabytku i miejsce (miejscowość, powiat), w którym znajduje się zabytek, a dla zabytku nieruchomego także opis jego granic; jeżeli nieruchomość ma urządzoną hipotekę - numer lub nazwę księgi wieczystej (hipotecznej). "Opisem zabytku" było m.in. wskazanie numeru (numerów) ewidencyjnego (-ych) działki (działek), przyjętego w rejestrze gruntów, natomiast przez "opis granic zabytku" rozumieć należało wyraźne przestrzenne wyodrębnienie nieruchomości (lub jej części) uznawanej za zabytek z gruntów sąsiednich. Owo wyodrębnienie mogło nastąpić albo przez wskazanie samych numerów ewidencyjnych działek – o ile w całości stanowiły zabytek nieruchomo, albo przez naniesienie na mapie ewidencyjnej linii granicznych zabytkowej nieruchomości w taki jednak sposób, aby przebieg granicy zabytku był wyraźny i odnoszący się do granic ewidencyjnych. Jak stwierdza organ II instancji w uzasadnieniu swego postanowienia, w decyzji o wpisie do rejestru zabytków "nie określono dokładnie granic założenia". Zdaniem Ministra, "zasadne jest przypuszczenie", że działka nr ewid. [...] "stanowiła część dawnego parku i znajdowała się w oznaczanych granicach ochrony zabytkowego założenia", gdyż została ujęta "w planie sytuacyjnym parku w L., podpisanym "inż. W. W., luty 1978". Jednocześnie, jak stwierdza Minister, ów plan "w decyzji z [...] stycznia 1979 r. nie został wskazany, jako załącznik, więc nie stanowi jej integralnego elementu" i "nie można zatem przypisywać mu mocy prawnej, określającej granicę ochrony konserwatorskiej". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że dokonana przez Ministra ocena ww. planu w kontekście ustalenia granic nieruchomości wpisywanej do rejestru zabytków w 1979 r. jest całkowicie dowolna (wbrew art. 80 k.p.a.). Nie można wykazywać innymi, niż decyzja wpisowa, dowodami, co zostało objęte rozstrzygnięciem organu konserwatorskiego i co jest wpisanym do rejestru zabytkiem. Założenie parkowe, jako zabytek nieruchomy, musi mieć określone – i to w decyzji o wpisie do rejestru – granice. Granic tych nie można – jak chce Minister – "domniemywać". Z żadnych dowodów zebranych w sprawie nie wynika, aby działka ewidencyjna pierwotnie oznaczona numerem [...] (z której wydzielono później działkę skarżącego nr ewid. [...]) objęta była wpisem do rejestru zabytków, jako część parku w L. Nie wynika to również ze wskazywanej przez organa obu instancji treści decyzji WKZ w K. z [...] stycznia 1979 r. Co więcej, przywoływane przez Ministra dokumenty (zawiadomienia Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w S. z [...] grudnia 2009 r., znak: [...], zawiadomienia Starosty Powiatowego w B. z [...] sierpnia 2009 r., nr [...] o wprowadzeniu zmian do ewidencji gruntów i budynków) odnoszą się wyłącznie do działek nr ewid. [...], [...] i [...], a nie [...] lub [...]. Przypomnieć też należy, że zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia z 1963 r. dla każdego zabytku wpisanego do rejestru prowadziło się zbiór dokumentów, opatrzony numerem rejestru, który powinien był w szczególności zawierać m.in. dokumentację inwentaryzacyjną i rysunkową i dokumentację prawną. Te właśnie dokumenty stanowić powinny dla organów konserwatorskich dowody na okoliczność tego, jaka nieruchomość stała się zabytkiem. Zaniechania władzy publicznej w zakresie prawidłowego oznaczenia granic zabytku nieruchomego wpisywanego do rejestru zabytków lub dotyczące nie zgromadzenia prawem przepisanych dokumentów nie mogą prowadzić obecnie do dowolnego i czynionego na niekorzyść obywatela ustalania granic zabytku nieruchomego, w sposób niewynikający z decyzji wpisowej. Organa obu instancji nie wzięły natomiast pod uwagę innego dowodu, potwierdzającego, że działka nr ewid. [...] ([...]) nie wchodziła w skład zabytku nieruchomego. Jest to decyzja podziałowa z [...] marca 22019 r. znak [...] Burmistrza K., zgodnie z którą organ dokonał podziału działki ewidencyjnej nr [...] na 2 działki: nr [...] i [...]. Jak wynika z treści ww. decyzji, podział dokonany został bez uzyskiwania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, wymaganego dla dokonania podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru (art. 36 ust. 1 pkt 8 u.o.z.), co świadczyć może o tym, że organ podziałowy miał wówczas wiedzę, że nieruchomość ta zabytkiem nie jest. Prawdą jest, że – jak twierdzi Minister - nieujawnienie informacji o wpisaniu nieruchomości do rejestru zabytków nie przesądza o braku takiej ochrony. Tym niemniej, uszło uwadze organów, że zgodnie z obowiązującym w dacie wpisu do rejestru zabytków prawem (art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie dóbr kultury z 1962 r.), wpisanie nieruchomości lub jej części do rejestru zabytków ujawniało się w księdze wieczystej danej nieruchomości na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków. Jeżeli nieruchomość nie miała księgi wieczystej albo jeżeli księga wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu, wniosek wraz z dokumentami stanowiącymi jego podstawę składało się do zbioru dokumentów danej nieruchomości ze skutkami wpisu do księgi wieczystej. Jak wynika z powyższego wniosek o wpis do księgi wieczystej lub złożenie dokumentów do zbioru był obowiązkiem organu. Z uwagi na powyższe uznać należy, że organa obu instancji naruszyły art. 7, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. uznając w sposób nieznajdujący oparcia w zebranych dowodach, że objęta projektem decyzji o warunkach zabudowy działka nr ewid. [...] znajduje się na obszarze wpisanym decyzją z [...] stycznia 1979 r. do rejestru zabytków województwa zachodniopomorskiego pod nr [...] (d. nr 1076), jako "Park wiejski w L., gm. K.". Minister naruszył dodatkowo art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwego prawnie postanowienia WKZ, które – co dodatkowo trzeba stwierdzić – zawierało wyjątkowo ogólnikowe uzasadnienie. W takiej sytuacji organ II instancji miał natomiast prawo zastosować art. 136 § 1 k.p.a. i albo samemu przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, jaki obszar zajmuje ww. zabytek, albo zlecić takie postępowanie WKZ. Skoro jednak ani WKZ, ani Minister nie wykazali, że objęta decyzją o warunkach zabudowy działka nr ewid. [...] jest zabytkiem nieruchomym (lub jego częścią) i nie wynika to z zebranych dowodów, to postępowanie uzgodnieniowe było przedmiotowo bezprzedmiotowe i powinno być umorzone (art. 126 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.). Minister, ponownie rozpoznając sprawę, związany ocena prawną tut. Sądu (art. 153 p.p.s.a.) - o ile nie ustali na podstawie dowodów, że działka nr ewid. [...] jest częścią zabytku nieruchomego, gdyż znajduje się na obszarze wpisanym decyzją z [...] stycznia 1979 r. do rejestru zabytków województwa zachodniopomorskiego pod nr [...] (d. nr 1076), jako "Park wiejski w L., gm. K." – uchyli postanowienie WKZ nr 477.2024.K z 28 maja 2024 r. i umorzy postępowanie pierwszej instancji w całości, jako bezprzedmiotowe z uwagi na to, że działka nr ewid. [...] nie jest zabytkiem nieruchomym. W konsekwencji, nie ma podstaw do dokonywania uzgodnienia na podstawie art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p. projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech domów mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących z garażami wraz z infrastrukturą techniczną na działce nr ewid. [...] w obrębie L. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.