VIII SA/Wa 339/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprawy ze sprzeciwu B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2025 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań postanawia: odrzucić sprzeciw.

Decyzją z [...] listopada 2024 r. znak: [...] Burmistrz M. (dalej: organ I instancji) odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie drogi krajowej nr [...]. Decyzją z [...] marca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. po rozpoznaniu odwołania Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z [...] marca 2025 r. znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Pismem z [...] kwietnia 2025 r. organ I instancji wniósł sprzeciw od decyzji Kolegium, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W odpowiedzi na sprzeciw SKO wniosło o jego odrzucenie, podnosząc, że organ pierwszej instancji nie jest legitymowany do wniesienia sprzeciwu względnie o oddalenie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Sprzeciw podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Zgodnie z art. 64b § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 dalej: p.p.s.a.), do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie do art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto zgodnie z art. 50 § 2 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Powyższe obliguje Sąd do zbadania w pierwszej kolejności, czy skarga, a w niniejszej sprawie sprzeciw, pochodzi od uprawnionego podmiotu. Przedmiotowy sprzeciw wniósł Burmistrz M., który jest jednocześnie organem I instancji w postępowaniu administracyjnym, które stanowi przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej. Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, które dotyczy skargi, ale mającego również odniesienie do sprzeciwu - wynika, że organ gminy, który w pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie w sprawie, nie jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie i to bez względu na przedmiot sprawy i jego rzeczywisty związek z interesem prawnym gminy (postanowienie NSA w Gdańsku z dnia 19 października 2000 r., II SA/Gd 2159/00). W judykaturze wskazuje się, że gmina (powiat) nie może być stroną w postępowaniu administracyjnym (odwoławczym, nadzwyczajnym) w sprawie indywidualnej, w której w pierwszej instancji decyzję wydał wójt, burmistrz lub prezydent, ponieważ nie jest możliwe występowanie organu orzekającego w sprawie jednocześnie w roli strony tego postępowania. Prezydent miasta na prawach powiatu nie może w jednej sprawie występować w różnych rolach, mianowicie jako organ wykonawczy reprezentując interes prawny gminy oraz jednocześnie jako organ pełniący funkcję starosty w zakresie zadań powiatu (wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2022 r., II OSK 1084/19) Należy zwrócić uwagę, iż rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa jednak może organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on reprezentował interes jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do NSA ani legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego. W rozpoznawanej sprawie Burmistrz M., jako organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji nie jest zatem uprawniony do wniesienia sprzeciwu do sądu administracyjnego, albowiem przedmiot zaskarżonej decyzji nie dotyczy jego interesu prawnego, a tylko taki interes stanowi podstawę do wywiedzenia przymiotu strony postępowania sądowoadministracyjnego, w myśl art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. Mając na uwadze przesłankę innych przyczyn niedopuszczalności sprzeciwu należy wskazać, że stanowi ją wniesienie sprzeciwu przez nieuprawniony podmiot. Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd – odnoszący się do skargi, ale mający zastosowanie również do sprzeciwu, że wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który a limine nie może być skarżącym. Innymi słowy, chodzi tu o taki podmiot, co do którego nie zachodzi potrzeba zbadania, czy posiada on interes prawny we wniesieniu skargi, ponieważ i tak w świetle obowiązujących przepisów nie jest on legitymowany do jej wniesienia (por. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 3181/19, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1017/04). Sąd stwierdził, że przedmiotowy sprzeciw wniesiony przez Burmistrza M. jest niedopuszczalny, ponieważ skarżący nie jest stroną postępowania administracyjnego i nie posiada legitymacji procesowej do zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. w związku z art. 64b § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.