I USK 775/26

I USK 775/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski Dnia 9 września 2026 r. w sprawie z odwołania R.B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy o przeliczenie emerytury, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 9 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 7 lipca 2025 r., sygn. akt III AUa 688/25, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [A.P.] UZASADNIENIE Decyzją z dnia 20 listopada 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy odmówił ubezpieczonej R.B. ponownego ustalenia wysokości emerytury argumentując, że wydanie wyroku przez Trybunał Konstytucyjny nie jest przesłanką uchylenia lub zmiany decyzji wskazaną w art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (ustawa emerytalna). Wyrokiem z dnia 11 marca 2025 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy zmienił zaskarżoną decyzję i zobowiązał organ rentowy do ponownego obliczenia wysokości emerytury ubezpieczonej w powszechnym wieku emerytalnym z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej (pkt 1) oraz stwierdził, że organ rentowy nie ponosi I USK 775/26 2 odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (pkt 2). Po rozpoznaniu apelacji organu rentowego, wyrokiem z dnia 7 lipca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację. Skargę kasacyjną wywiódł organ rentowy, zaskarżył wyrok Sądu odwoławczego w całości, zarzucając mu naruszenie: - art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w związku z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez ich niezastosowanie pomimo, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. w sprawie SK 140/20 nie został opublikowany, a zatem art. 25 ust. 1b nie utracił mocy obowiązującej; nie zostało też opublikowane uzasadnienie tego wyroku, na które powołuje się Sąd Apelacyjny i pomimo tego, że wyrok z 6 marca 2019 r. w sprawie P 20/16 ma charakter zakresowy i odnosi się tylko do kobiet urodzonych w 1953 r., które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 ustawy emerytalnej, - art. 100 ust. 1 w zw. art. 116 ust. 1, art. 129 ust. 1 i art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej przez ich niezastosowanie, skutkujące przyznaniem ubezpieczonej prawa do emerytury bez pomniejszenia jej wysokości o dotychczas pobrane przez niego świadczenia, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyżej wskazanych przepisów powinna prowadzić do przyznania ubezpieczonej prawa do emerytury bez pominięcia art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, ponieważ ochronie konstytucyjnej podlega prawo do emerytury po spełnieniu warunków ustawowych - art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej, a nie prawo do emerytury w określonej wysokości, która może być wyliczona dopiero, gdy ubezpieczony złoży wniosek o wypłatę tego świadczenia. Organ rentowy wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż jest ona oczywiście uzasadniona z uwagi na naruszenie przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku przepisów prawa materialnego, które doprowadziło do oczywiście wadliwego rozstrzygnięcia Sądu w zaskarżonym zakresie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zdaniem organu rentowego „oczywistość” skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika w niniejszej sprawie z tego, że Sąd odwoławczy zastosował się do wyroku Trybunał Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., SK 140/20, który nie został przez władzę wykonawczą opublikowany w Dzienniku Ustaw. I USK 775/26 3 Zdaniem Sądu Najwyższego okoliczność ta nie świadczy o ziszczeniu się przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Staje się to zrozumiałe, jeśli weźmie się pod uwagę dwie okoliczności. Po pierwsze, że w orzeczeniu tym Trybunał Konstytucyjny wziął stronę ubezpieczonych i stwierdził, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie to otwiera możliwość przeliczenia wysokości pobieranej emerytury. Po drugie, że według Sądu odwoławczego prawo do przeliczenia emerytury odwołującego się z pominięciem art. 25 ust 1b ustawy emerytalnej jest możliwe także przy odwołaniu się do wykładni prokonstytucyjnej. Ze wskazanych racji wynikają wiążące konkluzje. Po pierwsze, nie jest oczywiście uzasadnione w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. naruszenie przepisów prawa, jeśli sąd powszechny stosuje się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw. Równie przekonujący jest bowiem pogląd, że konstytucyjna korekta prawa stanowionego dokonywana przez Trybunał Konstytucyjny w zakresie swojej skuteczności nie zależy od czynności technicznej, sprowadzającej się do zarządzenia Prezesa Rady Ministrów o publikacji wyroku. Po drugie, Sąd powszechny ma prawo abstrahować od wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku i jego skuteczności, i niejako w to miejsce dokonać własnej interpretacji przepisów, kierując się racjami prokonstytucyjnymi. Zachowanie tego rodzaju, jeśli pozostaje w zbieżności z niepublikowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, nie może uchodzić za oczywiste naruszenie prawa uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Sąd Najwyższy w niniejszym postępowaniu nie przesądza czy wyrok z dnia 4 czerwca 2024 r., SK 140/20, jest orzeczeniem pochodzącym od Trybunału Konstytucyjnego, czy został wydany w odpowiednim składzie. Nie ocenia też przyczyn jego niepublikowania w Dzienniku Ustaw. Zadaniem Sądu Najwyższego jest jedynie przesądzenie, czy zarzucane przez organ rentowy naruszenie przepisów ma charakter kwalifikowany, to znaczy jest „oczywiste”. Tak zakreślony wątek badawczy zmusza do jednoznacznie negatywnej odpowiedzi. Wystarczy wskazać, że w demokratycznym państwie prawa przedstawiciel władzy wykonawczej (Prezes Rady Ministrów), w ramach swoich uprawnień technicznych związanych z obsługą Dziennika Ustaw RP, nie został upoważniony do decydowania, który wyrok Trybunału Konstytucyjnego będzie przez podmioty publiczne (Zakład Ubezpieczeń I USK 775/26 4 Społecznych) realizowany, a który nie, szczególnie, jeśli orzeczenie to - tak jak dla wnioskodawcy - niesie znaczące polepszenie sytuacji majątkowej ubezpieczonych. Kierując się wskazanymi racjami, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. [a.ł] [A.P.]