III KO 150/26

III KO 150/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 września 2026 r. SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie I.J. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 16 września 2026 r., wystąpienia Sądu Rejonowego w Stargardzie z dnia 3 czerwca 2026 r., sygn. akt II K 1086/25, o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 k.p.k., p o s t a n o w i ł : sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Goleniowie. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Stargardzie postanowieniem z dnia 3 czerwca 2026 r., sygn. akt II K 1086/25, zwrócił się o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając swoje wystąpienie wskazał, że w sprawie jedną z pokrzywdzonych i oskarżycielką posiłkową jest pracownik Wydziału […] Sądu Rejonowego w Stargardzie, co ponadto doprowadziło do wyłączenia wielu sędziów i wylosowania do rozpoznania tej sprawy sędzi orzekającej na co dzień w Wydziale […] Cywilnym. Zwrócono także uwagę na to, że sprawa ma charakter medialny i cechuje się wieloosobowym III KO 150/26 2 charakterem. W przekonaniu Sądu pozostawienie jej do rozpoznania sądowi właściwemu mogłoby doprowadzić do podważenia zaufania i autorytetu wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Inicjatywa Sądu Rejonowego zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym instytucja ustanowiona w art. 37 k.p.k. ma wyjątkowy charakter, stanowiąc odstępstwo od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Z tego względu wspomniany przepis musi być wykładany restryktywnie, albowiem nadmierne jego wykorzystywanie może podważać zaufanie do niezależności sądów i niezawisłości sędziów (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2018 r., IV KO 41/18, LEX nr 2498080; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2018 r., III KO 54/18, LEX nr 2508529). Trzeba jednak zaznaczyć, że Sąd Najwyższy od dawna prezentuje stanowisko, zgodnie z którym: „dobro wymiaru sprawiedliwości, o którym mowa w art. 37 k.p.k., przemawia za przekazaniem sprawy, innemu niż miejscowo właściwy, sądowi równorzędnemu wówczas, gdy zaistnieją okoliczności, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2024 r., IV KO 51/24, LEX nr 3718672; zob. też np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2010 r., V KO 53/10, OSNwSK 2010/1/1072, LEX nr 844150). „Jeżeli stroną postępowania jest sędzia, pracownik sądu lub inna osoba, która ma ciągły bliski zawodowy, a także osobisty kontakt z sędziami – ten sąd nie powinien orzekać w sprawie. Stanowi to przejaw dbałości o dobro wymiaru sprawiedliwości, jakim jest z jednej strony efektywność postępowania, a z drugiej, wizerunek sądu jako organu niezależnego, z którym orzekają niezawiśli sędziowie, co do których nie można czynić zarzutu, iż w swojej służbie kierują się pozamerytorycznymi kryteriami. Dobro wymiaru sprawiedliwości postrzegać należy zarówno jako potrzebę zagwarantowania warunków bezstronności orzekania, jak również utwierdzenia opinii społecznej w przekonaniu, że jedynymi względami mającymi III KO 150/26 3 wpływ na treść orzeczenia pozostają kryteria merytoryczne” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2025 r., IV KO 189/25, LEX nr 4011996). Podzielając powyższe zapatrywanie prawne należy stwierdzić, że przytoczone przez Sąd Rejonowy okoliczności dotyczące strony postępowania przy jej medialnym charakterze sprawiają, że w odbiorze społecznym mogą pojawić się – zapewne nieuzasadnione – wątpliwości co do istnienia warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo. Z tego względu konieczne stało się przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Goleniowie, którego siedziba mieści się w niedużej odległości od Sądu Rejonowego w Stargardzie. Odnosząc się na koniec do argumentu dotyczącego przydziału sprawy sędziemu orzekającemu w sprawach cywilnych należy na koniec zaznaczyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie wskazuje się, że „przepis art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątkowy i nie podlega rozszerzającej interpretacji. Nie może zatem, poprzez nadużywanie przewidzianej w nim instytucji, służyć rozwiązywaniu problemów kadrowych w sądach, gdyż do wypełniania tej roli powołane są organy sprawujące nadzór administracyjny w sądownictwie, dysponujące stosownymi uprawnieniami (np. instytucją delegacji)” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2009 r., III KO 1/09, LEX nr 486163; zob. też np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2007 r., II KO 41/07, LEX nr 282251). Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [WB] [a.ł]