K 10/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 10 listopada 2020 r. Pozycja 57 POSTANOWIENIE z dnia 7 października 20 20 r. Sygn. akt K 10 /1 9 Trybunał Konstytucyjny w składzie: J ulia Przyłębska – przewodniczący Zbign iew Jędrzejewski Krystyna Pawłowicz Bartłomiej Sochański Wojci e ch Sych – spraw ozdawca , p o rozpoznaniu, n a posied ze n iu niejawnym w dniu 7 października 2020 r. , wniosku Rady Miej skiej w Pelp l inie o zbadanie zgodności : art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1276 ) w zakr e s ie, w ja kim przewid uje wejście w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ustawy , nadających nowe brzmienie art. 3 pkt 3 i załącznikowi do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz . 120 2 , z e zm.) o raz art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie el ektrowni wiatrowych (Dz. U. poz. 961, ze zm.) , z art. 2 w związku z art. 167 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie . Or zec z en i e zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. Rad a Miejsk a w Pelp l inie (dalej: wniosk odawc a ) skierowała 6 września 2018 r. wn i o s ek do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie u stawy o odna wial n ych ź ródła ch en ergii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1276; dalej: ustawa now elizująca) w zakresie, w jakim przewiduje wejście w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 ustawy noweli- zującej, nadających n owe b rzmie nie art. 3 pkt 3 i załącznikowi do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlan e (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm.; dal ej: prawo budowlane) oraz art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatr owych OTK ZU A/2020 K 10/19 poz. 57 2 (Dz. U . po z . 961 , ze zm. ; dalej: ustawa o inwest ycjach), z art. 2 w związku z art. 167 Konsty- tucj i. Wnioskodawc a wskaza ł , że art. 17 pkt 2 ustawy nowelizujące j wprowadził w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. przepisy nadające nowe brzmienie definicjom b udow l i i e lektrown i wiatrowej, które mają istotne znaczenie dla gmin jako jednostek samorzą du tery- torialnego, albowiem bezpośrednio d eterminują wysokość ich dochodów uzyskanych z po- datku od nieruchomości. Wnioskodawc a podn iósł , że zgodnie z ar t. 2 ust. 1 pkt 3 usta wy z dni a 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1785, ze zm.; dalej: ustawa o podatka ch i opłatach lokalnych) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości lub obiekty budowalne , takie jak budo w le lu b ich cz ęś ci związane z prowa- dze niem działalności gospodarczej. Dla potrzeb podat ku od nieruchomości za budowlę uznaje się obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urzą dzen i e bud owlane w r ozumieniu przepisów pr awa budowlanego związane z obiektem budowlanym, k tóre zapewnia możliwość użytkowania obiekt u zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ). Każda zatem zmi ana definicj i bu d owli w prawie b udowlanym powoduje zmi anę w zakresie opodatkowania budowli podatkiem od nieruchomości, który stanowi wyłączny doc hód gmin. W następstwie wprowadzenia z mocą wsteczną zmian w definicjach budowli i elektrowni wiatrowej opodatk owaniu podle ga c z ęść b udowl ana e lektrowni wiatrowej be z urządzeń technicznych, natomiast przed wprowadz oną zmianą opodatkowaniu podlegała cała el ektrownia wiatrowa, tzn. część budowlana wraz z częścią techniczną. Zmiana definicji bu- dowli i definicji elektr owni wiatrow ej z mocą wstec zną s powodowała, że gminy z ostały po- zbawione części swoich dochodów (swojej samodzielności finansowej), a ponadto, na mocy wstecznego obowiązywania art. 17 pkt 2 ustawy nowelizującej, zobowiązane są do zwrotu pobranego już podatk u od nieruch omoś c i od elektrow ni wiatrowych posadowionych na ich terenie. Wnioskodawc a wskaza ł , że zgod nie z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolita Po lska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecz- nej. Zasada państw a prawnego m ieśc i w so bie wiel e zasad szczeg ółowych, wśród których wymienić należy zasadę bezpieczeństw a prawnego jednostki, zasadę ochrony inter esów w toku, nakaz zachowania odpowiedniej vacatio legis i przede wszystkim zasadę lex retro non agit oraz zaka z zmiany pra wa p o datko wego w c ią gu roku podatkowego. Wszystkie zmie- rzają do blokowania tworzenia prawa złej jakości i w ten sposób chronią wolnoś ci i prawa podmiotowe. Zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą p ostępowania organów pra- wodawcz ych, pole gającą na za kazi e stan owienia no rm prawnych nakazujących stosować no- wo us tanowione normy do zdarzeń, kt óre miały miejsce przed ich we jściem w życ ie. Zasada lex retro non agit wyznacza konstytucyjną sytuację prawną nie tylko osób fizycznych, lecz t akże jedn ostek sam orz ądu t eryto rialnego . Zdaniem wnioskodawc y zakaz zmiany prawa podatkowego w ciągu roku podat kowe- go jest bezwzględny, a swoboda ustawod awcy w tym zakresie jest ograniczona przez art. 2 Konstytucji. Swoboda ustawodawcy w zakresie kształt owania tre ści ustaw po datk o wych ogranicz on a jest obowiązkiem przestrzegania reguł do tyczących wymogów drogi ustaw odaw- czej, procedury uchwalani a ustaw podat kowych oraz wymogu szczególnej dbałości legisla- cyjnej podczas stanowien ia przepisów prawnych, aby umo żliwiały o ne konstru ow anie precy- zyjnych no rm podatkowych. Swoboda ta jest ograniczon a również nakazem respektowan ia zasady vacatio legis i zakazem nadawani a mocy wstecznej oraz dokonywania zmian w ciągu roku podatkowego. W ocenie wnioskodawc y z asada państwa prawnego , a zwłaszcz a wy n ikają ca z nie j za- sada pewności prawa oraz ochrony praw nabytych nakaz uj e , by zmiana pr awa dotychczas OTK ZU A/2020 K 10/19 poz. 57 3 obowiązującego, która pocią ga za sobą niekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podm iotów, dokonywana była zasadniczo z zastosowaniem techn iki przepisó w pr z ejści owych , a c o naj- mniej odpowiedniej vacatio legis . Ustawodawca może z nich zrezygno wać, jeżeli przemawia za tym waż ny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki. Sytuacja praw na osób dotknię tych nową regulacją po winna być po ddan a taki m przepi so m przejścio- wym, by mogły mieć one czas na dokończenie przedsięwzięć pod jętych na podstaw ie wcze- śniejszej regulacj i, w przeświadczeniu, że będzie ona miała charakter stabilny. Zasada ochrony interesów w toku zapewnia ochronę jednostki w sytu a cjach , w któ- r yc h rozpoczęła one określone przedsięwzięcia na gruncie dotychczasowych p rzepisów, a koresponduje z nią nakaz zacho wania odpowiedniej vacatio legis , który to stanowi jedną z norm składających się na treść zasady demokratyczneg o państwa pr awne g o i w ynika wp ro st z zasady zaufania do państwa, a jego celem jest zap ewnienie adresato m prawa czasu na przy- stosowanie się do zmi enionych regulacji i na podjęcie odpowiednich decyzji co do dalszego postępowania. K westi onowany przepis wprowa dza zmiany z moc ą wste czną, co j est sprzeczne z za- sadą lex retro non agit , a ponadto w sposób bezpośred ni zmienia zasady opodatko wania elek- trowni wiatrowych w trakcie roku podatkowego. Brak jest przy tym w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wartośc i konstytucy jnej , uzas adniając ej naruszenie zasady lex retro non agit . Mimo ż e dopuszczalne są wyjątki od tej zasady , to bezwzględnie niedopuszcz alne jest stanowienie z mocą wsteczną prawa surowszego – lex sever ior retro non agit . Zasada ta jest uwzględnia na przede ws zyst k im w praw ie k arn ym , ale dotyczy również praw a podatkowe go . Zdaniem wnioskodawc y art. 1 7 pkt 2 ustawy nowelizującej narusza równi eż wyrażoną w art. 167 Konstytucji zasadę s amodzielności samorządu terytorialnego, której jednym z ele- mentów sk ładowych jes t za s ada s amodziel ności finansowej. P o w yższa zasada, wyrażona w art. 16 ust. 2 Konstytucji, a następnie już expressis verbis w art. 1 65 ust. 2 i art. 167 Kon- stytucji, pozostaje jednym z fundamentów istnienia samorządu terytorialnego. Istotą sam o- dzielności fina n sowej jest za pewnienie jednostko m samorządu terytorialnego docho dów po- zwalających na r ealizowanie zadań publ icznych tym jednostk om przypisanych, pozostawienie im swobody kształtowania swoich w ydatków (z uwzględnieniem jednak zastrzeżeń ust awo- wych) ora z st w orzen ie odpow iednich gwarancji f o r malnych i proceduralnych w tym zakresie. Kwintesencj ą samodzielności finansowej jednostek samo rządu terytorialnego (w tym gmin jako beneficjentów podatku od n ieruchomości) jest art. 167 ust. 3 Konstytucji stwierdzając y, ż e źród ła d ocho dów jednoste k samor z ą du terytorialnego są określone w ustawie. Przepis te n, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konst ytucyjnego, należy rozumieć d wojako. Po pierw- sze, jako przepis gwarantujący gminom odpowiedni poziom dochodów, pozwalający im n a real izację k onstytucyjni e wyzna c z onych zadań oraz zastrzegający formę ustawy dla okre śla- nia źródeł tych dochodów. Po drugie, pe łni on rolę instrumentalną wobec celu podstawowego, jakim jest zapewnienie jednostce samorządu terytorialnego o dpowiednich środ k ów fi nanso- wyc h na realizację jej z adań. Wnioskodawc a wskaza ł , że działa ł w pełni racjo nalnie, uchwal ając sw ój budżet w terminie ustawowym i w zgodzie z obowiązującym wówczas prawem; uwzględni ł dochody z tytułu podatku od nieruchomości, któ rych wysokoś ć de c ydowa ła o ska li planowanych prz e ds ięwzięć. Dochody z tytułu podatku od nieruchomości n a rok 2018 nie zostały określone w budżeci e wnioskodawc y jako rezerwa lub lokata. Na ich podstawie zostały zaplanowane konkretne wydatki, w przeważającej mierze inwe styc y jne, znajdują ce odzwierci edlen ie w wie loletniej prognozie finansowej. Wpływają one tak że na ustalenie indywidualnego wska - źnika z adłużenia gmin y , mającego kapitalne znaczenie dla jej kondycji finansowej. Skoro zasadą jest, że budżety jednos tek samorząd u te r ytori alnego n ie przewi dują nadw y żk i b udże- towej , a gromadzone dochody nie stanowią reze rwy ani lokaty, to braki w zakresie dochod ów powodują niemożliwość pokrycia przewidywanych wydatków, przede wszystkim związanych OTK ZU A/2020 K 10/19 poz. 57 4 z realizacją zadań własn ych. W konse kwen c ji, z właszcza w przypa dku małyc h g min, na tere- nie których zlokalizowane są elektrownie wiatrowe, prowadzi to do pogorszenia ja ko ści życia ich mieszkańców. W ocenie wnioskodawc y powołane zasady konstytucyjne, w tym w szczególności za- sada de mokratyczneg o pa ń s twa prawnego , zakaz z miany prz e pi sów prawa podatkowego w trakcie trwania roku podatko wego, jak i zasada samodzielności finansow ej jednostek samo- rządu terytorialnego, nakazywały gmin ie podejmowanie działań w zaufaniu do obowiązują- cego stan u prawnego i w ż a den s posób ni e pozwa lały na prz e wi dywanie, że władza ustawo- dawcza w trakcie roku budże towego pozbawi gmin ę znacznej części jej d ochodów. O ile więc w granicach określonych ustawą, zgodnie z art. 167 ust. 3 Konstytucji, ustawodawca może ksz tałtować wys okoś ć doch odów wła sn y ch gmin, w tym z t ytułu podatku od nieruchomości, o tyle powinien mieć na uwadze również zasadę adekwatności wyr ażoną w ust. 1 tego przepi- su. Udział w dochodach publicznych powinien być odpowiedni do przypadających jednost- k om samorządu ter y toria lnego za da ń . Jeżeli zatem n as tępuje obniże nie tych dochodów bez zmniejszenia zada ń oraz bez właściwej rekompensaty utracony ch dochodów, to zasada ta jest zachwiana ze szkodą dla społeczności lokalnej, wobec której samorząd pełni funkc ję służeb- ną. 2. R zecz nik Praw Ob ywatelskich, w pi śmie z 10 maja 2019 r. (znak: V.511.240. 2019.EG) , poi nformował, że nie zgłasza udziału w niniej szym postępowaniu. 3 . Marszałek Sejmu, w piśmie z 1 8 c z er wca 2020 r. ( znak: BAS - WAK - 9 23 / 20 ), w imien iu Sejmu, wniósł o stw ierdze n ie, że art. 1 7 pkt 2 ustawy nowelizującej jest zgodny z zasadami: nieretroakcji praw a, ochrony zaufania do państwa i stanowion ego przez nie pra wa oraz niezmienności p rawa podatkoweg o w trakcie roku podatkowego, wywodzonymi z ar t. 2 Konst ytucji w zwi ązku z art . 167 us t. 3 Konstytucji. Ponadto Marszałek Sejmu wniósł o umorzenie postę powani a w pozostałym zakresie ze względu na nied opuszczalność wy dan ia wyroku , ponieważ wnioskodawc a ni e u zasadni ł zar zutu niezgodności kwestionowan ej regulacji z zasadą oc hrony p raw nabytych, zasadą ochrony interesów w toku oraz art. 167 ust. 1, 2 i 4 Konstytucj i. Zdaniem Marszałka Sejmu e lektrownie wia trowe stanowią ist otny komponent źró dła tzw. zielonej e ne rgii, a redukcja liczby elektrowni wiatrow ych czy ogra niczenie inw estyc j i w ich rozwój z całą pewnością nie przyczyni się do uzyskania pożądanego udziału ene rgii ze źródeł odnawialnych i może skutkow ać znaczącymi k osz tami zwią zanymi z transferem staty- s t y cz nym energii z odnawialnych źródeł energii z państw czł onkowskich U ni i Eur ope jskiej , które m ają jej nadwy żkę . Z miana prawa w czerwcu 2018 r. ze skutkiem od 1 stycznia 2018 r. miała na celu ochronę Ska rbu Państwa przed k oniecznością w ypł aty odszkodowań w przy- padku uznania r os zczeń ze strony inwestorów (właścici eli fa rm wia trowych ) z racji na ich n ierówne trakt owani e pod k ątem podatkowym względem producentów pozo stałych odna- wialnych źródeł energii (biog az, fotowoltaika, hydroenergetyka) . Ż aden z wytwórców w ska- zanych źródeł e n er gii nie był bowiem zobowiązany do płacenia podatków od nieruchomości za urząd zenia techniczne służ ące prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie wytwa- rzania energii ze źródeł odnawialnych. Niezależnie od powy ższ ego, troska o ko nd ycję i utrzymanie o dnawialny ch źródeł energii wynika także z za dania płynącego względem władz publ icznych z art. 5 Kons tytucji , który przewiduje , że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego roz woju. Marszałek Se jm u podnió sł , że t r udno uzna ć, i ż wnioskodawca ma rację , twierd ząc, że celem kwestionowanej r egula cji była nie ochrona jakichkolwiek wartości, ale zmniejszenie obciążeń publicznoprawnych pewnej grupy przedsiębiorców. Jakkolwiek no welizacja miała OTK ZU A/2020 K 10/19 poz. 57 5 n a celu zmniejszeni e konkret n ego rodza ju obciążeń podatkowych, do których doszło w spo- sób nieprzewidzia ny i które nigdy nie były celem ustawodawcy, to efekt ten nie stanowił celu samego w sobie. Należy go postrzegać raczej jako cel pośr edn i, narzęd zie ochr ony ważniej- szych w ar tości – s wobody pr owadzenia działalności gos podarcze j , równości podmiotów wo- bec p ra wa (w tym przypadku przeds iębiorców prowadzących elektrownie wiatrowe, którzy zostali obciążeni podatkiem nieproporcjonalnie większym ni ż pozosta li produ cenci energii ze ź ró deł odna w ialnych) cz y bezpieczeństwa prawneg o jednos t ki. Wprowadzone ustawą noweliz ującą unormowania skutkują ce zmianą definicji budow- li przywróciły zasady opodatkowania podatkiem od nieruchomości, które obowiązywały pr zed 1 sty cznia 20 17 r., rozstrzygaj ąc tym sam y m liczne wą tpliwości podnoszone prz ez jed- no s tki samorządu t erytorialnego w post ępowaniach przed sąda mi administracyjnymi. Z tych względów Marszałek Sejmu uznał , że wbrew twierdzeniom wnioskodawc y , okoliczn ośc i uzasad niające o dstąpienie od zasa dy lex retr o non agit w niniejszej sprawie mo- t ywowane są wartościami aprobowanymi konst ytucy jnie. Odnosząc się d o zarzutu naruszenia zasady ochrony zaufania do państwa i stanowio- nego przez nie prawa, Marszałek Sejm u w ska zał, że prace nad projektem ustawy no welizują- c e j , który t rafił pod obrady parlame ntu z prze d łożenia rządowego , popr zedzone były szeroko zakrojonymi konsultacjami społecznymi, których początek datowany jest na czerwiec 2017 r. K westionowana regulacja z pr zyc zyn tech nicznych nie m o gł a istnieć na etapie k on sultacji publicznych, te bowiem b yły prowa d zone w 2017 r., kiedy wciąż is tniał y realne szanse na we jście w życie ustawy do końca 2017 r. Skutek retroaktywny nie był zatem wówczas rozwa- żany jako potrzebny. N ie można j ednak uznać, że wprowadzeni e art. 17 p kt 2 ustaw y noweli- zującej było dla gmin zask o czeniem. Przepis ten pojawił s ię na etapie rządowych pra c legisla- cyjnych . Ok reślenie daty wstecznej stosowania nowych definicji było środkiem do osiągnię- cia zamie rzo nych cel ów w sytuacji, kiedy wejści e w życie c ałego aktu opóźniało się z uwagi na skomplik o wany proces legislacyjny, w ty m pro ces uzgod nień. Jednos tki samorządu teryto- rialnego, śledząc przebieg prac nad projektem ustawy nowelizującej , mogły uwzględnić w sw oich zał ożeniac h planów budżetowych e wentualn e zmiany , j akie zakładał ów projekt w zakresi e zmiany przedmiot u opodatkowan ia po datkiem od nieruchomo ści. W ocenie Marszałka Sejmu odstąpienie od zasady ochrony zaufania do państwa i sta- nowionego przez nie p raw a było u zasadnione tymi samymi wart oś ciami ko n stytucyjny mi, które u sprawiedliwiał y odstąpi e nie od zakazu retroaktywności. Pona dto Marszał ek Sejmu z auważył, że przyjęcie kwestionowane j regulacji nie ozna- czało automatycznie obowiązku zwrotu inwestorom nad pła conego p odatku od nieruchomości za ok res od 1 stycznia 2 018 r. do 30 czerwca 2018 r. Nadpł a ta , powstała na skutek zapłace nia j ednostce sa morządu te rytorialnego przez pierwsze miesiące 2018 r . rat uwzględniających opodatkowanie części technicznych elektr own i, mogła zostać przeksięgowana na p oc zet ko- le j nych rat p odatku za rok 2018, a naw et przysz ł ych zobowiązań podatkowych inw estor a z tytułu podatku od nieruchomości w kolejnych latach. W ten sposób jednostki samorządu terytorialnego mogły zachować uzyskane śr odki w s wojej dyspozycji, planując na kolejny rok podatk owy (2019) niższe wydatki , bez kon i eczności poszukiwania środków na z w rot podatku inwestoro m. Jednostki samorządu terytorialnego, które w wyniku kwestionowanej regulacji utraciły część swoich docho dów planowa nych na 2018 r., z uwagi na z mniejsze n ie wpływów z tytułu podatku od nier uchomości (od elektrowni wiatrowych), mo gły s korzystać z instru- men tu korekty do informacji finansowej w perspektywie danych o podstawowych dochodach podatkowych, mających w pły w na wys okość subwencji z budżetu p ań stwa. 4 . Pro kurat or Generalny , w piśmie z 2 1 lipca 2 0 20 r. (znak : PK VIII TK 6 5 .20 2 0 ) , k tó- re wpłynęło do Try bunału Konstytucyjnego 2 4 lip ca 2020 r., wniósł o umorzenie post ę powa- nia ze względu na niedopuszczalność orzekania . OTK ZU A/2020 K 10/19 poz. 57 6 Po przedst awieniu stanow isk a wn ioskodawc y , kwesti onowanych przepi s ó w i orzecz- nictwa T rybu nału Konsty t ucyjnego , P rok urato r Generalny ws kazał , że wnioskodawc a uchybi ł obowi ązkowi powołania przekonujących argumentów wskazujących na niezgodność kwe- stionowan ych przepisów z Konsty t ucj ą i z tego powodu zachodzi konieczność umorzenia postępowania . Prokurator Gene ralny zastrzeg ł jed nak , że g dyby Trybun ał Konstytucyjny nie podzielił argumentacji przemawiającej za umorzeniem postę powania w niniejszej spra wie , to jego z da- niem : 1) art. 17 pkt 2 ust awy nowel iz uj ącej w zakre s ie, w jakim przewiduje wejści e w życie – z mocą wsteczną – o d 1 s tycznia 20 18 r. jej art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 , nadających no- we brzmienie art. 3 pkt 3 i załącznikowi do praw a budowlane go, a także art. 2 pkt 1 ustawy o inw estycjach , j est zgod ny z wynikającą z art. 2 Konsty t ucj i zasadą lex retro non agit w z wiązk u z art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji ; 2) w pozostałym zakresie postępowanie podlega umorzeniu ze względu na niedopuszczalnoś ć wydani a orzecze nia. W ocenie Prokur atora G eneralnego kwestio nowanie zgodności art. 17 pkt 2 ust a wy no welizu j ącej w zakre s ie, w jaki m przewiduje wejście w życie z mocą wsteczną jej art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 z zasadą ochrony zaufan ia obywateli do państwa i stan owionego przez nie praw a oraz z zasadą o chrony p raw słusznie nabytych, leży poza za k resem działania wn ioskoda wc y i z te g o powodu zachodzi k onieczność umorzenia postępowania ze względu na niedopuszczal noś ć wydania orzeczenia. Prokurato r Gene ralny w skaz ał , ż e s koro o podatkowanie elektr owni wiatrow ych po- da tkiem od nieruchomości nie „obciąża ” jednostek samorz ądu terytoria lnego , to zakaz zmian obc iążeń podatkowych w ciągu roku podatkowego jest w ninie jszej sprawie nieadekwatnym wzorcem kontrol i, co skutkuje koni ecznoś ci ą umorzenia po stępow ania w spraw ie kont r oli zgodności kwestion ow anej regula c ji z wynikającą z art. 2 Konst ytucj i zasadą niezmienian ia przepisów poda tkowych w trakcie trwania roku podatkowego z e względu na niedopuszczal- noś ć wydania wyroku . Zdaniem Prok uratora G eneralnego u morz eniu podlega też kon tr ola zgodności kwe- stionowanej regu l acji z art . 167 ust. 2 i 3 Kon sty t u cji , ponieważ wniosk odawc a nie wskaza ł argumentó w lub dowod ów na poparcie t ych z arzut ów . Prokurato r Gene ralny w skaz ał , ż e k westionow a na r egulacja, choć pote ncjaln ie ograni- cza wpływy wni oskodawc y przez wyłączenie z datą w s teczną z przedmiotu opodatkowa nia p odatkiem od nierucho mości elementów technicznych elektrowni wiatrowych, to za razem brak danych wskazujących na to, aby sytuacja ta uniem ożliwiała wykonywan ie pow ierzonych mu z adań. Usta wa nowelizująca odnosi się bowiem t y lko do konstrukcji podatku od nieru- chomości od elektro w ni wiatrowych i nie nakłada nowych zadań na jednostki sam orządu tery- torialnego. W konsekwencji kwestionow a na r e gulac ja nie narusz a równ ież za sady lex retro non agit . Ponadto Prokurator Generalny podni ó sł , że zasada niedział ania pra wa ws tecz nie jest zasadą absolutną i przepisy działające wstecz wyjątkowo mogą by ć uznane za zgodne z zasa- dą demokratycznego państwa pr awneg o. Kwestionowana re gulacj a zmniej szył a wysokość w ymaganego podatku, p onieważ podstaw a opodat kowania uległa ogranicz eniu. Zmniejszeniu mogły ulec jedynie wpływy z tego podatku uzyskiwane przez te je dnostki samorządu teryto- rialnego, na których obszarze elekt rownie wiatrowe dzi a łają. Jednocześnie, w kontekś cie wstecznego działania prawa, nas u wa się wątpliwość , czy tworzen ie no rm adresowanych do j ednostek samorządu terytorialnego skutkujących zmniejszeni em wpływów do budżetów tych jednostek może podlegać ta kim s amym ocenom (rygoro m) jak tworzenie pra wa danino wego, którego adresatami są osoby f i zyczne i osoby prawne prawa pr ywatn eg o. J ednostka samor zą- du terytorialnego jako osoba prawna prawa publicznego, s prawująca władzę publiczną w za- kresie powierzonych jej zada ń publicznych, nie korzys ta z zagwarant owanych o so bie fizycz- nej, a także w ogranicz o n ym zakr esie innemu podmiotowi , w t ym osobie prawnej pr awa pry- OTK ZU A/2020 K 10/19 poz. 57 7 watnego, praw i wolności konstytucyjnych określonyc h w rozdziale dr ugim Konstytucji. Sko- ro j ednostki samo rządu terytorialnego są sytuow ane w obrębie władzy pu blicznej , a daniną jest przymusowe, bezzwrotn e, powszechne świadcz enie pieniężn e o charakte rze publiczno- prawnym, stanowiące dochód państwa lub innego podmiotu publicznego, nakładane jedno- stronnie (władczo ) prz ez organ publicznop rawny, to adresowane do jedn ostek samorządu te- rytorialnego zmni e jszenie p odstawy opodatkowania poda tkiem od nieruchomoś ci elektrowni wiatrowych nie jest w tym kontekście „daniną” , a zatem nie p odlega konstytuc yjnym zasa- dom zmiany pr awa d aninowego. W odnies ieniu do jednostek s amorządu terytorialnego nie jest to świadcz e nie przym usowe, lecz dochód bu dżeto wy. Poza tym same je dnostki samorzą- du terytorialnego s tanowią o wysokości podat ku od nieruchomości od el ektrowni wiatrowych, czyli st anowi ą o jednym z elemen tów st osunku daninow ego . Zda niem Prokuratora G eneralnego nawet g dyby wszy stkie, wypracowane w orzec z- nictwie Trybunału K onstytucyjnego, przesłanki dopuszczające retroaktywność pra wa miały się odnosić także d o kwestionowanej regulacji , to ich rygoryzm (poza oczywi stym wymogiem zawarcia przepisów działających wstecz w us t awie) nie powinien być wykorzy stywa ny w celu określenia relacji między poszczególnymi podmiotami władzy publicznej . I I Trybunał K onstytucyj ny zważył, co następ uje: Zaskarżony przepis był już przedmiotem kontro li Trybu nału Konstytucyjnego. Wyro- kiem z 2 2 lipca 20 20 r., sygn. K 4 / 19 (O TK ZU A / 20 20 , poz. 33 ; Dz . U. poz. 1 336 ) , Tryb u nał orzekł, że a rt. 17 p k t 2 ustawy z dn ia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niek tóry ch innych ustaw (Dz. U. poz. 1276 ; dalej : ustaw a nowel i z ująca ) w zakresie, w jakim wpr owadz ił z mocą wsteczną a rt. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 te j ustawy, j est niezgodny z wy wodzoną z art. 2 Kon stytu cji zasadą nieretroaktywn ości prawa (zasadą lex retro n on agit ) . Trybunał o rzekł ró wn ież , że we wskaza n ym zakr e sie niezgodny z Konsty t ucją pr zep is traci moc obowiązuj ącą po upł yw i e 1 8 ( o s iemnastu ) miesięcy od dnia ogłoszenia wy- roku w Dzienniku U s taw R zeczypospolitej Polski ej. Or ze czenie Trybunał u Konstytucyjne go o niezgodnoś ci z Konsty t u cją regulacji pra w- nej z jed n ym z w zorców kontroli powoduje elim inacj ę t e j regulacji z por ząd ku prawneg o z chwilą ogłoszenia orzeczenia Trybunału w dzienniku urzędowym alb o w innym terminie określon ym przez Trybunał . T ermin ten nie może przekroczyć osiemna stu miesięcy, gdy cho- dzi o u s taw ę, a gdy chodzi o inny akt norma tywny – dwunastu mie s ięcy ( a r t . 190 ust . 3 Kon- s t ytucji ) . W sytuacji uprzedniego stwierdzenia niezgodności z Konstytucją kwestionow ane j re- gulacji , ponowne rozpoznaw anie tej samej kwesti i jest zbędne , ponieważ został o sią g nięty cel kontroli zgodnoś ci p r awa z Konsty t ucją . N i e p rz eczy te mu czasowe pozostawien i e w syste- mie prawnym regulacji uznane j za nie zgodn ą z Konsty t ucją wyrokiem Trybuna łu Konsty t u- cyjnego . Powody od rocz e n ia t erminu utra ty mocy obowiązującej ni e zgodne go z K onsty t uc j ą a rt. 17 pkt 2 usta wy no welizując ej w zakres ie, w jak im wprowad z ił z mocą wsteczną art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ustawy , Trybunał Konsty t ucyjny szcze g ó łowo wyja śnił w wyr o- ku o sygn. K 4 / 19 . Zgod nie z art . 5 9 ust. 1 pkt 3 ustaw y z d nia 3 0 l isto p ada 2016 r. o organiza cji i trybie postępow ani a przed Tr y bunałem Kons tytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. po z. 2 393 ) Trybunał uma- rza postępowanie, j eżeli wy dan ie orzeczenia jest zbędne . Mając na uwadze, że w spraw ie o sy gn. K 4 / 19 Trybunał Konsty t ucyjn y o r zekł , że a rt. 17 pkt 2 ustawy now el izując ej w za- kresie, w jakim wprowadził z mocą wsteczną art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ust awy, jest OTK ZU A/2020 K 10/19 poz. 57 8 niezgodny z wy wodzoną z a r t. 2 Kon stytu cji zasadą nieretro akt y wności prawa (z asadą lex retro non agit ) , należało umorzyć postępowanie w niniejs zej s p r awie ze wzgl ę du na zbędność wydania wyroku. Z przeds taw ionych wzg l ę dów Trybu nał Kon st ytucyjny pos tanowi ł jak w sentencji .