K 5/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 27 października 2020 r. Pozycja 49 POSTANOWIENIE z dnia 7 paź dziernika 2020 r. Sygn. akt K 5 /1 9 Trybunał Konstytucyjny w składzie: J ulia Przyłębska – przewodniczący Zbign iew Jędrzejewski Krystyna Pawłowicz Bartłomiej Sochański Wojci e ch Sych – spraw ozdawca , p o rozpoznaniu , n a p osied ze n iu niejawnym w dniu 7 października 2020 r. , wniosku Rady Gminy Lubowidz o zbadanie zgodności : art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1276 ) w za kresie, w j akim prz ewid uje wejście w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ustawy , nadających nowe brzmienie art. 3 pkt 3 i załącznikowi do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm .) oraz art . 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie el ektrowni wiatrowych (Dz. U. poz. 961, ze zm.) , z art. 2 w związku z art. 167 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orz ec zenie z apa dł o jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. Rada Gminy Lubowidz (dalej: wnioskodawc a ) skier owała 3 września 2018 r. wn i o- s ek do Trybu nału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odna wialnych źródłach en ergi i oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1276; dalej: ustawa nowelizująca) w zakresie, w jakim przewiduje wejście w ży cie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 ustawy noweli- zującej, nadających n owe brzmienie art. 3 pkt 3 i załącznikowi do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2 018 r. poz. 1202, ze zm.; dalej: prawo bu dowlane) oraz art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych OTK ZU A/2020 K 5/19 poz. 49 2 (Dz. U . poz. 961, ze zm. ; dale j: ustawa o inwest ycjach), z art. 2 w związku z art. 167 Konsty- tucji. Wnioskodaw c a wskaza ł , że art. 17 pkt 2 ustawy nowel izującej wprowadził w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. przepisy nadające nowe brzmienie definicjom b udowli i elektrown i wiat rowej, które mają istotne znaczenie dla gmin jako jednostek samorządu tery- torial nego, albowiem bezpośrednio determinują w ysokość ich dochodów uzyskanych z podatku od nieruchomości. Wnioskodawc a podn iósł , że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dni a 12 s tycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1785, ze zm.; dalej: ustawa o podatkach i opłatac h lokalnych) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości lub obiekty budowalne, takie jak budowle lub ich cz ęś ci z wiązane z prowa - dze niem działalności gospodarczej. Dla potrzeb podatku od nieruch omości za budowlę uznaje się obiekt budow lany w rozumieniu przepisów pra wa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urzą dzenie budowlane w r ozum ieniu przepisów pr awa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ). Każda zatem zmiana definicj i budowli w prawie b udow lanym powoduje zmi anę w zakresie opodatkowania budowli podatkiem od nieruchomośc i, który sta nowi wyłączny dochód gmin. W następstwie wprowadzenia z mocą wsteczną zmian w definicjach budowli i elektrowni wiatrowej opodatkowaniu podle ga część budowlana e lekt rowni wiatrowej be z urządzeń technicznych, natomiast przed wprowadzoną zmianą op odatkowaniu podlegała cała elektrownia wi atrowa, tzn. część budowlana wraz z częścią techniczną. Zmiana definicji bu- dowli i definicji elektrowni wiatrow ej z mocą wsteczną s powo dowała, że gminy z ostały po- zbawione części swoich dochodów (swojej samodzielnośc i finansowej), a ponadto, na mocy wsteczn ego obowiązywania art. 17 pkt 2 ustawy nowelizującej, zobowiązane są do zwrotu pobranego już podatku od nieruch omości od elektrow ni wia trowych posadowionych na ich terenie. Wnioskodawc a wskaza ł , że zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolita Polska jest de mokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecz- nej. Zasada państwa prawnego m ieści w sobie wiel e zasa d szczeg ółowych, wśród których wymienić należy zasadę bezpieczeństwa prawnego je dnostki, zasadę ochrony interesów w toku, nakaz zachowania odpowiedniej vacatio legis i przede wszystkim zasadę lex retro non agit oraz zakaz zmiany pra wa podatkowego w c ią gu r oku podatkowego. Wszystkie zmie- rzają do blokowania tworzenia prawa złej jakości i w ten sposób chronią wolności i prawa p odmiotowe. Zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą postępowania organów pra- w odawcz ych, polegającą na za kazie stanowienia no rm p rawnych nakazujących stosować nowo us tanowione normy do zdarzeń, które miały mie jsce przed ich wejściem w życie. Zasa- da l ex retro non agit wyznacza konstytucyjną sytuację prawną nie tylko osób fizycznych, lecz t akże jednostek samorz ądu terytorialnego . Zda niem wnioskodawc y zakaz zmiany prawa podatkowego w ciągu roku poda tko - wego jest b ezwzględny, a swoboda ustawodawcy w tym z akresie jest ograniczona przez art. 2 Konstytucji. Swoboda ustawodawcy w zakresie kształt owania treści ustaw po datkowych ogranicz on a je st obowiązkiem przestrzegania reguł do tyczących wymogów drogi ustawodaw- czej, pro cedury uchwalania ustaw podatkowych oraz wymogu szczególnej dbałości legisla- cyjnej podczas stanowienia przepisów prawnych, a by umo żliwiały one konstruow anie precy- zyjnych no rm p odatkowych. Swoboda ta jest ograniczon a również nakazem respektowania zasady vac atio legis i zakazem nadawania mocy wstec znej oraz dokonywania zmian w ciągu roku podatkowego. W ocenie wnioskodawc y z asada państwa prawnego, a zwłaszcz a wynikająca z nie j za- sa da pewności prawa oraz ochrony praw nabytych nakaz uj e , by zmiana prawa dotychcza s OTK ZU A/2020 K 5/19 poz. 49 3 obowiązującego, która pociąga za sobą n iekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, dokonywana była z asadniczo z zastosowaniem techniki przepisó w przejściowych, a c o na j- mniej odpowiedniej vacatio legis . Ustawodawca może z nich zrezygnować, jeżeli p rze - mawia za tym ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki. Sytuacja prawna osób dotknię tych nową regulacją powinna być po ddana takim przepi so m pr zejścio- wym, by mogły mieć one czas na dokończenie przedsięwzięć podjętych na pod stawie wcze- śniejszej regulacji , w prześwi adczeni u, że będzie ona miała charakter stabilny. Zasada ochrony interesów w toku zapewnia ochronę jednostki w sytuacjach, w któr yc h ro zpoczęła one określone przedsięwzięcia na gruncie dotychczasowych przepisów, a k oresponduje z nią nakaz zachowania odpowi edniej vacatio legis , który to stanowi jedną z norm składających się na treść zasady demokratycznego państwa pr awnego i wynika wp ro st z zasady zaufania do państwa, a jego celem jest zap ewnienie adresatom prawa czasu na przy- stosowanie się do zmienionych reg ulacji i na podjęcie odpowiednich decyzji co do dal szego postępowania. K westi onowany przepis wprowadza zmiany z mocą wsteczną, co j est sprzeczne z za- sa dą lex retro non agit , a ponadto w sposób bezpośredni zmienia za sady opodatkowania elek- trowni wiatrowyc h w trakcie roku podatkowego. Brak jest przy tym w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wartości konstytucy jnej, uzasadniając ej nar uszenie zasady lex retro non agit . Mimo ż e dopuszczalne są wyjątki od tej zasady , to bezwzględnie niedo puszczalne jest st anowienie z mocą wsteczną prawa suro wszego – lex sever ior retro non agit . Zasada ta jest uwzględnia na przede ws zystkim w praw ie k arn ym , ale dotyczy również praw a podatkowe go . Zdaniem wnioskodawc y art. 17 pkt 2 ustaw y nowelizującej narusza również wyrażoną w art. 167 Konstytucji zasadę samodzielności samorządu terytorialnego, której jednym z ele- mentów składowych jes t zasada samodziel ności finans owej. P o w yższa zasada, wyrażona w art. 16 ust. 2 Konstytucji, a następnie już expressis verbis w art. 165 ust. 2 i art. 167 Kon- stytucji, pozostaje jednym z fundamentów istnienia samorządu terytorialnego. Istotą samo- dzielności finansowej jest za pewnie nie jednostko m samorządu terytorialnego docho dów po- zwalających na realizowanie z adań publicznych tym jednostkom prz ypisan ych, pozostawienie im swobody kształtowania swoich wydatków (z uwzględnieniem jednak zastrzeżeń ustawo- wych) ora z stworzenie odpow iednic h gwarancji f o r malnych i procedu ralnych w tym zakresie. Kwintesencją samodzielno ści finansowej jednostek samorządu teryto rialnego (w tym gmin jako beneficjentów podatku od nieruchomości) jest art. 167 ust. 3 Konstytucji stwierdzając y, że źródła docho dów je dnoste k samor z ą du terytorialnego są określone w ustawie. Przepis ten, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, należy rozumieć dwojako. Po pierw- sze, jak o przepis gwarantujący gminom odpowiedni poziom dochodów, pozwalający im na realizację k onstyt ucyjni e wyzna c z onych zadań oraz zastrzegający formę ustawy dla określa- nia źródeł tych dochodów. P o drugie, pełni on rolę instr umentalną wobec celu podstawowego, jakim jest zapewnienie jednostce samorządu terytorialnego odpowiednich środków finanso- wyc h na r ealizację jej z adań. Wnioskodawc a wskaza ł , że działa ł w pełni racjonalnie, uchwa lając sw ój budżet w terminie ustawowym i w zgodzie z obowiązującym wówczas prawem; uwzględni ł dochody z tytułu podatku od nieruchomości, których wysokoś ć decydowała o ska li pla nowanych prz e ds ięwzięć. Dochody z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2018 ni e zostały określone w budżecie wnioskodaw c y jako rezerwa lub lokata. Na ich podstawie zostały zaplanowane konkretne wydatki, w przeważającej mierze inwe stycyjne, znajdują ce odz wierci edlen ie w wieloletniej prognozie finansowej. Wpływają one także na ustalen ie indywidualnego wskaźnika zadłużenia gm in y , mającego kapitalne znaczenie dla jej kondycji finansowej. Sko- ro zasadą jest, że budżety jednostek samorząd u terytorialnego n ie prz ewi dują nadw y żk i b u- dżetowej , a gromadzone dochody nie stanowią rezerwy ani lokat y, to braki w zakresie docho- dów powodują niemożliwość pokrycia przewidywanych wydatków, przede wszystkim zwią- OTK ZU A/2020 K 5/19 poz. 49 4 zanych z realizacją zadań własnych. W konse kwencji, zwłaszcza w prz ypa dku małyc h g min, na tere nie których zlokalizowane są elektrownie wiatrowe, pr owadzi to do pogorszenia jako- ści życia ic h mieszkańców. W ocenie wnioskodawc y powołane zasady konstytucyjne, w tym w szczególności za- sada demokratyczneg o państwa prawnego , zaka z z miany prz e pi sów prawa podatkowego w trakcie trwania roku podatkowego, jak i z asada samodzielności finansowej jednostek samo - rządu terytorialnego, nakazywały gmin ie podejmowanie działań w zaufaniu do obowią zują- cego stanu prawnego i w żaden sposób ni e pozw a lały na prz e wi dywanie, że władza ustawo- dawcza w trakcie roku budżetowego pozbaw i gmin ę znacznej części jej dochodów. O i le więc w granicach określonych ustawą, zgodnie z art. 167 ust. 3 Konstytucji, ustawo dawca może kształtować wys okość dochodów wła sn y ch gmin, w tym z t ytułu podatku od nieruchomości, o tyle powinien mieć na uwadze ró wnież zasadę adekwatności wyrażoną w ust. 1 tego przepi- su. Udział w dochodach publicznych powinien być odpowiedni do przypadających jednost- kom samorządu terytorialnego za da ń . J eżeli zatem n as tępuje obniże nie tych dochodów bez zmniejszenia zadań oraz bez wł aściwej rekompensaty utraconyc h dochodów, to zasada ta jest zachwiana ze szkodą dla społeczności lokalnej, wobec której samorząd pełni funkcję służeb- ną. 2. Rzecznik Praw Ob ywa telskich, w pi śmie z 10 maja 2019 r. (znak: V.511.240. 2019.EG) , poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym postępo waniu. 3 . Marszałek Sejmu, w piśmie z 1 8 c z er wca 2020 r. ( znak: BAS - WAK - 91 8 / 20 ), w imien iu Sejmu, wniósł o stw ierdzenie, że art. 1 7 pk t 2 ustawy nowelizującej jest zgodny z zasadami: nieretroakcji prawa, ochrony za ufania do państwa i stanowionego przez ni e pra wa oraz niezmienności p rawa podatkoweg o w trakcie roku podatkowego, wywodzonymi z ar t. 2 Konstytucji w zwi ązku z art. 167 ust. 3 K onstytucji. Ponadto Marszałek Sejmu wniósł o umorzenie postę powania w pozostały m zakresie ze wzglę du na niedopuszczalnoś ć wy dan ia wyroku , ponieważ wnioskodawc a ni e u zasadni ł zar zutu niezgodności kwestionowan ej regulacji z zasadą oc hrony praw nabytych, zas adą ochrony interesów w toku oraz art. 167 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji. Zdaniem Ma rszałka Sejmu e lektrownie wiatrowe stanow ią ist otny komponent źró dła tzw. zielonej e ne rgii, a redukcja liczby elektrowni wiatrow ych czy ograniczenie inw estyc ji w ich rozwój z c ałą pewnością nie przyczyni się do uzyskania pożądanego udziału energii ze źróde ł odnawialnych i może skutkować znaczącym i k osz tami zwią zanymi z transferem staty- s t y cz nym energii z odnawialnych źródeł energii z państw czł onkowskich U ni i Euro pejskiej , kt óre mają jej nadwy żkę . Z miana prawa w czerwcu 2018 r. ze skutkiem od 1 sty cznia 2018 r. miała na celu ochronę Skarbu Państwa przed koniecznością w ypł aty odszkodowań w przy- padku uznania r os zczeń ze strony inwestorów (właścicieli fa rm wia tro wych) z racji na ich nierówne trakt owani e pod k ątem podatkowym względem producentów pozostałych odna- w ialnych źródeł energii (biogaz, fotowoltaika, hydroenergetyka) . Ż aden z wytwórców w ska- zanych źródeł e n er gii nie był bowiem zobowiązany do płacenia podatków od nieruchomości za urząd zenia techniczne służ ące prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie wytwa- rzania energii ze źródeł odnawialnych. Niezależnie od powy ższ ego, troska o ko nd ycję i utrzymanie o dnawialnych źródeł energii wynika także z za dania płynącego względem władz publ icznych z art. 5 Kons tytucji , który przewiduje , że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego roz woju. Marszałek Se jm u podnió sł , że t r udno uznać, i ż wnioskodawca ma rację , twierd ząc, że celem kwestionowanej regula cji była nie ochrona jakichkolwiek wartości, ale zmniejszenie obciążeń publicznoprawnych pewnej grupy przedsiębiorców. Jakkolwiek no welizacja miała OTK ZU A/2020 K 5/19 poz. 49 5 n a celu zmniejszeni e konkret n ego rodzaju obciążeń podatkowych, do których doszło w spo- sób nieprzewidziany i które nigdy nie były celem ustawodawcy, to efekt ten nie stanowił celu samego w sobie. Należy go postrzegać raczej jako cel pośr edn i, narzęd zie ochr ony ważniej- szych w ar tości – s wobody prowadzenia działalności gos podarcze j , równości podmio tów wo- bec p rawa (w tym przypadku przeds iębiorców prowadzących elektrownie wiatrowe, którzy zostali obciążeni podatkiem nieproporcjonalnie większym ni ż pozosta li produ cenci energii ze ź ró deł odna w ialnych) cz y bezpieczeństwa prawneg o jednos t ki. Wprowadzone ustawą nowelizującą unormowania skutkują ce zmianą definicji budo - wli przywróciły zasady opodatkowania podatkiem od nieruchomości, które obowiązy wały pr zed 1 sty cznia 20 17 r., rozstrzygaj ąc tym sam y m liczne wą tpliwości podnoszone prz ez jed- no s tki samorządu t erytorialnego w post ępowaniach przed sąda mi administracyjnymi. Z tych względów Marszałek Sejmu uznał , że wbrew twierdzeniom wnioskodawc y , okoliczn ośc i uzasad niające o dstąpienie od zasa dy lex retr o non agit w niniejszej sprawie mo- t ywowane są wartościami aprobowanymi konstytucy jnie. Odnosząc się d o zarzutu naruszenia zasady ochrony zaufania do państwa i stanowio- nego przez nie prawa, Marszałek Sejm u w ska zał, że prace nad projektem ustawy no welizują- c e j , który trafił pod obrady parlame ntu z prze d łożenia rządowego , popr zedzone były szeroko zakrojonymi konsultacjami społecznymi, których początek datowany jest na czerwiec 2017 r. K westionowana regulacja z pr zyc zyn tech nicznych nie m o gł a istnieć na etapie k on sultacji publicznych, te bowiem b yły prowa d zone w 2017 r., kiedy wciąż istniał y realne szanse na we j ście w życie ustawy do końca 2017 r. Skutek retroaktywny nie był zatem wówczas rozwa- żany jako potrzebny. N ie można j ednak uznać, że wprowadzeni e art. 17 p kt 2 ustawy noweli- zującej było dla gmin zask o czeniem. Przepis ten pojawił się na etapie rządowych pra c legisla- cyjnych . Ok reślenie daty wstecznej stosowania nowych definicji było środkiem do osiągnię- cia zamie rzo nych cel ów w sytuacji, kiedy wejści e w życie c ałego aktu opóźniało się z uwagi na skomplik o wany proces legislacyjny, w tym pro ces uzgod nień. Jednos tki samorządu teryto- rialnego, śledząc przebieg prac nad projektem ustawy nowelizującej , mogły uwzględnić w sw oich zał ożeniac h planów budżetowych e wentualn e zmiany , jakie zakładał ów projekt w zakresi e zmiany przedmiot u opodatkowania po datkiem od nieruchomo ści. W ocenie Marszałka Sejmu odstąpienie od zasady ochrony zaufania do państwa i sta- nowionego przez nie p raw a było u zasadnione tymi samymi wart oś ciami ko n stytucyjnymi, które u sprawiedliwiał y odstąpi e nie od zakazu retroaktywności. Pona dto Marszał ek Sejmu z auważył, że przyjęcie kwestionowane j regulacji nie ozna- czało automatycznie obowiązku zwrotu inwestorom nad pła conego p odatku od nieruchomości za ok res od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. Nadpł a ta , powstała na skutek zapłacenia j ednostce sa morządu te rytorialnego przez pierwsze miesiące 2018 r . rat uwzględniających opodatkowanie części technicznych elektr own i, mogła zostać przeksięgowana na p oc zet ko- le j nych rat podatku za rok 2018, a naw et przysz ł ych zobowiązań podatkowych inwestor a z tytułu podatku od nieruchomości w kolejnych latach. W ten sposób jednostki samorządu terytorialnego mogły zachować uzyskane śr odki w s wojej dyspozycji, planując na kolejny rok podatkowy (2019) niższe wydatki , bez kon i eczności poszukiwania środków na z w rot podatku inwestoro m. Jednostki samorządu terytorialnego, które w wyniku kwestionowanej regulacji utraciły część swoich docho dów planowa nych na 2018 r., z uwagi na z mniejsze n ie wpływów z tytułu podatku od nier uchomości (od elektrowni wiatrowych), mogły s korzystać z instru- men tu korekty do informacji finansowej w perspektywie danych o podstawowych dochodach podatkowych, mających w pły w na wys okość subwencji z budżetu p ań stwa. 4 . Pro kurator Generalny , w piśmie z 2 1 lipca 2 0 20 r. (znak : PK VIII TK 60 .20 20 ) , k tó- re wpłynęło do Try bunału Konstytucyjnego 2 4 lip ca 2020 r., wniósł o umorzenie post ę powa- nia ze względu na niedopuszczalność orzekania . OTK ZU A/2020 K 5/19 poz. 49 6 Po przedst awieniu stanow isk a wn ioskodawc y , kwestionowanych przepi s ó w i orzecz- nictwa T rybu nału Konsty t ucyjnego , P rokurato r Generalny ws kazał , że wnioskodawc a uchybi ł obowi ązkowi powołania przekonujących argumentów wskazujących na niezgodność kwe- stionowan ych przepisów z Konsty t ucj ą i z tego powodu zachodzi konieczność umorzenia postępowania . Prokurator Gene ralny zastrzegł jed nak , że g dyby Trybun ał Konstytucyjny nie podzielił argumentacji przemawiającej za umorzeniem postę powania w niniejszej spra wie , to jego z da- niem : 1) art. 17 pkt 2 ust awy nowel iz uj ącej w zakre s ie, w jakim przewiduje wejści e w życie – z mocą wsteczną – od 1 s tycznia 20 18 r. jej art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 , nadających no- we brzmienie art. 3 pkt 3 i załącznikowi do praw a budowlane go, a także art. 2 pkt 1 ustawy o inw estycjach , j est zgodny z wynikającą z art. 2 Konsty t ucj i zasadą lex retro non agit w związk u z art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji ; 2) w pozostałym zakresie postępowanie podlega umorzeniu ze względu na niedopuszczalnoś ć wydani a orzecze nia. W ocenie Prokur atora G eneralnego kwestionowanie zgodności art. 17 pkt 2 ust a wy nowelizu j ącej w zakre s ie, w jaki m przewiduje wejście w życie z mocą wsteczną jej art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 z zasadą ochrony zaufan ia obywateli do państwa i stan owionego przez nie praw a oraz z zasadą o chrony praw słusznie nabytych, leży poza za k resem działania wn ioskoda wc y i z te g o powodu zachodzi k onieczność umorzenia postępowania ze względu na niedopuszczal noś ć wydania orzeczenia. Prokurato r Gene ralny w skaz ał , ż e s koro o podatkowanie elektr owni wiatrow ych po- datkiem od nieruchomości nie „obciąża ” jednostek samorz ądu terytorialnego , to zakaz zmian obc iążeń podatkowych w ciągu roku podatkowego jest w ninie jszej sprawie nieadekwatnym wzorcem kontrol i, co skutkuje koni ecznoś ci ą umorzenia po stępow ania w spraw ie kont roli zgodności kwestion ow anej regula c ji z wynikającą z art. 2 Konstytucj i zasadą niezmienian ia przepisów poda tkowych w trakcie trwania roku podatkowego z e względu na niedopuszczal- noś ć wydania wyroku . Zdaniem Prok uratora G eneralnego u morz eniu podlega też kontr ola zgodności kwe- stionowanej regu l acji z art . 167 ust. 2 i 3 Konsty t u cji , ponieważ wniosk odawc a nie wskaza ł argumentó w lub dowod ów na poparcie t ych z arzut ów . Prokurato r Gene ralny w skaz ał , ż e k westionow a na r egulacja, choć pote ncjaln ie ograni- cza wpływy wnioskodawc y przez wyłączenie z datą w s teczną z przedmiotu opodatkowania p odatkiem od nierucho mości elementów technicznych elektrowni wiatrowych, to za razem brak danych wskazujących na to, aby sytuacja ta uniem ożliwiała wykonywan ie pow ierzonych mu z adań. Ustawa nowelizująca odnosi się bowiem t y lko do konstrukcji podatku od nieru- chomości od elektro w ni wiatrowych i nie nakłada nowych zadań na jednostki sam orządu tery- torialnego. W konsekwencji kwestionow a na r e gulac ja nie narusz a równ ież za sady lex retro non agit . Ponadto Prokurator Generalny podni ó sł , że zasada niedział ania prawa ws tecz nie jest zasadą absolutną i przepisy działające wstecz wyjątkowo mogą by ć uznane za zgodne z zasa- dą demokratycznego państwa pr awneg o. Kwestionowana re gulacj a zmniej szył a wysokość wymaganego podatku, p onieważ podstaw a opodat kowania uległa ogranicz eniu. Zmniejszeniu mogły ulec jedynie wpływy z tego podatku uzyskiwane przez te je dnostki samorządu teryto- rialnego, na których obszarze elekt rownie wiatrowe dzi a łają. Jednocześnie, w kontekście wstecznego działania prawa, nas u wa się wątpliwość , czy tworzenie no rm adresowanych do j ednostek samorządu terytorialnego skutkujących zmniejszeni em wpływów do budżetów tych jednostek może podlegać ta kim s amym ocenom (rygoro m) jak tworzenie pra wa daninowego, którego adresatami są osoby f i zyczne i osoby prawne prawa prywatn eg o. J ednostka samor zą- du terytorialnego jako osoba prawna prawa publicznego, s prawująca władzę publiczną w za- kresie powierzonych jej zada ń publicznych, nie korzys ta z zagwarant owanych oso bie fizycz- nej, a także w ogranicz o n ym zakr esie innemu podmiotowi, w t ym osobie prawnej pr awa pry- OTK ZU A/2020 K 5/19 poz. 49 7 watnego, praw i wolności konstytucyjnych określonyc h w rozdziale dr ugim Konstytucji. Sko- ro j ednostki samo rządu terytorialnego są sytuow ane w obrębie władzy publicznej , a daniną jest przymusowe, bezzwrotn e, powszechne świadczenie pieniężn e o charakte rze publiczno- prawnym, stanowiące dochód państwa lub innego podmiotu publicznego, nakładane jedno- stronnie (władczo ) prz ez organ publicznop rawny, to adresowane do jednostek samorządu te- rytorialnego zmni e jszenie p odstawy opodatkowania poda tkiem od nieruchomoś ci elektrowni wiatrowych nie jest w tym kontekście „daniną” , a zatem nie p odlega konstytuc yjnym zasa- dom zmiany pr awa d aninowego. W odnies ieniu do jednostek s amorządu terytorialnego nie jest to świadcz e nie przym usowe, lecz dochód budżeto wy. Poza tym same je dnostki samorzą- du terytorialnego s tanowią o wysokości podat ku od nieruchomości od el ektrowni wiatrowych, czyli st anowi ą o jednym z elemen tów st osunku daninow ego . Zdaniem Prokuratora G eneralnego nawet g dyby wszy stkie, wypracowane w orzec z- nictwie Trybunału K onstytucyjnego, przesłanki dopuszczające retroaktywność pra wa miały się odnosić także d o kwestionowanej regulacji , to ich rygoryzm (poza oczywi stym wymogiem zawarcia przepisów działających wstecz w us t awie) nie powinien być wykorzystywa ny w celu określenia relacji między poszczególnymi podmiotami władzy publicznej . I I Trybunał K onstytucyj ny zważył, co następ uje: Zaskarżony przepis był już przedmiotem kontro li Trybunału Konstytucyjnego. Wyro- kiem z 2 2 lipca 20 20 r., sygn. K 4 / 19 (OTK ZU A / 20 20 , poz. 33 ; Dz . U. poz. 1 336 ) , Tryb u nał orzekł, że a rt. 17 p k t 2 ustawy z dn ia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niek tóry ch innych ustaw (Dz. U. poz. 1276 ; dalej : ustaw a nowel i z ująca ) w zakresie, w jakim wprowadz ił z mocą wsteczną a rt. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 te j ustawy, j est niezgodny z wy wodzoną z art. 2 Kon stytu cji zasadą nieretroaktywn ości prawa (zasadą lex retro n on agit ) . Trybunał orzekł ró wn ież , że we wskaza n ym zakr e sie niezgodny z Konsty t ucją przep is traci moc obowiązuj ącą po upł yw i e 1 8 ( o s iemnastu ) miesięcy od dnia ogłoszenia wy- roku w Dzienniku U s taw R zeczypospolitej Polski ej. Or ze czenie Trybunał u Konstytucyjne go o niezgodnoś ci z Konsty t u cją regulacji pra w- nej z jed n ym z w zorców kontroli powoduje elim inacj ę t e j regulacji z por ząd ku prawneg o z chwilą ogłoszenia orzeczenia Trybunału w dzienniku urzędowym alb o w innym terminie określon ym przez Trybunał . T ermin ten nie może przekroczyć osiemna stu miesięcy, gdy cho- dzi o u s taw ę, a gdy chodzi o inny akt norma tywny – dwunastu mie s ięcy ( a r t . 190 ust . 3 Kon- s t ytucji ) . W sytuacji uprzedniego stwierdzenia niezgodności z Konstytucją kwestionow ane j re- gulacji , ponowne rozpoznaw anie tej samej kwestii jest zbędne , ponieważ został o sią g nięty cel kontroli zgodnoś ci pr awa z Konsty t ucją . N i e p rz eczy te mu czasowe pozostawien i e w syste- mie prawnym regulacji uznane j za nie zgodn ą z Konsty t ucją wyrokiem Trybuna łu Konsty t u- cyjnego . Powody od rocz e n ia t erminu utraty mocy obowiązującej ni e zgodne go z K onsty t uc j ą a rt. 17 pkt 2 ustawy no welizując ej w zakres ie, w jak im wprowad z ił z mocą wsteczną art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ustawy , Trybunał Konsty t ucyjny szcze g ó łowo wyja śnił w wyr o- ku o sygn. K 4 / 19 . Zgod nie z art . 5 9 ust. 1 pkt 3 ustaw y z d nia 3 0 l isto p ada 2016 r. o organizacji i trybie postępow ani a przed Tr y bunałem Kons tytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. po z. 2 393 ) Trybunał uma- rza postępowanie, j eżeli wy dan ie orzeczenia jest zbędne . Mając na uwadze, że w spraw ie o sygn. K 4 / 19 Trybunał Konsty t ucyjn y o r zekł , że a rt. 17 pkt 2 ustawy now el izując ej w za- kresie, w jakim wprowadził z mocą wsteczną art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ust awy, jest OTK ZU A/2020 K 5/19 poz. 49 8 niezgodny z wy wodzoną z a r t. 2 Kon stytu cji zasadą nieretro akt y wności prawa (zasadą lex retro non agit ) , należało umorzyć postępowanie w niniejszej s p r awie ze wzgl ę du na zbędność wydania wyroku. Z przeds taw ionych wzg l ę dów Trybu nał Kon st ytucyjny pos tanowi ł jak w sentencji .