K 11/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 27 października 2020 r. Pozycja 52 POSTANOWIENIE z dnia 7 paź dziernika 20 20 r. Sygn. akt K 11 /1 9 Trybunał Konstytucyjny w składzie: J ulia Przyłębska – przewodniczący Zbign iew Jędrzejewski Krystyna Pawłowicz Bartłomiej Sochański Wojci e ch Sych – spraw ozdawca , p o rozpoznaniu , n a posied ze n iu niejawnym w dniu 7 października 2020 r. , wniosku Rady Gminy Michów o zbadanie zgodności : art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1276 ) w zakr esie , w j ak im przew id uj e wejście w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ustawy , nadających nowe brzmienie art. 3 pkt 3 i załącznikowi do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 12 02, ze zm .) or az art. 2 pk t 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie el ektrowni wiatrowych (Dz. U. poz. 961, ze zm.) , z art. 2 w związku z art. 167 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzec zenie zap adł o jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. Rada Gminy Michów (dalej: wnioskodawc a ) skier owała 19 września 2018 r. wn i o- s ek do Tryb unału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerw- ca 2018 r. o zmianie ustawy o odn awialnych źródł ach e n erg ii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1276; dalej: ustawa nowelizująca) w zakresie, w jakim przewiduje wejście w ż ycie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 ustawy noweli- zującej, nadających nowe brzmienie art. 3 pk t 3 i załącznikowi do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm.; dalej: prawo b udowlane) oraz art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych OTK ZU A/2020 K 11/19 poz. 52 2 (Dz. U. poz. 961, ze zm. ; dal ej: ustawa o inwest ycjach), z art. 2 w związku z art. 167 Konsty- tucji. Wnioskoda wc a wskaza ł , że art. 17 pkt 2 ustawy nowe lizującej wprowadził w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. przepisy nadające nowe brzmienie definicjom budowli i elekt rown i wia trowej, które mają istotne znaczenie dla gmin jako jednostek samorządu tery- toria lnego, albowiem bezpośrednio determinują wysokość ich dochodów uzyskanych z po- datku od nieruchomości. Wnioskodawc a podn iósł , że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dni a 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1785, z e zm.; dalej: ustawa o podatkach i opłata ch lokalnych) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości lub obiekty budowalne, takie jak budowle lub ic h cz ę ś ci związane z prowa- dze niem działalności gospodarczej. Dla potrzeb podatku od nieruc homości za budowlę uznaje się obiekt budo wlany w rozumieniu przepisów p rawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urz ądzenie budowla ne w r ozu mieniu przepisów pr awa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewni a możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ). Każda zatem zmiana definic ji budowli w pr awie b udo wlanym powoduje zmi anę w zakresie opodatkowania budowli podatkiem od nieruchomoś ci, który s tanowi wyłączny dochód gmin. W następstwie wprowadzenia z mocą wsteczną zmian w definicjach budowli i elektrowni wiatrowej opodatkowaniu podl ega część budow lana e lek trowni wiatrowej be z urządzeń technicznych, natomiast przed wprowadzoną zmianą o podatkowaniu podlegała cała elektrownia w iatrowa, tzn. część budowlana wraz z częścią techniczną. Zmiana definicji bu- dowli i definicji elektrowni wiatro wej z mocą wste czną s pow odowała, że gminy z ostały po- zbawione części swoich dochodów (swojej samodzielnoś ci finansowej), a ponadto, na mocy wstecz nego obowiązywania art. 17 pkt 2 ustawy nowelizującej, zobowiązane są do zwrotu pobranego już podatku od nieruc homości od elek trow n i wi atrowych posadowionych na ich terenie. Wnioskodawc a wskaza ł , że zgodnie z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolita Polska jest d emokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecz- nej. Zasada państwa prawnego mieści w sobie wiel e zas ad szczeg ółowych, wśród których wymienić należy zasadę bezpieczeństwa prawnego j ednostki, zasadę ochrony interesów w toku , nakaz zachowania odpowiedniej vacatio legis i przede wszystkim zasadę lex retro non agit oraz zakaz zmiany pr awa podatkowego w c i ą gu roku podatkowego. Wszystkie zmie- rzają do blokowania tworzenia prawa złej jakości i w ten sposób chronią wolności i prawa podmiotowe. Zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą postępowania organów pr a- wodawcz ych, polegającą na z akazie stanowie nia n o rm prawnych nakazujących stosować no- wo us tanowione normy do zdarzeń, które miały mi ejsce przed ich wejściem w życie. Zasada lex retro non agit wyznacza konstytucyjną sytuację prawną nie tylko osób fizycznych, lecz t akże jednostek samor ządu terytorial nego . Zd aniem wnioskodawc y zakaz zmiany prawa podatkowego w ciągu roku podatkowe- go jest bezwzględny, a swoboda ustawodawcy w tym zakresie jest ograniczona przez art. 2 Konstytucji. Swoboda ustawodawcy w zakresie kształt owania treści ustaw p odatkowych ogra nicz o n a j est obowiązkiem przestrzegania reguł do tyczących wymogów drogi ustawodaw- czej, pr ocedury uchwalania ustaw podatkowych oraz wymogu szczególnej dbałości legisla- cyjnej podczas stanowienia przepisów prawnych, aby umo żliwiały one konstruo wanie precy- zyjn ych n o rm podatkowych. Swoboda ta jest ograniczon a również nakazem respektowania zasady va catio legis i zakazem nadawania mocy wste cznej oraz dokonywania zmian w ciągu roku podatkowego. W ocenie wnioskodawc y z asada państwa prawnego, a zwłaszc za wynikająca z nie j za- s ada pewności prawa oraz ochrony praw nabytych nakaz uj e , by zmiana prawa dotychcz as OTK ZU A/2020 K 11/19 poz. 52 3 obowiązującego, która pociąga za sobą niekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, dokonywana była zasadniczo z zastosowaniem techniki przepis ów przejściowyc h, a c o n aj- mniej odpowiedniej vacatio legis . Ustawodawca może z nich zrezygnować, jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki. Sytuacja prawna osób dotknię tych nową regulacją powinna być p oddana takim pr zepi s o m p rzejścio- wym, by mogły mieć one czas na dokończenie przedsięwzięć podjętych na po dstawie wcze- śniejszej regulac ji, w prześw iadcze niu, że będzie ona miała charakter stabilny. Zasada ochrony interesów w toku zapewnia ochronę jednostki w sytuacjach, w któ- r y c h r ozpoczęła one określone przedsięwzięcia na gruncie dotychczasowych przepisów, a koresponduje z nią nakaz zachowania odpow iedniej vacatio legis , który to stanowi jedną z norm składających się na treść zasady demokratycznego państwa p rawnego i wynik a wp r o st z zasady zaufania do państwa, a jego celem jest zap ewnienie adresatom prawa czas u na przy- stosowanie się do zmienionych re gulacji i na podjęcie odpowiednich decyzji co do dalszego postępowania . K westi onowany przepis wprowadza zmiany z mocą wsteczną , co j est sprzeczne z za- sadą lex retro non agit , a ponadto w sposób bezpośredni zmienia z asady opodatkowania elek- trowni wiatrow ych w trakcie roku podatkowego. Brak jest przy tym w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wartości konstytuc yjnej, uzasadni ając e j na ruszenie zasady lex retro non agit . Mimo ż e dopuszczalne są wyjątki od tej zasad y , to bezwzględnie niedopuszczalne jest s tanowienie z mocą wsteczną prawa su rowszego – lex sever ior retro non agit . Zasada ta jest uwzględnia na przede w szystkim w praw ie k a r n ym , ale dotyczy również praw a podatkowe go . Zdaniem wnioskodawc y art. 17 pkt 2 usta wy nowelizującej narusza również wyrażoną w art. 167 Konstytucji zasadę samodzielności samorząd u terytorialnego, której jednym z ele- mentów składowych je st zasada samod ziel n o ści fi nansowej. P o w yższa zasada, wyrażona w art. 16 ust. 2 Konstytucji, a następnie już expressis verbis w art. 165 ust. 2 i art. 167 Kon- stytucji, pozostaje jednym z fundamentów istnienia samorządu terytorialnego. Istotą samo- dzielności finansowej jes t za p e wni enie jednostko m samorządu terytorialnego docho dów po- zwalających na realizowanie zadań publicznych tym jednostkom p rzypisa nych, pozostawienie im swobody kształtowania swoich wydatków (z uwzględnieniem jednak zastrzeżeń ustawo- wych) or az stworzenie o dpow i e dni ch gwarancji f o r malnych i proceduralnych w tym zakresie. Kwintesencją samodzieln ości finansowej jednostek samorząd u teryt orialnego (w tym gmin jako beneficjentów podatku od nieruchomości) jest art. 167 ust. 3 Konstytucji stwierdzają cy, że źródła d ocho d ó w j ednoste k samor z ą du terytorialnego są określone w ustawie. Przepis ten, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, należy rozumieć dwojako. Po pierw- sze, j ako przepis gwarantujący gminom odpowiedni poziom dochodów, pozwalający im na realizac ję k o n sty tucyjni e wyzna c z onych zadań oraz zastrzegający formę ustawy dla określa- nia źróde ł tych dochodów. Po drugie, pełni on rolę ins trumentalną wobec celu podstawowego, jakim jest zapewnienie jednostce samorządu terytorialnego odpowiednich środków finans o- wyc h na realizację jej z adań. Wnioskodawc a wskaza ł , że działa ł w pełni racjonalnie, uchw alając sw ój budżet w terminie ustawowym i w zgodzie z obowiązującym wówczas prawem; uwzględni ł dochody z tytułu podatku od nieruchomości, których wysoko ść decydowała o ska l i pl anowanych prz e ds ięwzięć. Dochody z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2018 n ie zostały określone w budżecie wnioskoda wc y jako rezerwa lub lokata. Na ich podstawie zostały zaplanowane konkretne wydatki, w przeważającej mierze inw estycyjne, znaj dują c e od zwierci edlen ie w wieloletniej prognozie finansowej. Wpływają one także na ustale nie indywidualnego wska - źnika zadłużenia g min y , mającego kapitalne znaczenie dla jej kondycji finansowej. Skoro zasadą jest, że budżety jednostek samorzą du terytorialne go n i e pr zewi dują nadw y żk i b udże- towej , a gromadzone dochody nie stanowią rezerwy ani loka ty, to braki w zakresie dochodów powodują niemożliwość pokrycia przewidywanych wydatkó w, przede wszystkim związanych OTK ZU A/2020 K 11/19 poz. 52 4 z realizacją zadań własnych. W kons ekwencji, zwłas zcza w pr zypa dku małyc h g min, na tere- nie których zlokalizowane są elektrownie wiatrowe, p rowadzi to do pogorszenia jakości życia i ch mieszkańców. W ocenie wnioskodawc y powołane zasady konstytucyjne, w tym w szczególności za- sada demokratyczne go państwa praw nego , zak az z miany prz e pi sów prawa podatkowego w trakcie trwania roku podatkowego, jak i zasada samodzielności finansowej jednoste k samo- rządu terytorialnego, nakazywały gmin ie podejmowanie działań w zaufaniu do obowiązują- cego stanu prawnego i w żaden sposó b ni e poz wa lały na prz e wi dywanie, że władza ustawo- dawcza w trakcie roku budżetowego pozba wi gmin ę znacznej części jej dochodów. O ile więc w granicach określonych ustawą, zgodnie z art. 167 ust. 3 Konstytucji, ustawodawca może kształtować wy sokość dochodów wła s n y ch gmin, w tym z t ytułu podatku od nieruchomości, o tyle powinien mieć na uwadze r ównież zasadę adekwatności wyrażoną w ust . 1 tego przepi- su. Udział w dochodach publicznych powinien być odpowiedni do przypadających jednost- kom samorząd u terytorialneg o za d a ń . Jeżeli zatem n as tępuje obniże nie tych dochodów bez zmniejszenia zadań oraz bez w łaściwej rekompensaty utracon ych dochodów , to zasada ta jest zachwiana ze szkodą dla społeczności lokalnej, wobec której samorząd pełni funkcję służeb- ną . 2. Rzecznik Praw O b yw atelskich, w pi śmie z 10 maja 2019 r. (znak: V.511.240. 2019.EG) , poinformował, ż e nie zgłasza udziału w niniejszym postęp owaniu . 3 . Marszałek Sejmu, w piśmie z 1 8 c z er wca 2020 r. ( znak: BAS - WAK - 9 24 / 20 ), w imien iu Sejmu, wniósł o st wierdzenie, że art. 1 7 p kt 2 ustawy nowelizującej jest zgodny z zasadami: nieretroakcji prawa, ochrony z aufania do państwa i stanowionego przez n ie pra wa oraz niezmienności p rawa podatkoweg o w trakcie roku podatkowego, wywodzonymi z ar t. 2 Konstytucji w zw iązku z art. 16 7 ust. 3 Konstytucji. Ponadto Marszałek Sejmu wniósł o umorzenie postę powania w pozostał ym zakresie ze wzg lędu na niedopuszczalno ść wy dan ia wyroku , ponieważ wnioskodawc a ni e u zasadni ł zar zutu niezgodności kwestionowan ej regulacji z zasadą o chrony praw nab ytych, z a sadą ochrony interesów w toku oraz art. 167 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji. Zdaniem M arszałka Sejmu e lektrownie wiatrowe stano wią ist otny komponent źró dła tzw. zielonej e ne rgii, a redukcja liczby elektrowni wiatrow ych czy ograniczenie in westyc ji w ich rozwój z całą pewnością nie przyczyni się do uzyskania pożądanego udziału energii ze źród eł odnawialnych i może skutkować znaczący mi k osz tami zwią zanymi z transferem staty- s t y cz nym energii z odnawialnych źródeł energii z państw czł onkowskich Uni i Europejski ej , któr e mają jej nadwy ż k ę . Z miana prawa w czerwcu 2018 r. ze skutkiem od 1 stycznia 201 8 r. miała na celu ochronę Skarbu Państwa przed koniecznością w ypł aty odszkodowań w przy- padku uznania r os zczeń ze strony inwestorów (właścicieli fa rm wi atrowych) z rac ji na ic h nierówne trakt o w ani e pod k ątem podatkowym względem producentów pozostałych odna- wialnych źródeł energii (biogaz, fotowoltaika, hydroe nergetyka) . Ż aden z wytwórców w ska- zanych źródeł e n er gii nie był bowiem zobowiązany do płacenia podatków od nieruchomości za urząd zenia tech niczne służ ące prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie wytwa- rzania energii ze źródeł odnawialnych. Niezależnie od powy ższ ego, troska o ko nd ycję i utrzymanie o dnawialnych źródeł energii wynika także z za dania płynącego względem władz publ icznych z art. 5 Kons tytucji , który przewiduje , że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego roz woju. Marszałek Se jm u podnió sł , że t r udno uznać, i ż wnioskodawca ma rację , twierd ząc, że celem kwestionowanej regula cji była n ie och rona jakichkolwiek wartości, ale zmniejszenie obciążeń publicznoprawnych pewnej grupy przedsiębiorców. Jakkolwiek no welizacja miała OTK ZU A/2020 K 11/19 poz. 52 5 n a celu zmniejszeni e konkret n ego rodzaju obciążeń podatkowych, do których doszło w spo- sób nieprzewidziany i które nigd y nie były celem ustawodawcy, to efekt ten nie stanowił celu samego w sobie. Należy go postrzegać raczej jako cel pośr edn i, narzęd zie ochr ony ważniej- szych w ar tości – s wobody prowadzenia działalności gos podarcze j , równości podmiotów wo- bec p rawa (w tym przyp adku przeds iębiorców prowadzących elektrownie wiatrowe, którzy zostali obciążeni podatkiem nieproporcjonalnie większym ni ż pozosta li produ cenci energii ze ź ró deł odna w ialnych) cz y bezpieczeństwa prawneg o jednos t ki. Wprowadzone ustawą nowelizującą unormowan ia skutkują ce zmianą definicji budow- li przywróciły zasady opodatkowania podatkiem od nieruchomości, które obowiązywały pr zed 1 sty cznia 20 17 r., rozstrzygaj ąc tym sam y m liczne wą tpliwości podnoszone prz ez jed- no s tki samorządu t erytorialnego w post ępowaniach przed sąd a mi administracyjnymi. Z tych względów Marszałek Sejmu uznał , że wbrew twierdzeniom wnioskodawc y , okoliczn ośc i uzasad niające o dstąpienie od zasa dy lex retr o non agit w niniejszej sprawie mo- t ywowane są wartościami aprobowanymi konstytucy jnie. Odn osząc się d o zarzutu naruszenia zasady ochrony zaufania do państwa i stanowio- nego przez nie prawa, Marszałek Sejm u w ska zał, że prace nad projektem ustawy no welizują- c e j , który trafił pod obrady parlame ntu z prze d łożenia rządowego , popr zedzone były szeroko z akrojonymi konsultacjami społecznymi, których początek datowany jest na czerwiec 2017 r. K westionowana regulacja z pr zyc zyn tech nicznych nie m o gł a istnieć na etapie k on sultacji publicznych, te bowiem b yły prowa d zone w 2017 r., kiedy wciąż istniał y realne s zanse na we jście w życie ustawy do końca 2017 r. Skutek retroaktywny nie był zatem wówczas rozwa- żany jako potrzebny. N ie można j ednak uznać, że wprowadzeni e art. 17 p kt 2 ustawy noweli- zującej było dla gmin zask o czeniem. Przepis ten pojawił się na etapie rz ądowych pra c legisla- cyjnych . Ok reślenie daty wstecznej stosowania nowych definicji było środkiem do osiągnię- cia zamie rzo nych cel ów w sytuacji, kiedy wejści e w życie c ałego aktu opóźniało się z uwagi na skomplik o wany proces legislacyjny, w tym pro ces uzgod n ień. Jednos tki samorządu teryto- rialnego, śledząc przebieg prac nad projektem ustawy nowelizującej , mogły uwzględnić w sw oich zał ożeniac h planów budżetowych e wentualn e zmiany , jakie zakładał ów projekt w zakresi e zmiany przedmiot u opodatkowania po datkiem od nieruchomo ści. W ocenie Marszałka Sejmu odstąpienie od zasady ochrony zaufania do państwa i sta- nowionego przez nie p raw a było u zasadnione tymi samymi wart oś ciami ko n stytucyjnymi, które u sprawiedliwiał y odstąpi e nie od zakazu retroaktywności. Pona dto Marsza ł ek Sejmu z auważył, że przyjęcie kwestionowane j regulacji nie ozna- czało automatycznie obowiązku zwrotu inwestorom nad pła conego p odatku od nieruchomości za ok res od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. Nadpł a ta , powstała na skutek zapłacenia j ednostce s a morządu te rytorialnego przez pierwsze miesiące 2018 r . rat uwzględniających opodatkowanie części technicznych elektr own i, mogła zostać przeksięgowana na p oc zet ko- le j nych rat podatku za rok 2018, a naw et przysz ł ych zobowiązań podatkowych inwestor a z tytułu podatku od nieruchomości w kolejnych latach. W ten sposób jednostki samorządu terytorialnego mogły zachować uzyskane śr odki w s wojej dyspozycji, planując na kolejny rok podatkowy (2019) niższe wydatki , bez kon i eczności poszukiwania środków na z w rot podatk u inwestoro m. Jednostki samorządu terytorialnego, które w wyniku kwestionowanej regulacji utraciły część swoich docho dów planowa nych na 2018 r., z uwagi na z mniejsze n ie wpływów z tytułu podatku od nier uchomości (od elektrowni wiatrowych), mogły s korzystać z instru- men tu korekty do informacji finansowej w perspektywie danych o podstawowych dochodach podatkowych, mających w pły w na wys okość subwencji z budżetu p ań stwa. 4 . Pro kurator Generalny , w piśmie z 2 1 lipca 2 0 20 r. (znak : PK VIII TK 6 6 .20 20 ) , k tóre wpłyn ęło do Try bunału Konstytucyjnego 2 4 lip ca 2020 r., wniósł o umorzenie post ę po- wania ze względu na niedopuszczalność orzekania . OTK ZU A/2020 K 11/19 poz. 52 6 Po przedst awieniu stanow isk a wn ioskodawc y , kwestionowanych przepi s ó w i orzecz- nictwa T rybu nału Konsty t ucyjnego , P rokurato r Generaln y ws kazał , że wnioskodawc a uchybi ł obowi ązkowi powołania przekonujących argumentów wskazujących na niezgodność kwe- stionowan ych przepisów z Konsty t ucj ą i z tego powodu zachodzi konieczność umorzenia postępowania . Prokurator Gene ralny zastrzegł jed nak , że g d yby Trybun ał Konstytucyjny nie podzielił argumentacji przemawiającej za umorzeniem postę powania w niniejszej spra wie , to jego z da- niem : 1) art. 17 pkt 2 ust awy nowel iz uj ącej w zakre s ie, w jakim przewiduje wejści e w życie – z mocą wsteczną – od 1 s tycznia 20 18 r. jej art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 , nadających no- we brzmienie art. 3 pkt 3 i załącznikowi do praw a budowlane go, a także art. 2 pkt 1 ustawy o inw estycjach , j est zgodny z wynikającą z art. 2 Konsty t ucj i zasadą lex retro non agit w związk u z art. 1 67 ust. 1 i 4 Konstytucji ; 2) w pozostałym zakresie postępowanie podlega umorzeniu ze względu na niedopuszczalnoś ć wydani a orzecze nia. W ocenie Prokur atora G eneralnego kwestionowanie zgodności art. 17 pkt 2 ust a wy nowelizu j ącej w zakre s ie, w jaki m przewidu je wejście w życie z mocą wsteczną jej art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 z zasadą ochrony zaufan ia obywateli do państwa i stan owionego przez nie praw a oraz z zasadą o chrony praw słusznie nabytych, leży poza za k resem działania wn ioskoda wc y i z te g o powodu zachodzi k onieczność umorzenia postępowania ze względu na niedopuszczal noś ć wydania orzeczenia. Prokurato r Gene ralny w skaz ał , ż e s koro o podatkowanie elektr owni wiatrow ych po- datkiem od nieruchomości nie „obciąża ” jednostek samorz ądu terytorialnego , to zakaz zmian obc iążeń podatkowych w ciągu roku podatkowego jest w ninie jszej sprawie nieadekwatnym wzorcem kontrol i, co skutkuje koni ecznoś ci ą umorzenia po stępow ania w spraw ie kont roli zgodności kwestion ow anej regula c ji z wynikającą z art. 2 Konstytucj i zasadą n iezmienia n ia przepisów poda tkowych w trakcie trwania roku podatkowego z e względu na niedopuszczal- noś ć wydania wyroku . Zdaniem Prok uratora G eneralnego u morz eniu podlega też kontr ola zgodności kwe- stionowanej regu l acji z art . 167 ust. 2 i 3 Konsty t u cji , ponie waż wniosk odawc a nie wskaza ł argumentó w lub dowod ów na poparcie t ych z arzut ów . Prokurato r Gene ralny w skaz ał , ż e k westionow a na r egulacja, choć pote ncjaln ie ograni- cza wpływy wnioskodawc y przez wyłączenie z datą w s teczną z przedmiotu opodatkowania p odatkiem o d nierucho mości elementów technicznych elektrowni wiatrowych, to za razem brak danych wskazujących na to, aby sytuacja ta uniem ożliwiała wykonywan ie pow ierzonych mu z adań. Ustawa nowelizująca odnosi się bowiem t y lko do konstrukcji podatku od nieru- chomości o d elektro w ni wiatrowych i nie nakłada nowych zadań na jednostki sam orządu tery- torialnego. W konsekwencji kwestionow a na r e gulac ja nie narusz a równ ież za sady lex retro non agit . Ponadto Prokurator Generalny podni ó sł , że zasada niedział ania prawa ws tecz nie j est zasadą absolutną i przepisy działające wstecz wyjątkowo mogą by ć uznane za zgodne z zasa- dą demokratycznego państwa pr awneg o. Kwestionowana re gulacj a zmniej szył a wysokość wymaganego podatku, p onieważ podstaw a opodat kowania uległa ogranicz eniu. Zmniejsze niu mogły ulec jedynie wpływy z tego podatku uzyskiwane przez te je dnostki samorządu teryto- rialnego, na których obszarze elekt rownie wiatrowe dzi a łają. Jednocześnie, w kontekście wstecznego działania prawa, nas u wa się wątpliwość , czy tworzenie no rm adresow anych do j ednostek samorządu terytorialnego skutkujących zmniejszeni em wpływów do budżetów tych jednostek może podlegać ta kim s amym ocenom (rygoro m) jak tworzenie pra wa daninowego, którego adresatami są osoby f i zyczne i osoby prawne prawa prywatn eg o. J edno stka samor zą- du terytorialnego jako osoba prawna prawa publicznego, s prawująca władzę publiczną w za- kresie powierzonych jej zada ń publicznych, nie korzys ta z zagwarant owanych oso bie fizycz- nej, a także w ogranicz o n ym zakr esie innemu podmiotowi, w t ym osobie prawnej pr awa pry- OTK ZU A/2020 K 11/19 poz. 52 7 watnego, praw i wolności konstytucyjnych określonyc h w rozdziale dr ugim Konstytucji. Sko- ro j ednostki samo rządu terytorialnego są sytuow ane w obrębie władzy publicznej , a daniną jest przymusowe, bezzwrotn e, powszechne świadczenie pieniężn e o charakte rze publiczno- prawnym, stanowiące dochód państwa lub innego podmiotu publicznego, nakładane jedno- stronnie (władczo ) prz ez organ publicznop rawny, to adresowane do jednostek samorządu te- rytorialnego zmni e jszenie p odstawy opodatkowania poda tkiem od n ieruchomoś ci elektrowni wiatrowych nie jest w tym kontekście „daniną” , a zatem nie p odlega konstytuc yjnym zasa- dom zmiany pr awa d aninowego. W odnies ieniu do jednostek s amorządu terytorialnego nie jest to świadcz e nie przym usowe, lecz dochód budżeto wy. Poza t ym same je dnostki samorzą- du terytorialnego s tanowią o wysokości podat ku od nieruchomości od el ektrowni wiatrowych, czyli st anowi ą o jednym z elemen tów st osunku daninow ego . Zdaniem Prokuratora G eneralnego nawet g dyby wszy stkie, wypracowane w orzec z- nictwie T rybunału K onstytucyjnego, przesłanki dopuszczające retroaktywność pra wa miały się odnosić także d o kwestionowanej regulacji , to ich rygoryzm (poza oczywi stym wymogiem zawarcia przepisów działających wstecz w us t awie) nie powinien być wykorzystywa ny w celu określenia relacji między poszczególnymi podmiotami władzy publicznej . I I Trybunał K onstytucyj ny zważył, co następ uje: Zaskarżony przepis był już przedmiotem kontro li Trybunału Konstytucyjnego. Wyro- kiem z 2 2 lipca 20 20 r., sygn. K 4 / 19 (OTK ZU A / 20 20 , p oz. 33 ; Dz . U. poz. 1 336 ) , Tryb u nał orzekł, że a rt. 17 p k t 2 ustawy z dn ia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niek tóry ch innych ustaw (Dz. U. poz. 1276 ; dalej : ustaw a nowel i z ująca ) w zakresie, w jakim wprowadz ił z mocą wsteczną a rt. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 te j ustawy, j est niezgodny z wy wodzoną z art. 2 Kon stytu cji zasadą nieretroaktywn ości prawa (zasadą lex retro n on agit ) . Trybunał orzekł ró wn ież , że we wskaza n ym zakr e sie niezgodny z Konsty t ucją przep is traci moc obowiązuj ącą po upł yw i e 1 8 ( o s iemnastu ) miesięcy od dnia ogłoszenia wy- roku w Dzienniku U s taw R zeczypospolitej Polski ej. Or ze czenie Trybunał u Konstytucyjne go o niezgodnoś ci z Konsty t u cją regulacji pra w- nej z jed n ym z w zorców kontroli powoduje elim inacj ę t e j regulacji z por ząd ku prawneg o z chwilą ogłoszenia orzeczenia Trybunału w dzienniku urzędowym alb o w innym terminie określon ym przez Trybunał . T ermin ten nie może przekroczyć osiemna stu miesięcy, gdy cho- dzi o u s taw ę, a gdy chodzi o inny akt norma tywny – dw unastu mie s ięcy ( a r t . 190 ust . 3 Kon- s t ytucji ) . W sytuacji uprzedniego stwierdzenia niezgodności z Konstytucją kwestionow ane j re- gulacji , ponowne rozpoznaw anie tej samej kwestii jest zbędne , ponieważ został o sią g nięty cel kontroli zgodnoś ci pr awa z Konsty t u cją . N i e p rz eczy te mu czasowe pozostawien i e w syste- mie prawnym regulacji uznane j za nie zgodn ą z Konsty t ucją wyrokiem Trybuna łu Konsty t u- cyjnego . Powody od rocz e n ia t erminu utraty mocy obowiązującej ni e zgodne go z K onsty t uc j ą a rt. 17 pkt 2 ustawy no welizując e j w zakres ie, w jak im wprowad z ił z mocą wsteczną art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ustawy , Trybunał Konsty t ucyjny szcze g ó łowo wyja śnił w wyr o- ku o sygn. K 4 / 19 . Zgod nie z art . 5 9 ust. 1 pkt 3 ustaw y z d nia 3 0 l isto p ada 2016 r. o organizacji i trybie po stępow ani a przed Tr y bunałem Kons tytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. po z. 2 393 ) Trybunał uma- rza postępowanie, j eżeli wy dan ie orzeczenia jest zbędne . Mając na uwadze, że w spraw ie o sygn. K 4 / 19 Trybunał Konsty t ucyjn y o r zekł , że a rt. 17 pkt 2 ustawy now el izując ej w za- kresie, w jakim wprowadził z mocą wsteczną art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ust awy, jest OTK ZU A/2020 K 11/19 poz. 52 8 niezgodny z wy wodzoną z a r t. 2 Kon stytu cji zasadą nieretro akt y wności prawa (zasadą lex retro non agit ) , należało umorzyć postępowanie w niniejszej s p r awie ze wzgl ę du na zbędność wydania wyroku. Z przeds taw ionych wzg l ę dów Trybu nał Kon st ytucyjny pos tanowi ł jak w sentencji .