K 12/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 27 października 2020 r. Pozycja 53 POSTANOWIENIE z dnia 7 października 2020 r. Sygn. akt K 1 2 /19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: J ulia Przyłębska – przewodniczący Zbign iew Jędrzejewski Krystyna Pawłowicz Bartłomiej Sochański Wojci e ch Sych – spraw ozdawca , p o rozpoznaniu, n a posied ze n iu niejawnym w dniu 7 października 2020 r. , wniosku Rady Gminy Stupsk o zbadanie zgodności : art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1276 ) w zakre sie, w j a k im przew id uj e wejście w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ustawy , nadających nowe brzmienie art. 3 pkt 3 i załącznikowi do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 120 2, z e zm. ) or az art. 2 pk t 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie el ektrowni wiatrowych (Dz. U. poz. 961, ze zm.) , z art. 2 w związku z art. 167 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzec z enie zapa dł o jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. Rada Gminy Stupsk (dalej: wnioskodawc a ) skierow ała 26 września 2018 r. wn i os ek do Trybu nału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawi alnych źródła ch e n ergii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1276; dalej: ustawa nowelizująca) w z akresie, w jakim przewiduje wejście w ży cie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 ustawy noweli- zującej, nadających now e brzmienie a rt. 3 pkt 3 i załącznikowi do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 20 18 r. poz. 1202, ze zm.; dalej: prawo bu dowlane) oraz art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych OTK ZU A/2020 K 12/19 poz. 53 2 (Dz. U. poz. 961, ze zm. ; dalej: ustawa o inwest ycjach), z art. 2 w związku z art. 167 Konsty- tucji. Wnioskodawc a wskaza ł , że art. 17 pkt 2 ustawy nowel izującej wprowadził w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2018 r. przepisy nadające nowe brzmienie definicjom bud owli i elektr own i wiatro wej, które mają istotne znaczenie dla gmin jako jednostek samorządu tery- torialn ego, albowiem bezpośrednio determinują w ysokość ich dochodów uzyskanych z po- datku od nieruchomości. Wnioskodawc a podn iósł , że zgodnie z art. 2 ust. 1 pk t 3 ustawy z dni a 12 sty cznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1785, ze zm.; dalej: ustawa o podatkach i opłatac h lokalnych) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości lub obiekty budowalne, takie jak bu dowle lub ich cz ę ś ci zwi ązane z prowa- dze niem działalności gospodarczej. Dla potrzeb podatku od nierucho mości za budowlę uznaje się obiekt budow lany w rozumieniu przepisów pra wa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządz enie budowlan e w r ozumie niu przepisów pr awa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ). Każda zatem zmiana definicji budowli w pra wie b udowla nym powoduje zmi anę w zakresie opodatkowania budowli podatkiem od nieruchomości , który stano wi wyłączny dochód gmin. W następstwie wprowadzenia z mocą wsteczną zmian w definicjach budowli i elektrowni wiatrowej opodatkowaniu podlega część budowl ana e lektro wni wiatrowej be z urządzeń technicznych, natomiast przed wprowadzoną zmianą opo datkowaniu podlegała cała elektrownia wi atrowa, tzn. część budowlana wraz z częścią techniczną. Zmiana definicji bu- dowli i definicji elektrowni wiatrowej z mocą wstec zną s powodo wała, że gminy z ostały po- zbawione części swoich dochodów (swojej samodzielności finansowej), a ponadto, na mocy wsteczn ego obowiązywania art. 17 pkt 2 ustawy nowelizującej, zobowiązane są do zwrotu pobranego już podatku od nieruchom ości od elekt row n i wiatr owych posadowionych na ich terenie. Wnioskodawc a wskaza ł , że zgodnie z art. 2 K onstytucji Rzeczpospolita Polska jest de mokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecz- nej. Zasada państwa prawnego mie ści w sobie w iel e zasad szczeg ółowych, wśród których wymienić należy zasadę bezpieczeństwa prawnego jed nostki, zasadę ochrony interesów w toku, nakaz zachowania odpowiedniej vacatio legis i przede wszystkim zasadę lex retro non agit oraz zakaz zmiany prawa podatkowego w c i ą gu rok u podatkowego. Wszystkie zmie- rzają do blokowania tworzenia prawa złej jakości i w ten sposób chronią wolności i prawa p odmiotowe. Zasada niedziałania prawa wstecz jest dyrektywą postępowania organów pra- w odawcz ych, polegającą na zaka zie stanowien ia n o rm pra wnych nakazujących stosować no- wo us tanowione normy do zdarzeń, które miały miej sce przed ich wejściem w życie. Zasada l ex retro non agit wyznacza konstytucyjną sytuację prawną nie tylko osób fizycznych, lecz t akże jednostek samorząd u terytorialn ego . Zdani em wnioskodawc y zakaz zmiany prawa podatkowego w ciągu roku podatkowe- go jest be zwzględny, a swoboda ustawodawcy w tym z akresie jest ograniczona przez art. 2 Konstytucji. Swoboda ustawodawcy w zakresie kształt owania treści ustaw poda tkowych ogran icz o n a jest obowiązkiem przestrzegania reguł do tyczących wymogów drogi ustawodaw- czej, proc edury uchwalania ustaw podatkowych oraz wymogu szczególnej dbałości legisla- cyjnej podczas stanowienia przepisów prawnych, a by umo żliwiały one konstruowan ie precy- zyjny ch n o rm pod atkowych. Swoboda ta jest ograniczon a również nakazem respektowania zasady vaca tio legis i zakazem nadawania mocy wstec znej oraz dokonywania zmian w ciągu roku podatkowego. W ocenie wnioskodawc y z asada państwa prawnego, a zwłaszcza wynikająca z nie j za- sada pewności prawa oraz ochrony praw nabytych nakaz uj e , by zmiana prawa dotychczas OTK ZU A/2020 K 12/19 poz. 53 3 obowiązującego, która pociąga za sobą n iekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, dokonywana była z asadniczo z zastosowaniem techniki przepisów przejściowych , a c o naj- m niej odpowiedniej vacatio legis . Ustawodawca może z nich zrezygnować, jeżeli pr zemawia za tym ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki. Sytuacja prawna osób dotknię tych nową regulacją powinna być podd ana takim prz epi s o m prze jścio- wym, by mogły mieć one czas na dokończenie przedsięwzięć podjętych na pods tawie wcze- śniejszej regulacji, w prześwi adczeni u, że będzie ona miała charakter stabilny. Zasada ochrony interesów w toku zapewnia ochronę jednostki w sy tuacjach, w k tó- r y c h rozp oczęła one określone przedsięwzięcia na gruncie dotychczasowych przepisów, a ko responduje z nią nakaz zachowania odpowi edniej vacatio legis , który to stanowi jedną z norm składających się na treść zasady demokratycznego państwa praw nego i wynika wp r o st z z asady zaufania do państwa, a jego celem jest zap ewnienie adresatom prawa czasu na przy- stosowanie się do zmienionych reg ulacji i na podjęcie odpowiednich decyzji co do dalszego postępowania. K westi onowany przepis wprowadza zmiany z m ocą wsteczną, co j est sp rzeczne z za- sadą lex retro non agit , a ponadto w sposób bezpośredni zmienia zas ady opodatkowania elek- trowni wiatrowych w trakcie roku podatkowego. Brak jest przy tym w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wartości konstytucyjn ej, uzasadnia jąc e j narus zenie zasady lex retro non agit . Mimo ż e dopuszczalne są wyjątki od tej zasady , to bezwzględnie niedopuszczalne jest st anowienie z mocą wsteczną prawa suro wszego – lex sever ior retro non agit . Zasada ta jest uwzględnia na przede wszy stkim w praw i e k a r n ym , a le dotyczy również praw a podatkowe go . Zdaniem wnioskodawc y art. 17 pkt 2 ustawy nowelizującej narusza również wyrażoną w art. 167 Konstytucji zasadę samodzielności samorządu terytorialnego, której jednym z ele- mentów składowych jest zasada samodz iel n o ści fi nansow ej. P o w yższa zasada, wyrażona w art. 16 ust. 2 Konstytucji, a następnie j uż expressis verbis w art. 165 ust. 2 i art. 167 Kon- stytucji, pozostaje jednym z fundamentów istnienia samorządu terytorialnego. Istotą samo- dzielności fi nansowej jest za p e wnieni e jednostko m samorządu terytorialnego docho dów po- zwalających na realizowanie za dań publicznych tym jednostkom przyp isan ych, pozostawienie im swobody kształtowania swoich wydatków (z uwzględnieniem jednak zastrzeżeń ustawo- wych) oraz stworzenie od pow i e dnich gwarancji f o r malnych i proceduralnych w tym zakresie. Kwintesencją samodzielnoś ci finansowej jednostek samorządu te ryto rialnego (w tym gmin jako beneficjentów podatku od nieruchomości) jest art. 167 ust. 3 Konstytucji stwierdzający, że źródła do cho d ó w jedn oste k samor z ą du terytorialnego są określone w ustawie. Przepis ten, zgodnie z o rzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, należy rozumieć dwojako. Po pierw- sze, jak o przepis gwarantujący gminom odpowiedni poziom dochodów, pozwalający im na realizacj ę k o n stytuc yjni e wyzna c z onych zadań oraz zastrzegający formę ustawy dla określa- nia źródeł tych dochodów. Po drugie, pełni on rolę instr umentalną wobec celu podstawowego, jakim jest zapewnienie jednostce samorządu terytorialnego odpowiednich śr odków finanso- wyc h na rea lizację jej z adań. Wnioskodawc a wskaza ł , że działa ł w pełni racjonalnie, uchwal ając sw ój budżet w terminie ustawowym i w zgodzie z obowiązującym wówczas prawem; uwzględni ł dochody z tytułu podatku od nieruchomości, których wysokość decydowała o ska l i plano wanych prz e ds ięwzięć. Dochody z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2018 nie zostały określone w budżecie wnioskodaw c y jako rezerwa lub lokata. Na ich podstawie zostały zaplanowane konkretne wydatki, w przeważającej mierze inwest ycyjne, znajd ują c e odzwi erci edlen ie w wieloletniej prognozie finansowej. Wpływają one także na ustaleni e indywidualnego wskaźnika zadłużenia gm in y , mającego kapitalne znaczenie dla jej kondycji finansowej. Skoro zasadą jest, że budżety jednostek samorządu terytorialneg o n i e przew i dują nadw y żk i b udżetowej , a gromadzone dochody nie stanowią rezerwy ani lokaty , to braki w zakresie do- chodów powodują niemożliwość pokrycia przewidywanych wydatków, przede wszystkim OTK ZU A/2020 K 12/19 poz. 53 4 związanych z realizacją zadań własnych. W konsekw encji, zwłasz cza w przyp a dku małyc h g min, na tere nie których zlokalizowane są elektrownie wiatrowe, pro wadzi to do pogorszenia jakości życia ic h mieszkańców. W ocenie wnioskodawc y powołane zasady konstytucyjne, w tym w szczególności za- sada demokratycznego państwa prawn ego , zakaz z miany prz e pi sów prawa podatkowego w trakcie trwania roku podatkowego, jak i za sada samodzielności finansowej jednostek samo- rządu terytorialnego, nakazywały gmin ie podejmowanie działań w zaufaniu do obowiązują- cego stanu prawnego i w żaden sposób ni e pozwa l ały na prz e wi dywanie, że władza ustawo- dawcza w trakcie roku budżetowego pozbawi gmin ę znacznej części jej dochodów. O i le więc w granicach określonych ustawą, zgodnie z art. 167 ust. 3 Konstytucji, ustawodawca może kształtować wysok ość dochodów wła s n y ch gm in, w tym z t ytułu podatku od nieruchomości, o tyle powinien mieć na uwadze rów nież zasadę adekwatności wyrażoną w ust. 1 tego przepi- su. Udział w dochodach publicznych powinien być odpowiedni do przypadających jednost- kom samorządu t erytorialnego za d a ń . Jeż eli z atem n as tępuje obniże nie tych dochodów bez zmniejszenia zadań oraz bez wła ściwej rekompensaty utraconych dochodów, to zasada ta jest zachwiana ze szkodą dla społeczności lokalnej, wobec której samorząd pełni funkcję służeb- ną. 2. Rzecznik P raw O b ywate lskich, w pi śmie z 10 maja 2019 r. (znak: V.511.240. 2019.EG) , poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym postępo waniu. 3 . Marszałek Sejmu, w piśmie z 1 8 c z er wca 2020 r. ( znak: BAS - WAK - 9 25 / 20 ), w imien iu Sejmu, wniósł o stwie rdzenie, że a rt. 1 7 pkt 2 ustawy nowelizującej jest zgodny z zasadami: nieretroakcji prawa, ochrony zau fania do państwa i stanowionego przez ni e pra wa oraz niezmienności p rawa podatkoweg o w trakcie roku podatkowego, wywodzonymi z ar t. 2 Konstytucji w związ ku z art . 167 ust. 3 Kon stytucji. Ponadto Marszałek Sejmu wniósł o umorzenie postę powania w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalnoś ć wy dan ia wyroku , ponieważ wnioskodawc a ni e u zasadni ł zar zutu niezgodności kwestionowan ej regulacji z zasadą ochr ony praw naby tych, z asad ą ochrony interesów w toku oraz art. 167 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji. Zdaniem Mar szałka Sejmu e lektrownie wiatrowe stanow ią ist otny komponent źró dła tzw. zielonej e ne rgii, a redukcja liczby elektrowni wiatrow ych czy ograniczenie inwes tyc ji w ich r ozwój z cał ą pe wnością nie przyczyni się do uzyskania pożądanego udziału energii ze źródeł odnawialnych i może skutkować znaczącym i k osz tami zwią zanymi z transferem staty- s t y cz nym energii z odnawialnych źródeł energii z państw czł onkowskich Uni i Europejskie j , któr e ma ją jej nadwy ż k ę . Z miana prawa w czerwcu 2018 r. ze skutkiem od 1 stycznia 2018 r. miała na celu ochronę Skarbu Państwa przed koniecznością w ypł aty odszkodowań w przy- padku uznania r os zczeń ze strony inwestorów (właścicieli fa rm wiatr owych) z racj i na ic h ni erówne trakt o w ani e pod k ątem podatkowym względem producentów pozostałych odna- wialnych źródeł energii (biogaz, fotowoltaika, hydroenerg etyka) . Ż aden z wytwórców w ska- zanych źródeł e n er gii nie był bowiem zobowiązany do płacenia podatków od nieruchomości za urząd zenia tech niczne służ ące prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie wytwa- rzania energii ze źródeł odnawialnych. Niezależnie od powy ższ ego, troska o ko nd ycję i utrzymanie o dnawialnych źródeł energii wynika także z za dania płynącego względem władz publ icznych z art. 5 Kons tytucji , który przewiduje , że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego roz woju. Marszałek Se jm u podnió sł , że t r udno uznać, i ż wnioskodawca ma rację , twierd ząc, że celem kwestionowanej regula cji była n ie och rona jakichkolwiek wartości, ale zmniejszenie obciążeń publicznoprawnych pewnej grupy przedsiębiorców. Jakkolwiek no welizacja miała OTK ZU A/2020 K 12/19 poz. 53 5 n a celu zmniejszeni e konkret n ego rodzaju obciążeń podatkowych, do których doszło w spo- sób nieprzewidziany i które nigd y nie były celem ustawodawcy, to efekt ten nie stanowił celu samego w sobie. Należy go postrzegać raczej jako cel pośr edn i, narzęd zie ochr ony ważniej- szych w ar tości – s wobody prowadzenia działalności gos podarcze j , równości podmiotów wo- bec p rawa (w tym przyp adku przeds iębiorców prowadzących elektrownie wiatrowe, którzy zostali obciążeni podatkiem nieproporcjonalnie większym ni ż pozosta li produ cenci energii ze ź ró deł odna w ialnych) cz y bezpieczeństwa prawneg o jednos t ki. Wprowadzone ustawą nowelizującą unormowan ia skutkują ce zmianą definicji budow- li przywróciły zasady opodatkowania podatkiem od nieruchomości, które obowiązywały pr zed 1 sty cznia 20 17 r., rozstrzygaj ąc tym sam y m liczne wą tpliwości podnoszone prz ez jed- no s tki samorządu t erytorialnego w post ępowaniach przed sąd a mi administracyjnymi. Z tych względów Marszałek Sejmu uznał , że wbrew twierdzeniom wnioskodawc y , okoliczn ośc i uzasad niające o dstąpienie od zasa dy lex retr o non agit w niniejszej sprawie mo- t ywowane są wartościami aprobowanymi konstytucy jnie. Odn osząc się d o zarzutu naruszenia zasady ochrony zaufania do państwa i stanowio- nego przez nie prawa, Marszałek Sejm u w ska zał, że prace nad projektem ustawy no welizują- c e j , który trafił pod obrady parlame ntu z prze d łożenia rządowego , popr zedzone były szeroko z akrojonymi konsultacjami społecznymi, których początek datowany jest na czerwiec 2017 r. K westionowana regulacja z pr zyc zyn tech nicznych nie m o gł a istnieć na etapie k on sultacji publicznych, te bowiem b yły prowa d zone w 2017 r., kiedy wciąż istniał y realne s zanse na we jście w życie ustawy do końca 2017 r. Skutek retroaktywny nie był zatem wówczas rozwa- żany jako potrzebny. N ie można j ednak uznać, że wprowadzeni e art. 17 p kt 2 ustawy noweli- zującej było dla gmin zask o czeniem. Przepis ten pojawił się na etapie rz ądowych pra c legisla- cyjnych . Ok reślenie daty wstecznej stosowania nowych definicji było środkiem do osiągnię- cia zamie rzo nych cel ów w sytuacji, kiedy wejści e w życie c ałego aktu opóźniało się z uwagi na skomplik o wany proces legislacyjny, w tym pro ces uzgod n ień. Jednos tki samorządu teryto- rialnego, śledząc przebieg prac nad projektem ustawy nowelizującej , mogły uwzględnić w sw oich zał ożeniac h planów budżetowych e wentualn e zmiany , jakie zakładał ów projekt w zakresi e zmiany przedmiot u opodatkowania po datkiem od nieruchomo ści. W ocenie Marszałka Sejmu odstąpienie od zasady ochrony zaufania do państwa i sta- nowionego przez nie p raw a było u zasadnione tymi samymi wart oś ciami ko n stytucyjnymi, które u sprawiedliwiał y odstąpi e nie od zakazu retroaktywności. Pona dto Marsza ł ek Sejmu z auważył, że przyjęcie kwestionowane j regulacji nie ozna- czało automatycznie obowiązku zwrotu inwestorom nad pła conego p odatku od nieruchomości za ok res od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. Nadpł a ta , powstała na skutek zapłacenia j ednostce s a morządu te rytorialnego przez pierwsze miesiące 2018 r . rat uwzględniających opodatkowanie części technicznych elektr own i, mogła zostać przeksięgowana na p oc zet ko- le j nych rat podatku za rok 2018, a naw et przysz ł ych zobowiązań podatkowych inwestor a z tytułu podatku od nieruchomości w kolejnych latach. W ten sposób jednostki samorządu terytorialnego mogły zachować uzyskane śr odki w s wojej dyspozycji, planując na kolejny rok podatkowy (2019) niższe wydatki , bez kon i eczności poszukiwania środków na z w rot podatk u inwestoro m. Jednostki samorządu terytorialnego, które w wyniku kwestionowanej regulacji utraciły część swoich docho dów planowa nych na 2018 r., z uwagi na z mniejsze n ie wpływów z tytułu podatku od nier uchomości (od elektrowni wiatrowych), mogły s korzystać z instru- men tu korekty do informacji finansowej w perspektywie danych o podstawowych dochodach podatkowych, mających w pły w na wys okość subwencji z budżetu p ań stwa. 4 . Pro kurator Generalny , w piśmie z 2 1 lipca 20 2 0 r. (znak : PK VIII TK 6 7 .20 20 ) , k tóre wpłyn ę ło do Tryb unału Konstytucyjnego 2 4 lip ca 2020 r., wniósł o umorzenie post ę po- wania ze względu na niedopuszczalność orzekania . OTK ZU A/2020 K 12/19 poz. 53 6 Po przedst awieniu stanow isk a wn ioskodawc y , kwestionowanych przepi s ó w i orzecz- nictwa T r ybu nału Konsty t ucyjnego , P rokurato r Generaln y ws kazał , że wnioskodawc a uchybi ł obowi ązkowi powołania przekonujących argumentów wskazujących na niezgodność kwe- stionowan ych przepisów z Konsty t ucj ą i z tego powodu zachodzi konieczność umorzenia postępowania . Prokurator Gene ralny zastrzegł jed nak , że g d y by Trybuna ł Konstytucyjny nie podzielił argumentacji przemawiającej za umorzeniem postę powania w niniejszej spra wie , to jego z da- niem : 1) art. 17 pkt 2 ust awy nowel iz uj ącej w zakre s ie, w jakim przewiduje wejście w życie – z mocą wsteczną – od 1 s tycznia 20 1 8 r. jej a rt. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 , nadających no- we brzmienie art. 3 pkt 3 i załącznikowi do praw a budowlane go, a także art. 2 pkt 1 ustawy o inw estycjach , j est zgodny z wynikającą z art. 2 Konsty t ucji zasadą lex retro non agit w związk u z art. 1 6 7 ust. 1 i 4 Konstytucji ; 2) w pozostałym zakresie postępowanie podlega umorzeniu ze względu na niedopuszczalnoś ć wydani a orzecze nia. W ocenie Prokur atora G eneralnego kwestionowanie zgodności art. 17 pkt 2 usta w y nowelizu j ącej w zakre s ie, w jaki m przewidu j e wejście w życie z mocą wsteczną jej art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 z zasadą ochrony zaufan ia obywateli do państwa i stan owionego przez nie praw a oraz z zasadą o chrony praw słusznie nabytych, leży poza zak r esem działania wn ioskoda wc y i z te g o powodu z achodzi ko nieczność umorzenia postępowania ze względu na niedopuszczal noś ć wydania orzeczenia. Prokurato r Gene ralny w skaz ał , ż e s koro o podatkowanie elektr owni wiatrow ych po- datkiem od nieruchomości nie „obciąża” jednostek samorz ądu terytorialnego , to zakaz zmian obci ążeń podatkowych w ciągu roku podatkowego jest w ninie jszej sprawie nieadekwatnym wzorcem kontrol i, co skutkuje koni ecznoś ci ą umorzenia po stępow ania w spraw ie kont roli zgodności kwestion ow anej regulac j i z wynikającą z art. 2 Konstytucj i zasadą n i ezmienia ni a przepisów poda tkowych w trakcie trwania roku podatkowego z e względu na niedopuszczal- noś ć wydania wyroku . Zdaniem Prok uratora G eneralnego u morz eniu podlega też kontr ola zgodności kwe- stionowanej regul a cji z art . 167 ust. 2 i 3 Konsty t u cji , ponie w aż wniosko dawc a nie wskaza ł argumentó w lub dowod ów na poparcie t ych z arzut ów . Prokurato r Gene ralny w skaz ał , ż e k westionow a na r egulacja, choć pote ncjaln ie ograni- cza wpływy wnioskodawc y przez wyłączenie z datą ws t eczną z przedmiotu opodatkowania p odatkiem o d nieruchom ości elementów technicznych elektrowni wiatrowych, to za razem brak danych wskazujących na to, aby sytuacja ta uniem ożliwiała wykonywan ie pow ierzonych mu z adań. Ustawa nowelizująca odnosi się bowiem ty l ko do konstrukcji podatku od nieru- chomości o d elektro wn i wiatrowych i nie nakłada nowych zadań na jednostki sam orządu tery- torialnego. W konsekwencji kwestionow a na r e gulac ja nie narusz a równ ież za sady lex retro non agit . Ponadto Prokurator Generalny podnió s ł , że zasada niedział ania prawa ws tecz nie j e st zasadą absolutną i przepisy działające wstecz wyjątkowo mogą by ć uznane za zgodne z zasa- dą demokratycznego państwa pr awneg o. Kwestionowana re gulacj a zmniej szył a wysokość wymaganego podatku, p onieważ podstawa opodat kowania uległa ogranicz eniu. Zmniejsze n iu mogły u lec jedynie wpływy z tego podatku uzyskiwane przez te je dnostki samorządu teryto- rialnego, na których obszarze elekt rownie wiatrowe dzi a łają. Jednocześnie, w kontekście wstecznego działania prawa, nasu w a się wątpliwość , czy tworzenie no rm adresow a nych do je dnostek samorządu terytorialnego skutkujących zmniejszeni em wpływów do budżetów tych jednostek może podlegać ta kim s amym ocenom (rygoro m) jak tworzenie pra wa daninowego, którego adresatami są osoby fi z yczne i osoby prawne prawa prywatn eg o. J edno s tka samorz ą- du terytorialnego jako osoba prawna prawa publicznego, s prawująca władzę publiczną w za- kresie powierzonych jej zada ń publicznych, nie korzys ta z zagwarant owanych oso bie fizycz- nej, a także w ograniczo n ym zakr esie innemu podmiotowi, w t ym osobie p rawnej pra wa OTK ZU A/2020 K 12/19 poz. 53 7 prywatnego, praw i wolności konstytucyjnych określonyc h w rozdziale dr ugim Konstytucji. Skoro j ednostki samo rządu terytorialnego są sytuow ane w obrębie władzy publicznej , a dani- ną jest przymusowe, b ezzwrotn e, powszechne świadczenie pieniężn e o charakter ze publicz- noprawnym, stanowiące dochód państwa lub innego podmiotu publicznego, nakładane jedno- stronnie (władczo ) prz ez organ publicznop rawny, to adresowane do jednostek samorządu te- rytorialnego zmnie j szenie p odstawy opodatkowania poda tkiem od n i eruchomośc i elektrowni wiatrowych nie jest w tym kontekście „daniną” , a zatem nie p odlega konstytuc yjnym zasa- dom zmiany pr awa d aninowego. W odnies ieniu do jednostek s amorządu terytorialnego nie jest to świadcze n ie przym usowe, lecz dochód budżeto wy. Poza t y m same jed nostki samorzą- du terytorialnego s tanowią o wysokości podat ku od nieruchomości od el ektrowni wiatrowych, czyli st anowi ą o jednym z elemen tów st osunku daninow ego . Zdaniem Prokuratora G eneralnego nawet g d yby wszy stkie, wypracowane w orzec z- nictwie T r ybunału Ko nstytucyjnego, przesłanki dopuszczające retroaktywność pra wa miały się odnosić także d o kwestionowanej regulacji , to ich rygoryzm (poza oczywi stym wymogiem zawarcia przepisów działających wstecz w ust a wie) nie powinien być wykorzystywa ny w celu o kreślenia relacji między poszczególnymi podmiotami władzy publicznej . I I Trybunał K onstytucyj ny zważył, co następ uje: Zaskarżony przepis był już przedmiotem kontro li Trybunału Konstytucyjnego. Wyro- kiem z 2 2 l ipca 20 20 r., sygn. K 4 / 19 (OTK ZU A / 20 20 , p o z. 33 ; Dz. U. poz. 1 336 ) , Tryb u nał orzekł, że a rt. 17 p k t 2 ustawy z dn ia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niek tóry ch innych ustaw (Dz. U. poz. 1276 ; dalej : ustaw a nowel iz u jąca ) w zakresie, w jakim wprowadz ił z mocą w steczną ar t. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 te j ustawy, j est niezgodny z wy wodzoną z art. 2 Kon stytu cji zasadą nieretroaktywn ości prawa (zasadą lex retro n on agit ) . Trybunał orzekł ró wn ież , że we wskaza n ym zakre s ie niezgodny z Konsty t ucją przep is traci moc obowiązują cą po upł yw i e 1 8 ( o s iemnastu ) miesięcy od dnia ogłoszenia wy- roku w Dzienniku U s taw R zeczypospolitej Polski ej. Or ze czenie Trybunał u Konstytucyjne go o niezgodnoś ci z Konsty t u cją regulacji pra w- nej z jed n y m z w zorców kontroli powoduje elim inacj ę t e j regulacji z por ząd ku prawneg o z chwilą ogłoszenia orzeczenia Trybunału w dzienniku urzędowym alb o w innym terminie określon ym przez Trybunał . T ermin ten nie może przekroczyć osiemna stu miesięcy, gdy cho- dzi o us t aw ę, a gdy chodzi o inny akt norma tywny – dw u nastu mies ięcy ( a r t . 190 ust . 3 Kon- s t ytucji ) . W sytuacji uprzedniego stwierdzenia niezgodności z Konstytucją kwestionow ane j re- gulacji , ponowne rozpoznaw anie tej samej kwestii jest zbędne , ponieważ został o siąg n ięty cel kontroli zgodnoś ci pr awa z Konsty t u c ją . N i e pr z eczy te mu czasowe pozostawien i e w syste- mie prawnym regulacji uznane j za nie zgodn ą z Konsty t ucją wyrokiem Trybuna łu Konsty t u- cyjnego . Powody od rocz e n ia t erminu utraty mocy obowiązującej ni e zgodne go z K onsty t uc j ą a rt. 17 pkt 2 ustawy no welizując e j w zakresi e, w jak im wprowad z ił z mocą wsteczną art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ustawy , Trybunał Konsty t ucyjny szcze g ó łowo wyja śnił w wyr o- ku o sygn. K 4 / 19 . Zgod nie z art . 5 9 ust. 1 pkt 3 ustaw y z d nia 3 0 l isto p ada 2016 r. o organizacji i trybie po s tępow ani a przed Tr y bunałem Kons tytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. po z. 2 393 ) Trybunał uma- rza postępowanie, j eżeli wy dan ie orzeczenia jest zbędne . Mając na uwadze, że w spraw ie o sygn. K 4 / 19 Trybunał Konsty t ucyjn y or z ekł , że a rt. 17 pkt 2 ustawy now el izując ej w za- kresie, w jakim wprowadził z mocą wsteczną art. 2 pkt 1 i 6 oraz art. 3 pkt 1 tej ust awy, jest OTK ZU A/2020 K 12/19 poz. 53 8 niezgodny z wy wodzoną z a r t. 2 Kon stytu cji zasadą nieretro akt y wności prawa (zasadą lex retro non agit ) , należało u morzyć postępowanie w niniejszej s p r awie ze w zgl ę du na zbędność wydania wyroku. Z przeds taw ionych wzg l ę dów Trybu nał Kon st ytucyjny pos tanowi ł jak w sentencji .