SK 20/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 8 grudnia 2017 r. Pozycja 81 POSTANOWIENIE z dnia 6 grudnia 2017 r. Sygn. akt SK 20/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska – przewodniczący Henryk Cioch Grzegorz Jędrejek Mariusz Muszyński – sprawozdawca Michał Warciński , po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2017 r., skargi konstytucyjnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. o zbadanie zgodności: 1) art. 745 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ępowania cywil- nego (Dz.U. z 2014 r. poz. 101) w zakresie, w jakim nie reguluje terminu do złożenia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego po- wstałych po zakończeniu postępowania głównego, a także nie precyzuje mo- mentu powstania kosztów, powodując tym samym błędną praktykę orzeczni- czą, a w związku z tym naruszenie zasady demokratycznego państwa praw- nego, zasady trójpodziału władzy oraz prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy z art. 2, art. 10 oraz art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 394 2 § 1 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie stanowi wprost o możliwości zaskarżenia postanowienia o zwrocie kosztów postępo- wania w postępowaniu zażaleniowym, co powoduje błędną praktykę orzecz- niczą, a w związku z tym naruszenie zasady poprawnej legislacji, prawa do zaskarżenia wydanego w sprawie orzeczenia i zasady dwuinstancyjności po- stępowania z art. 2, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie post ępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. OTK ZU A/2017 SK 20/17 poz. 81 2 UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 29 sierpnia 2016 r., słowacka spółka z ograniczoną od- powiedzialnością z siedzibą w B . (dalej : skarżąca) wystąpiła o stwierdzenie niezgodności: 1) art. 745 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 101; dalej: k.p.c., kodeks postępowania cywilnego) w zakresie, w jakim nie reguluje terminu do złożenia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczają- cego powstałych po zakończeniu postępowania głównego, a także nie precyzuje momentu powstania kosztów, co powoduje błędną praktykę orzeczniczą, a w związku z tym naruszenie zasady demokratycznego p aństwa prawnego, zasady trójpodziału władzy oraz prawa do spra- wiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy z art. 2, art. 10, i art. 45 Konstytucji, 2) art. 394 2 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim nie stanowi wprost o możliwości zaskarże- nia postanowienia o zwroci e kosztów postępowania w postępowaniu zażaleniowym, co po- woduje błędną praktykę orzeczniczą, a w związku z tym naruszenie zasady poprawnej legi- slacji, prawa do zaskarżenia wydanego w sprawie orzeczenia i zasady dwuinstancyjności po- stępowania z art. 2, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji. Skarżąca wniosła również o zwrócenie się do Sądu Apelacyjnego lub do Sądu Naj- wyższego o przekazanie akt sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego . 1.1. Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym: Skarżąca dostarczała oprogramowanie polskiej spółce na podstawie umowy licencyj- nej . Gdy spółka nie uiszczała opłat za korzystanie z oprogramowania, skarżąca wyłączyła dostęp do oprogramowania. Spółka wystąpiła z pozwem przeciwko skarżącej o rekompensatę szkody i utraconego zysku w związku z wyłączeniem systemu informatycznego przez skarżą- cą. Skarżąca w ramach powództwa wzajemnego wystąpiła z pozwem o zapłatę z tytułu korzy- stania z licencji na oprogramowanie, za co spółka nie zapłaciła. Postępowanie zakończyło się wyrokiem sądu Republiki Słowackiej, w którym skarżą- cej zasądzono żądaną kwotę. 22 maja 2015 r. Sąd Okręgowy w K . wydał postanowienie o nadaniu klauzuli wyko- nalności wyrokowi sądu Republiki Słowackiej. Spółka złożyła zażalenie od tego postanowie- nia, uzasadniając je tym, że stwierdzenie wykonalności wyroku sądu Republiki Słowackiej narusza podstawowe zasady polskiego prawa procesowego i materialnego. Skarżąca złożyła wniosek do komorn ika w K. o wszczęcie postę powania zabezpiecza- jącego. Postanowieniem z 3 lipca 2015 r. postępowanie zabezpieczające zostało zakończone wobec wykonania. Postanowienie to nie było zaskarżone. Komornik stwierdził jego prawo- mocność z dniem 30 lipca 2015 r. Ze względu na to, że dłużnikiem była spółka prowadząca działalność w całej Polsce, konieczne było prowadzenie postępowania zabezpieczającego przez kilku innych komorni- ków z różnych miast. W trakcie przeprowadzonych czynności zabezpieczających okazano pozostałym komornikom postanowienie o zakończeniu postępowania zabezpieczającego i ustalono koszty postępowania poszczególnych komorników. Wnioski o zasądzenie kosztów przeprowadzonych postępowań zabezpieczających zo- stały złożone do Sądu Apelacyjnego w K. W postanowieniu z sierpnia 2015 r. Sąd Apelacyjny oddalił wnioski jako przedwcze- sne, gdyż zawierały jedynie postanowienia komorników sądowych o ustaleniu kosztów po- stępowania, którym nie można nadać przymiotu prawomocności. OTK ZU A/2017 SK 20/17 poz. 81 3 Na to postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, które zostało odrzucone postanowie- niem Sądu Apelacyjnego w K. z września 2015 r. 20 listopada 2015 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o zasądzenie kosztów postępo- wa nia zabezpieczającego, przedkładając postanowienia komornika, które stały się prawomoc- ne. Postanowieniem z grudnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w K. oddalił wniosek, ze względu na występujące w nim rozbieżności między żądaniami a przedłożonymi dokumentami, a także ze względu na to, że niektóre wnioski nie mają przymiotu prawomocności albo zostały wnie- sione po wymaganym terminie. Skarżąca wniosła na to postanowienie zażalenie, które Sąd Apelacyjny w K. odrzucił postanowieniem z maja 2016 r. 1.2. Ostatecznym rozstrzygnięciem wskazanym przez skarżącą było postanowienie Sądu Apelacyjnego w K., wydane na podstawie art. 745 § 1 i art. 394 2 § 1 k.p.c. Sąd stwier- dził, że wnioski o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego złożone ponownie po zakończeniu postępowania głównego w drugiej instancji podlegały oddaleniu jako spóźnione, podczas gdy te same wnioski złożone jeszcze w trakcie trwania postępowania sąd oddalił jako przedwczesne, jednocześnie uznając, że na postanowienie w sprawie oddalenia wniosków o zabezpieczenie nie służy zażalenie zgodnie z art. 394 2 § 1 k.p.c. Zdaniem skarżącej, postępowanie było prowadzon e z zastosowaniem błędnej praktyki orzeczniczej, wynikając ej z nieprecyzyjnego unormowania art. 745 § 1 i art. 394 2 k.p.c. Wy- dane przez Sąd Apelacyjny postanowienie naruszyło zasadę poprawnej legislacji i zasadę bu- dowania zaufania do państwa (art. 2 Konstytucji), zasadę podziału i równowagi władzy (art. 10 Konstytucji), prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuza- sadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Kon- stytucji), prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji oraz zasa- dę dwuinstancyjności postępowania (art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji). 1.3. Skarżąca wskazała, że postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. wydawane w toku prowadzonej sprawy zostały wydane na podstawie art. 745 § 1 k.p.c. Przepis ten nie reguluje sytuacji, w których postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania zabezpieczającego stało się prawomocne po zakończeniu postępowania głównego w sprawie. W orzecznictwie utrwaliła się praktyka, zgodnie z którą sądy w takich sytuacjach stosują termin dwutygodniowy, analo- gicznie do dyspozycji art. 745 § 2 k.p.c. Zdaniem skarżącej, przyjęta przez sądy powszechna praktyka stosowania dwutygo- dniowego terminu, liczonego od dnia uprawomocnienia się postanowienia o ustaleniu przez komornika wysokości kosztów postępowania zabezpieczającego do zgłoszenia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego narusza prawo każdego do rozpozna- nia jego sprawy przez niezawisły oraz niezależny sąd oraz prawo do zaskarżenia postanowień wydanych w pierwszej instancji. Analogiczne stosowanie art. 745 § 2 k.p.c. nie pozwala na ustalenie momentu prawo- mocności postanowienia komorniczego przez żadną ze stron. O ile w sytuacji udzielenia za- bezpieczenia przed wszczęciem postępowania, sąd wyznacza termin do złożenia pisma wszczynającego, a upływ tego terminu wskazuje termin do złożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania zabezpieczającego, o tyle w sytuacji powstania kosztów postępowania zabez- pieczającego po zakończeniu postępowania głównego, strona nie jest w stanie ustalić terminu uprawomocnienia się postanowienia komornika o ustaleniu kosztów postępowania zabezpie- czającego. Postanowienie to może bowiem zostać zaskarżone przez każdą ze stron za pomocą skargi na czynności komornika. Skargę tę sąd rozpatruje na posiedzeniu niejawnym. Wydane przez sąd postanowienie jest zaskarżalne. Zatem z chwilą wydania przez sąd orzeczenia w OTK ZU A/2017 SK 20/17 poz. 81 4 wyniku rozpoznania zażalenia postanowienie komornika o ustaleniu kosztów postępowania staje się prawomocne. Termin złożenia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabez- pieczającego liczony jest od dnia wydania postanowienia, które może zostać doręczone stro- nie po upływie przyjętego w praktyce dwutygodniowego terminu do złożenia wniosku o za- sądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego. Skarżąca wskazała, że nie można dochować wymogu przedstawienia na postanowie- niu wzmianki komornika o prawomocności postanowienia, we wskazanym dwutygodniowym terminie. Komornik bowiem nada wzmian kę o prawomocności postanowien ia o ustaleniu kosztów postępowania zabezpieczającego dopiero po uzyskaniu przez niego postanowienia rozstrzygającego o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia skargi na czynności komorni- ka. Komornik ustalający wysokość kosztów postępowania zabezpieczające go, w wypadku złożenia przez którąś ze stron skargi na czynności komornika, do czasu doręczenia postano- wienia, nie wie, czy postanowienie to stało się prawomocne. Może to doprowadzić do tego, że wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego złożony przed zamknięciem postępowania głównego podlega oddaleniu jako przedwczesny (nie jest bowiem opatrzony wzmianką o prawomocności), natomiast ponown i e złożony wniosek o zasądzenie kosztów po uzyskaniu takiej wzmianki, podlega oddaleniu jako złożony po terminie. Wyżej opisana praktyka narusza prawo strony do dochodzenia roszczeń związanych z prowadzeniem postępowania zabezpieczającego, a więc prawo do sprawnego i rzetelnego rozpatrzenia jego sprawy, a także narusza zasadę dwuinstancyjności. 1.4. Podstawowym zarzutem skargi konstytucyjnej jest naruszenie prawa do sądu ze względu na brak regulacji w przepisach kodeksu postępowania cywilnego dotyczących termi- nu, w jakim należy złożyć wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego , w sytuacji g dy koszty te powstaną po wydaniu wyroku kończącego sprawę, a także brak regu- lacji wprost, mówiącej o chwili powstania kosztów w postępowaniu zabezpieczającym. W związku z brakiem odpowiedniej regulacji w przepisach prawa, ukształtowała się praktyka stosowa nia odpowiednio art. 745 § 2 k.p.c., a to nie pozwala na ustalenie dnia, od którego na- leży liczyć termin złożenia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego i przyjęcie momentu powstania tych kosztów. Z powodu braku precyzyjnego wskazania w art. 394 2 § 1 k.p.c., ukształtowała się prak- tyka orzecznicza naruszająca prawo do zaskarżenia orzeczeń sądów pierwszej instancji. W związku z tym, że art. 745 k.p.c. nie reguluje kompleksowo sytuacji powstałych w postępowaniu zabezpieczającym , powszechn a stała się praktyka, zgodnie z którą art. 745 § 2 k.p.c. stosowany jest przez analogię do kosztów zabezpieczenia powstałych po wydaniu orzeczenia kończącego w sprawie. Sądy powszechne , powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z 10 października 2013 r., sygn. akt III CZP 61/13, odrzucają możliwość zaskarżenia postanowienia o kosztach, gdy postanowienie to zostało wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie me- rytoryczne sądu pierwszej instancji. Orzeczenie Sądu Najwyższego należy uznać za wykład- n ię contra legem . 1.5. Skarżąca uznała, że wskazane przepisy naruszają zasadę demokratycznego pań- stwa prawnego (art. 2 Konstytucji). T reść i redakcja zaskarżonych przepisów są niepoprawne, niejasne i nieprecyzyjne. Narusza to zasadę poprawnej legislacji, a w szczególności wynikają- cą z niej zasadę określoności przepisów prawa i budowania zaufania do państwa. Art. 745 § 1 k.p.c. daje stronie prawo do złożenia wniosku o zasądzenie kosztów po- stępowania zabezpieczającego. Przepis ten jest jednak niepełny, gdyż nie wskazuje terminu, w jakim strona może złożyć wniosek o zasądzenie kosztów tego postępowania. OTK ZU A/2017 SK 20/17 poz. 81 5 Zgodnie z wykładnią językową przepisu, strona uprawniona jest do złożenia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego w każdym czasie, bez okre ślonego terminu. Sformułowanie „o kosztach postępowania zabezpieczającego później powstałych rozstrzyga na wniosek stron sąd, który udzielił zabezpieczenia”, nie pozwala na wyinterpre- towanie z przepisu żadnego terminu złożenia takiego wniosku. Jest to rażą co niesprawiedli- we. Z wykładni celowościowej art. 745 § 1 k.p.c. wynika , że koszty przeprowadzenia po- stępowania zabezpieczającego zaliczane są do kosztów postępowania głównego. Jednak umiejscowie nie odrębnych przepisów regulujących koszty postępowania zabezpieczającego skłania do przyjęcia, że koszty postępowania zabezpieczającego podlegają swoistym zasa- dom. Ma to związek z tym, że koszty te mogą powstać niezależnie od postępowania główne- go. Analizując art. 745 § 1 i 2 k.p.c. pod względem wykładni celowościowej, skarżąca stwierdziła, że nie sposób łączyć terminu wskazanego w § 2 omawianego przepisu z wypad- kiem, do którego odnosi się § 1 tego przepisu. W wypadku dwutygodniowego terminu okre- ślonego w § 2, łatwo jest określić początek biegu tego terminu, obie strony mają bowiem prawo uzyskania informacji o wyznaczonym przez sąd terminie złożenia pisma wszczynają- cego postępowanie główne, a jego upływ określa chwilę , od kt órej należy liczyć termin. W wypadku dwutygodniowego terminu liczonego od dnia uprawomocnia się orzeczenia, żad- na ze stron nie jest w stanie ustalić początku biegu tego terminu przed jego upływem, gdy postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania zabezpieczającego przez komornika zosta- nie zaskarżone. Skarżąca wskazała, że żadna z funkcjonujących wykładni prawa nie prowadzi do usta- lenia zasadnego terminu złożenia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpiecza- jącego powstałych po zakończeniu postępowania głównego. Stosowana przez sądy po- wszechne praktyka prowadzi do naruszenia zasady zaufan ia do państwa. Powyższe odnosi się również do zawartego w art. 745 § 1 k.p.c. zwrotu powstania kosztów. Z wykładni języko wej wynika , że koszty powstają w chwili ich wydatkowania, tj. z chwilą , w której strona zobowiązana była do ich uiszczenia. Oceniając a rt. 745 § 1 k.p.c. w świetle wykładni celowościowej, należy zauważyć, że regulacje dotyczące zasądzenia kosztów postępowania zabezpieczającego znajdują się w od rębnych przepisach kodeksu po- stę powania cywilnego, co potwierdza ich swoisty charakter. Skoro wy sokość kosztów postępowania zabezpieczającego należy do decyzji komor- nika, do chwili otrzymania postanowienia, strona nie jest w stanie przedstawić wysokości tych kosztów. Następstwem tego jest brak możliwości zasądzenia tych kosztów, mimo że strona zobowi ązana była do poniesienia znacznej części tych kosztów przed otrzymaniem postanowienia komornika o ustaleniu tych kosztów. Z uwagi na możliwość zaskarżenia tego postanowienia, wysokość kosztów może zostać odpowiednio zwiększ ona lub zmniejszona. W wypadku a rt. 745 § 1 k.p.c. adresat normy prawnej może mieć problem zarówno z ustaleniem terminu złożenia wniosku jak i złożeniem wniosku do właściwego sądu. Niepre- cyzyjność tego przepisu prowadzi do nieuzasadnionego poszerzenia zakresu działań oraz kompetencji org anu stosującego prawo, w następstwie czego dochodzi do naruszenia konsty- tucyjnych wolności i praw adresata normy prawnej na skutek wykładni przepisu dokonanej przez organ stosujący prawo. Odnoszą c się do art. 394 2 § 1 k.p.c. skarżąca wskazała, że omawiany przepis został wprowadzony na skutek orzeczenia TK z 2 czerwca 2010 r., sygn. SK 38/09. Biorąc pod uwagę całość przepisu, jego wykładnia językowa budzi poważne wątpli- wości, które w praktyce prowadzą do interpretacji naruszającej podstawowe prawa i wolnoś ci jednostki zagwarantowane w Konstytucji. OTK ZU A/2017 SK 20/17 poz. 81 6 Wątpliwość budzi sformułowanie : „ z wyjątkiem postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia (…)”. Ustawodawca nie precyzuje, czy powyższe wykluczenie odnosi się tylko do tzw. postanowień wpadkowych, które były już przedmiotem zażalenia, czy też do całości postępowania , tj. postanowień głównych, które wydawane są w wyniku rozpoznania zażalenia co do istoty sprawy. Stosując wykładnię językową omawianego przepisu, można dojść do różnych wniosków. Pierwszy z nich pozwala przyjąć, że postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego mają charak- ter akcesoryjny i nie mogą być traktowane jako wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Drugi z wniosków prowadzi jednak do odmiennej interpretacji, mianowicie jeżeli uzna się, że zarówno postanowienie główne jak i postanowie- nie rozstrzygające o kosztach procesu wydane są w wyniku rozpoznania zażalenia, to zgodnie z art. 394 2 § 1 in fine k.p.c. , zażalenie na postanowienie rozstrzygające o kosztach procesu nie przysługuje. Jeśli chodzi o wykł adni ę celowościową wskazać należy, że ustawodawca, wprowadza- jąc art. 394 2 § 1 k.p.c, miał na celu stworzenie możliwości zaskarżenia postanowień są du do- tyczących kwestii wymienionych w tym przepisie. Rozwiązanie wprowadzone w art. 394 2 § 1 k.p.c. miało na celu utrzymanie konstytucyjnej zasady zaskarżalności postanowień i dwuin- stancyjności postępowania. Rażąco niesprawiedliwe jest interpretowanie oweg o przepisu w sposób, który pozwala na zaskarżenie postanowień o kosztach postępowania odwoławcze- go w wypadku procesu, tj. w wyniku rozpoznania apelacji, natomiast nie pozwala na zaskar- żenie postanowienia o kosztach postępowania drugiej instancji, w wypadku postępowania nieprocesowego, tj. w wyniku rozpoznania zażalenia. Regulacje zawarte w kwestionowanym przepisie wywołują trudności interpretacyjne, jeśli chodzi o ustalenie zakresu jego zastoso- wania i znaczenia zastosowanych w nim terminów. Skarżąca wskazuje na nieprecyzyjność oraz niespójność art. 394 2 § 1 k.p.c., mogące prowadzić do różnych interpretacji, a w konse- kwencji naruszenia podstawowych zasad i wolności konstytucyjnych. Skonstruowanie przepisu, którego druga część pozostaje w zasadzie w sprzecznoś ci z jego podstawowymi założeniami narusza zasadę prawidłowej legislacji oraz zasadę zaufania do państwa. 1. 6. Skarżąca uznała, że niewskazanie w art. 745 § 1 k.p.c. terminu , w jakim możliwe jest złożenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego, doprowadził o do stosowania przez sądy powszechne dwutygodniowego terminu liczonego od momentu uprawomocnienia się postanowienia komornika ustalającego koszty postępowania zabezpie- czającego. Stosowanie przez sądy powszechne terminu mającego skut ki terminu ustawowego, bez wyraźnej podstawy prawnej , narusza zasadę podziału władzy wyrażoną w art. 10 Konsty- tucji. 1.7. Zdaniem skarżącej, wskazane przepisy naruszają prawo do sądu (art. 45 Konsty- tucji). Udzielenie zabezpieczenia jest jednym ze sposo bó w dochodzenia i obrony praw. Jeżeli zabezpieczenie zostanie przez sąd uznane za środek niezbędny do celowego dochodzenia praw, strona przegrana winna ponieść koszty związane z jego zastosowaniem. Koszty takie przyznawane są wyłącznie na żądanie uprawnioneg o. Postępowanie zabezpieczające jest w zasadzie w pełni uregulowane w przepisach ko- deksu postępowania cywilnego. Art. 745 k.p.c. określa zasady zasądzenia kosztów postępo- wania zabezpieczającego. Wadą regulacji jest to, że nie określa terminu, w jakim powin ien zostać złożony wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego, powstałych po wydaniu przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Przepis ten nie precy- zuje w pełni momentu, w którym można uznać, że koszty te faktycznie powstały. Prowadzi to do sytuacji naruszających w sposób istotny prawo strony do sądu. OTK ZU A/2017 SK 20/17 poz. 81 7 W orzecznictwie podkreśla się, że warunkiem skutecznego dochodzenia kosztów po- stępowania zabezpieczającego prowadzonego przez komornika jest również ich ustalenie przez organ egzekucyjny. Przyjmuje się, że koszty powstają z chwilą ich wydatkowania, ostatecznie z chwilą, z jaką zostało wydane postanowienie o ustaleniu wysokości tych kosztów. Art. 745 § 1 k.p.c. nie reguluje precyzyjnie chwili powstania kosztów. Skarżąca wskazała, że koszty wynikłe z przeprowadzonego postępowania zabezpieczającego charakteryzują się szczególnym unor- mowaniem. Wysokość tych kosztów jest ustalana każdorazowo przez komornika, jednak to sąd jest uprawniony do przyznania tych kosztów lub ich odmowy. Specyf ika zasądzenia kosztów postępowania zabezpieczającego związana jest z chwilą ich powstania. Brak precyzyjnej regulacji co do chwili powstania kosztów postępowania za- bezpieczającego i terminu złożenia wniosku o ich zasądzenie prowadzi do absurdalnych sytu- acji. Powszechna praktyka s ądów w zakresie zasądzania kosztów postęp owania zabezpiecza- jącego sprawdza się wyłącznie wobec standardowych sytuacji , tj. takich, gdy koszty te nie są znaczne, a postanowienie komornika o ich ustaleniu nie jest zaskarżane. Gdy pos tanowienie komornika zostaje zaskarżone przez wniesienie skargi na czynności komornika, a następnie sąd odrzuci skargę postanowieniem, a strona złoży zażalenie na wydane postanowienie , jest inaczej. W takim w ypadku postanowienie komornika staje się prawomo cne z chwilą wydania postanowienia przez sąd w drugiej instancji, co do zasady na posiedzeniu niejawnym. Zatem postanowienie komornika o ustaleniu kosztów postępowania zabezpieczającego staje się pra- womocne z dniem wydania postanowienia sądu w drugiej instancji oddalającego zażalenie strony na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi na czynności komornika, o czym strona dowiaduje się dopiero po doręczeniu jej tego postanowienia. Wysoce prawdopodobne jest więc, że postanowienie zostanie doręczone stronie już po upływie praktykowanego przez sądy terminu złożenia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego. To powo- duje, że strona jest pozbawiona możliwości zainicjowania postępowania w sprawie zasądze- nia kosztów postępowania zabezpieczającego. Ska rżąca wskazała, że ingerencji w konstytucyjną zasadę prawa do sądu na gruncie omawianych przepisów poszukiwać należy nie w samym zastosowaniu terminu do z łożenia wniosku, ale w braku ustawowej regulacji uprawniającej do jego stosowania. Niedopuszczal- ne jest stosowanie , bez wyraźnej podstawy ustawowej, ograniczeń mających wpływ na prawo strony do sądu . W aktualnym stanie prawnym ustawodawca zdecydował się na uregulowanie przepi- sów dotyczących kosztów postępowania zabezpieczającego, jednak pominął w nich istotną specyfikę powstania i zasądzania tychże kosztów. Powszechna praktyka budzi poważne za- strzeżenia co do zgodności z podstawowymi zasadami prawa do sądu zagwarantowanymi w Konstytucji. 1.8. Skarżąca zarzuciła kwestionowanym przepisom naruszenie zasady zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji oraz zasady dwuinstancyjności postępo- wania (art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji). W art. 394 2 § 1 k.p.c. nie ma precyzyjnego wskazania, że zażalenie poziome przysłu- guje również na postanowienia. To narusza podstawowe zasady strony określone w art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji. Zostały przywoła ne następujące ar gumenty: Art. 394 2 k.p.c. został wprowadzony ustawą z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywi lnego (Dz. U. Nr 138, poz. 806), na skutek wyroku TK o sygn. SK 38/09 , w którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 394 1 § 2 k.p.c. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia sądu drugiej instancji oddala- jącego wniosek o wyłączenie sędziego złożony w postępowaniu przed sądem drugiej instan- cji. Ustawodawca w uzasadnieniu projektu nowelizacji nie dokonywał rozróżnienia na postę- OTK ZU A/2017 SK 20/17 poz. 81 8 powanie wywołane wniesieniem apelacji oraz postępowanie toczące się na skutek zażalenia. Odwoływanie się przez Sąd Najwyższy do okoliczności, że rozstrzygnięcie o kosztach postę- powania zażaleniowego zapada zawsze na skutek przeprowadzenia postępowania zażalenio- wego nie powinno mieć znaczenia dla możliwości zaskarżenia postanowienia sądu drugiej instancji co do kosztów procesu. Rozróżnienie kosztów postępowania ze względu na postępow anie apelacyjne czy zaża- leniowe nie było intencją ustawodawcy, a jedynie brak precyzyjnego sformułowania art. 394 2 § 1 k.p.c. doprowadził do błędnego interpretowania przepisu, powodując stosowanie go z naru- szeniem podstawowego prawa strony do zaskarżenia orzeczeń. Stosowana przez sądy powszechne praktyka orzecznic za narusza prawa i wolności stron postępowania. Nieprecyzyjne określenie treści art. 394 2 § 1 k.p.c. doprowadziło do za- stosowania przez Sąd Najwyższy wykładni contra legem , która stosowana jest przez sądy powszechne jako stała praktyka. 1.9. W piśmie z 25 października 2016 r. skarżąca uzupełniła skargę i wyjaśniła, że w w ypadku wniosku o stwierdzenie niezgodności art. 745 § 1 k.p.c. z art. 45 Konstytucji łą- czy naruszenie swoich praw ze sposobem interpretacji przepisu wskazanym w u chwale Sądu Najwyższego z 14 listopada 2013 r., sygn. akt III CZP 70/12, w zakresie, w jakim Sąd Naj- wyższy stwierdza, iż wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego powsta- łych po zakończeniu postępowania głównego powinien zostać zgłoszony w terminie 2 tygo- dni od dni a uprawomocnienia się postanowienia komornika ustalającego koszty postępowania zabezpieczającego. W w ypadku wniosku o stwierdzenie niezgodności art. 745 § 1 k.p.c. z art. 45 Konsty- tucji, skarżąca wyjaśniła, że jej prawa zostały naruszone przez brak możliwości skutecznego wniesienia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego. Brak sprecyzo- wania pojęcia powstania kosztów spowodował, że wniosek o zasądzenie kosztów postępowa- nia przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie podle gał oddaleniu jako przedwczesny. Z kolei brak wskazania terminu złożenia wniosku o zasądzenie kosztów po- stępowania zabezpieczającego po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie uniemożliwił skarżącej skuteczne wniesienie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego już po wydaniu orzeczenia co do postępowania głównego. Opisany w skardze stan faktyczny obrazuje, że skarżąca podjęła wszelkie możliwe środki zmierzające do skutecznego wniesienia wniosku o zasądzenie kosztów postępowan ia zabezpiec zającego, a tym samym doprowadzenia do merytorycznego rozpoznania jej wniosku, z jednoczesnym dochowaniem należytej staranności w dochodzeniu swoich praw. Sąd Apelacyjny w K. konsekwentnie odrzucał wnioski złożone po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie główne, nie odnosząc się do nich merytorycznie. Skoro wnioski złożone przed wydaniem orzeczenia głównego uznane są za przedwczesne, a art. 745 § 1 k.p.c. nie określa terminu, w jakim należy złożyć wniosek o zasądzenie kosztów postępowa- nia z abezpieczającego powstałych po wydaniu orzeczenia co do postępowania głównego, strona nie była w stanie określić „czasu”, w jakim należy skutecznie złożyć wniosek o zasą- dzenie kosztów postępowania. Wydanie przez Sąd Apelacyjny w K. postanowień odrzucają- cyc h wnioski skarżącej naruszyło jej prawo do jawnego i sprawiedliwego rozpoznania jej sprawy. Prawa skarżącej zostały naruszone z powodu braku możliwości zachowania terminu do wniesienia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego powstałych po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Zgodnie z opisanym stanem fak- tycznym, skarżąca nie została poinformowana o terminie uprawomocnienia się postanowienia o ustaleniu kosztów postępowania zabezpieczającego. Postanowienia komornika o ust aleniu kosztów postępowania zabezpieczającego zostały zaskarżone, a w przypadku złożenia skargi OTK ZU A/2017 SK 20/17 poz. 81 9 na czynności komornika akta komornicze są przekazywane do sądu, w związku z czym ko- mornik do chwili otrzymania akt postępowania z sądu nie był w stanie określić , czy postano- wienie o zasądzeniu kosztów postępowania zabezpieczającego jest prawomocne. Powyższe doprowadziło do braku możliwości złożenia przez skarżącą wniosku w stosowanym przez sądy dwutygodniowym terminie, co naruszyło prawo skarżącej do sprawiedliwe go i jawnego rozpatrzenia jej sprawy. Odnosząc się do wniosku o stwierdzenie niezgodności art. 394 2 § 1 k.p.c. z art. 78 Konstytucji, skarżąca wskazała, że łączy naruszenie swoich praw ze sposobem rozumienia tych przepisów wskazanym w uchwale Sądu Najwyższego z 10 października 2013 r., sygn. III CZP 61/13, w zakresie, w jakim Sąd Najwyższy stwierdza, iż na postanowienie sądu dru- giej instancji w przedmiocie orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego zażalenie nie przysługuje. Skarżąca wyjaśniła, że jeś li chodzi o art. 394 2 § 1 k.p.c. z art. 78 Konstytucji jej prawa zostały naruszone ze względu na brak możliwości zaskarżenia postanowienia o oddaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego, które to postanowienie zo- stało wydane w ramach postępowania toczącego się na skutek zażalenia na postanowienie wydane co do istoty sprawy, jednak samo postanowienie o odrzuceniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego wydane było po raz pierwszy, a więc winno podle- gać kontroli zgodnie z art. 78 Konstytucji. Błędna interpretacja art. 394 2 § 1 k.p.c., która sta- nowi stałą, powtarzalną praktykę odczytywania tego przepisu spowodowała niemożność za- skarżenia postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. Narusz yło to prawo skarżącej do zaskarża- nia decyzji i orzeczeń. 2. W piśmie z 25 września 2017 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w postępowaniu. 3. Marszałek Sejmu do dnia wydania postanowienia nie zajął stanowiska. 4. Prokurator Generalny do dnia wydania postanowienia nie zajął stanowiska. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. W złożonej do Trybunału skardze konstytucyjnej, spółka z ograniczoną odpowie- dzialnością (dalej : skarżąca) zakwestionowała konstytucyjność: 1) art. 745 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim nie reguluje terminu do złożenia wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego powstałych po za- kończeniu postępowania głównego, a także nie precyzuje momentu powstania kosztów, co powoduje błędną praktykę orzeczniczą, a w związku z tym naruszenie zasady demokratycz- nego państwa prawnego, zasady trójpodziału władzy oraz prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy, 2) art. 394 2 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim nie mówi wprost o możliwości zaskarżenia postanowienia o zwrocie kosztów postępowania w postępowaniu zażaleniowym, co powoduje błędną praktykę orzeczniczą, a w związku z tym naruszenie zasady poprawnej legislacji , a także naruszenie prawa do zaskarżenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz zasady dwuin- stancyjności postępowania. OTK ZU A/2017 SK 20/17 poz. 81 10 Jako wzorce kontroli zostały wskazane art. 2, art. 10 i art. 45 Konstytucji w odniesie- niu do zarzutu pierwszego i art. 2, art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji w odniesieniu do zarzu- tu drugiego. 2. Ze względu na sposób sformułowania zaskarżenia i niektóre przywołane przez skar- żącą wzorce kontroli, Trybunał Konstytucyjny rozważył, czy nie istnieją ujemne przesłanki procesowe, które uniemożliwiałyby dalsze prowadzenie postępowania. Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że okoliczność, iż skardze konstytucyjnej został nadany bieg w toku wstępnej kontroli, nie przesądza o tym, czy nadaje się ona do meryto- rycznego rozpoznania. Podczas wstępnej kontroli Trybunał dokonuje bowiem oceny formal- nych wymogów, warunkujących nadanie pismu procesowemu dalszego biegu. We wstępnej kontroli nie dokonuje się jednak oceny merytorycznej skargi. Nie m ożna też decydować, czy istnieją przesłanki umorzenia postępowania, o których mowa w art. 59 ustawy z dnia 30 listo- pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072). Trybunał Konstytucyjny może na każdym etapie postępowania badać , czy nie zaistnia- ła któraś z ujemnych przesłanek postępowania skutkująca obligatoryjnym umorzeniem postę- powania (zob. np.: postanowienia z: 14 grudnia 1999 r., sygn. SK 15/99, OTK ZU nr 7/1999, poz. 169; 20 marca 2002 r., sygn. K 42/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 21; 21 marca 2000 r., sygn. SK 6/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 66; 5 grudnia 2001 r., sygn. K 31/00, OTK ZU nr 8/2001, poz. 269; 28 października 2002 r., sygn. SK 21/01, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 78; 30 maja 2007 r., sygn. SK 67/06, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 64). 3. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konst ytucji, „Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub pra- wa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Try- bunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu norma- tywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji”. Z przepisu tego wynika istota skargi konstytucyjnej. Może być ona wniesiona przez podmiot, któremu na podstawie Konstytucji przysługują określone wolności i prawa składające się na konstytucyjny status jednostki. Skarga może dotyczyć jedynie zgodności z Konstytucją usta- wy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji pu- blicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określo- nych w Konstytucji. Skarga nie może więc odnosić się do nieprawidłowości i wad orzeczeń sądowych czy decyzji administracyjnych oraz do procedury ich wydawania. Punktem odnie- sienia podczas rozpatrywania skarg konstytucyjnych (wzorcem kontroli) mogą być zatem tylko przepisy Konstytucji wskazujące na konkretne wolności i prawa konstytucyjne. 4. W rozpatrywanej skardze wątpliwość budzą wskazane przez skarżącą niektóre wzor- ce kontroli (art. 2 i art. 10 Konstytucji) oraz to, że w obu sformułowanych zarzutach (tj. doty- czących art. 745 § 1 i art. 394 2 § 1 k.p.c.) kwestionuje ona wykładnię skarżonych przepisów, braki ujawnione w tych przepisach, powszechną praktykę sądów w związku z określoną in ter- pretacją przepisów i brakami legislacyjnym. Ponadto wielokrotnie skarżąca podkreśla, że to ostateczne postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. naruszyło jej konstytucyjne wolności i pra- wa. Stwierdza, że działania sądu w oparciu o błędną praktykę wzorowaną n a orzecznic twie Są- du Najwyższego ingerowały w jej prawa. Tak sformułowane zarzuty, a następnie rozwijane na ich podstawie argumenty za nie- konstytucyjnością, pokazują, że głównym problemem w sprawie jest wykładnia i stosowanie przepisów prawa, a także próba wykreowania określonych norm w zakresie postępowania OTK ZU A/2017 SK 20/17 poz. 81 11 w sprawie zabezpieczenia kosztów postępowania. Skarżąca przyznaje, że w różnych stanach faktycznych przyjęte założenia mogą prowadzić do różnych rezultatów. 5. Trybunał przypomniał, że w trybie skargi konstytucyjnej nie może oceniać konsty- tucyjności aktów stosowania prawa. W pewnych wypadkach dopuszcza się jednak kontrolo- wanie norm prawnych w takim rozumieniu, które im nadała utrwalona, powszechna i stała wykładnia sądowa (zob. postanowienie z 28 czerw ca 2017 r., sygn. SK 20/16, OTK ZU A/2017, poz. 52 i przywołane tam orzecznictwo). W wypadku, gdy utrwalony i jednolity sposób stosowania prawa , w sposób bezsporny ustalił wykładnię danego przepisu, to przedmiotem kontroli konstytucyjności może być nor- ma p rawna odtworzona z danego przepisu zgodnie z ustaloną praktyką (zob. postanowienie z 19 lipca 2005 r., sygn. SK 37/04, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 87). Wykazanie zależności między sferą stosowania i stanowienia prawa wymaga jednak każdorazowego stwierdzenia, czy rzeczywiście mamy do czynienia z powtarzalną i po- wszechną wykładnią określonego przepisu. Jeśli tych okoliczności nie można ustalić i wska- zać odpowiednich argumentów, to nie można poddać kontroli zaskarżonych przepisów tylko dlatego, że organ stosujący prawo dokonał ich określonej wykładni, która budzi wątpliwości konstytucyjne (zob. postanowienie z 21 września 2005 r., sygn. SK 32/04, OTK ZU nr 8/A/2005, poz. 95). Skarżąca, mimo że w uzasadnieniu skargi wielokrotnie powoływała się na utrwaloną praktykę stosowania kwestionowanych przepisów, nie wykazała utrwalonej, powszechnej i stałej wykładni sądowej w tym zakresie. Wyjaśnienia skarżącej dotyczą pewnego problemu systemowego związanego z zasadami ustalania i zasądzania kosztów postępowania zabezpie- czającego. Zagadnienie to nie może być przedmiotem skargi konstytucyjnej, bo Trybunał ocenia normy w trybie kontroli konkretnej. Skarżąca stwierdziła, że kwestionuje art. 745 § 1 k.p.c. w rozumieniu przyjętym w uchwale Sądu Najwyższego z 14 listopada 2012 r., sygn. akt III CZP 70/12 (OSNC nr 4/2013, poz. 46) . Chodzi o to, że Sąd Najwyższy uznał, iż wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zabezpieczającego powstałych po zakończeniu postępowania głównego powi- nien zostać zgłoszony w terminie 2 tygodni od dnia uprawomocnienia się postanowienia ko- mornika ustalającego koszty postępowania zabezpieczającego. Ponadto wyjaśniła, że zaskarżyła art. 394 2 § 1 k.p.c. w rozumieniu, o którym mowa w uchwale Sądu Najwyższego z 10 października 2013 r., sygn. akt III CZP 61/13 (OSNC nr 6/2014, poz. 58) , a mianowicie w zakresie, w jakim Sąd Najwyższy stwierdza, iż na posta- nowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie orzeczenia o kosztach postępowania zażale- niowego zażalenie nie przysługuje. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w istocie to nie te normy, które zostały wyra- żone w uchwałach Sądu Najwyższego stanowiły dla skarżącej problem konstytucyjny. Skar- żąca wyraźnie zwracała bowiem uwagę na określone wady stosowania kwestionowanych przepisów przez sąd, a punkt em odniesienia uczy niła działanie sądu w swojej sprawie. Źródła niekonstytucyjności dopatrywała się w stosowaniu norm prawnych, w tym w ich wykładni, a nie w brzmieniu tych norm. Nie wskazała też , jak brzmienie norm wpływa na naruszenie jej konstytucyjnych wolności i praw. W uzasadnieniu przedstawiła różne rodzaje wykładni skar- żonych norm i podkreślała, że to może się przełożyć na różne ich zastosowanie. Z powyższego wynika, że przedmiotem skargi konstytucyjnej skarżąca uczyniła nie- zgodność z Konstytucją wykładni przepisów i ich stosowania , a to oznacza, że wydanie wy- roku w tej sprawie jest niedopuszczalne. 6. Skarżąca postawiła też zarzut niekonstytucyjności przepisów wskazanych w skardze w zakresie, w jakim odpowiednio nie reguluje terminu złożenia wniosku o zasądzenie kosztów OTK ZU A/2017 SK 20/17 poz. 81 12 postępowania zabezpieczającego powstałych po zakończeniu postępowania głównego , i w za- kresie, w jakim nie mówi się wprost o możliwości zaskarżenia postanowienia o zwrocie kosz- tów postępowania w postępowaniu zażaleniowym. Wobec tego Trybunał przypomniał, że przedmiotem skargi nie może być brak okre- ślonej regulacji prawnej (zob. wyrok z 13 stycznia 2004 r., sygn. SK 10/03, OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 2). Takie ograniczenie zakresu przedmiotowego skargi wynika z istoty pol- skiego modelu skargi konstytucyjnej. Ma to znaczenie przy ocenie możliwości merytoryczne- go rozpoznania skargi, gdyż często prawa jednostki naruszane są nie przez sam akt norma- tywny, ale przez akt jego stosowania. W takich w ypadkach Trybunał nie jest jednak władny wydać wyroku w sprawie. Nawet gdy dochodzi do określonych naruszeń, nie rozpatruje on merytorycznie spraw, jeśli źródłem niekonstytucyjności nie są przepisy, lecz ich praktyczna interpretacja (zob. postanowienie z 10 maja 2005 r., sygn. SK 46/03, OTK ZU nr 5/A/2005, poz. 55). Trybunał nie kontroluje określonych zaniechań i braków legislacyjnych, nawet gdyby dane rozwiązania były zasadne czy pożądane. Gdyby to uczynił wkroczyłby w kompetencje władzy prawodawczej, w szczególności ustawodawczej w w ypadku orzekania w sprawie ustaw (por. wyrok z 23 lutego 2017 r., sygn. K 2/15, OTK ZU A/2017, poz. 9 i przywołane tam orzecznictwo). W określonym zakresie w orzecznictwie Trybunału dopuszcza się orzekanie w spra- wach tzw. pominięć prawodawczych. Trybunał wyjaśniał, że „Zarzut niekonstytucyjności może więc dotyczyć zarówno tego, co ustawodawca w danym akcie unormował, jak i tego, co w akcie tym pominął, choć postępując zgodnie z Konstytucją powinien był unormować” (orzeczenie z 3 grudnia 1996 r., sygn. K 25/95, OTK ZU nr 6/1996, poz. 52 ). Trybunał stoi na stanowisku, że „parlamentowi przysługuje szerokie pole decyzji, jakie dziedziny unormować, jeśli jednak decyzja taka zostanie podjęta, regulacja danej materii musi zostać dokonana z po- szanowaniem wymagań konstytucyjnych” ( wyrok z 13 czerwca 2011 r., sygn. SK 41/09, OTK ZU nr 5/A/2011, poz. 40). Zdaniem Trybunału, w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z pominięciem pra- wodawczym. Z uzasadnienia skargi konstytucyjnej nie wynika, jakie rozwiązanie prawne byłoby właściwe jako odpowiedź na zarzuty sk arżącej. To znaczy, że nie zostało wykazane, że określone braki regulacji prawnej przesądzają o nie konstytucyjności skarżonych norm. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że określony kształt regulacji byłby takim, który ustawo- dawca powinien był unormować w danym akcie. Dokonanie ustaleń w tym zakresie jest sferą zastrzeżoną dla ustawodawcy. To powoduje, że także z powodu kwestionowania określonych braków legislacyjnych orzekanie merytoryczne w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne. 7. Niezależnie od wyżej wskazanych uwag, o niedopuszczalności orzekania decydują też niektóre wskazane w skardze konstytucyjnej wzorce kontroli. Nie można tu mówić o przypadkowym ich powołaniu czy wskazaniu uzupełniającym i pomocniczym. Skarżąca świadomie przywołała art. 2 i art. 10 Konstytucji. Zwłaszcza art. 2 Konstytucji uczyniła pod- stawą argumentacji za niekonstytucyjnością wskazanych regulacji. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał, że właściwym wzorcem kontroli w przypadku skargi konstytucyjnej nie mogą być normy ogólne określające zasady ustrojowe i normy adresowane do ustawodawcy, narzucające mu pewien sposób regulowania dziedzin życia (zob. np. posta- nowienie z 26 listopada 2009 r., sygn. SK 7/08). Główne argumenty skarżącej opierają się na naruszeniu prz ez wskazane normy zasady p oprawnej legislacji wynikającej z art. 2 Konstytucji, co prowadzi do wadliwej wykładni i praktyki stosowania prawa przez sądy. Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że w w ypadku skargi konstytucyjnej, art. 2 Konstytucji może być samoistnym wzorcem kontroli konstytucyjności wyjątkowo, gdy skar- OTK ZU A/2017 SK 20/17 poz. 81 13 żący wywodzi z niego określoną wolność lub prawo konstytucyjne. Zatem nie chodzi o to, że można przywołać art. 2 Konstytucji, ponieważ prawa człowieka doznały naruszenia ze względu na uchybienia zasadom wynikającym z art. 2 Konstytucji (np. poprawnej legislacji). Przywołanie art. 2 Konstytucji jako wzorca kontroli polega na tym, że w razie braku wyraź- nego przepisu Konstytucji wyrażającego daną wolność lub prawo jednostki, taką wolność czy takie pr awo można próbować wywieść z jej art. 2. Skarżąca może się też w ramach skargi konstytucyjnej odwołać do jednej z zasad wy- rażonych w art. 2 Konstytucji dla uzupełnienia i wzmocnienia argumentacji dotyczącej naru- szenia praw i wolności statuowanych w innym przepisie konstytucyjnym. W takim przypadku art. 2 Konstytucji będzie pełnić funkcję pomocniczego wzorca kontroli, występującego w powiązaniu z innym przepisem konstytucyjnym (zob. np. wyrok z 28 października 2010 r., sygn. SK 19/09, OTK ZU nr 8/A/2010, po z. 83 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie skarżąca nie wyjaśniła, jakie wolności i prawa wywodzi z art. 2 Konstytucji. Nie uczyniła też z tego przepisu wzorca pomocniczego. W uzasadnieniu wskaza- ła przede wszystkim, że kwestionowane rozwiązan ia prawne w skarżonym zakresie naruszają ogólne zasady ustrojowe, w tym przede wszystkim zasadę zaufania do państwa oraz zasadę określoności prawa. Skoro te zasady nie mogą być samoistnym wzorcem kontroli w postępo- waniu zainicjowanym skargą konstytucyjną, postępowanie należało w tym zakresie umorzyć. Powyższe uwagi należy odnieść także do przywołanego jako wzorzec art. 10 Konsty- tucji, wyrażającego zasadę podziału i równowagi władzy. Skarżąca nie wyjaśniła, jaką wol- ność i prawo konstytucyjne wywodzi z tego przepisu. Ze względu na to, że regulacja ta doty- czy zasady ustrojowej, Trybunał Konstytucyjny uznał, że także art. 10 Konstytucji nie mógł być w tej sprawie adekwatnym wzorcem kontroli. 8. Podsumowując, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w niniejszej sk ardze przed- miotem kontroli uczyniono: po pierwsze, określone zaniechania legislacyjne i po drugie, moż- liwe sposoby wykładni i stosowania wskazanych norm. Ponadto główna argumentacja skar- żącej dotycząca niekonstytucyjności kwestionowanych regulacji opierała się na odniesieniu do zasady demokratycznego państwa pr awnego, a zwłaszcza wynikającej z niej zasady po- prawnej legislacji, i wskazywaniu właściwej wykładni norm. Trybunał Konstytucyjny nie może zastępować ustawodawcy i uzupełniać braków i niespójności regulacji prawnych. Nie może też na podstawie skargi konstytucyjnej weryfi- kować czynności procesowych dokonywanych przez sąd, który wydał ostateczne rozstrzy- gnięcie w sprawie skarżącej , i przesądzać o tym, jak dane regulacje powinny być stosowane. Ze względu na wyżej wskazane okolicznośc i Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.