SK 34/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 26 lipca 2023 r. Pozycja 65 POSTANOWIENIE z dnia 28 czerwca 2023 r. Sygn. akt SK 34/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski Justyn Piskorski – sprawozdawca Juli a Przyłębska J akub Ste lina , po roz poznaniu , na posied z e n iu niejawnym w dniu 28 czerwca 2023 r. , skargi konstytucyjnej P . K . o zbadanie zgodności: art. 305 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1 997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ) w zakresie, w jakim przewiduje odpo wiedz ialno ść karną za wejście w por ozumienie z inną osobą i nie zachowuje wymaganej precyzji określenia znamion czyn u zagrożonego karą, z art. 42 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a : umorzyć postępowanie. Orze czeni e zapadło większością gło sów . UZAS ADNIENI E I 1. W skardze konstytucyjnej z 3 sierp nia 2020 r. (data nadania : 4 sierpnia 2020 r. ) P . K . (dalej: skarżąc y ), reprezent owan y przez pełnomocnika z wybor u, wniósł o stwierdzeni e, że art. 305 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – K odeks karny (Dz . U. Nr 88, poz. 553 ; da- lej: k.k. ) w zakresie, w jakim przewiduje odpowiedzialność karną za wejście w porozumienie z inną osobą i ni e zac h owuje wymaganej precyzji określ enia znamion czyn u zagrożon ego k arą , jest niezgodny z a rt. 42 ust. 1 w związku z art. 2 K onstytucji . 1. 1. Skarga konstytucyjna zos tała wni esiona n a gruncie następującego stanu faktycz- nego: Skarżący zost ał oskarżony o t o, ż e w cz e rwcu 2014 r . , działając w celu osiągnięcia ko- rzyści mająt k owej przez inny podmiot w związku z organ izowanym prze z Urząd Mar szał- OTK ZU A/2023 SK 34/21 poz. 65 2 kowski przetargiem nieograniczonym na p rzeprowadzenie kampanii medialno - wizua lnej na terenie województwa w wybranych miast a ch regionu wszedł w p orozumieni e z inną osobą w ten sposób, że u zyskał od niej wypełniony f ormula rz ofe rtowy zawierają cy m.in. propon o- waną cenę wyższą za wykonani e wyżej opisanej usługi i następnie pr zedst awi ł go jako ofertę podmiotu , które go był prz edsta w icielem w ramach ww. zamówienia publ icznego, przy tym przywołany i nny podmiot złożył ofertę o niż sz ej ceni e, co umożli wi ło mu uzyskanie tego za- mówienia i czym działał na szkodę Urzędu M arsza łkowskiego i Skarbu Pa ństwa, tj. o czyn z art. 305 § 1 k.k . Sąd r ejonowy wyrokiem z 26 li pca 2019 r. , rozpoznając sprawę w wyniku jej uchyle- nia do ponownego rozpo znania po wcześniej sz e j a pelacji prokuratora, uznał skarżącego za win nego popełni enia zarzuca n ego mu czynu . Sąd o kręgowy , wyrokiem z 3 lutego 2020 r. utr zymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancj i . 1.2. W ocenie skarżącego, zas karżony przepis n arusza jego konst ytuc yjne prawo do podlegania pod prz epis ustawy karnej, który dostatecznie precyzuje znami ona czynu zabro- n ionego , wyrażone w art . 42 ust. 1 w związ ku z a rt . 2 Konstytucji . Skar ż ący podniósł, że norma wyrażona w a rt. 30 5 § 1 k.k. jest niepre cyzyjna i stwarza możliwość arb it ralnej oceny przez organ y ścigania or a z organy orzekające znamienia ,,wchodzi w porozumienie z inną osob ą ” . Według niego , „ [ n ] orma praw a karnego, która posługuje się pojęciem w ogóle nie zdefiniowanym prz ez ustawę karną, a jednocześn ie nawet nie określa sp osobu działania sprawcy oraz celu, dla k tórego porozumienie miałoby być zawarte na rusza art. 42 Konstytu- cji ” , nie ma zatem możliwo ści z r ekonstruowania woli ustawoda w cy przy tworzeniu zaskarżo- nej no rmy w oparciu o wykładnię literalną i systemową . Skarżący w skazał, że w doktrynie istniej ą dw a st a nowiska d otyczące wykładni . W myśl pierwszego , znamię „ w chodzi w porozumienie ” nie ma chara kteru samodz ielnego, ale stanowi „ pewną mo dyfikację znamion podsta wowyc h ” wskazanych w art . 305 § 1 k.k . W myśl d rugiego , kt ór e w opinii skarżącego ma charakter dominu jąc y w d oktrynie i orzecz- nictwie, „ wejści e w porozum ienie ” to samodzielne znamię czynu za broni o neg o , co powoduje wątpliwości w k ontek ście obowiązywania art . 305 § 2 k.k. przewidującego odpowie d zialnoś ć karną za to żs am y czyn . „ [ W ] ocenie Skarżąc ego n ie można zaaprobować faktu , aby w demo- kratycznym państwie prawnym na podstawie surowej (restrykc yjnej ) no rmy prawa karnego w zakresie s ankcji ob y watel ponosił odpowied zialność karną n a podstawie norm y, która nie spełnia an i standardów poprawnej legisl acji, ani kryterium racjonalnego ustawo dawcy, ani też precyzyjności ” . To, w ocenie skar żącego , stanow i nar u szenie n orm y wyrażonej w art . 42 ust. 1 w związku z art . 2 Konsty tucji. 2. W piśmie z 2 7 sierpni a 2021 r. Rzecznik Pr aw Obywatel skich poinformował, że nie zgłasza udziału w nini ejszym postępowaniu. 3 . W piśmie z 20 maja 2022 r. Prokurator Generaln y prze d stawił stanowi sko w sp ra- wie, wnosząc jednocześnie o umorzenie p os tępowania na podstawie art . 59 u st. 1 pkt 2 usta- wy z dn ia 30 listopada 20 1 6 r. o organizacji i trybie postę powan ia przed Trybunałem Konsty- tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u. o.t.p . TK) z uwagi na niedo pu szczalność wyda- nia wyroku. Uzasadniając sta nowisko, Prokura tor Generaln y ws kazał, że skarżący ni e zachował przewidzianego w art . 77 ust. 1 u.o.t. p.TK terminu do wniesieni a skargi konstytucyjnej. Prze- pis ten pozwala na wniesienie skar g i konst y tucy jnej w terminie trzech miesi ęcy od dnia dorę- czenia sk arżącemu prawomocnego wyr oku, os tatecznej d ecyzji lub i nnego ostatecznego roz- strzygni ęcia. Prokurator Generalny zaznaczył, że „ art. 15 zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca OTK ZU A/2023 SK 34/21 poz. 65 3 2020 r. o szczegó lnych rozwiąza niac h związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwa lczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywoł an ych nimi sytuacji kryzy- sowych (tekst j edn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa COVID - 19) przewidy- wał wstrzymanie ro zpocz ę cia i za wies zenie biegu terminów procesowych i sądowych w wy- mieni onych w nim postępowaniach. Nato miast termin do w nies ie nia skargi konstytucyjnej, określony w art. 77 ust. 1 [ u.o.t.p.TK ] , nie jest terminem procesowym ani sądowym ” . Skarżący podnosił , że te r min zos tał zawi eszony bądź wstrzymany na mocy art . 15 z zs ust. 1 u stawy COVID - 19 , który od 31 marc a 2020 r. zawiesił or az wstrzymał bieg terminów s ądow ych i procesowych, zaś z zakresu wskazanego aktu prawnego ni e została wyłączona skarga konstytucyjna . Ter m iny te zaczęły biec ponownie dopiero po upływie 7 dni od 16 maja 2020 r. , a zatem od 24 maja 2020 r. W ocenie Prokurat or a Generalnego , nie ma podstaw do takiej interpretacji . Jednocześni e wskazał również, że nawet w razie przyj ęcia słuszności po- glądu o za s tosowaniu art . 15 zz s ustawy C OVID - 19 do terminu wniesieni a skargi kons tytucyj- nej , skarżący i tak nie wniósł skargi z z ac howaniem trzymiesięcznego terminu. W niniejszej sprawie od doręczenia obrońcy s karżącego odpisu prawomocnego wyroku s ądu o k ręgoweg o z 3 lutego 2 020 r. (które nastąpiło 10 marca 2020 r.) do czasu zawies zenia biegu terminów określonych w art. 15zzs ust. 1 us tawy COVID - 19 (czyli do 31 marca 2020 r.) upłynęło 20 dni, a po ustaniu zawieszenia tych terminów (które – jak wcześniej wskazano – trw a ł o od 31 marca do 23 maja 2020 r.) i rozpoczęciu ich dalszego bie gu ( od 24 maja 2020 r.) do wnies ienia skargi konstytu cy j nej ( 4 sierpnia 2020 r.) upłynęły 72 dni, czyli łącznie 92 dni, a skarga została złożona w 93. dniu od doręc zenia prawomocne go wy roku s ądu o kręgowego, a zatem z przekroczeniem 90 - dniowego terminu. 4 . W piśmie z 17 listopada 2022 r. Marszałek Se jmu w im ie niu Sejmu wniósł o stwier - dzenie, że art . 305 § 1 k.k. w zakresie, w jakim przewiduje odpowi edzialność karną za wej- ście w por ozumie nie z inną osobą , jest zgod ny z art . 42 ust. 1 K onstytucji. W pozostały m za- kresi e wniósł o umorzenie po stępowania na podstaw ie art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK z uwagi na zbędność wydania wyroku. 4 .1. Marszałek Sejmu wskazał, że „ ogólny wym óg określoności regul a cji prawnych w odniesieniu do uregulowań z zakresu prawa repre s yjn ego został skonkrety zowany w ar t . 42 ust. 1 Konstytu cj i . Powoływanie ogólnych zasad ko nstytucyjnych jako wzorców kontrol i norm prawnych jest zaś zbędne, je żeli t reści zawarte w ty ch za sadac h , wyprowadzane przez podmiot inic jujący kontrolę, zost ały skonkret yzowane w ba rdziej szczegółowyc h przepisach konstytu cy jnych ” . Z tego też względu wniósł o umorzenie postępowania w zakre sie kontro l i art . 30 5 § 1 k.k. z ar t . 2 Konstyt ucji . 4 .2. W prz edmio c ie dochowania terminu do wniesienia skargi k onstytucyjnej Marsza- łek Sejmu przyznał, że zgo dnie z dotychczasowym orzecz ni ctwem Trybu nału termin do wniesienia skargi konstytucyjnej jest terminem materialnoprawnym , niepodleg ającym przy- wróceniu . Wskazał jednakże, że „ [b]iorąc pod uwagę szcz ególne okolic zności, w jakich do- szło do uchwalenia [ustawy COVID - 1 9] i jej cel stwierdz ić moż na, że użyte w niej wyrażenie termin procesowy ma szersze znaczenie niż wynikając e z art. 168 k.p .c. w zw. z art . 74 [ u.o.t.p.TK ] ” . Zaznaczył również, że Trybunał powinien kie r ować się zasadą in dubio pro actione i interpretować wą tpliwości w ten s po só b, by nie pozbawiać skar żącego prawa do wniesienia skargi. 4 .3. O dnosząc si ę do merytorycznych zarzu tów przedstawionych w skar dze, Marsza- łek Sejmu zaznaczył, że samo stwierdzeni e u sterki legislacyjnej ni e jest w ystarczające jako uza sadnienie niezgodnośc i z zasadą nullum crimen sine lege certa . O takim naruszeniu w jego OTK ZU A/2023 SK 34/21 poz. 65 4 ocenie , można mówić, jeśliby rozgranic zenie konkurując yc h ze sobą typów c z ynów zabro- nionych było niejasne i niejedn oznaczne . Taka sytuacja nie występuje w przypadku ar t . 305 § 1 i 2 k.k., bo w iem w czynie z paragrafu pierwszego wymagane jest działanie w celu o sią- gnięcia korzyści majątkowej, a w czynie z paragr afu drugiego – nie. „ Poza tym problem « po- dwójnej karalności » nabiera istotnego znaczenia przede wszystkim w sytua cji, gdy zagr ożenie k ar ą określone w « konkurujących » typach cz ynów zabr onionych jest różne. ( … ) Taka sytua- cja w pr z ypadku ana lizowanych tu prze pisów nie zachodzi, bowiem zagr ożenie k ar ą jest takie samo, a nalogiczne są również inne kodeksowe konsekwencje o charakterze sankcji k ar nej (środki karne), jakie można stosować w prz ypadku skazania ( … ). Przy tym skarżący w żaden s posó b nie powołuje się na brak precyzji rozgraniczenia między typami występków z art . 3 05 § 1 i § 2 k.k. ” . W o cenie Marszałka Sejmu, nawet ustalenie, że zakres pe nalizacji zrekon- struowany w oparciu o „ znamiona dookreślające ” je st zbyt szeroki, nie powoduje sprzeczn o- ści z art . 42 us t. 1 Konstytucji . Trybunał zaś „ nie jest ( … ) organe m p owołany m do kontrolo- wania cel owości i tr afności rozwi ązań przyjęt ych przez ustaw od awc ę ” . 4 .4. Marszałe k Sejmu zauważył , że precyzyjne wskazanie przedmiotu zmowy prz etar- g owej byłoby niemożliwe, a wsze l k ie prób y uszczegó łowienia znamienia byłyby zbyt kazui- styczne i nie odpowiadające reali om procesów ekonomiczn ych . Jednocześnie zauważył, ż e w drodze wykładni , z uwzględnieniem orzecznictwa Sądu Najwyższego, możliwe jes t doko- nanie jednolitej rekonstrukcji z na m ion czynu zabronione go. W je go ocenie , „ brak jest p od- staw, ab y wymagać od zwykłego o bywatela, by układał s woje sprawy życiowe nie tyl ko z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawnych, ale także o rzecznictwa i pog lą dów doktryny ” . Nie można uznać, by ni ejasność skarżonego przepisu w świetle przedstawionego uzasadn ienia m ia ła charakter k walifikowany . II Try bunał Konstytucyjny zważył, c o następuje: 1. Stosownie do treści art. 79 ust. 1 Konsty tucji , prawo do wniesienia skar gi konst ytu- cyjnej ma charakt er pow szechny. Jednakże, możliwość skutecznego wniesienia tego śr odka obwarowano szereg iem wymogów wynikającyc h zaró wno z art. 79 ust. 1 Ko ns tytucji, jak i z przepisów ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po stę powania przed Trybunałem Kon stytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) . W tym kontek- ście należy przypomnieć , że w każd ym sta dium postępowania Try bu nał Konstytucyjny jest obowiązany badać, czy nie zachodzą przesłanki obligatoryjnego umor zen ia postępowania . Weryfika cja dopuszczalności skar gi konstytucyjnej nie kończy się w fazie jej w stępnego roz- pozna nia, lecz jest aktualna przez cały czas jej rozpat ry wania (por. postanowieni e TK z 25 sier pnia 2020 r., sygn. SK 65/19, OTK ZU A/2020, poz. 4 1 i przywołane tam orzecznic- two ). 2. Zgodnie z art . 77 ust. 1 u.o.t.p.TK , s karga konstytucyjn a może być wniesiona p o wyczer paniu drogi pr awnej, o ile droga ta jest pr zewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia do- ręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostat ec znego rozstrzygnięcia . Jednocześnie utrwalone orzecznictwo T ryb unału nakazuje uznanie , że termin ten ma cha rakter material noprawny – w yz nacza granice czasowe, w ramach których skarżący może korzystać z tego środka ochrony woln ości i praw konstytucyjny ch , a w razie jego upły- wu uprawnienie skarżącego do wniesienia skarg i konstytucyjnej wy gasa (zob. postanowienia z : 4 kwietnia 201 4 r. i 25 cz erwca 2014 r., sygn. Ts 5/14, OTK ZU nr 3/B/2014, poz. 245 i 246 ; 21 stycznia 1998 r., sygn. Ts 2/98, OTK ZU nr 2/1998, po z. 21; 6 grudnia 2012 r., OTK ZU A/2023 SK 34/21 poz. 65 5 sygn. Ts 193/11, OTK ZU nr 2/B/2013 , poz. 165; 30 lipca 2014 r., sygn. Ts 21/14 , OTK ZU nr 2/B/2015, poz. 14 7 ; 17 października 2018 r., sygn. Ts 143/17, OTK ZU B/2019, poz. 2 1; 20 lutego 2 020 r., sygn. Ts 191/19, OTK ZU B/2020, poz. 213 ) . 3. Ty mczasem art . 15 zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwią- zaniach związ anych z zap obieganiem, prze ci wdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 , ze zm.; dalej: ustawa COVID - 19) odnosi ł się wyłącznie do nie rozpoczyna nia i zawieszenia „ biegu t erminów procesowych i sądow yc h ” w : 1) postępowaniach sądowych, w t ym sądowo- administracyjny ch, 2) postępowaniach egzekucyjnych, 3) postępowaniach karn ych, 4) postę- powaniach karnych skarbowych, 5) postępowaniach w s prawach o wykroczenia, 6) postępo- wan iach a d ministracyjnych, 7) postępo wa niach i kontrolach prowadzonych na po dstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (D z. U. z 2022 r. p oz. 2651) , 8) kontrolach celno - skarbowych, 9) postępowaniach w s prawach, o których mowa w art. 15f ust. 9 u stawy z dnia 19 listopada 2 0 0 9 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847 , ze zm. ), 10) innych postępowaniach prowadzonych na podstawie ustaw , zatem – zgodnie z do- tychczasowym poglądem Trybunału – termin wn ies ienia skargi konstytucyjnej jako termin mater ialno prawny oraz nie wy mi enio ny wś ród poszczególnych kate gorii przewidzianych w za cytowanym przepisie nie mieści się w tym zakresie . Co więcej, T rybunał zauważ ył , że n awe t przyję cie korzystnej d l a skarżącego i nterpre- tacji nadal nie pozwala na uznanie s kargi za złożon ą w terminie . Jeśliby nawet przyjąć argumentację dotyczącą możliwości zastosowania art . 15zzs ust. 1 pkt 1 u stawy COVID - 19 ze względów słusznościowych , jak zasugerowano w pos tano- wieniu o nadaniu spr awie dalszego biegu w nin iejszej sprawie, c zy te ż – jak sugeruje M arsz a- ł ek Sejmu – że pomimo literalnego brzmienia tego przepisu należy jednak ze wzg lędu na „ szczególne okolic znośc i, w jakich doszło do uchwalenia ustawy ” uznać, że użyte tam p ojęcia mają zn aczenie szersze , niż ugruntowane w dotyc hcz asowy m orzecznictwie , należ y trzymie- sięcz ny termin ro zumieć jako 90 dni. Termin do wniesienia skargi konstytucyjnej nie ma bo- wiem charakteru ciągłego w rozumieniu art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodek s cywilny ( Dz. U. z 202 2 r. poz. 1360, ze z m. ) – zob . pos tanowienia TK z : 21 września 2011 r., sygn. Ts 294/10, OTK ZU n r 5 / B/2011, poz. 379 ; 5 października 2012 r., sygn. Ts 163/12 , OTK ZU nr 3 / B /2013, po z. 263 ; 11 września 2015 r., sygn. Ts 10/15, OTK ZU B/ 2016 , poz. 13 oraz 28 grudnia 2015 r., s ygn. Ts 263 /14, OTK ZU nr 6 / B /2015, poz. 625 ) . W yrok sądu okrę gowego doręczono obrońcy skarżącego 10 m arca 20 20 r. Zawiesze- nie terminu – zakładając jego z asadność – nastąpiłoby 31 marca 2020 r. i trwało by do 23 m aja 2020 r. Od 24 maja 2020 r. termin rozpo czą łby dalszy bieg . Wniesie ni e skargi konstytucyjnej nastąpiło zaś dopie ro 4 sierpnia 2020 r. , a zatem po łącznie 93 dniach od otrzymania ostatecz- ne g o o rzeczenia w sprawie . Toteż n awet z uwzględnieniem preferowane j p rzez sk arżącego wykładni nie możn a by łob y prz yjąć, że trzymiesięczn y termin, o którym mowa w art . 77 ust. 1 u.o.t. p.TK zosta ł dochowany. Z p owyższych względów n ależało uznać, że wydanie wyr oku w ninie jszej sprawie jest niedopuszczalne, co sto sownie do a rt . 59 us t. 1 pkt 2 u.o. t .p.TK stanowi obli gatoryjną pod- stawę umorzeni a post ę powania . Mając na uwadze wskazane okoliczności, Trybunał Konstytucyjny postanowił j ak w sentencji. OTK ZU A/2023 SK 34/21 poz. 65 6 Zdanie odrębne sędziego TK Zbi gniewa Jędrzejewskiego do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 cze rwca 202 3 r., sygn. akt SK 34 / 2 1 Na p odstawie art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Tr ybuna ł em Kon stytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u .o.t.p.TK ) zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Trybu nału Konstytucyjnego z dnia 28 cze rwca 20 2 3 r., sygn. S K 34 / 2 1 . 1. P o stanowieniem z dnia 28 czerwca 20 2 3 r., sygn. S K 34 / 2 1 , Trybunał Konstytuc yj ny umorzył postępowani e . W uzasadnieniu Trybunał wskazał, że skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej w ciągu 3 mies ię cy od doręczenia skarż ącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub inn ego ostat ecznego rozstrzygnięcia . Utrwalone orzecznictw o Trybunału przyjmuje materialnoprawny charakter tego terminu. W yznacza on granice czasowe , w r amach których skarżący moż e korzy stać z tego środka ochrony konstytucyjnych wolności i pra w, a w razie jego upływu uprawnienie skarżące go wygasa. W ocenie Trybuna łu Konstytucyjnego, zawieszenie termin u na wnie - sienie skargi konstytucyjn ej n ie mieści się w śr ód poszczególnych kategorii przewidzianych w art . 15 zzs ust. 1 ustaw y z dnia 2 marc a 2020 r. o szcz ególnych rozwiązaniach związanych z za pobieganiem, przeciwdziałanie m i zwalczeniem COVID - 19 , innych chorób zakaźnych oraz wywołan ych nimi sytuacj i kryzysowy ch (Dz. U. z 20 21 r. poz. 20 2 9, ze zm.; dalej: usta - wa COVID - 1 9) . Skarżący nie docho w ał terminu wniesienia skargi konstytucyjnej z art . 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, zatem postepowanie zostało umorzone. 2. Uważam, że p rzesłanka umorzenia skargi konstytucyjnej jest nieprawidłowa . Po pierwsze, choć na każdym etapie postępowania Trybunał Konstytucyj ny jest obowiązany bada ć , czy nie zachodzą przesłanki o bligatoryjne go umorzenia postępowania, to nie można bezrefleksyjnie pom ijać ustaleń Trybunału dokonanych w e wstępnej k ontro li . Obligatoryjne umor zenie postępowania następuje w przypadkach określonych w art . 59 ust. 1 u .o.t.p.T K : 1) na skutek cofnięcia wniosku, pytania prawnego albo skargi konstytucyjnej; 2) jeżeli wyda - nie orzeczenia jest niedopuszczalne; 3) jeżeli wydanie orzeczenia jest zbędne; 4) jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utrac ił moc obowiązującą przed w y daniem orze - cze nia przez Trybunał; 5) w przypadku zakończenia kadencji Sejmu i Senatu, w niezakoń - czonych sprawach wszczętych na podstawie wniosku grupy posłów albo grupy sen atorów, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji . Trzymiesięczny t ermi n wni esienia skargi ko nstytucyjnej, o którym mowa w art . 77 ust. 1 u .o.t.p.TK , decyduje o przyjęciu skargi do rozpoznania (tj. o na daniu jej dalszego biegu) , a nie o kwestiach z wiązanych z umorzeni e m postępowania , o których mowa w art . 5 9 ust. 1 u.o.t.p. TK, któ ry to przepis stosuje się , gdy pismu p rocesowemu nadano już bieg. Zatem nadając bieg skardze konstytucyjny , Trybunał Konstytucyjny uznaje, że zos tała ona złożona zgodnie z art . 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Za rzut naruszenia terminu wniesie nia skargi konstytucyjne j na etapie postępowania merytorycznego nie powinien być zatem podnoszony. Po drugie, w mojej oceni e do termin u wniesienia skarg i konstytucyj nej stosować należy art. 15 zzs ust. 1 pkt 1 0 w zw. u st. 2 art . 15 zzs ustaw y COVID - 19 . Wykładnia tych przepisów je st jasna. W okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych nie rozpoczyna s ię , a rozpoczęty ulega zawie szeniu na ten okres w „ innych p ostępowaniach prowadzonych na postawie us taw ” , nie dotyczy zaś „ terminów w spraw ach wniosków i pytań prawnych do Trybunału OTK ZU A/2023 SK 34/21 poz. 65 7 Kon sty tucyjnego ” . Uważam również, że w konkretnych sytu acjach niewielkieg o przekro - czenia tego terminu trafn e jest dopuszczenie skargi do rozpoznania na podstawie zasad konstytucyjnych przytoczonych w postanowieniu o nadaniu dalszego biegu tej sprawy.