Ts 105/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 26 lutego 2024 r. Pozycja 28 POSTANOWIENIE z dnia 14 listopada 202 3 r. Sygn. akt Ts 105/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski – przewodniczący Justyn Piskorski – sprawozdawca Piotr Pszczółkowski , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 24 listopada 2021 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej R. M. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . O rzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 kwietni a 2021 r. (data nadania) R.M. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru , w ystąpił o zbadanie zgodności § 26 ust. 8 pkt 1 i ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 512, ze zm.) z art. 53 ust. 1, 2 i 5 oraz art. 31 ust. 1 i 3 Konstytucji . Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 5 maja 2021 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) wskazanie ostatecznego rozstrzy- gnięcia, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego, a w którym to orzeczeniu zakwestionowany w peti- tum skargi przepis był jego podstawą i w stosunku do którego skarżący domaga się stwier- dzenia niezgodności z Konstytucją; 2) doręczenie odpisów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem wraz z ich czterema kopiami: a) wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia wskazanego zgodnie z punktem 1 niniejszego zarządzenia, b) wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu- cyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK); 3) podanie i udokumentowanie daty doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia, które zostanie wskazane zgodnie z punktem 1 zarzą- dzenia (tj. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty wraz z monitoringiem przesyłki OTK ZU B/2024 Ts 105/21 poz. 28 2 Poczty Polskiej lub potwierdzenia odbioru przesyłki); 4) doręczenie: a) pełnomocnictwa szczególnego udzielonego w sprawie, której dotyczy wniesiona skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami), b) jednego odpisu skargi konstytucyjnej z załącznikami; 5) poinformo- wanie, czy od rozstrzygnięcia, wskazanego zgodnie z punktem 1 niniejszego zarządzenia, został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. Pismem procesowym z 19 maja 2021 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do powyższego wezwania. Wskazał m.in., że „[o]statecznym rozstrzygnięciem a zarazem kwe- stionowanym przepisem, o którym mowa w art. 53 pkt 1 [u.o.t.p.TK] jest przepis § 26 ust. 8 pkt 1 i ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 512 z późn. zm.)” (s. 1 - 2 pisma procesowego). Postanowieniem z 24 listopada 2021 r., doręczonym skarżącemu 13 grudnia 2021 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej stwierdza- jąc, że „w sprawie skarżącego nie została wydana żadna decyzja lub orzeczenie sądowe, legi- tymujące go do wystąpienia z tym nadzwyczajnym środkiem ochrony konstytucyjnych wol- ności lub praw” (s. 4 postanowienia). Skarżący 2 0 grudnia 2021 r. (data n adania) złożył zażalenie na powyższe postanowie- nie , w którym wniósł o jego uwzględnienie i nadanie skardze dalszego biegu. W ocenie skarżącego , skoro „ – rozporządzeni e Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 512 z późn. zm. ) jest aktem normatywnym, erga omnes , nie przewidu- jącym żadnego postepowania ani jakiejkolwiek innej drogi prawnej odnośnie skarżonego za- kresu, – zaś Rada Ministrów organem administracji publicznej, to: aktem tym (powołanym rozporządzeniem ) i na jego podstawie (§ 26 ust. 8 pkt 1 i ust. 9 powołanego rozporządzenia) organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolności i prawach określonych w art. 53 ust. 1, 2 i 5 i art. 31 ust. 1 i 3 Konstytucji (…). Zatem żądanie dodatkowego orzeczenia sądo- wego lub administracyjnego i brak jego spełnienia nie powinny stanowić podstawy rozstrzy- gania” (s. 2 - 3 zażalenia). Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje . Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Z askarżone postanowienie , jak stwierdza Trybunał, jest prawidłowe, a zarzuty sformu- łowane w zażaleniu – stanowiące jedynie polemikę z ustaleniami Trybunału – nie podważają podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie przypomina, że podstawą odmowy na- dania skardze konstytucyjnej dalszego biegu był brak orzeczenia władzy publicznej legitymu- jącego skarżącego do wystąpienia z tym nadzwyczajnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw. W zażaleniu w dalszym ciągu nie wskazano takiego orzeczenia. We wniesionym środku odwoławczym skarżący zdaje się nie dostrzegać tego, że s kar- ga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony wolności lub praw, który musi spełniać szereg przesłanek warunkujących jej dopuszczalność. Zasadniczo zostały one uregulowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz uszczegółowione w art. 53 i art. 7 7 ust. 1 u.o.t.p.TK. OTK ZU B/2024 Ts 105/21 poz. 28 3 Zgodnie z wolą ustrojodawcy wyrażoną w art. 79 ust. 1 Konstytucji istotą skargi kon- stytucyjnej jest kontrola zgodności z Konstytucją przepisów ustawy lub innego aktu norma- tywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. For- malnym potwierdzeniem tego wymagania jest treść art. 53 ust. 1 pkt 1 u . o . t . p . TK , zgodnie z którym w skardze powinno się znaleźć „określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją”. Z kolei art. 53 ust. 2 pkt 1 u . o . t . p . TK stanowi, że „[d]o skargi dołącza się (…) wyrok, decyzję lub inne rozstrzygnięcie wydane na podstawie przepisu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1”. Dołączone do skargi rozstrzygnięcie, wydane na podstawie kwestionowanego przepisu, ma bowiem umożliwić Trybunałowi ustalenie, czy skarżący prawidłowo wskazał kwestionowany przepis oraz czy uczynił to w terminie. Z tego też względu skargę konstytu- cyjną można złożyć dopiero po wyczerpaniu drogi prawnej i uzyskaniu ostatecznego roz- strzygnięcia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK (zob. po- stanowienie pełnego składu TK z 4 lutego 1998 r., sygn. Ts 1/97, OTK ZU nr 2/19 9 8, poz. 1 8 oraz postanowienie TK z 28 listopada 2001 r., sygn. SK 12/00, OTK ZU nr 8/2001, poz. 267). Skarżący stoi jednak stanowisku, że ostatecznym rozstrzygnięciem w jego sprawie jest rozporządzeni e Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 512, ze zm.) . Nie ulega wątpliwości, że zarówno powołane rozporządzenie , jak i jego § 26 ust. 8 pkt 1 i ust. 9 , nie są wyrokami sądu ani decyzjami administracyjnymi. Trudno byłoby je uznać także za „ inne rozstrzygnięcia ” , o których mowa w art. 77 ust. 1 u .o.t.p.TK , z uwagi na fakt, że „zarzut naruszenia konstytucyjnie chronionych praw i wolności w skardze konstytucyjnej może mieć miejsce tylko wtedy, gdy sąd lub organ administracji publicznej przez wydanie wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia orzekł o tych prawach i wol nościach” (postanowienie TK z 21 marca 2000 r., sygn. SK 6/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 66; por. także wyrok TK z 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2). Warunkiem wniesienia skargi konstytucyjnej jest – jak wskazał Trybunał Konstytu- cyjny – naruszenie praw lub wolności skarżącego, które zaistniało „w wyniku orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, podjętego na podstawie aktu normatywnego, którego dotyczy zarzut niezgodności z Konstytucją stanowiący przedmiot skargi. Zawsze więc wcze- śniej [przed skierowaniem skargi do Trybunału] musi toczyć się przed jednym z wymienio- nych organów postępowanie w indywidualnej sprawie skarżącego, zakończone wydaniem orzeczenia, mającego charakter orzeczenia ostatecznego, tzn. takiego, w stosunku do którego skarżącemu nie będzie przysługiwał już żaden środek prawny , pozwalający na uruchomienie innego postępowania, którego przedmiotem byłoby zweryfikowanie tego orzeczenia (...). Skarga przysługuje więc po wyczerpaniu wszystkich środków prawnych przewidzianych w procedurze sądowej lub administracyjnej, na orzeczenie mające charakter ostateczny” (po- stanowienie TK z 28 listopada 2001 r., sygn. SK 12/00). W związku z powyższym Trybunał w niniejszym składzie przychyla się do stanowiska wyrażonego w kwestionowanym postanowieniu, w myśl którego skarżący nie dysponuje żad- nym orzeczeniem władzy publicznej wydanym na podstawie kwestionowanych w analizowa- nej skardze przepisów, którym zarzuca niezgodność z Konstytucją i z którymi wiąże narusze- nie jego konstytucyjnych praw podmiotowych. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji.