Ts 12/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 1 5 maja 2020 r. Pozycja 1 26 POSTANOWIENIE z dnia 18 grudnia 2019 r. Sygn. akt Ts 12/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska , po wstępnym rozpoznaniu , na posiedzeniu niejawnym , skargi konstytucy jnej B . R . i H . R . w sprawie zgodności : art. 292 w związku z art. 172, art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, ze zm.) oraz art. XLI § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. N r 16, poz. 94, ze zm.) w zakresie , w jakim stanowią one podstawę prawną nabycia w drodze zasiedzenia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz Skarbu Państwa z : a) art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolite j Polskiej , b) art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji , c) art. 21 ust. 1 Konstytucji, d) art. 2 Konstytucji, e) art. 1 Protokołu nr 1 do Konwen cji o ochronie praw człowieka i podsta - wowych wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175) , p o s t a n a w i a: 1) nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg w zakresie badania zgodności art. 292 w związku z art. 172, art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 20 18 r. poz. 1025, ze zm.) oraz art. XLI § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (D z. U. Nr 16, poz. 94, ze zm.) w zakresie , w jakim stanowią one podstawę prawną nabycia w drodze zasiedzenia przed 3 sierpnia 2008 r. służebnośc i gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz Skarbu Państwa z : a) art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , b) art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji , c) art. 21 ust. 1 Konstytucji, d) art. 2 Konst ytucji; 2) odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakresie. OTK ZU B/2020 Ts 12/18 poz. 1 26 2 UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytucyjnego 19 stycznia 2018 r. (data nadania), B . R . i H . R . (dalej: skarżący) wystąpili z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: Skarżący złożyli 23 grudnia 2013 r. do Sądu Rejonowego w T . (dalej: Sąd Rejonowy) wniosek o ustanow ienie służebności przesyłu obciążającej położoną w Z . działkę gr untu nr […] na rzecz Tauron Dystrybucja Spółka Akcyjna z siedzibą w Krakowie (dalej: Tauron Dystrybucja S.A. ) , której treścią jest znoszenie istnienia na nieruchomości obc iążonej i w przestrzeni nad powierzchnią tej nieruchomości istniejących urządzeń prz esyłowych, tj. linii elektroenergetycznych niskieg o napięcia wraz z dwoma słupami oraz prawa korzystan ia z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji urządzeń przesyłowych lub ich instalacji. Skarżący wnieśli ponadto o zasądzenie od Tauron Dystrybucja S.A. wynagrodzenia za ustanowienie służebności. W uzasadnieniu wniosku ws kazali , że na stanowiącej ich własność działce znajdują się urządzenia przesyłowe Tauron Dystrybucja S.A. , która pomimo wezwania nie wyraziła zgody na zawarcie umowy o ustanowienie służebności przesyłu. Postanowieniem z 27 października 2016 r. (sygn. akt […] ) Sąd Rejonowy oddalił wniosek skarżących (punkt 1) oraz ustalił, że każdy z zainteresowanych ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (punkt 2). W uzasadnieniu sąd wskazał, że linia przesyłowa istniała już 20 stycznia 1972 r. i od tej daty należało liczyć bieg terminu zasiedzenia służebności. W związku z tym, że Tauron Dystrybucja S.A. skutecznie podniosła zarzut zasiedzenia służebności odpowiadającej w swojej treści służebności przesyłu, wniosek zmierzający do ustanowienia takiej służebności musiał zostać oddalony. Od powyższego orzec zenia skarżący wnieśli apelację , natomiast uczestnik postępowania Tauron Dystrybucja S.A. wniósł zażalenie. P ostanowieniem z 19 października 2017 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgow y w G . III Wydział Cywilny Odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie 2 i w tym zakresie przekazał sprawę do pono wnego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, pozostawiają c temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego ora z oddalił ape lację skarżących w pozostałej części . Orzeczenie to wraz z uzasadnieniem zostało doręczone skarżącym 6 grudnia 2017 r. Postanowieniem z 18 grudnia 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną skarżących w części obejmującej zakresem zas karżenia uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego z 27 października 2 016 r. (sygn. akt […] ) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w pozosta - łym zakresie. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstyt ucyjnego z 18 lutego 2019 r. skarżący zostali wezwani do usunięcia braków f ormalnych skargi konstytucyjnej. Pismem procesowym z 18 marca 2019 r. (data nadania) skarżący odnieśli się do powyższego zarządzenia . Skarżący wskazali, że przedmiotem skargi jest u trwalona w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych wykładnia zakwestionowanych przepisów, zgodnie z którą możliwe jest nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej odpowiadającej w swej treści słu żebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. , tj. przed dniem wprowadzenia do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, ze zm. ) przepisów regulujących instytucję słu żebności przesyłu. Wykładnia ta narusza , ich zdaniem , prawo własności , zasady demokratycznego państwa prawnego, proporcjonalności oraz równości. OTK ZU B/2020 Ts 12/18 poz. 1 26 3 Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 , ze zm. ; dalej: u.o.t.p. TK) , skarga konstytucyjna p odlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wye liminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia merytoryczn ego . Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywi ście bezzasadna. 2. Przedmi otem kontroli skarżący uczynili przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cyw ilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, ze zm.; dalej: k.c.) , tj.: art. 292 o tre - ści: ,,Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomoś ci przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio” oraz związkowo z tym przepisem art. 172 określający zasady , na jakich może dojść do nabycia nieruchomości w drodze zasiedzenia , jak również art. 285 § 1 i 2 regulujący instytucję służebności gruntowej. Zaskarżony został także art. XLI § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94, ze zm.) o treści: ,,Jeżeli termin zasiedzenia według kod eksu cywilnego jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg zasiedzenia rozpoczyna się z dniem wejścia kodeksu w życie; jeżeli jednak zasiedzenie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego nastąpiłoby przy uwzględnieniu t erminu określonego w przepisach dotychczasowych wcześniej, zasiedzenie następuje z upły - wem tego wcześniejszego terminu”. 3 . Zgodn ie z art. 79 ust. 1 Konstytucji skarga konstytucyjna przysługuje tylko wtedy, gdy zostały naruszone prawa lub wolności skarż ącego określone w Konstytucji. Przepis ten nie przewiduje możliwości kwestionowania w trybie skargi konstytucyjnej zgodności aktów normatywnych z umowami międzynarodowymi. W związku z tym wskazany przez skarżących art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochro nie praw człowieka i podstawowych wolności , sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175) nie może stanowić wzorca kontroli w ni niejszej sprawie. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – nale żało postanowić jak w pkt 2 sentencji . 4 . W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna w pozostałej części spełnia wymogi formalne nadania jej dalszego biegu. 4 .1. Skarżący wyczerpali drogę prawną, o której stanowi art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p. TK, ponieważ postanowienie Sądu Okręgowego w G . z 19 paździer - nika 2017 r. (sygn. akt III […] ) jest prawomocne i nie przysługują o d niego żadne zwykłe środki zaskarżenia. 4 .2. Dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skarg i konstytucyjnej przewidziany w art. 77 ust . 1 u.o.t.p. TK. Wyrok Sądu Okręgowego został doręczon y skarżącym 6 grudnia 2017 r., natomiast skarga została wniesiona 19 stycznia 2018 r. (data nadania). 4 .3. Trybunał stwierdza, że w skardze określono przedmi ot kontroli (zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK) oraz wskazano , jakie konstytucyjne pra wa skarżących i w jaki sposób OTK ZU B/2020 Ts 12/18 poz. 1 26 4 zostały – ich z daniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także uzasadniono przedstawi one zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstyt ucyjny postanowił jak w sentencji . POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżąc ym przysługuje prawo wniesienia zaża- lenia na pkt 2 powyższe go postanowienia w terminie 7 dni od da ty jego doręczenia .