Ts 162/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 21 października 2021 r. Pozycja 140 POSTANOWIENIE z dnia 9 czerwca 202 1 r. Sygn. akt Ts 1 6 2 /2 0 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej W . R . w sprawie zgodności: art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2020 r. poz. 1651) z art. 65 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. U Z A S A D N I E N I E W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 listopada 2020 r. (data nadania), W . R . ( dalej: skarżący ), reprezentowan y przez pełnomocnika z urzędu , wystąpi ł z żądaniem przytoczonym na tle następująceg o stanu faktycznego. P ostanowieniem Sądu Rejonowego w L . (dalej: Sąd Rejonowy) z 1 października 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) przyzna no od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego – adwokata J . K . kwotę 221,40 zł ( w tym 41,40 zł podatku od to warów i usług ) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżące mu z urzędu w sprawie zażalenia na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania. Pismem z 20 października 2019 r. skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie wraz z wnioskiem o wyznaczenie dla siebie adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi konstytucyjnej. Trybunał Kon stytucyjny ustalił, że 22 października 2019 r. Sąd Rejonowy wydał zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia do rozpoznania, a postanowieniem tego s ądu z 19 listopada 2019 r. zarządzenie to zostało utrzymane w mocy. Postanowieniem referendarza sądowego Sądu Rejonowego z 8 stycznia 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został oddal ony . Jednak p o rozpozn aniu wniesionej przez skarżącego skargi na to orzeczenie zostało ono zmienione postanowieniem Sądu Rejonowego z 27 lipca 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) w ten sposób, że ustanowiono na rzecz skarżącego pełnomocnika celem sporządzenia skargi konstytucyjnej. Kwestionowan emu w skardze konstytucyjnej art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2020 r. poz. 1651) skarżąc y zarzucił, że stanowiąc podstawę postanowienia Sądu Rejonowego z 1 października 2019 r . (sygn. akt [ … ] ) OTK ZU B/202 1 Ts 162/20 poz. 140 2 doprowadził do naruszenia wymogu ustawowego określenia minimalnej wysokości wynagrodzenia za pracę (art. 65 ust. 4 Konstytucji) , ponieważ kwestionowany przepis upoważnia Ministra Sprawiedliwości, by po zasięgnięciu op inii Naczeln ej Rady Adwokackiej w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podczas gdy zgodnie z art. 65 ust. 4 Konstytucji minimalną wysokość wynagrodzenia za pracę lub sposób ustalania tej wysokości określać pow inna ustawa . Pismem z 2 lutego 2021 r. (data nadania) skarżący wykonał zarządzenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 18 stycznia 2021 r. (d oręczone pełnomocnikow i skarżącego 26 styczn ia 2021 r.), wzywające do usunięcia braków formalnych skargi przez udokumentowanie daty doręczenia skarżącemu orzeczenia wskazanego jako ostateczne oraz doręczenia poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów wszystkich załączników złożonych wraz ze ska rgą konstytucyjną. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r . poz. 2393; dalej: u. o.t.p.TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedze niu nieja - wnym. Zgodnie z art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, jeżeli skarga nie spełn ia wymogów określonych w ustawie i usunię cie jej braków nie jest możliwe , gdy braki te nie zostały usunięte w terminie albo , gdy skarga jest oczywiście bezzasadna. Mając na względzie art. 67 u.o.t.p. TK Trybunał – co do zasady – związany jest zakresem zask arżenia wskazanym w sk ardze konstytucyjnej. Jak stanowi art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolno ści lub prawa zostały naruszone ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybu - nału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lu b innego aktu nor - maty w nego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna powinna zawierać określenie sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznego ro zstrzygnięcia, o który m mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust . 1 u.o.t.p.TK. W pos tanowieniu pełnego składu z 10 marca 2015 r. (sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35) Trybunał Konstytucyjny przypomniał również , iż naruszenie wolności i praw, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, powinno mieć charakter osobisty oraz bezpośre dni. Skarga konstytucyjna w polskim systemie prawnym nie stanowi bowiem swoistej actio popularis , koncentrującej się na obronie interesu publicznego, gdyż podmiot inicjujący postępowanie w trybie skargi konstytucyjnej, dążąc do wydani a orzeczenia wywierają cego skutki erga omnes , działa przede wszystkim w interesie własnym (zob. postanowienie pełnego składu TK z 13 czerwca 2011 r., sygn. SK 26/09, OTK ZU nr 5/A/2011, poz. 46). Bada na skarga konstytucyjna nie zawiera określenia sposobu naruszenia konsty - tucyj nych wolności lub praw skarżącego . Okoliczność, zgodnie z którą strona (względnie uczestnik) postępowania objętego skargą konstytucyjną , reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, posiada legitymację do wniesienia skargi konstytucyjnej , kwestionującej prze pisy o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( zob . wyrok TK z 21 czerwca 2017 r., sygn. SK 35/15 , OTK ZU A/2017, poz. 51 ) , nie zwalnia skarżącego od wskazania w uzasad nieniu takiej skargi, jakie jego konstytucyjne wo lności lub prawa – a także w jaki sposób – został y naruszone. Postawiony w badanej skardze zarzut niekonstytucyjności OTK ZU B/202 1 Ts 162/20 poz. 140 3 sprowadza się bowiem do tego, że kwestionowany art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2020 r. poz. 1651 ), delegując Ministrowi Sprawiedliwości określenie szczegółowych zasad ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu , narusza art. 65 ust. 4 Konstytucji , zgodnie z którym minimalną wysokość wynagrodzenia za pracę lub sposób ustal ania tej wysokości określa ustawa . Zdaniem skarżącego wynagrodzenie za pracę , jaką wykonał jego pełnomocnik w ramach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu , uregulowane zostało w rozporządzeniu Mini stra Sprawiedliwości, a nie w ustawie. Uzasadnien ie tego zarzutu nie odnosi się więc do żadnych konstytucyjnych wolności lub praw skarżą cego , ani tym bardziej do sposobu ich naruszenia w sprawie, jaka legła u podstaw wniesionej skargi. Uzasadnienie tego za rzutu dotyczy bowiem wyłącznie pełnomocnika, któr y wywodzi, iż wysokość wynagrodzenia, należnego mu za świadczenie na rzecz skarżącego pomocy prawnej z urzędu, uregulowano w akcie rangi podustawowej. Zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem Trybunału Konstyt ucyjnego uboczny – względem głównego żądania pro cesu – charakter roszczenia pełnomocnika o przyznanie kosztów pomocy świadczonej w ramach misji zawodu zaufania publicznego nie zmienia okoliczności , iż sąd , decydując o prawach podmiotowych tego pełnomocnik a , jedynie pośrednio rozstrzyga o prawach lub wol nościach osób przez niego reprezentowanych (zob. wyroki TK z : 23 maja 2018 r., sygn. SK 15/15, OTK ZU A/2018, poz. 35 ; 23 kwietnia 2020 r., sygn. SK 66/19, OTK ZU A/2020, poz. 13 ). W orzecznictwie tym Trybu nał przypominał również, że choć formalnie postęp owanie sądowe toczy się między jego stronami (uczestnikami), to podmioty te nie są jedynymi legitymowanymi do wniesienia skargi konstytucyjnej , albowiem to z gwarancyjnego charakteru tego środka ochrony kons tytucyjnych wolności i praw wynika , że służy on w szystkim osobom pod warunkiem, że organ władzy publicznej władczo rozstrzygnął w orzeczeniu o ich prawach podmiotowych. Badana skarga konstytucyjna nie zawiera jednak żadnego argumentu, zgodnie z którym orze czenie wydane na podstawie kwestionowanego przepi su i wskazane w tej skardze jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, doprowadziło do bezpośredniego i osobistego naruszenia – wskazanych w tej skardze – praw lub w olności skar żącego. P onieważ skarżący nie wskazał , jakie przysługujące mu konstytucyjne wolności lub prawa oraz w jaki sposób zostały naruszone w sprawie objętej wniesioną skargą konstytucyjną, to przesłanka określona w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK nie może z ostać uznana za spełnioną (zob. postanowienia TK z: 22 maja 2018 r., sygn. Ts 2 7/17 , OTK ZU B/2018, poz. 119; 21 maja 2019 r., sygn. Ts 51/18, OTK ZU B/2020, poz. 174) . Mając bowiem na uwadze charakter skargi konstytucyjnej wynikający z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz zasadę skargowości w postępowaniu przed Trybunałem ( art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK), powinnością skarżącego jest wykazanie relewantnego zwią zku zachodzącego między kwestionowaną normą, naru szonym podmiotowym prawem konstytucyj n ym skarżącego oraz sposobem, w jaki norma ta, stanowiąc podstawę wydanego w sprawie ostatecznego orzeczenia, doprowadziła do naruszenia tego prawa ( zob. postanowienia TK z: 26 listopada 2012 r., sygn. SK 33/10, OTK ZU nr 10/A/2012, poz. 129; 11 września 2018 r., sygn. Ts 18/17, OTK ZU B/2019, poz. 150; 16 października 2019 r., sygn. Ts 232/17, OTK ZU B/2019, poz. 39) . Gdy związek ten nie wynika z treści badanej skargi o raz ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie, s karga nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK (zob. postanowienia TK z: 16 lipca 20 18 r., sygn. Ts 212/17 , OTK ZU B/2018, poz. 169; 14 listopada 2019 r., sygn. Ts 13/19, OTK ZU B/2020, poz. 63 ). W przeciwnym razie żądanie kontroli w trybie skargi konstytucyjnej było by oderwane od rozstrzygnięcia kształtującego pra wa lub obowiązki skarżącego jako konkretnego, zindywidualizowanego podmiotu (zob. wyrok z 3 czerwca 2020 r., sygn. SK 36/19, OTK ZU A/2020, poz. 23). Ten ścisły związek wynika z brzmienia art. 79 ust. 1 Kons tytucji OTK ZU B/202 1 Ts 162/20 poz. 140 4 stanowiącego, że skarga prz ysługuje – ver ba legis – każdemu, czyje wolności i prawa zostały naruszone. Dlatego z żądaniem ochrony w trybie skargi konstytucyjnej nie można wystąpić domagając się usunięcia stanu naruszenia na rzecz innych osób . O zna cza to , że legitymacja skargowa nie przysługuje s tronie postępowania sądowego w zakresie odnoszącym się wyłą - cznie do praw pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu (zob. przywołane wyżej wyroki TK z 23 maja 2018 r., sygn. SK 15/ 15 oraz z 23 kwietnia 2020 r., sygn. SK 66/19). W tym stanie rzeczy b a dana skarga konstytucyjna nie spełnia wymog u określon ego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, co zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK stanowi podstawę odmowy nadania jej dalszego biegu. P O U C Z E N I E Na podstawie ar t. 6 1 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.