Ts 163/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 22 października 2021 r. Pozycja 141 POSTANOWIENIE z dnia 9 czerwca 2021 r. Sygn. akt Ts 163/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K . Z . w sprawie zgodności: 1 ) art. 1 pkt 139 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy − Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469, ze zm.); 2) art. 1 pkt 142 ustawy wymienionej w punkcie pierwszym; 3) art. 394 2 § 1 i § 1 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. − Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 20 20 r. poz. 1575 , ze zm.) z art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 12 listopada 2020 r. (data nadania) K . Z . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem na tle następującego stanu faktycznego. Skarżący pozwem z 25 stycznia 2019 r. wniósł o orzeczenie nakazem zapłaty w postę - powaniu nakazowym, że pozwa na A . J . ma zapłacić na jego rzecz 150 000 zł wraz z ustawo - wymi odsetkami. Sąd Okręgowy w P . (dalej: Sąd Okręgowy) nakazem zapłaty z 11 lutego 2019 r. (sygn. akt […] ) uwzględnił pozew. W wyniku wniesienia przez pozwaną zarzutów, Sąd Okręgowy wyrokiem z 18 grudnia 2019 r. (sygn. akt jw.) uchylił wydany nakaz zapłaty . O d powyższ ego wyroku skarżący wniósł apelację , żądając jednocześnie zwolnienia go od kosztów sądowych w zakresie opłaty od tego postępowania . Postanowieniem z 28 lutego 2020 r. (sygn. akt […] ) Sąd Apelacyjny w P . oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie z opłaty od apelacji . Następnie , p ostanowieniem z 8 kwiet- nia 2020 r. (sygn. akt jw. ) – wobec nieuiszczenia opłaty – odrzucił wniosek skarżącego o uza- sadnienie powyższego orzeczenia oraz odrzucił jego apelację. W uzasadnieniu wskazano – odwołując się do art. 394 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. − Kodeks postępowania cy- OTK ZU B/2021 Ts 163/20 poz. 141 2 wilnego (ówcześnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm. ; dalej: k.p.c. ) – że postanowienie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądo wych wydane przez sąd drugiej instancji nie pod- lega zaskarżeniu , a tym samym uzasadnieniu. Zażalenie skarżącego na powyższe rozstrzy- gnięcie zostało oddalone postanowieniem Sądu Apelacyjnego w P . z 5 sierpnia 2020 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie z 5 sierpnia 2020 r. ). Skarżący wskazał powyższe orzeczenie jako ostateczne rozstrzygnięcie w jego sprawie w rozumieniu art . 79 ust. 1 Konstytucji. 2. W ocenie skarżącego zakwestionowan e przepisy naruszają następujące konstytu- cyjne prawa i obowiązki : 1) równość wobec prawa ( art . 32 ust. 1 Konstytucji) „poprzez rozróżnienie uprawnień procesowych stron (…) w postępowaniu cywilnym w zależności od tego , czy wniosek o zwol nienie od kosztów został złożony przed sąd em I czy II instancji ”; 2) prawo do sądu ( art . 45 ust. 1 Konstytucji) poprzez „utrudnienie uzyskania zwolnie- nia od kosztów sądowych, w sytuacji złożenia wniosku o takie zwolnienie przed sądem II instancji”. 3. Zarządzeniem z sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 10 lutego 2021 r. ( doręczo- nym 16 lutego 2021 r. ) skarżący został wezwany do udokumentowania daty doręczenia mu postanowienia z 5 sierpnia 2020 r. oraz wyjaśnienie, czy przedmiotem kontroli uczynił wska- zany w skardze art . 394 2 § 1a k.p.c. W piśmie z procesowy m z 23 lutego 2021 r. (data nadania) skarżący wyjaśnił, że w skardze omyłkowo wskazał jako przedmiot kontroli nieistniejący art . 394 2 § 1a k.p.c. Wy- jaśnił, że w to mi ejsce powinien być wskazany art . 394 2 § 1 1 k.p.c. Załączył ponadto doku- ment z którego wynika, że postanowienie z 5 sierpnia 2020 r. zostało mu doręczone 11 sierp- nia 2020 r. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art . 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bad a, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono : 1) art . 1 pkt 139 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy − Kodeks postępowa- nia cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469, ze zm.; dalej: z.k.p.c.) o tre- ści : „w art . 394 § 1 i 2 otrzymują brzmienie: «§ 1. Zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postanowienia sądu pierwszej in- stancji i zarządzenia przewodniczącego, których przedmiotem jest: 1) zwrot pisma wniesionego jako pozew, z którego nie wynika żądanie rozpoznania sprawy; 2) zwrot pozwu; 3) odmowa odrzucenia pozwu; 4) przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu lub niższemu albo podjęcie postępo- wania w innym trybie; 5) zawieszenie postępowania i odmowa podjęcia zawieszonego postępowania; OTK ZU B/2021 Ts 163/20 poz. 141 3 6) zwrot kosztów, określenie zasad ponoszenia prz ez strony kosztów procesu, zwrot opłaty lub obciążenie kosztami sądowymi – jeżeli strona nie składa środka zaskarżenia co do istoty sprawy. § 2. Termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień od dnia doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. Jeżeli przy wyd aniu postanowienia sąd odstąpił od jego uzasadnienia, ter- min liczy się od dnia ogłoszenia postanowienia, a jeżeli podlegało ono doręczeniu – od dnia jego doręczenia.»” 2) art . 1 pkt 142 .k.p.c. w brzmieniu : „w art . 394 2 : a) § 1 otrzymuje brzmienie: «§ 1. Z ażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienie tego sądu o odrzuceniu apelacji.», b) po § 1 dodaje się § 1 1 w brzmieniu: «§ 1 1 . Zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje także na posta- nowienia tego sądu, których przedmiotem jest: 1) odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie ; 2) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego ; 3) zwrot kosztów procesu, o ile nie wniesiono skargi kasacyjnej ; 4) zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ; 5) skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na grzyw- nę ; 6) zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka ; 7) odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego spro wadzenia – z wyjątkiem postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postano- wienie sądu pierwszej instancji.», c) § 2 otrzymuje brzmienie: «§ 2. W postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia, o którym mowa w § 1 i 1 1 , przepisy art. 394 § 2 i 3 oraz art. 395 - 397 stosuje się odpowiednio.»” 3) art. 394 2 § 1 i 1 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. − Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 20 20 r. poz. 1575 , ze zm.; dalej: k.p.c.) o treści: „§ 1. Zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienie tego sądu o odrzuceniu apelacji. § 1 1 . Zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje także na postano- wienia tego sądu, których przedmiotem jest: 1) odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub i ch odwołanie ; 2) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego ; 3) zwrot kosztów procesu, o ile nie wniesiono skargi kasacyjnej ; 4) zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ; 5) skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na grzyw- nę ; 6) zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka ; 7) odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego sprowadzenia – z wyjątkiem postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na posta no- wienie sądu pierwszej instancji.” 3. Trybunał stwierdza, że zakwestionowane w skardze przepisy nie były podstawą wydania wskazanego przez skarżąc ego ostatecznego rozstrzygnięcia. OTK ZU B/2021 Ts 163/20 poz. 141 4 Sąd Apelacyjny w P . postanowieniem z 8 kwietnia 2020 r. ( sygn. akt […] ) odrzucił wniosek skarżącego o uzasadnienie postanowienia z tego sądu z 28 lutego 2020 r. (sygn. akt jw.; dalej: postanowienie z 28 lutego 2020 r. ) dotyczącego odmowy zwolnie ni a skarżącego od kosztów sądowych. P ostanowieniem przedmiotowego sądu (sygn. akt […] ) , wskazanym jako ostatecznego roz strzygniecie , oddalono zażalenie od powyższego orzeczenia. Skarżąc y kwestionuje w skardze konstytucyjnej brak możliwości zaskarżenia posta- nowienia w przedmiocie odmowy zwolnieni a od kosztów sądowych wydanego przez sąd dru- giej instancji, a nie brak możliwości jego uzasadnienia. Abstrahując zatem od utrwalonej linii orzeczniczej Trybunału, zgodnie z którą niezbędne jest uzyskanie przez skarżąc ego ostatecz- nego orzeczenia, które będzie potwierdzało, że droga sądowa jest wyłączona , czyli postano- wieni a o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z 28 lutego 2020 r. (zob. wyrok TK z 11 paź - dziernika 2016 r., sygn. SK 28/15, OTK ZU A/2016, poz. 79 oraz z 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35), należy uznać, że zakwestionowane przepisy nie były podstawą wydania ostatecznego orzeczenia . W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny postan owił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżące mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.