Ts 183/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 14 lipca 2025 r. Pozycja 207 POSTANOWIENIE z dnia 3 kwietnia 2025 r. Sygn. akt Ts 183/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz – przewodniczący Bartłomiej Sochański – sprawozdawca Bogdan Święczkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 22 października 2024 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M . J . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 lipca 2023 r. (data nadania) M . J . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że: 1) art. 15zzs 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczeg ó lnych rozwi ą zaniach zwi ą zanych z zapobieganiem, przeciwdzia ł aniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chor ó b zaka ź nych oraz wywo ł anych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm. ; dalej: ustawa o covid ) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w zwi ą zku z art. 2 Konsty tucji Rzeczypospolitej Polskiej ; 2) art. 126 § 1 oraz art. 126 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim „ ogranicza znaczenie zwrotu pismo jedynie do for my papierowej, a zwrotu podpis wy łą cznie do podpisu sporz ą dzone[go] w formie okre ś lonej w art. 78 § 1 ( … ) ” ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, ze zm.), jest niezgodny z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w z wi ą zku z art. 7; art. 45 ust. 1 w zwi ą zku z art. 7 Konstytucji w zwi ą zku z art. 25 rozporz ą dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i us ł ug zaufania w odniesieniu do transakcji e lektronicznych na rynku wewn ę trznym oraz uchylaj ą ce dyrektyw ę 1999/93/WE (Dz. Urz. UE. L Nr 257, poz. 73); 3) art. 191 1 § 1 i 3 k.p.c. jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarżący, przywoławszy uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (mającej moc zasady prawnej) z 26 kwietnia 2023 r. (sygn. OTK ZU B/2025 Ts 183/23 poz. 207 2 akt […] ) zarzucił, że zakwestionowany w skardze art. 15zzs 1 ust. 1 pkt 4 ustawy o covid na- rusza prawo do sprawiedliwego rozpoznania sprawy. W odniesieniu do zakwest ionowanych w skardze art. 126 § 1 i art. 126 § 1 pkt 6 k.p.c. stwierdził, że są one „niezgodn[e] z prawem unijnym”, a także „z przepisem materialnym definiującym pojęcie podpisu (…)”. Skarżący dostrzega także „kolizję” pomiędzy oświadczeniem woli złożonym na nośniku innym niż konwencjonalny, a skutkami złożenia pisma. Z kolei art. 191 1 § 1 i 3 k.p.c. tworzy według skarżącego normę stanowiącą „całkowicie subiektywny model weryfikowania, czy wniesione powództwo jest oczywiście bezzasadne”, przy czym czyni to już – jak zarzucił skarżący – na etapie zapoznawania się przez sąd z treścią pozwu. W związku z tym sąd nie rozpoznaje sprawy, ale decyduje o prawie do jej rozpoznania. Prawo do rozpoznania sprawy jest więc uzależnione wyłącznie od całkowicie uznaniowej i arbitralnej woli sądu. Postanowieniem z 22 października 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 4 listopada 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalsze- go biegu . S twierdził , że pismo z 1 czerwca 2023 r., w którym starszy sekretarz sądowy, dzia- łający z upoważnienia Kierownika Sekretariatu Sądu Okręgowego w W . XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy, poinformował skarżącego, że jego pismo ( złożone mailem 30 maja 2023 r. ) , zawierające wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego sądu z 10 maja 2023 r. nie odnosi skutków procesowych , nie jest bowiem rozstrzygnięciem, o którym mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p.TK). Trybunał zwró- cił też uwagę, że nie zostało ono wydane na podstawie przepisów, które skarżący kwestionuje w skardze konstytucyjnej oraz że umowa międzynarodowa nie może być wzorcem kontroli w postępowaniu skargowym. W zażaleniu z 12 listopada 2024 r. (data nadania) skarżący zażądał skierowania przez skład orzekający „pytania prejudycjalnego” do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgod- ności art. 61 ust. 4 (błędnie oznaczonego jako art. 60 ust. 4) u.o.t.p.TK z art. 190 ust. 5 Kon- stytucji, a także z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji (s. 2 pisma procesowe- go ; w petitum wniosku skarżący wskazał natomiast przepisy ustawy zasadniczej nie mające związku ze sformułowanym żądaniem) oraz zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania wniosku. Według skarżącego zgodnie z art. 190 ust. 5 Konstytucji „wszelkie orzeczenia Try- bunału zapadają większością głosów. Konstytucja nie przewiduje w tym zakresie wyjątku”. Wydanie przez Trybunał orzeczenia (postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skar- dze) w składzie jednego sędziego jest niezgodne z przywołanym przepisem ustawy zasadni- czej. Skarżący wniósł także o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie skargi do merytorycznego rozpoznania. W złożonym środku odwoławczym d owodzi, że pismo z 1 czerwca 2023 r. jest ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Twierdzi, że Trybunał odmawiając nadania skardze dalszego biegu nie uwzględnił bowiem tego, że wskazany przepis ustawy zasadniczej posługuje się pojęciem autonomicznym, które- go nie można interpretować za pomocą ustaw zwykłych. Według skarżącego pismo, w któ- rym został poinformowany o tym, że sformułowany w mailu wniosek o uzasadnienie wyroku nie odnosi skutków procesowych , zawiera wszystkie elementy orzeczenia . W związku z tym n ależy przyjąć, że w sytuacji, w której uzyskanie formalnego orzeczenia nie jest możliwe (al- bowiem sąd zaprzestał procedowania), „warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi jest uzyskanie orzeczenia lub informacji o braku możliwości dalszego procedowania”. W odniesieniu do wskazanej przez Trybunał braku tożsamości podstawy prawnej pi- sma z 1 czerwca 2023 r. i przedmiotu zaskarżenia, skarżący zwrócił uwagę na to , że niepowo- łanie przepisu w treści uzasadnienia nie przesądza o tym, że nie był on podstawą orzeczenia. Zdaniem skarżącego przepisy stanowiące przedmiot złożonej przez niego skargi „ostatecznie OTK ZU B/2025 Ts 183/23 poz. 207 3 ukształtowały stan formalny i faktyczny w sprawie”, w której wniósł skargę. „Doprowadziły” bowiem do naruszenia jego praw podmiotowych. Z kolei odnośnie do odmowy przekazania skargi do merytorycznej oceny ze względu na uczynienie wzorcem kontroli przepisów prawa międzynarodowego, skarżący przedstawił obszerny wywód na temat relacji tego prawa z prawem krajowym. W konkluzji stwierdził, że ze względu na wykładnię celowościową art. 79 ust. 1 Konstytucji , dopuszczalna jest skarga w sprawie stwierdzenia niezgodności przepisu ustawy krajowej z prawem unijnym. Skarżący przedstawił także szeroką argumentację (s. 10 - 20) mającą dowieść, że w świetle prawa krajowego i „unijnego” możliwe jest doręczanie pism procesowych opatrzo- nych podpisem elektronicznym. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający wniosku („py- tania prejudycjalnego”) do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania ex officio . W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbada- nie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału wyłącznie pod- mioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konsty- tucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Ma- jąc powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że sformułowany przez skarżącego w zażale- niu wniosek nie wywołuje żadnych skutków procesowych (por. postanowienia TK z: 23 paź- dziernika 2023 r. , sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz. 303, 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179 oraz 27 maja 2024 r., sygn. Ts 77/22, OTK ZU B/2024, poz. 200). Jednocześnie należy zauważyć, że z przywołanego przez skarżącego art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wynika, iż Trybunał nie może wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym. Przepis ten wyraża jedynie zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji, w której skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza jednak, aby przepisy ustawowe (tj. przepisy u.o.t.p.TK), które zgodnie z art. 197 Konstytucji określają między in- nymi tryb postępowania przed Trybunałem, umożliwiły wydawanie rozstrzygnięć o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w składzie jednego sędziego (zob. postano- wienie TK z 13 marca 2014 r., sygn. Ts 276/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 166 oraz 12 mar- ca 2025 r., sygn. Ts 183/22, niepubl.). 3. Trybunał stwierdza, że zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. 3.1. Skarżący dowodzi, że Trybunał w postanowieniu o odmowie błędnie uznał, że pi- smo z 1 czerwca 2023 r . (w którym starszy sekretarz sądowy, działający z upoważnienia Kie- OTK ZU B/2025 Ts 183/23 poz. 207 4 rownika Sekretariatu Sądu Okręgowego w W . XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy, poin- formował go, że pismo złożone mailem 30 maja 2023 r., zawierające wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego sądu z 10 maja 2023 r. nie odnosi skutków procesowych) nie jest orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji . Trybunał podziela argument skarżącego, zgodnie z którym pojęcie „ostatecznego orzeczenia”, którym posługuje się art. 79 ust. 1 Konstytucji , jest terminem autonomicznym . J ak stwierdził bowiem Trybunał w postanowieniu z 5 grudnia 1997 r., nie znajduje on odpo- wiednika w żadnej z procedur szczegółowych (sygn. Ts 14/97, OTK ZU nr 1/1998, poz. 9). W zarzutach sformułowanych w złożonym środku odwoławczym s karżący nie uwzględnił jednak tego, że z woli ustrojodawcy skargę konstytucyjną wnosi się „na zasadach określonych w ustawie” . W związku z tym art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK doprecyzowuje unormowania przyjęte w art. 79 ust. 1 Konstytucji i t o w nim należy poszukiwać treści, które precyzują pojęcie „ostatecznego orzeczenia”. Według tego przepisu orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji , jest prawomocny wyrok, ostateczna decyzja lub inne ostateczne rozstrzy- gnięcie. P ismo z 1 czerwca 2023 r. nie przybiera żadnej z tych form. Skarżący wydaje się nie dostrzegać, że c hoć użyta w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK formuła „inne ostateczne rozstrzygnię- cie ” jest bardzo szeroka, to jednak odnosi się tylko do wszelkich innych niż wyroki orzeczeń sądowych ( ibidem ) . Przedłożone wraz ze skargą pismo bez wątpienia nie zostało wydane przez sąd w rozumieniu art. 175 ust. 1 Konstytucji. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że w postanowieniu z 22 października 2024 r. zasadnie przyjął, że przedłożone wraz ze skargą pismo ( w którym starszy sekretarz sądowy, działający z upoważnienia Kierownika Sekretariatu Sądu Okręgo- wego w W . XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy, poinformował go, że pismo złożone mai- lem 30 maja 2023 r., zawierające wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego sądu z 10 maja 2023 r. nie odnosi skutków procesowych ) nie jest orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. W związku z tym prawidłowo odmówił nadania skardze dalszego biegu. 3.2. Skoro wskazane pismo nie jest orzeczeniem wydanym przez „sąd lub organ admi- nistracji publicznej”, które ostatecznie rozstrzyga o wolnościach lub prawach skarżącego, to tym samym nie mogło ono zostać wydane na podstawie przepisów zakwestionowanych w skardze . W tym zakresie zarzuty sformułowane w zażaleniu należy uznać za niezasadne. 3. 3 . W odniesieniu do zarzutu, jakoby Trybunał b łę dnie przyjął, że podstawami skargi konstytucyjnej nie mogą być przepisy prawa międzynarodowego ( in casu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego), należy stwierdzić, że skarżący formułując go nie uwzględnił tego, że w trybie wskazanym w art. 79 ust. 1 Konstytucji dopuszczalna jest kontrola wyłącznie z punktu widzenia konstytucyjnych (zawartych w Konstytucji) wolności lub praw. Nie jest więc dopuszczalna kontrola z aktami prawa międzynarodowego i nie jest przy tym istotne, czy przepisy prawa międzynarodowego pokrywają się treściowo z przepisami Konstytucji zawierającymi prawa lub wolności (zob. np. wyroki z: 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2 oraz 25 lutego 2003 r., sygn. SK 9/02, OTK ZU nr 2/A/2003, poz. 14). Wziąwszy powyższe pod uwagę , Trybunał postanowił jak w sentencji.