Ts 24/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 listopada 2019 r. Pozycja 224 POSTANOWIENIE z dnia 20 sierpnia 2019 r. Sygn. akt Ts 24/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar – przewodniczący i sprawozdawca Leon Kieres Julia Przyłębska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 31 października 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej T.K., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 lutego 2017 r. (data nadania) T.K. (poprzednio T.W. , dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że art. 163 § 2 w związku z art. 158 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych ( ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 2062, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm.; dalej: u.s.p.) w zakresie, w jakim przewidując obowiązek sporzą- dzenia przez Radę Miasta opinii o kandydacie na ławnika, pomi ja obowiązek sporządzenia jej uzasadnienia, jest niezgodny z art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 51 ust. 3 i 4, art. 60 oraz art. 77 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Postanowieniem z 31 października 2018 r., dor ęczonym pełnomocnikowi skarżące- go 8 listopada 2018 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił n adania skardze konstytucyjnej dal- szego biegu. Podstawą wydania tego orzeczenia było ustalenie , że skarga pozostaje poza ko- gnicją Trybunału Konstytucyjnego, gdyż istota zarzutów niekonstytucyjności zakwesti ono- wanej normy sprowadza się do stwierdzenia istnienia luki prawnej. Ponadto, Trybunał zwró- cił uwagę na wadliwość wzorców kontroli powołanych w skardze i na brak możliwości po- wiązania upatrywanego naruszenia praw wynikających z tych przepisów z orzeczeniem wskazanym jako ostateczne. 3. W zażaleniu z 15 listopada 2018 r. (data nadania) skarżący zarzucił błędne zastoso- wanie art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1 -3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2072, OTK ZU B/2019 Ts 24/17 poz. 224 2 ze zm.) . Stwierdził bowiem, iż Trybunał błędnie przyjął, że wyr ok Sądu Okręgowego w W. z 14 września 2016 r. (sygn. akt […] ) nie stanowił ostatecznego orzeczenia naruszającego prawa i wo lności konstytucyjne skarżącego, nie wynikał on bezpośrednio z zakwestionowa- nych przepisów u.s.p., a kwestionowane przepisy nie stanowiły normatywnej podstawy osta- tecznego orzeczenia o prawach i wolnościach konstytucyjnych skarżącego. Zarzucił też błęd- ną wykładnię art. 188 ust. 1-5 Konstytucj i, polegającą na nieuzasadnionym przyję ciu , że jego skarga konstytucyjna pozostaje poza zakresem kogni cji Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałe m Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Zmierzając do zakwestionowania pierwszej z podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, skarżący stwie rdził, że wydając zaskarżone postanowienie Try- bunał nie uwzględnił tego, że w niektórych sytuacjach pominięcia ustawodawcze pozostają w obrębie jego kognicji. Zaznaczył, że w skardze nie powołał się wyłącznie na zaniechanie legislacyjne, lecz zakwestionowa ł całokształt uregulowania trybu powoływania ławników sądowych. Wskazał, że w treści zaskarżonych przepisów posłużono się niejasnym i mającym charakter klauzuli generalnej sformułowaniem „nieskazitelny charakter”, oraz nie sprecyzo- wano przesłanek, na podstawie których stwierdza się, czy kandydat na ławnika go posiada. Trybunał Konstytucyjny przypomina, że całkowity brak regulacji danej kwestii (jej ja- kościowa odmienność od materii unormowanych w zaskarżonym przepisie) traktowany jest jako zaniechanie ustawodawcze, ni epodlegające kontroli Trybunału. Natomiast uregulowanie niepełne (przy jakościowej tożsamości elementów brakujących i elementów ujętych w za- skarżonym przepisie) stanowi pominięcie prawodawcze. Może ono być badane przez Trybu- nał, jednak tylko wówc zas, gdy w Konstytucji istnieje norma o treści odpowiadającej normie pominiętej w ustawie kontrolowanej. Kryterium pomocniczym, stosowanym do odróżnienia zaniechania od pominięcia ustawodawczego , jest przesłanka celowego i świadomego działa- nia ustawodawcy. Jeżeli dane rozwiązanie zostało pozostawione przez ustawodawcę poza zakresem regulacji w sposób zamierzony, należy je kwalifikować jako zaniech anie ustawo- dawcze (postanowienia z: 26 lutego 2016 r., sygn. Ts 292/15, OTK ZU B/2016, poz. 164; 1 marca 2010 r., sygn. SK 29/08, OTK ZU nr 3/A/2010, poz. 29 oraz wyrok z 8 września 2005 r., sygn. P 17/04, OTK ZU nr 8/A/2005, poz. 90). Zgodnie z art. 160 ustawy z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 2062, obecnie: D z. U. z 2019 r. poz. 52; dalej: u.s.p.), rady gmin samodzielnie wybierają ławników ( samodzielnie oceniają spełnienie przez kandydatów przesłanek określonych w art. 158 i 159 u.s.p.). Skarżący twierdzi, że do procedury powoły- wania ławników sądowych powinna być wprowadzona instytucja uzasadnienia opinii o kan- dydacie, wydawanej w trybie art. 163 § 2 u.s.p. Sformułowany przez skarżącego zakresowy zarzut niekonstytucyjności art. 163 § 2 w związku z art. 158 § 1 pkt 2 u.s.p. nie dotyczy jed- nak niepełnego uregulowania kwestii uzasadniania opinii o kandydatach na ławników , po- nieważ materię tę pozostawiono całkowicie poza regulacją normatywną. W zaskarżonym po- stanowieniu Trybunał prawidłowo zatem stwierdził, że rozpoznawana skarga konstytucyjna jest skargą na zaniechanie prawodawcze. OTK ZU B/2019 Ts 24/17 poz. 224 3 3. Trybunał stwierdza, że nawet gdyby przyjąć, iż niniejsza skarga dotyczy regulacji niepełnej ( fragmentarycznej) i podlega rozpoznaniu, to nadanie jej dals zego biegu nie byłoby możliwe z przyczyn , o których mowa w punkcie 3.2 z askarżonego postanowienia . W zażaleniu skarżący zarzucił Trybunałowi nieuzasadnione przyjęcie, że wyrok Sądu Okręgowego w W. z 14 września 2016 r. (sygn. akt […] ) nie stanowi ostatecznego orzeczenia naruszającego jego konstytucyjne prawa i wolności . Skarżą cy n ie odniósł się jednak do wy- punktowanych prze z Trybunał uchybień formalnych podstawy skargi i uzasadnienia części postawionych w skardze zarzutów, które stanowią drugą (samodzielną) podstawę odmowy nadania skardze dalszego biegu (podpunkty 3.2.1.-3.2.5). Trybunał w niniejszym składzie podtrzymuje stanowisko , że skarżący nie uprawdopo- dobnił istnienia związku między treścią kwestionowanych przepisów a powołanymi w skar- dze art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 1 Konstytucji, ani związku między treścią orzeczen ia wskaza- nego jako ostateczne a upatrywanym naruszeniem jego konstytucyjnych praw, wywodzonych z art. 51 ust. 3 i 4 oraz art. 60 Konstytucji. Natomiast pozostałe ze wskazanych przepisów Konstytucji (art. 2, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2) nie mogą stanowić samodzielnych wzorców kontroli w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej . Jedynie uzupełniająco Trybunał zwraca uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze – na niezasadność powoływania się w uzasadnieniu skargi na naruszenie art. 45 u st. 1 Konstytucji i wynikającego z niego prawa do sądowej kontroli zawartych w omawianej opinii zarzutów dotyczących braku nieskazitelnego charakteru. Ska rżący wiąże naruszenie prawa do sądu z wyrokiem sądu okręgowego wydanego w sprawie o ochronę dóbr osob istych. Zarzut ten jest w kontekście wskazanego orzeczenia bezzasadny, bowiem skarżą- cy nie został pozbawiony prawa do sądu ani w wyroku oddalającym powództwo o zadośću- czynienie za naruszenie dóbr osobistych, ani w wyroku oddalającym a pela cję . Dodatkowo na uwagę zasługuje fakt, że s karżący nie zakwestionował zgodności z Konstytucją przepisów regulujących zakres kognicji sądów powszechnych w sprawach o naruszenie dóbr osobistych. Niezgodność z Konstytucją zarzucił jedynie uregulowaniu samej procedury opiniowania kan- dydata na ławnika w zakresie, w jakim nie przewiduje ono w ymogu sporządzenia uzasadnie- nia i uniemożliwia poddanie kontroli sądowej opinii pod kątem jej legalności, słuszności oraz prawdziwości przesłanek, na których została oparta. Skarżący n ie wska zał zatem przepisu, którego treścią byłoby wyłączenie drogi sądowej w jego sprawie i z którym można by wiązać naruszenie prawa do sądu. Po drugie – w zaskarżonym postanowieniu Trybunał t rafnie zauważył, że skarżący nie sprecyzował, w jaki sposób zakwestionowane przepisy naruszają zagwarantowane w art. 77 ust. 1 Konstytucji prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem dzi ałanie organu władzy publicznej. Powołany przepis ustawy zasadniczej gwarantuje m.in. istnienie procedur umożliwiających ocenę zgodności działań organów władzy publicznej z prawem i wydanie rozstrzygnięcia w tej kwestii (wyrok z 1 kwietnia 2008 r., sygn. SK 77/06, OTK ZU nr 3/A/2008, poz. 39). Stwierdzić należy, że w sprawie skarżącego pro- cedura dochodzenia ochrony praw a z art. 77 ust. 1 Konstytucji została wyczerpana. 4. Skarżący podniósł w zażaleniu, że „całkowicie błędne” zastosowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1 -3 u.o.t.p. TK [art. 51 nie zawiera ustępów ani punktów i dotyczy stwierdz enia przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta ] było wynikiem m.in. nieuzasadnionego przyjęcia przez Trybunał , iż „wyrok Sądu Okręgo wego nie wynikał bezpośrednio z obowiązywania zakwestionowanych przepisów ustawy o ustroju są- dów powszechnych” i że p rzepisy te „nie stanowiły normatywnej podstawy osta tecznego orzeczenia o prawach i wolnościach konstytucyjnych skarżącego”. Stwierdzić należy jednak, że w zaskarżonym postanowieniu Trybunał nie odniósł się do kwestii podstawy prawnej orze- czenia wskazanego jako ostateczne, a w tej sytuacji zarzut skarżącego jest bezzasadny. OTK ZU B/2019 Ts 24/17 poz. 224 4 Biorąc pod uwagę powyższe Trybunał stwierdził, że kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a sformułowane w zażaleniu zarzuty nie podważają podstaw odmowy nada- nia skardze konstytucyjnej dalszego biegu i postanowił , jak w sentencji.