Ts 33/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 kwietnia 2023 r. Pozycja 96 POSTANOWIENIE z dnia 22 czerwca 201 6 r. Sygn. akt Ts 33/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący i sprawozdawca Leon Kieres Julia Przyłębska , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej B.T. w sprawie zgodności: art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 20 1 5 r. poz. 613 , ze zm.) z art. 2, art. 20 i art. 32 Konstytucji Rzeczy - pospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENI E: W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 8 stycznia 201 6 r. (data nadania) B.T. (dalej: skarżąc a , podatnik ) w ni o sł a o zbadanie zgodności art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2015. 613, ze zm. ; dalej: ordynacja podatkowa ) z art. 2, art. 20 i art. 32 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została sformułowana w związku z następującą sprawą . Organ kontroli skarbowej zakwestionował prawo skarżącej do odliczenia – w ramach prowadzonej działalności gospodarczej – podatk u naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących zakup materiałów budowlanych i usług transportowych. W je go ocenie faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, co wypełniało zawartą w art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dni a 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2011 .177. 1054 , ze zm., dalej: ustawa o VAT) przesłankę odmowy uznania prawa skarżącej do odliczenia podatku naliczonego z tych faktur w okresie od stycznia do grudnia 2007 r. (decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z 14 grudnia 2012 r., sprawa […] ). Decyzję tę organ odwoławczy utrzymał w mocy . Odniósł się także do kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za badane okresy rozliczeniowe, wskazując , że w spraw ie skarżącej została w tym względzie spełniona przesłanka, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ordynacji podatk owej (decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z 4 lipca 2013 r., sprawa […] ). OTK ZU B/2023 Ts 33/16 poz. 96 2 W y rokiem z 6 lutego 2014 r. ( sprawa […] ) Wojewó dzki Sąd Administracyjny w Ł. (dalej: WSA ) po rozpoznaniu skargi wniesionej przez skarżąc ą uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku , oraz zasądził na rzecz skarżącej częśc iowy zwrot kosztów postępowania. Sąd ten uzna ł , że organ kontroli skarbowej błędnie stwierdził, iż 3 grudnia 2012 r. doszło do zawieszenia biegu terminu p rzedawnienia objętych zaskarżoną decyzją zobowiązań podatkowych. Zwrócił uwagę na to, że s kutek taki mogło wywołać dopiero poinformowanie skarżącej o prowadzonym przeciwko niej postępowaniu i postawionych zarzutach, na co brak dowodów w aktach sprawy. Treś ć pisma doręczonego pełnomocnikowi skarżącej w dniu 3 grudnia 2012 r. była – zdaniem WSA – bardzo lakoniczna, inform owała bowiem wyłącznie o zawieszeniu biegu terminu przedawni enia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2007 r. na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 ordynacji podatkowej. W ocenie sądu było to niewystarczające do wywołania skutku przewidzianego w tym przepisie . Sąd podkreślił jednak, że organy zasad nie odmówiły skarżącej prawa do odli czenia podatku naliczonego ze spornych faktur. Wykazały bowiem, że faktury te nie odzwierciedlały rzecz ywistych zdarzeń go spodarczych, a okoliczności sprawy świadcz yły o braku dobrej wiary w działaniach skarżącej w ramach tych transakcji. Uchylenie zaskarż onej decyzji w całości sąd pierwszej instancji uzasadnił zaś tym, że przedawnienie zobowiązań za okresy od stycznia do listopada 2007 r. powoduje konieczność uwzględnienia rozliczeń skarżącej wynikających z deklaracji podatkowych z te miesiące , co ma wpływ na wysokość zobowiązania za grudzień 2007 r. Stanowiska WSA nie podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który uzna ł , że w roz - patrywanej sprawie nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego i uchylił wskazany wyżej wyrok (wyrok z 21 września 2015 r ., sprawa […] ). W przekonaniu skarżące j zakwestionowane unormowani e w zakresie , w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarb owe lub wykroczenie skarbowe, w którym podatnikowi nie przed - stawiono formalnie zarzutów i nie uznano go za podejrzanego zgodnie z zasadami po stę - powania karnego najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ordynacji podatkowej ( jeżeli tylko podatnik dowiedział się o jego wszczęciu najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ordynacji podatkowej w inny sposób niż przez przed - stawienie mu zarzutów w tej sprawie) jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państw a i stanowioneg o przez nie prawa (wynikającą z art. 2, art. 20 i art. 32 Konstytucji). Na podstawie zaskarżonego przepisu – w ocenie skarżącej – doszło do zróżnicowania jej sytuacji prawnej w sposób nieuzasadniony i niecelowy, gdyż do zawieszenia biegu ter minu przedawnienia zobowiązań doszło mimo nieprzedstawienia zarzutów wobec skarżącej, nie wszczęto także postępowania ad personam . Powyższe tworzy stan niepewności co do prawno - podatkowych skutków prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie zostało uzależnione od spełnienia przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i art. 60 oraz art. 65 i art. 66 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. 2016.293 ; dalej: ustawa o TK). Skargom konstytucyjnym niespełniającym tych warunków, a także skargom, co do których zaistniały okoliczności przewidziane w art. 77 ust. 3 ustawy o TK, Trybun ał odmawia nadania dalszego biegu. OTK ZU B/2023 Ts 33/16 poz. 96 3 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest wykazanie przez skarżącego, że w związku z wydaniem przez organ wła- dzy publicznej ostatecznego orzeczenia na podstaw ie zakwestionowanego w skardze aktu normatywnego doszło do naruszenia przysługujących skarżącemu praw lub wolności o cha- rakterze konstytucyjnym. Uprawdopodobnienie przez skarżącego naruszenia jego praw lub wolności jest zatem przesłanką konieczną d la uznan ia skargi konstytucyjnej za dopuszczaln ą . Wobec pow yższego Trybunał Konstytucyjny obowiązany jest zbadać, czy istotnie w niniej- szej sprawie doszło do naruszenia wskazanych przez skarżącą praw konstytucyjnych. 3. W ocenie Trybunał u analizowana skarga kons tytucyjna nie spełnia przesłanek wa- runkujący ch jej merytoryczne rozpoznanie ze względu na wskazan e wzorc e badania konsty- tucyjności zaskarżonego przepisu. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji podstawową przesłanką dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest określenie naruszonych według skarżącego przysługując ych mu konstytucyjn ych wolności lub praw . W postępowaniu zainicjowanym wni esieniem skargi konstytucyjnej wzorcem badania konstytucyjności kwestionowanej regulacji może być wyłącznie przepis Konstytucji wyrażający w swej treści wolność lub prawo o charakterze podmiotowym ( zob. postanowienie TK z 24 października 2001 r., sprawa SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225). Odnośnie do art. 2 Konstytucji Trybunał przypomina, że zasadniczo nie może on być samoistną podstawą kontroli w trybie skargowym (zob. postanowienie pełnego składu TK z 23 stycznia 2002 r., sprawa Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). Jak Trybunał wielokrotnie podkreślał w swoim orzecznictwie, art. 2 ustawy zasadniczej wyznacza jedynie standard kreowania wolności i praw przez ustawodawcę, nie wprowadzając jednocześnie konkretnej wolności czy konkretnego prawa (zob. n p. wyroki TK z 30 maja 2007 r., sprawa SK 68/06, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 53 oraz 10 lipca 2007 r., sprawa SK 50/06, OTK ZU nr 7/A/2007, poz. 75). Trybunał zwraca uwagę na to, że o dopuszczalności stosowania art. 2 Konstytucji jako samoistnej podstawy indy widualnej kontroli konstytucyjności prawa nie może przesądzać okoliczność, że przepis ten może być samodzielną podstawą orzeczenia wydawanego w ramach kontroli generalnej (abstrakcyjnej). W tym drugim przypadku ocena nie jest bowiem uwarunkowana istnieniem praw podmiotowych konkretnego podmiotu, naruszonych wskutek zastosowania przez organ władzy publicznej niekonstytucyjnego prze - pisu (zob. np. postanowienie TK z 25 marca 2009 r., sprawa Ts 75/08, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 126). Artykuł 20 Konstytucji ma zaś charakter ustrojowy, nie jest więc podstawą wolności lub prawa podmiotowego jednostki (zob. np. postanowienia TK z: 27 grudnia 2004 r., sprawa Ts 186/04, OTK ZU nr 3/B/2005, poz. 137; 5 marca 2012 r., sprawa Ts 26/10, OTK ZU nr 6/B/2012, poz. 488 oraz 11 lutego 2013 r., Ts 17/12, OTK ZU nr 4/B/2013, poz. 364 ). Wynikająca z art. 32 ust. 1 Konstytucji zasada równości, na której naruszenie wska - zuje skarżąca, również nie stanowi – w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego – prawa konstytucyjnego o char akterze podmiotowym, którego naruszenie mogłoby legi - tymować do wniesienia skargi konstytucyjnej. W postanowieniu z 24 października 2001 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zasada równości stanowi samodzielnie jedynie zasadę ogólną, mającą charakter n iejako prawa „drugiego stopnia”, tzn. przysługującego w związku z konkretnymi normami prawnymi, a nie w oderwaniu od nich – „samoistnie”. Teza ta – jak podkreślał Trybunał – znajduje swoje uzasadnienie w specyfice przyjmowanego na gruncie Konstytucji rozum ienia „równości”, która nie ma charakteru abstrakcyjnego i absolutnego, ale „funkcjonuje zawsze w pewnym kontekście sytuacyjnym, odniesiona musi być do zakazów lub nakazów albo nadania uprawnień określonym jednostkom (grupom jednostek) w porównaniu ze statusem innych jednostek (grup)” ( sprawa SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, OTK ZU B/2023 Ts 33/16 poz. 96 4 poz. 225). W związku z powyższym dopuszczalność powołania się w skardze konstytucyj nej na naruszenie zasady równości winna zostać ograniczona wyłącznie do przypadków, w któ rych zostanie wskazane konkretne podmiotowe prawo, wolność lub obowiązek o charakterze konstytucyjnym, w zakresie których zasada ta została naruszona. Wyżej wskazane okoliczności, w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 77 ust. 3 pkt 3 ustawy o TK, przesądzają o konieczności odmowy nadania dalszego biegu rozpatrywanej skardze konstytucyjnej. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.