Ts 38/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 kwietnia 2023 r. Pozycja 97 POSTANOWIENIE z dnia 21 maja 201 9 r. Sygn. akt Ts 38/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak - Szafnicka , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K.P. i D.P. w sprawie zgodności: art. 10a ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 909 ) w zakresie, w jakim „został wprowadzony do obrotu prawnego, przy jednoczesnym braku wprowadzenia okresu przejściowego” z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNI EN IE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 28 lutego 2018 r. (data nadania) , K.P. i D.P. (dalej: skarżący) wystąpili z żądaniem przytoczonym w kompary- cji . Skargę konstytucyjną wniesiono w związku z następującą sprawą. Decyzją z 22 stycznia 2015 r. ( nr […] ) Prezydent Miasta O. (dalej: Prezydent O. ) , działając na wniosek skarżących , zezwolił na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej gruntu ornego klasy II (RII) , przeznaczonego pod budowę budynku usługowego (przychodni st oma- tologicznej) z częścią mieszkalną. W decyzji z obowiązano skarżących do pisemnego zgłosze- nia terminu faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej , w celu ustalenia wysokości jednorazowej należności oraz opłat rocznych z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produk- cji rolniczej. Pismem z 7 kwietnia 2015 r. skarżący zaw iadomili Prezydenta , że nastąpiło trwałe wyłączenie gruntu z produkcji rolniczej i wystąpili o naliczenie należności oraz opłat rocznych. Decyzją z 13 kwietnia 2015 r. ( nr […] ) Prezydent O. ustalił skarżącym: – po pierwsze , jednorazową należność w wysokości 28.189,04 zł za wyłączenie z pro- dukcji rolniczej gruntu rolnego wskazując , że nie pobiera się jej , ponieważ wartość gruntu – ustalona według cen rynkowych w czasie jego fakt ycznego wyłączenia z produkcji – o którą należy pomniejszyć należność , przewyż sza obliczoną kwotę; – po drugie , opłatę roczną z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej w wysoko- ści 10% n ależności, to jest 2818, 90 zł. OTK ZU B/2023 Ts 38/18 poz. 97 2 Skarżący wnieśli odwoł anie od d ecyzji Prezydenta O. do Samorządowe go Kolegium Odwoławcze go w O. (dalej: SKO) , który decyzją z 17 września 2015 r. ( nr […] ; dalej: decy- zja SKO ) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewó dzki Sąd Administracyjny w O. , wyrokiem z 24 maja 2016 r. ( sygn. akt […] ) , oddalił – wniesioną przez skarżących – skargę na decyzję SKO , a Naczelny Sąd Administra- cyjny , wyrokiem z 17 października 2017 r. ( sygn. akt […] ) oddali ł ich skargę kasacyjną . Skarżący podnoszą, że ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz . 1101; dalej: noweli- zacja), która weszła w życie 5 września 2014 r. , uchyliła obowiązujący wcześniej art. 5b u.o.g. stanowiący , iż przepisów ustawy nie stosuje się do gruntów rolnych położonych w gra- nicach administracyjnych miast. Nowelizacja wprowadziła równocześ nie do u.o.g. art. 10a stanowiący, że w stosunku do gruntów rolnych znajdujących się w granicach administracyj- nych miast nie stosuje się przepisów rozdziału dr ugiego, dotyczącego zmiany przez na czenia gruntów. Oznacza to, że – od dnia wejścia w życie nowelizacji – do użytków rolnych znajdu- jących się w granicach miast stosuje się przepisy rozdziału trzeciego u.o.g. , które nakładają na nabywców nieruchomości obowią zek wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej. Skarżący argumentują, że przed wprowadzeniem zmian , nabywcy gruntów rolnych w grani- cach administracyjnych miast nie byli obarczeni obowiązkiem uzyskania decyzji o ich wyłą- czeniu z produkcji rolnej i otrzy mywali pozwolenia na budowę bez ponoszenia dodatkowyc h kosztów. Podnoszą również, że do uzyskania takiego pozw olenia wystarczało wykazanie, iż inwestycja jest zgodna z przeznaczeniem gruntu określonym w miejscowym planie zagospo- darowania przestrzenneg o. Zdaniem skarżących brak stosownych przepisów przejściowych powoduje, że zaskar- żony przepis został wprowadzony do obrotu prawnego w sposób nagły i zaskakujący dla in- westorów, co narusza wynikające z art. 2 Konstytucji zasad y pewności prawa i niedziałani a prawa wstecz. Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona okre- ślonych przez prawo wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna. Mając na względzie art. 6 7 ust. 1 u.o.t.p. TK, Trybunał, orzekając zarówno w rozpoznaniu wstępnym, jak i mery- torycznym jest – co do zasady – związany zakresem zaskarżenia wskazanym w skardze kon- stytucyjnej. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę konstytucyjną może wnieść „każ dy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone”. Istotną cechą przyjętej w polskim pra- wie koncepcji postępowania skargowego przed Trybunałem Konstytucyjnym jest to, że reali- zowana w tym postępowaniu kontrola kwestionowanych przez skarżąc ego p rzepisów doko- nywana jest wyłącznie z punktu widzenia wskazanego przez skarżącego wzorca kontroli , któ- rym może być nie każdy przepis Konstytucji, ale tylko ten, który n ormuje jakąś wolność lub prawo o charakterze podmiotowym (postanowienie pełnego składu TK z 24 października 2001 r., sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225) . W związku z tym, art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK zobowiązuje występującego ze skargą do wskazania, która jego konstytucyjna wolność lub które jego konstytucyjne prawo o charakterze p odmiotowym i w jaki sposób zostały naruszone ( np . wyrok i TK z : 3 kwietnia 2019 r., sygn. SK 13/16 , OTK ZU A/2019, poz. 14 ; 8 stycznia 2019 r., sygn. SK 6/16, OTK ZU A/2019, poz. 3 ; oraz postanowienia TK OTK ZU B/2023 Ts 38/18 poz. 97 3 z: 9 kwietnia 2019 r., sygn. SK 7/19, OTK ZU A/2019, poz. 15 ; 16 października 2018 r., sygn. SK 2/18, OTK ZU A/2018, poz. 57 i inne ) . W postanowieniu pełnego składu z 23 stycznia 2002 r. (sygn. Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że co do zasady – w sprawach ini- cjowanych skargą konstytucyjną – powoływanie art. 2 Konstytucji jako „samodzieln ego ” wzorc a kontroli jest niedopuszczalne, gdyż p rzepis te n nie kreuj e w sposób samoistny praw lub wolności jednostki o charakterze podmiotowym (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK) . Pogląd ten zachowuje nadal swą aktualność ( zob. wyrok TK z 21 czerwca 2017 r., sygn. SK 35/15, OTK ZU A/2017, poz. 51) i do chwili zmiany stanu prawnego lub do czasu , gdy Trybunał w orzeczeniu wydanym w pełnym składzie od niego nie odstąpi, pogląd ten będzie, co do zasady, stanowił – zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 lit e ) in fine u.o.t.p. TK – wiążącą dyrektywę interpretacyjną dla kolejnych składów orzekających . Skarżąc y nie przedstawi li argumentacji, zgodnie z którą – w ramach rozpoznawanej sprawy – pogląd ten ni e powinien znaleźć zasto- sowania lub należałoby od niego odstąpić. W orzecznictwie wyjaśnia się, że art. 2 Konstytucji może zostać wskazany jako samo- istny wzorzec kontroli w trybie skargi konstytucyjnej wyłącznie wówczas, gdy skarżący wykaże istnienie takiego prawa podmiotowego, które miałoby z niego wynikać w sposób bezpośredni i wyłączny (zob. wyrok z 6 grudnia 2018 r., sygn. SK 19/16, OTK ZU A/2018, poz. 74). W wyjątkowych wypadkach art. 2 Konstytucji może stać się wzorcem kontroli w trybie skargi jako wzorzec związkowy, szczególnie wówczas , gdy – w sposób jasny i nie- budzący wątpliwości – z jego naru szeniem można powiązać naruszenie wolności lub praw konstytucyjnych (zob. wyrok z 15 kwietnia 2014 r., sygn. SK 48/13, OTK ZU nr 4/A/2014, poz. 40 i przywołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie skarżący nie wskazali , w jaki sposób naruszenie zasady zapew- nienia vacatio legis kwestionowanej normy wpł ynęło na ochronę ich konstytucyjnych wolno- ści i praw. S karżąc y uczyni li więc art. 2 Konstytucji samoistnym wzorcem kontroli , nie wy- wiódłszy z niego żadnego pr awa ani wolności konstytucyjnej o charakterze podmiotowym. W tym stanie rzeczy badana skarga nie spełnia , określonego w art. 79 ust. 1 Konstytu- cji i skonkretyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK , wymogu określenia konstytucyjnej wolności lub prawa skarżący ch o charakterze podmiotowym oraz sposobu ich naruszenia w sprawie objętej wniesioną skargą. Wobec powyższego Trybunał Konstytucyjny , na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK , odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu stwierdzając, że nie spełnia ona wymagań określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK . POUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje p rawo do wniesienia zażalenia na p owyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.