Ts 41/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 26 października 2021 r. Pozycja 146 POSTANOWIENIE z dnia 30 sierpnia 2021 r. Sygn. akt Ts 41 /19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz – przewodniczący Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Piotr Pszczółkowski , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażal e nia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 7 maja 202 0 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M .J. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . O rzeczenie zapadło jednogłośnie. U Z A S A D N I E N I E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 9 mar ca 2019 r. (data nadania) M . J . (dalej: skarżący) , reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru , w ystąpił o uznanie : 1) art. 524 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks po stępowania cywilne- go (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej : k.p.c.) w zakresie zwrotu „jednakż e wznowienie postępowania nie jest dopuszczal ne, jeżeli postanowienie kończące postępowani e może być zmienione lub uchylone” za niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypo- spolitej Polskiej; 2) art. 406 k.p.c. w zakresie, w jakim „w pos tępowaniu przed Sądem II in- stancji w sytuacji gdy o wznowieniu postępowania orzeka po raz pierwszy Sąd II instancji nie stosuje się na jego podstawie normy [ a]rt. 394 § 1 ustawy Kodeks Postępowania Cywilnego” za niezgodny z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 2 w związku z art. 176 ust. 1 oraz z art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; 3) art. 394 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim „nie stosuje się go do orzeczeń Sądu II instancji w związku z [a]rt. 406 KPC w po- stępowaniu przed Sądem II instancji w sytuacji gdy o wznowieniu pos tępowania orzeka po raz pierwszy Sąd II instancji” za niezgodny z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 us t. 2 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zarzą dzeniem sędzi ego Trybunału Konstytucyjnego z 27 listopada 2019 r. skarżące go wezwano do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) określenie przedmiotu za skarże- nia w odniesieniu do zakwestionowanego art. 394 § 1 k.p.c. w związku ze zmian ą brzmienia tego przepisu po wniesieniu skargi konstytucyjnej ; 2) poinformowanie, czy od postanowienia Sądu Okręgowego w K . z 14 stycznia 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) wniesiono: a) zażalenie (jeśli OTK ZU B/202 1 Ts 41/19 poz. 146 2 tak – doręczenie oryginału albo poświadczonego za zgodność z o ryginałem odpisu orzecze- nia wydanego w wyniku rozpoznania zażalenia wraz z trzema kopiami) , b) nadzwyczajny środek zaskarżenia; 3) udokumentowanie daty doręc zenia skarżącemu postanowienia, o któ- rym mowa w punkcie 2 zarz ądzenia; 4) wskazanie, w jaki sposób zakwestionowane przepisy naruszają wymienione w skardze konstytucyjnej wolności lub prawa skarżącego wraz z uza- sadnieniem sformułowanych zarzutów niekonstytu cyjności; 5) doręczenie jednego kompletu orzeczeń stanowiących załą czniki do skargi w postaci orygi nałów bądź odpisów poświad- czonych za zgodność z oryginałem. Pismem procesowym z 13 grudnia 2019 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do wezwania w spr awie usunięcia braków formalnych skargi. Poinformował, że od postano- wienia z 14 stycznia 2019 r. wn iósł zażalenie, które postanowieniem Sądu Okr ęgowego z 8 ma ja 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) odrzucono jako niedopuszczalne oraz doręczył odpisy po- świadc zone za zgodność z oryginałem jedynie tych dwóch orzeczeń . Postanowieniem z 7 maja 202 0 r., doręcz onym skarżącemu 11 maja 202 0 r., Trybunał Kon stytucyjny odmów ił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej . Stwierdził w nim m.in. , że jedynie art. 524 § 1 k.p.c. stanowił podstawę rozstrzygnięcia co do meritum w spra- wie skarżącego, a także, że skarżący nie usunął w wyznaczonym terminie wszystkich braków formalnych skargi (tj. nie doręczył jednego kompletu orzeczeń stanowiących załącznik do skargi w postaci oryginałów bądź odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem oraz nie wyjaśnił, w j aki sposób t reść kwestionowanych przez niego przepisów wp łynęła na naru- szenie jego konstytucyjnych pra w i wolności). Na marginesie Trybunał odniósł się również do wyrok u z 12 stycznia 2010 r. (sygn. SK 2/09, OTK ZU nr 1/A/2010, poz. 1), w który m orzekł, że „art. 394 1 § 2 k.p.c. w zakresie, w jakim nie przewiduje zażalenia do Sądu Najwyż- szego na postanowienie sądu drugiej instancji o odrzuceniu skargi o wznowienie postępow a- nia w sprawach, w których nie przysługuje skarga kasacyjna” jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucj i oraz nie jest niezgodny z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Wskazał, że Trybunał nie rozstrzyga ł w tym wyroku o zgodno ści art. 394 § 1 i art. 406 k.p.c. z ustawą zasadniczą, ale gdyby przepisy t e były pod- stawą wskazanego przez skarżącego o statecznego rozstrzygnięcia, to nie pozostawa łby on prawnie obojętny dla oceny skargi konstytucyjnej rozpatrywan ej w niniejszym postępowaniu. Na koniec podniósł, że skarżący nie powiązał zarzutu naruszenia prawa równości z prawem do sądu. 18 maja 202 0 r. (data n adania) skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie , w którym wniósł o skierowanie skargi do rozp oznania . W pierwszej kolejności przypisał Try- bunałowi stwierdzenie, że odmowa nadania dalszego bieg u skardze wynikała także z tego, że „zaskarżo ne przepisy nie były podstawą orzeczenia, lub nie doszło do naruszenia konstytu- cyjnych wolności i praw skarżąceg o albowiem wznowienie postępowania nie jest « sprawą » w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji” (s. 2 zażalenia). Zarzucił w nim także , powołując się na orzec znictwo sądów powszechnych, że „brak było podstaw ustawowych do wzywania o przedłożenie oryginałów l ub potwierdzonych za zgodność z oryginałem odpisów ” (zażale- nie, s. 8). Sformułował również – jak s twierdził – „zupełnie inny, odrębny od dotych czasowych zarzut. Otóż jeśli zaskarżeniu podl ega jedynie część orzeczeń wydawanych w przedmiocie wznowienia post ępowania a, co oczywiste, część z nich nie podlega zaskarżeniu – to taki stan prawny narusza podsta wową zasadę konstytucyjną wyrażoną w [a]rt. 6 4 ust. 1 Konstytucji iż wszelki[e] prawa mają tkowe podlegają równej ochronie prawnej” (s. 5 zażalenia). OTK ZU B/202 1 Ts 41/19 poz. 146 3 Trybuna ł Kon stytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- powania przed Try bunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Try bunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalsz ego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędzió w, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejaw nym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t .p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszyst kim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek o dmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie uznaje, że odniesienie się do tr eści zaża- lenia musi zostać poprzedzone uwagami natury ogólnej, dotyczącymi zasady skargowości obowi ązującej w tym postępowani u . Zgodnie z art. 6 7 ust. 1 u.o.t.p.TK , Trybunał orzekając jest związany zakresem zaskarżenia wskazanym we wniosku, pytani u prawn ym a lb o skar dze konstytucyjnej. Zasada ta wymaga, aby sam skarżący określił akt normatywny lub jego część, które są przedmiotem postępowania. Trybunał nie może z urzędu rozszerzyć tak wskazanego przedmiotu kontroli. P odmiot występujący z zażaleniem na postanowienie o odmowie na da- nia ska rdze dalszego biegu sam zatem określa granice, w ramach których sprawa podlega rozpoznaniu. Istotna jest przy tym funkcja, jaką pełni ten środek odwoławczy. Jak wynika z treści art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK , na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytuc yjnej dalszego biegu skarżącemu przysługuje zażalenie do Trybunału w terminie siedmiu dni od d nia doręczenia tego postanowienia. Przedmiotem zażalenia jest wydane w ramach wstępnej kontroli postanowienie dot yczące oceny strony formalnej skargi. Ze względu na to, że w przepisie tym stanowi się o postanowieniu o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dal- szego biegu, należy uznać, że zażalenie może odnosić się jedynie do przedstawionych przez Trybunał Konstytucy jny argumentów przemawiających za negatywną oceną strony formalnej skargi. Brak takiego odniesienia musi zostać każdorazowo oceniony jako niepodważenie zasadności argumentacji zawartej w zaskarżonym postanowieniu i skutkować będzie nieuwzględnieniem zażale nia (por. postanowienie TK z 31 października 2011 r., sygn. Ts 306/10, OTK ZU nr 5/B/2011, poz. 381). Przystępując do oceny wniesionego przez skarżącego środka odwoławczego Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skarżący w uzasadnieniu zażalenia nie zakwesti onował podstawy odmowy w zakresi e braku wyjaśnien ia, w jaki sposób treść kwestionowanych przez niego przepisów wpłynęła na naruszenie jego konstytucyjnych praw i wolności. W związku z po- wyższym zażalenie w tej części nie podlega uwzględnieniu. Ustosunkowu jąc się do pierwszego zarzutu – wskazać należy, i ż skarżący niepopraw- nie wywodzi, iż jedną z podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu było to, że „za- skarżone przepisy nie były podstawą orzeczenia”. W postanowieniu z 7 maja 2020 r. Trybu- nał nic takiego nie stwierdził . Ustali ł jedynie , że z przywołany ch przez skarżącego jednostek redakcyjnych ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) tylko art. 524 § 1 k.p.c. stanowił podstawę p ostano- wienia Sądu Okręgowego w K . (dalej: S ąd Okręgowy) z 14 stycznia 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) , wskazanego jako ostateczne rozstrzygnięcie . Mając na uwadze powyższe Trybunał Konstytucyjny przypomina, że jedną z podsta- wowych przesłanek dopus zczalności skargi konstytucyjnej jest wymóg uczyn ienia jej przed- miotem takich przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, które były podstawą orze- czenia, w związku z którym wniesiono skargę. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Trybunału, w proc edurze inicjowanej skargą konsty tucyjną przedmiot em badania Trybunału Konstytucyjnego może być bowiem jedynie norma, na podstawie której wydane zostało orze- czenie lub decyzja naruszająca konstytucyjne prawa lub wolności (zob. np. postanowienia TK OTK ZU B/202 1 Ts 41/19 poz. 146 4 z: 13 lis topada 2007 r., SK 40/06, OTK ZU nr 10/A/2007, po z. 137; 18 kwietnia 2005 r., sygn. Ts 176/04, OTK ZU nr 3/B/2005, poz. 134; 5 stycznia 2001 r., sygn. Ts 83/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 91). Artykuł 79 ust. 1 Konstytucji nie gwarantuje bowiem możliwości kwe- s tionowania każdego przepisu kszt ałtującego sytuac ję prawną skarżącego, ale jedynie takiego, który stanowił podstawę normatywną orzeczenia. Tym samym, aby uznać skargę konstytu- cyjną za dopuszczalną, musi występować ścisła relacja (związek) pomiędzy treścią orzecze- nia, zaskarżonym przepise m aktu normatywne go a postawionym zarzutem niezgodności tego przepisu z określoną normą konstytucyjną. Jak słusznie zauważył Trybunał w skarżonym orzeczeniu – p ostanowieniem z 14 sty - cznia 2019 r. Sąd Okręgowy nie orzekał o t ym, czy skarżącemu przysługuje j akikolwiek śro- dek zaskarżenia do sądu. Jego przedmiotem było o drzuc enie złożon ej przez skarżącego skarg i o wznowienie postępowania z uwagi na jej niedopuszczalność wynikającą z faktu, że dotyczy ona orzeczenia sądu opiekuńcz ego, które może być zmienione lu b uchylone (tj. w ydanego w sprawie z zakresu wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktów z małoletnim dziec- kiem). O znacza to, że kwestionowane przepisy art. 394 § 1 i art. 406 k.p.c. nie determinowały w żaden sposób powyżs zego rozstrzygnięcia , czyli nie miały związku z p rzedmiotem tego orzeczenia. Tym samym, w postanowieniu z 7 maja 2020 r. Trybunał prawidłowo stwierdził więc , że bezzasadne było uczynienie przedmiotem kontroli art. art. 394 § 1 i art. 406 k.p.c. Skład orzek ający w tym względzie zauważa ró wnież, że – w brew temu co sugeruje skarżący – w żadnej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie ma wypowiedzi Trybunału, w której stwierdziłby on, że „nie doszło do naruszenia konstytucyjnych wolności i praw skarżą cego albowiem wznowienie postępo wania nie jest « s prawą » w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji” (s. 2 zażalenia). W tym miejscu – dla porządku – należy zauważyć, że skarżący (a ściślej jego pełnomocnik) w treści zażalenia odwołuje się do cytatów z orzecz- n ictwa Trybunału Konstytucyjnego częstokroć znieks ztałcając ich treść w taki sposób, aby stały się potwierdzeniem jego stanowiska, co ocenić należy nagannie. Na uwzględnienie nie zasługiwał również drugi zarzut. Skarżący błędnie bowiem utrzymuje, iż Trybun ał nie był uprawniony do wzywani a go do usunięcia braku formalnego skargi przez nadesłanie jednego kompletu orzeczeń stanowiących załącznik do skargi w po- staci oryginałów (lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem), bowiem podstawę prawną wskazaneg o wyżej działania stanowi art. 1 29 § 3 k.p.c. w z wiązku z art. 36 u.o.t.p.TK (zob. postanowienie TK z 27 lipca 2012 r., sygn. Ts 169/10, OTK nr 4/B/2012 poz. 341). W związku z powyższym skład orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że wzywając skarżącego do usunięcia wyżej wymienionych braków formalnych skargi postąpiono prawi- dłowo. W treści zarządzenia zawarto pouczenie, że w przypadku nieusunięcia wskazanych braków w wyznaczonym terminie, wydane zostanie postanowienie o odmowie nadania skar- dze dalszego b iegu. Ostatni dzień terminu ich usunięcia przypad ał na 16 grudnia 2019 r. Mi- mo upływu przewidzianego prawem terminu wszystkie braki nie zostały przez skarżącego usunięte, co – jak słusznie zauważył Trybunał w postanowieniu z 7 maja 2020 r. – impliko- wało ko nieczność odmowy nadania skardze konstytucyjnej d alszego biegu (art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK). Niezależnie od powyższych okoliczności Trybunał w obecnym składzie na marginesie wyjaśnia, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem modyfikacja skargi, tj. powo ływanie nowych wzorców kontroli lub stawianie now ych zarzutów po upływie 3 miesięcy od daty doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia jest niedopuszczalne (zob. wyrok TK z 7 mar ca 2006 r., sygn. SK 11/05, OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 27 oraz postanowi enia TK z: 12 listopada 2001 r., sygn. Ts 139/01, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 106, 14 maja 2003 r., sygn. Ts 29/03, OTK ZU nr 1/B/2004, poz. 28 oraz 17 listopada 1999 r., sygn. SK 17/99, OTK ZU nr 7/1999, poz. 168). Z tych powodów wskazanie nowych zarzutów w zażaleniu należało uznać za bezs kuteczne. OTK ZU B/202 1 Ts 41/19 poz. 146 5 Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.