Ts 46/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 10 lutego 2021 r. Pozycja 16 POSTANOWIENIE z dnia 18 sierpnia 2020 r. Sygn. akt Ts 46/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej […] sp. z o.o. z siedzibą w K . w sprawie zgodności: art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm. ) w zakresie, w jakim „ st anowi on, że wszczę - cie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbo - we przez właściwy organ podatkowy wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy poda - tnik przed wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe dotyczące danego zobowiązania podatkowego i przed wydaniem decyzji organu podatkowego określającej wysokość zobowiązania podatkowego w wysokości innej niż wysokość wynikająca ze złożonej prze z podatnika deklaracji podatkowej wykonał zobowiązanie podatkowe wynikające ze złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej, organ podatkowy nie wydał decyzji określa - jącej wysokość zobowiązania podatkowego przed wykonaniem przez podatnika zobowiązania p odatkowego wynikającego ze złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej , przed wszczęciem postępowania w sprawie o przestę - pstwo skarbowe dotyczące danego zobowiązania podatkowego ani przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a wsz czę cie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe dotyczące danego z obowią - zania podatkowego i upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nastąpiły w okresie istnienia domniemania prawidłowości wysokości zobowią - z ania podatkowego wynikającej ze złożonej przez podatnika deklaracji poda - tkowej” z art. 64 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: 1) odrzucić wniosek z 26 czerwca 2020 r. o przedłużenie terminu na usunięcie braków formalnych skargi konstytucyjnej; 2) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. OTK ZU B/202 1 Ts 46/20 poz. 16 2 UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 9 marca 2020 r. (data nadania) […] sp. z o.o. z siedzibą w K . (dalej: skarżąca ) wystąpił a z żądaniem przyto- czonym na tle następującego stanu faktycznego. W 2008 r. s karżąca złożyła deklarację podatkową CIT - 8 za rok 2007 i uiściła wynika- jący z niej podatek . 8 października 2012 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w K . wszczął śledztwo (sygn. akt […] ) m.in. w sprawie podania nieprawdy w deklaracji podatkowej CIT - 8 skarżącej złożonej w 200 8 r. poprzez zawyżenie kosztów uzyskania przychodów, w zwią zku z posłuże- niem się fakturami nieodzwierciedlającymi rzeczywistych transakcji gospodarczych lub po- świadczającymi pozorne czynności prawne, sporządzonymi m.in. w celu rozliczenia dofinan- sowania pochodzącego ze środków Unii Europejskiej, pozyskanego z Agencji Restrukturyza- cji i Moderniz acji Rolnictwa , tj. o narażenie na uszczuplenie podatku dochodowego od osób prawnych z a 2007 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K . zawiadomił skarżącą p ismem z dnia 13 grudnia 2013 r. (nr […] ) o zawieszeniu, na podstawie art. 70c w zw. z art. 70 § 1 pkt 6 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa ( ówcześnie Dz. U. z 201 2 r. poz. 749, ze zm.: , obecnie : Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm.; dalej : O .p.) , z dniem 8 grudnia 2012 r. bie- gu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie o podejrzenie popeł- nienia przest ępstwa skarbowego. Sąd Rejonowy w K . Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i napraw- czych postanowienie m z 28 kwietnia 2014 r. (sygn. a kt […] ) ogłosił upadłość skarżącej obej- mującą likwidację jej majątku , zaś p ostanowien iem z 4 grudnia 2017 r. (sygn. a kt […] ) umo- rzył postępowanie upadłościowe wobec skarżącej. 6 maja 2016 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K . (dalej: organ pierwszej instancji) wydał decyzję (sygn. […] ) określającą skarżącej będącej wówczas w upadłości likwidacyjnej, reprezentowanej przez s yndyka masy u padłości , zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. w kwocie 146 608 zł, wyższej o kwotę 95 950 zł od zadeklarowanej. Organ pierwszej instancji ustalił, że spółka naruszyła przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. 2014 r., poz. 851, ze zm.) poprzez zawyżenie kosztów uzyskania przychodów, w związku z nalicza- niem do kosztów faktur VAT nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń g ospodarczych i dokonywaniem nien ależnych odpisów amortyzacyjnych, co w konsekwencji miało wpływ na wyliczenie wysokości należnego podatku. Przedmiotowe faktury wskazywały niewłaściwe kwoty transakcji oraz realizujące je podmioty. Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Administracji Skar- bowej w K . (dalej: organ odwoławczy) , który decyzją z 10 marca 2017 r. (nr […] ) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalend arzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W przedmiotowej sprawie ogólny termin przedawnienia zobowią- zania skarżącej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnyc h za 2007 r. upływał z dniem 31 grudnia 2013 r., jednak przed upływem tego terminu z ostały podjęte działania skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na p odstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Organ odwoławczy uznał, że z dniem 8 października 2012 r., tj. z dniem wszczęcia ww. śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe (sygn. akt […] ) , nastąpiło sku- OTK ZU B/202 1 Ts 46/20 poz. 16 3 teczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącej w podatku dochodowym za 2007 r. Skarżąca zł ożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Są du Administra- cyjnego w K . , który oddalił ją wyrokiem z 26 czerwca 2017 r. (sygn. akt […] ) . S karżąca wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która zo- stała oddalona wyrokiem z 4 września 2019 r. (sygn. akt […] ) . Wyrok ten został wskazany w skardze konstytucyjnej jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konsty- tucji. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 16 czerwca 2020 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formaln ych skargi konstytucyjnej przez: doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjne j oraz repre- zentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem, a także poświadczonych za zgod- ność z oryginałem odpisów orzeczeń wskazanych w zarządzeniu; udokumentowanie daty doręczenia skarżącej orzeczenia, z którym łączy naruszenie jej konstytucyjnych praw lub wolności; dokładne określenie sposobu naruszenia przez zaskarżony przepis konstytucyjnych wolności lub praw skarżącej, wynikających z przywołanych we wniesionej skardze przepisów Konstytucji. W piśmie z 26 czerwca 2020 r. skarżąca ustosunkowała s ię do powyższego wezwania. Wniosła o przedłużenie terminu na złożenie czterech poświadczonych za zgodność z orygina- łem odpisów : wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w K . z 26 czerwca 2017 r. (sygn. akt […] ) z uzasadnieniem oraz decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K . z 10 marca 2017 r. (nr […] ) z uzasadnieniem o 14 dni, tj. do 11 lipca 2020 r. Zdaniem skarżącej zaskarżony przepis narusza jej konstytucyjne p rawo do własności gwarantowane w art. 64 ust. 1 Konstytucji , a także zasadę pewności sytuacji prawnej osób fizycznych i osób prawnych, zasadę ochrony praw nabytych osób fizycznych i osób prawnych oraz zasadę zaufania osób fizycznych i osób prawnych do or ganów państwa, które wynikają z zasady „iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycz nych państw em praw nym , urzeczywist- niając ym zasady sprawiedliwości społecznej ” wskazanej w art. 2 Konstytucji. Jak twierdzi , kwestionowany przepis umożliwia pozbawienie skarżącej własności i innych praw majątko- wych poprzez wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w wysokości innej niż wynikająca ze złożonej przez nią deklaracji podatkowej, a także wszczęcie i prowadzenie przeciwko niej pos tępowania egzekucyjnego w administracji dotyczącego kwoty wynikającej z decyzji określającej zobowiązanie podatkowe skarżącej w wysokości innej niż wynikająca ze złożonej deklaracji podatkowej. Naraża to skarżącą na utratę własności i innych praw ma- jątkowy ch w sytuacji , gdy przed wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skar- bowe dotyczące danego zobowiązania podatkowego i przed wydaniem decyzji organu podat- kowego określającej jego wysokość wykonała ona zobowiązanie podatkowe wynikające ze złożonej d eklaracji przed upływem terminu jego przedawnienia . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1.Warunkiem skuteczności skargi konstyt ucyjnej jest spełnienie wymogów wynikają- cych z Konstytucji oraz ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK). 2. Zarządzenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 16 czerwca 2020 r. zostało do- r ęczone pełnomocnikowi skarżącej 20 czerwca 2020 r. Zgodnie z art. 60 ust. 2 u.o.t.p.TK termin na usunięcie wskazanych braków formalnych upływał 27 czerwca 2020 r. Pismem nadanym 26 czerwca 2020 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się do Trybunału z wnioskiem OTK ZU B/202 1 Ts 46/20 poz. 16 4 o przedłużenie terminu na doręczenie odpisó w orzeczeń wskazanych w zarządzeniu o 14 dni, tj. do 11 lipca 2020 r. Trybunał stwierdza, że w niosek o przedłużenie ustawowego terminu na usunięcie bra- ków formalnych ska rgi konstytucyjnej podlega odrzuceniu . Należy bowiem wskazać, że ani u.o.t.p.TK , ani stosowana odpowiednio ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks p ostępo- wania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm. ), nie przewiduje możliwości złożenia wniosku tej treści. Skutkuje to uznaniem przez Trybunał, że bra ki, których dot yczy wniosek, nie zostały usunięte w terminie. 3. Skarżąca uczyniła przedmiotem skargi konstytucyjnej art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 , ze zm. ; dalej: O .p.), zgodnie z którym b ieg terminu przedawnienia zobowiązania po datkowego nie rozpo- czyna się, a rozpocz ęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestęp- stwa lub wykroczenia wiąże się z ni ewykonaniem tego zobowiązania. Prokurator Prokuratury Okręgowej w K . wszczął 8 października 2012 r. postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, a następnie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K . zawiadomił skarżącą o zawieszeniu z tym dniem biegu terminu przedawnienia jej zobo- wiązania podatkowego. Kwestionowany przepis miał zatem zastosowanie w sprawie skarżącej, jednakże nie stanowił podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia o jej prawach lub wolnościach . Zastosowanie wobec skarżącej art. 70 § 6 pkt 1 O.p. było konsekwencją wszczęcia przeciwko niej postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Zawieszenie biegu prze- dawnieni a zobowiązania podatkowego nastąpiło więc z mocy prawa na podstawie kwestio- nowanego przepisu, nie zaś na podstawie rozstrzygnięcia merytorycznego. W omawianym zakresie w yrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2019 r. (sygn. akt […] ), wskazany p rzez skarżącą jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji , ma charakter deklaratoryjny i nie kreuje określonego stanu prawnego. Zarówno z przepisów u.o.t.p. TK , jak i z Konstytucji wyraźnie wynika, że przedmio- tem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym może być tylko przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach a lbo obowiązka ch skarżącego określonych w Konstytucji. Z uwagi na to, że kwestionowany przepis nie s tanowił podstawy wydania aktu o cha- rakterze konstytutywnym, nie może stanowić przedmiotu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. 4 . Jednocześnie zarów no z petitum skargi konstytucyjnej , jak i z zawartej w jej uza- sadnieniu argumentacji wynika , że zarzuty naruszenia art. 64 ust. 2 Konstytucji dotyczą nie tyle treści art. 70 § 6 pkt 1 O.p. , co jego zastosowania w sprawie skarżącej . Skarżąca nie kwestionuje zasadności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobo- wiązania podatkowego na skutek wszc zęcia postępowania w sprawie o przestępstwo lub wy- kroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestęps twa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Uznaje zaś za niekonstytucyjne zastosowanie tego przepisu w sytuacji, „ gdy podatn ik przed wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe dotyczące danego zobowiązania podatkowego i przed wydaniem decyzji organu podatkowego określającej wysokość zobowiązania w wysokości innej niż wysokość wynika- jąca ze złożonej przez podatnik a deklaracji podatkowej wykonał zobowiązanie podatkowe wynikające z e złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej” . OTK ZU B/202 1 Ts 46/20 poz. 16 5 Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Trybunału Konstytucyjneg o ocena wykładni i stosowania prawa przez sądy nie leży w jego kognicji i nie może stanowić przedmiotu po- stępowania przed Trybunałem. Z tego względu, że skarga konstytucyjna nie spełnia ustawowego wymogu odnośnie do oznaczenia przedmiotu skargi, a usunięcie braku nie jest mo żliwe, Trybunał, na podstawi e art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK, odmawia nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.