Ts 54/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 18 kwietnia 2023 r. Pozycja 102 POSTANOWIENIE z dnia 22 czerwca 2016 r. Sygn. akt Ts 54/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Wróbel – przewodniczący i sprawozdawca Marek Zubik Stanisław Biernat , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konsty tucyjne j […] Sp. z o.o. z siedzibą w G . w sprawie zgodności: art. 39 8 2 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę- powania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 , ze zm. ) z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 3 2 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w zw. z a rt. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Po l skiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIEN IE W skardze konstytucyjnej wniesion ej do Trybunału Konstytucyjnego 7 marca 2016 r. (dat a nadania) […] Sp. z o.o . z siedzibą w G . (dalej: skarżąca) wystąpił o o zbadanie zgodn o- ści art. 398 2 § 1 zdanie pierwsze (w skardze omyłkowo wskazano zdanie drugie) ustawy z dn ia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania c ywilnego (Dz.U.2014.101 , ze zm.; dalej: kpc ) „w zakresie, w jakim przepis ten uznaje za nie dopuszczalną skargę kasacyjną w spr a- wach o prawa majątkowe z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, jeśli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10 000 zł” , z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 4 5 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Skargę sformułowan o na podstawie następującego stanu faktycznego sprawy . Dec y zją z 1 października 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G . określił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie Z . S . – pra cownika skarżącej. W uzasadnieniu swej decyzji organ stwierdził, że pracownik ten uzyskał przychód na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych wprawdzie nie ze skarżącą (swoim pracodawcą), lecz z osobą trzecią, ale umowy te były wykonywane na rzecz skarżąc ej . Złożone przez skarżącą odwołanie zostało oddalone prz ez Sąd Okręgowy w G . – VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 4 li - pca 2013 r. (sprawa […] ). Skarżąca wniosła a pelację od tego wyroku. Została ona oddalona przez Sąd Apelacyjny w G . – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Sąd Ap e- lacyjny w G . ) wyrokiem z 12 września 2014 r. (sprawa […] ). O d tego wyroku skarżąca wni o- OTK ZU B/2023 Ts 54/16 poz. 102 2 sła skargę kasacyjną, podają c jako wartość przedmiotu zaska rżenia kwotę 172 595 zł. Post a- nowieniem z 27 marca 2015 r. Sąd Apelacyjny w G . ustalił wartość przedmiotu sporu na kwotę 5 655,85 zł i odrzucił skargę kasacyjną. Zażalenie skarżącej na to postanowienie zost a- ło oddalone przez Sąd Najwyższy postanowienie m z 21 października 2015 r. (spraw a […] ). W ocenie ska rżącej zakwestionowany przepis narusza Konstytucję przez uzależnienie możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości 10 000 zł. Skarżąca podkreśla, że prowadzi kilkadziesiąt identycznych pod względe m fa k- tycznym i pra wnym sporów z Za kładem Ubezpieczeń Społecznych, dotyczących znacznej licz b y jej pracowników . Jak wskazuje, s praw a każdego z pracowników ma osobną sygnaturę i traktowana jest oddzielni e, t ymczasem globalna warto ść przedmiotu sporu skarżącej z Z a- kładem Ubezp ieczeń Społecznych kilkunastokrotnie przekracza kwotę 10 000 zł. Zdaniem ska r żącej art. 398 2 § 1 kpc w zaskarżonym zakresie narusza art. 2 Konstytucji. Jak podnosi , zasada demokratycznego państwa prawa ma bowiem zabezpieczać nie tylko prawa większ o- ści, lec z również mniejszości. W prz ekonaniu skarżącej kwestionowany przez nią przepis ze względu na przewidziane w nim ograniczenie narusza również zasadę proporcjonalności (art. 31 ust 3 Konstytucji) i zasadę równości ( art. 32 ust. 1 Konstytucji). W ocenie skarż ącej przejawia się to „ w niedopuszczalnym i niekonstytucyjnym wprowadzeniu cezury majątk o- wej dla dochodzenia swoich praw przed niezawisłym i niezależ nym sądem”. Jak zauważa , różnic o wanie podmiotów podobnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy jest uzasadnio ne obiektywnymi racjami. Według skarżącej „nieproporcjonalnoś ć sankcji wynikającej z zaska r- ża nego zakresu art. 398 2 § 1 kpc oraz arbitralność tego przepisu nieuwzględniająca specyfiki postępowań sądowych w przedmiocie sporów z Zakładem Ubezpieczeń Społeczn ych” nar u- sza ponadto pr a wo do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji). Z aznacza ona przy tym, że domaga się kontroli będącego przedmiotem skargi przepisu „w aspekcie prawa do odp o wiedniego ukształtowania procedury (zgod nie z wymogami spraw iedliwości) ” . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony wolności lub praw. Musi ona spełniać wiele przesłanek jej dopuszczalności, które zostały określone w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Na etapie w stępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga spełnia te przesłanki, a także wymagania określone w art. 64 - 66 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.293; dalej: ustawa o TK) i czy nie zachodzą okoli - czności, o któ rych mowa w art. 77 ust. 3 ustawy o TK. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 65 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna − poza spełnieniem warunków określonych dla pisma procesowego − powinna zawierać: dokładne określenie przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatec znie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji i wobec którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją; wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszon e; uzasadnienie oraz dokładny opis stanu faktycznego sprawy. Zarzu ty sformułowane w skardze muszą upr awdopodo bniać niekonstytucyjno ść kwestionowanego przepisu , co oznacza konieczność wywiedzenia z niego określonej normy, przywołania właściwych wzorców kons tytucyjnych wyrażających prawa podmiotowe przysługujące osobom fizycznym lub prawnym i – przez porównanie treści wynikają cych z obu regulacji – wykazania ich wzajemnej niezgodności. Należy podkreślić, że jeżeli w sprawie nie doszło do naruszenia praw skarż ącego lub skarżący nie potrafi uprawdopodobnić tego naruszenia, to merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucy jnej jest niedopuszczalne. OTK ZU B/2023 Ts 54/16 poz. 102 3 Na podstawie art. 398 2 § 1 zdanie pierwsze kpc w sprawach o prawa majątkowe z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społeczn ych skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10 000 zł . Trybunał przypomina , że art. 2, art. 31 ust. 3 ani art. 32 ust. 1 Konstytucji nie mogą stanowić samodzielnych wzorców kontroli konstytucyjności zai nicjowanej wniesieniem skargi konstytucyjnej. Każdy z wymienionych przepisów może określa ć sytua cję prawną jednostki dopiero wspólnie z innym przepisem Konstytucji wyraża jącym wolność lub prawo konstytucyjne . W rozpatrywanej sprawie przepisem takim może by ć art. 45 ust. 1 lub art. 77 ust. 2 Konstytucji. Trybunał zwraca jednak uwagę na to , że ani z art. 45 , ani z art. 77 ust. 2 Konstyt ucji nie wynika konstytucyjne prawo do wniesienia skargi kasacyjnej, co słusznie zauważy ła zresztą sama skarżąca ( zob. postan owienie TK z 19 lipca 2005 r., SK 37/04, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 87). D o postępowań nadzwyczajnych, takich jak postępowanie kasacyjne, odnoszą się tylko wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji gw arancje proceduralne (zob. postanowienie TK z 30 maja 2007 r., SK 68/06, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 53). Przepisy regulujące kwestię dopuszczalności s k argi kasacyjnej po winny zatem odpowiadać standardom przyzwoitej legislacji i sprawiedliwej procedury sądowej . Różne koncepcje sprawiedliwości pro ceduralnej można sprowa dzić do następujących jej aspektów : możności bycia wysłuchanym , ujawniania w czytelny sposób motywów rozstrzygnięcia, zapewnienia przewidywalności postępowania dla jego uczestnika prz ez odpowiednią spójność i wewnętrzną logikę mechanizmów, którym jest on p oddany (zob . m.in. postanowienie TK z 31 marca 2005 r., SK 26/02, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 29 ). Trybunał zauważa przy tym , że żaden przepis Konstytucji nie stoi na przeszkodzie stanowieniu sz czególnych trybów postępowania. W postanowieni u TK z 6 październ ika 2004 r. (SK 23/02, OT K ZU nr 9/A/2004, poz. 89) Trybunał podkreślił , że przepisy Kon - stytucji dają ustawodawcy zwykłemu pewną swobodę w kreowaniu środków zaskarżenia orzeczeń zapadłych w drugiej instancji. Zdaniem Trybunału posłużenie się w przepisach regulujących kwestię dopuszczalności skargi kasacyjnej kryterium wartości przedmiotu sporu „mieści się w granicach swo body regulacyjnej ustawodawcy i koresponduje z charakterem kas acji jako środka nadzwyczajnego , służącego głównie ujednoliceniu orzecznictw a i kontroli orzeczeń sądów drugiej instancji w sprawach o szcz ególnym znaczeniu społecznym ”. Trybunał zaznaczył również, że kryterium wartości przedmiotu sporu jest kryterium jednoznacznym i transparentnym. W świetle powyższych ustaleń Trybunał stwierdza, że s karżąc a nie uprawdopodobniła naruszenia prawa do sprawiedliwej procedury sądowej przez art. 398 2 § 1 kpc ze względu na przewidziane w nim kryterium wartości przedmiotu sporu (zob. postanowienie TK z 13 listo - pada 2013 r., Ts 265/13, OTK ZU nr II / B/201 4, poz. 900) . Okoliczność ta zaś stanowi pod - stawę odmowy nadania skardze dalszego biegu zgodnie z art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK. Niezależnie od powyższego Trybunał zauważa, że – przynajmniej częściowo – skar - żąca upatruje naruszenie swoich konstytuc yjn ych wolności lub praw w zasadach ustalania wartości przedmiotu sporu/zaskarżenia w sprawach identycznych pod względem faktycznym i prawnym. Podkreśla ona bowiem, że łączna kwota świadczeń, które są przedmiotem jej sporu z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych , znaczni e przekracza kwotę 10 000 zł . W odnie - sieniu do tych argumentów Trybunał zwraca uwagę na to, że dotyczą one nie treści zakwe - stionowanego przepisu, lecz zasad ustalania wartości przedmio tu sporu określonych w innych przepisach i ukształtowanych w dr odze praktyki ich stosowania przez sądy. Z perspektywy tych argumentów art. 398 2 § 1 kpc nie stanowił zatem źródła naruszenia wolności lub praw konstytucyjnych wskazanych w skardze. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji.