Ts 62/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 kwietnia 2021 r. Pozycja 71 POSTANOWIENIE z dnia 21 stycznia 2021 r. Sygn. akt Ts 62/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący Michał Warciński – sprawozdawca Julia Przyłębska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 19 sierpnia 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.F., p o s t a n a w i a: uwzględnić zażalenie i nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 marca 2020 r. (data nadania) M.F. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru, wniósł o stwierdzenie, że art. 386 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim pr zyjmuje, że „istotą sprawy jest tylko żądanie pozwu (wniosku w sprawie nieprocesowej)” jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Skarżący twierdzi, że na skutek zastosowania przez Sąd Najwyższy zakwestionowa- nego w s kardze konstytucyjnej art. 386 § 4 k.p.c. doszło do naruszenia przysługującego mu prawa do rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Podkreśla, że „sprawę rozpatruje merytorycznie na nowo Sąd Okręgowy, zastępując (czy wyręczając) Sąd Rejonowy, który miał tę sprawę rozpatrywać na nowo po uchyleniu jego postanowienia i któ- ry – jako będący dla tej sprawy sądem pierwszoinstancyjnym ustrojowo – jest sądem właści- wym do jej merytorycznego rozpatrywania na nowo”. Skarżący zauważa ponadto, że „skoro sprawę merytorycznie rozpatruje Sąd Okręgowy, to postępowanie w sprawie jest postępowa- niem jednoinstancyjnym. Sąd ten pozostaje bowiem formalnie dla tej sprawy sądem drugoin- stancyjnym ustrojowo, a to skutkuje tym, iż od jego orzeczeń stronom nie przysługują środki odwoławcze. W tym strony nie będą mogły złożyć apelacji od orzeczenia meriti tego sądu, którym sąd ten rozstrzygnie wniosek o ustanowienie służebności drogowej, ponieważ przepi- OTK ZU B/2021 Ts 62/20 poz. 71 2 sy k.p.c. przyznają prawo do apelacji od orzeczenia sądu, kt óry jest w danej sprawie ustrojo- wo sądem pierwszoinstancyjnym, a takim dla omawianej sprawy jest Sąd Rejonowy”. W związku z tym – jak zarzucił skarżący –zastosowanie przez Sąd Najwyższy art. 386 § 4 k.p.c. spowodowało, że doszło do naruszenia prawa „do środka odwoławczego od rozstrzy- gnięcia meriti (rozstrzygnięcia wniosku o ustanowienie służebności drogowej, jakie zostanie podjęte w tej sprawie (…)” (art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji). Postanowieniem z 19 sierpnia 2020 r. (doręczon ym pełnomocnikowi skarżącego 27 sierpnia 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze kon- stytucyjnej stwierdziwszy, że skarżący nie wyczerpał drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organiza cji i trybie postępowania przed Trybuna- łem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Zdaniem Trybunału, sko- ro postanowienie Sądu Najwyższego z 17 października 2019 r. (sygn. akt […]) uchyliło po- stanowienie Sądu Okręgowego w T. VIII Wy dział Cywilny Odwoławczy z 24 maja 2019 r. (sygn. akt […], […] ) , pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego orzeczeniu kończącemu postępowanie w sprawie, to tym samym nie zakończyło postępowa- nia z wniosku o ustanowienie służebności drogowej. W zażaleniu złożonym 3 września 2020 r. (data nadania) skarżący zakwestionował postanowienie Trybunału w całości. Wniósł o jego uc hylenie i przekazanie skargi do rozpo- znania merytorycznego. Zdaniem skarżącego w sprawie, w związku z którą zainicjował po- stępowanie przed Trybunałem , bez znaczenia jest to, że postanowienie Sądu Najwyższego nie zakończyło postępowania z wniosku o ustanowienie służebności drogowej . Sprawa, którą podd ał pod ocenę Trybunału jest incydentalna i autonomiczna. P owstał a ona bowiem na gruncie sprawy głównej , jaką jest ustanowienie służebności. W związku z tym dołączone do skargi postanowienie S ądu Najwyższego jest dla tej sprawy orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Tr ybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5- 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że w wypadku rozpatryw anej skargi konstytu- cyjnej zachodzą wątpliwości uzasadniające konieczność merytorycznego rozpoznania podnie- sionych w niej zarzutów. 3. W myśl art. 394 1 § 1 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.) na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji każdej ze stron , a także każdemu uczestnikowi w postępowaniu nieproceso- wym , przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego ( zob. postanowienie SN z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I CZ 33/14, Legalis). Postępowanie toczące się przed Sądem Najwyższym na skutek zażalenia wniesionego na podstawie art. 394 1 k.p.c. stanowi kontynuację postępo- wania przed sądami powszechnymi, które nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone (zob. postanowienie SN z 23 maja 2013 r., sygn. akt I CZ 46/13, Legalis). Kontroli wynikają- cej z art. 394 1 § 1 1 k. p. c. podlega wyłącznie to, czy w postępowaniu prze d sądem pierwszej OTK ZU B/2021 Ts 62/20 poz. 71 3 instancji nie rozpoznano istoty sprawy albo czy wydanie wyroku kończącego spór wymaga- łoby przeprowadzenia przez sąd odwoławczy postępowania dowodowego w całości ( art. 386 § 4 k.p.c.), względnie , czy n ie doszło w tym postępowaniu do nieważności postępowania ( art. 386 § 2 k.p.c.) (zob. postanowienie SN z 14 grudnia 2016 r., sygn. akt II UZ 63/16 , Legalis). Sąd Najwyższy rozpoznając zażalenie nie ocenia więc stanowis ka sądu drugiej in- stancji co do meritum sprawy. 4. W tym stanie rzeczy należy zbadać, czy pod dana ocen ie Trybunału Konstytucyjne- go sprawa, zainicjowana przez skarżącego zażaleniem wniesionym na orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, jest ‒ w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji ‒ odrębną od postępowa- nia głównego sprawą , a w związku z tym, czy postanowienie S ą du Najwyższego, wydane po rozpoznaniu tego środka odwoławczego, jest dla niej orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Kwestie te wykraczają poza zakres wstępnego rozpoznania analizowanej skargi konstytucyjnej . W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.