DNR-4/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DNR-700-71/06/PU Warszawa, dn. 15 stycznia 2007 r. DECYZJA NR 4/2007 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zwi ą zku z art. 127 § 3 Kodeksu post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego wszcz ę tego w zwi ą zku ze z ł o ż eniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zako ń czonej decyzj ą nr 112/2006 z dnia 17 pa ź dziernika 2006 r., dotycz ą cej ogólnego bezpiecze ń stwa zabawki kaczki, wprowadzonej na polski rynek przez przedsi ę biorc ę Pierot sp. z o.o. z siedzib ą w Szczecinie, utrzymuje si ę w mocy zaskar ż on ą decyzj ę . Uzasadnienie W pi ś mie z dnia 2 listopada 2006 r. przedsi ę biorca Pierot sp. z o. o. (strona post ę powania) z ł o ż y ł a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zako ń czonej decyzj ą Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) nr 112/2006 z dnia 17 pa ź dziernika 2006 r. dotycz ą cej zabawki kaczki. Wnosz ą c o ponowne rozpatrzenie sprawy strona post ę powania stwierdzi ł a, ż e zabawka kaczka zosta ł a przez ni ą zaklasyfikowana i oznaczona jako przeznaczona dla dzieci w wieku powy ż ej 3 lat. Decyzja ta zosta ł a podj ę ta z uwagi na ma ł y element znajduj ą cy si ę w opakowaniu zabawki. Ponadto strona post ę powania podnios ł a zarzut, ż e w trakcie kontroli nie zosta ł a poinformowana przez Inspekcj ę Handlow ą o prawie do z ł o ż enia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej. Przedsi ę biorca poinformowa ł równie ż , ż e zabawka kaczka by ł a wcze ś niej poddana badaniom laboratoryjnym, które wykaza ł y, ż e w produkcie nie ma ftalanów. Pierot sp. z o.o. podnios ł a ponadto, ż e ostrze ż enie przez ni ą konsumentów o zagro ż eniach stwarzanych przez zabawk ę kaczk ę mo ż e wprowadzi ć konsumentów w b łą d, a tak ż e odnie ść negatywny skutek dla przedsi ę biorcy zwi ą zany ze zwrotem produktu przez konsumentów, m.in. z uwagi na to, ż e zabawki kaczki s ą wprowadzane na rynek przez kilkunastu przedsi ę biorców. Pierot sp. z o.o. poinformowa ł a równie ż , ż e chi ń ski producent zabawek powiadomi ł j ą , ż e „od pewnego czasu dostosowa ł technologi ę produkcji do wymogów Unii Europejskiej i produkowane przez niego zabawki nie zawieraj ą ftalanów” . W pi ś mie z dnia 14 listopada 2006 r. Prezes UOKiK, na podstawie art. 61 § 4 Kodeksu post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.) poinformowa ł przedsi ę biorc ę Pierot sp. z o. o. o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie ponownego rozpatrzenia sprawy zabawki kaczki. Pismem z dnia 17 listopada 2006 r. Prezes UOKiK zwróci ł si ę do strony post ę powania o przekazanie dowodów potwierdzaj ą cych, ż e chi ń ski producent zaprzesta ł stosowania ftalanów w produkcji zabawek oraz informacji, od kiedy zaprzestano stosowania tych zwi ą zków chemicznych, a w konsekwencji, od kiedy na rynek wprowadzane s ą zabawki bezpieczne. Przy pi ś mie z dnia 6 grudnia 2006 r. strona post ę powania przekaza ł a dokumenty sporz ą dzone w j ę zyku angielskim, które – w jej opinii – wskazuj ą , ż e zabawka kaczka nie zawiera ftalanów, tj.: pismo dostawcy produktu, pismo producenta zabawki, z którego wynika, ż e zaprzesta ł stosowania ftalanów w 2003 r. oraz wyniki bada ń przeprowadzonych przez laboratorium w Hongkongu, z których wynika, ż e zabawka kaczka nie zawiera ftalanów. Pismem z dnia 15 grudnia 2006 r., Prezes UOKiK poinformowa ł stron ę post ę powania o przys ł uguj ą cym jej prawie do zapoznania si ę z aktami i prawie do wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów. Strona nie skorzysta ł a z przys ł uguj ą cych jej praw. Prezes UOKiK ustali ł i stwierdzi ł co nast ę puje Celem post ę powania odwo ł awczego, które w przypadku spraw rozpatrywanych przez Prezesa UOKiK ma charakter ponownego rozpatrzenia sprawy, jest ocena, czy odwo ł anie strony jest uzasadnione oraz sprawdzenie, czy decyzja by ł a prawid ł owa. Post ę powanie to ma charakter kontrolny. Oznacza to, ż e organ odwo ł awczy ustala, czy w toku post ę powania prowadzonego w pierwszej instancji zgromadzono „ca ł okszta ł t materia ł u dowodowego” i w ł a ś ciwie oceniono zebrane w sprawie dowody. Organ mo ż e uchyli ć decyzj ę , je ś li narusza ona przepisy prawa materialnego lub jest niezasadna. W pi ś mie z dnia 25 wrze ś nia 2006 r. Prezes UOKiK poinformowa ł stron ę post ę powania o negatywnych wynikach bada ń zabawki kaczki wprowadzanej przez ni ą na 2 polski rynek, przeprowadzonych przez Specjalistyczne Laboratorium Produktów W ł ókienniczych i Analizy Instrumentalnej G ł ównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Ł odzi. Badania te wykaza ł y, ż e zawarto ść ftalanu di-izononylu (DINP) w zabawce wynosi 22,6%. Zgodnie z § 2 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 6 kwietnia 2004 r. w sprawie wprowadzenia ś rodków przewidzianych przepisami o ogólnym bezpiecze ń stwie produktów w odniesieniu do produktów zawieraj ą cych ftalany, które stwarzaj ą powa ż ne zagro ż enie (Dz. U. Nr 73, poz. 656), zakazane jest wprowadzanie na rynek zabawek i artyku ł ów piel ę gnacyjnych przeznaczonych do opieki nad dzie ć mi, które zawieraj ą wi ę cej ni ż 0,1% ftalanów di-izononylu (DINP) ftalanów, di (2-etyloheksylu) (DEHP), dibutylu (DBP), di-izodecylu (DIDP), di-n-oktylu (DNOP), butylobenzylu (BBP), je ż eli wyroby te w normalnych lub daj ą cych si ę przewidzie ć warunkach mog ą by ć wk ł adane do ust przez dzieci w wieku poni ż ej 3 lat. W toku prowadzonego post ę powania Prezes UOKiK wyznaczy ł równie ż przedsi ę biorcy termin na ustosunkowanie si ę do tych wyników bada ń i innych zebranych w toku post ę powania dowodów. Pierot sp. z o.o. nie skorzysta ł a jednak z przys ł uguj ą cych jej praw. W zwi ą zku z tym, wydaj ą c decyzj ę nr 112/2006 Prezes UOKiK opar ł si ę na tym materiale dowodowym, który sam zgromadzi ł w toku post ę powania. Prezes UOKiK uzna ł , ż e badania zabawki kaczki wykonane przez akredytowane Specjalistyczne Laboratorium Produktów W ł ókienniczych i Analizy Instrumentalnej G ł ównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Ł odzi s ą wiarygodne i ś wiadcz ą o tym, ż e produkt ten nie spe ł nia ogólnych wymaga ń bezpiecze ń stwa. Dzia ł anie to w pe ł ni znajduje uzasadnienie w obowi ą zuj ą cym orzecznictwie Naczelnego S ą du Administracyjnego - NSA stwierdzi ł bowiem, ż e „n a ł o ż enie na organy prowadz ą ce post ę powanie administracyjne obowi ą zku wyczerpuj ą cego zebrania i rozpatrzenia ca ł ego materia ł u dowodowego nie zwalnia strony post ę powania od wspó ł udzia ł u w realizacji tego obowi ą zku. Dotyczy to zw ł aszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie okre ś lonej czynno ś ci faktycznej mo ż e prowadzi ć do rezultatów niekorzystnych dla strony.” (wyrok NSA I S.A./Ka 1605/96 z 20 maja 1998r.) Skoro wi ę c strona post ę powania – mimo tego, ż e o takim prawie zosta ł a przez Prezesa UOKiK poinformowana – nie ustosunkowa ł a si ę do negatywnych wyników bada ń zabawki wprowadzonej przez ni ą na polski rynek, ani nie przedstawi ł a ż adnych dowodów które potwierdza ł yby, ż e wprowadzany przez ni ą na rynek produkt jest bezpieczny, nie mo ż na uzna ć , ż e decyzja Prezesa UOKiK jest nieprawid ł owa czy krzywdz ą ca dla Pierot sp. z o.o. Zgodnie z opini ą wyra ż on ą przez Naczelny S ą d Administracyjny „na gruncie post ę powania 3 administracyjnego ma w pe ł nia zastosowanie zasada, ż e ci ęż ar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wyci ą ganie jednak dla strony negatywnych skutków, w razie nieprzedstawienia przez stron ę okre ś lonych dowodów, jest mo ż liwe po uprzednim zakre ś leniu stronie terminu do dostarczenia tych dowodów.” (NSA III S.A. 2322/98 z 16 lutego 1999 r.). Strona post ę powania powo ł uje si ę równie ż na wcze ś niejsze badania laboratoryjne zabawki kaczki z których wynika, ż e w zabawce tej nie ma ftalanów (sprawozdanie z bada ń nr 149/2004). W opinii Prezesa UOKiK, wyniki tych bada ń nie podwa ż aj ą jednak wiarygodno ś ci wyników bada ń , które by ł y podstaw ą do wszcz ę cia post ę powania przez Prezesa UOKiK i dotyczy ł y zabawki kaczki oznaczonej kodem kreskowym 4813123121738 (sprawozdanie z bada ń nr 51/2006). Wyniki te ś wiadcz ą jedynie o tym, i ż strona post ę powania wprowadza ł a na polski rynek zarówno zabawki, które spe ł nia ł y wymagania bezpiecze ń stwa, jak i takie, które ich nie spe ł nia ł y, a wi ę c naruszy ł a art. 10 ust. 1 ustawy o ogólnym bezpiecze ń stwie produktów. Badania, na które powo ł uje si ę Pierot sp. z o.o. dotyczy ł y bowiem innej partii produktu, oznaczonej kodem kreskowym 4813123110183. Poniewa ż Prezes UOKiK nie dysponuje wynikami bada ń wszystkich partii zabawek, które strona post ę powania wprowadzi ł a na polski rynek nie sposób oceni ć , ile z tych partii stanowi zagro ż enie dla zdrowia dzieci. Równie ż wyniki przekazanych przez stron ę post ę powania bada ń przeprowadzonych przez laboratorium w Hongkongu nie mog ą stanowi ć dowodu, i ż Pierot sp. z o.o. wprowadza ł a na polski rynek wy łą cznie zabawki bezpieczne – badania te nie dotycz ą bowiem partii produktów, których negatywne wyniki stanowi ł y podstaw ę do podj ę cia dzia ł a ń przez Prezesa UOKiK. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona post ę powania podnios ł a równie ż zarzut, i ż w toku kontroli prowadzonej przez Inspekcj ę Handlow ą nie mia ł a mo ż liwo ś ci z ł o ż enia wniosku o przebadanie próbki kontrolnej produktu. Mimo tego, ż e zarzut ten nie dotyczy post ę powania prowadzonego przez Prezesa UOKiK nale ż y wyja ś ni ć , i ż nawet w stosunku do Inspekcji Handlowej jest on bezzasadny. Inspekcja Handlowa prowadzi kontrole ogólnego bezpiecze ń stwa produktów w oparciu o ustaw ę z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 25 z pó ź n. zm.) oraz rozporz ą dzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegó ł owego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. Nr 57, poz. 522). Zgodnie z tymi aktami prawnymi, dzia ł ania 4 podejmowane przez Inspekcj ę Handlow ą w toku kontroli skierowane s ą do przedsi ę biorcy, którego dzia ł alno ść jest kontrolowana, tj. u którego prowadzona jest kontrola. To kontrolowanemu przys ł uguj ą – okre ś lone w tych przepisach – obowi ą zki i uprawnienia. Poniewa ż kontrola, w toku której zosta ł y pobrane do bada ń próbki zabawek b ę d ą cych przedmiotem post ę powania mia ł a miejsce u przedsi ę biorcy P.H.U. „POLTER” z siedzib ą w Gostyniu, to temu przedsi ę biorcy przys ł ugiwa ł o prawo do żą dania przeprowadzenia bada ń próbki kontrolnej. W zwi ą zku z tym, dzia ł anie Inspekcji Handlowej by ł o zgodne z przepisami prawa, a zarzut strony nale ż y uzna ć za nieuzasadniony. Pomimo tego, i ż Inspekcja Handlowa nie przeprowadzi ł a bada ń próbki kontrolnej zabawki, która jest przedmiotem post ę powania, w opinii Prezesa UOKiK w ż aden sposób nie wp ł ywa to na wiarygodno ść wyników bada ń próbki zabawki przeprowadzonych przez Specjalistyczne Laboratorium Produktów W ł ókienniczych i Analizy Instrumentalnej G ł ównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Ł odzi. Przekroczenie zawarto ś ci ftalanu di-izononylu w zabawce by ł o bowiem tak du ż e (22,6% zamiast dopuszczalnego poziomu 0,1%), i ż trudno w tym przypadku uzna ć , i ż mog ł o doj ść do pomy ł ki. Nale ż y równie ż zauwa ż y ć , ż e sama strona post ę powania przyzna ł a, i ż producent zabawki stosowa ł do produkcji zabawek materia ł y zawieraj ą ce ftalany. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przedsi ę biorca Pierot sp. z o.o. podniós ł równie ż zarzut, ż e na ł o ż ony na niego w decyzji nr 112/2006 obowi ą zek ostrze ż enia konsumentów o zagro ż eniu stwarzanym przez zabawk ę kaczk ę b ę d ą c ą przedmiotem post ę powania jest trudny do wykonania, a takie og ł oszenie mo ż e wprowadzi ć konsumentów w b łą d. Zgodnie z deklaracj ą przedsi ę biorcy, zabawki kaczki s ą wprowadzane na rynek przez kilkunastu przedsi ę biorców. W zwi ą zku z tym, do Pierot sp. z o.o. – w przypadku, gdy konsument nie posiada ł by opakowania zabawki wskazuj ą cego jaki przedsi ę biorca wprowadzi ł na rynek produkt b ę d ą cy przedmiotem post ę powania - by ł yby zwracane równie ż zabawki zakupione przez konsumentów u innych przedsi ę biorców. Ponadto strona post ę powania podnios ł a, ż e z uwagi na fakt, i ż zawarto ść ftalanów w zabawce mo ż e zosta ć stwierdzona tylko w wyniku bada ń laboratoryjnych, do Pierot sp. z o.o. b ę d ą zwracane równie ż zabawki kaczki nie zawieraj ą ce tych zwi ą zków chemicznych. Prezes UOKiK jest organem sprawuj ą cym nadzór nad ogólnym bezpiecze ń stwem produktów, a jego zadaniem jest zapewnienie, by produkty znajduj ą ce si ę na polskim rynku by ł y bezpieczne. Jest to szczególnie istotne w przypadku produktów przeznaczonych dla dzieci, które s ą grup ą konsumentów szczególnego ryzyka i podlegaj ą szczególnej ochronie. 5 Prezes UOKiK stoi wi ę c na stra ż y interesu konsumentów, którzy – jak to s ł usznie zauwa ż y ł a Pierot sp. z o.o. – nie s ą w stanie samodzielnie stwierdzi ć zagro ż e ń , jakie wi ążą si ę z u ż ywaniem zabawek kaczek wprowadzonych na rynek przez stron ę post ę powania. Badania naukowe dowodz ą , ż e przekroczenie dopuszczalnej zawarto ś ci ftalanów w zabawkach mo ż e mie ć negatywny wp ł yw na zdrowie dzieci, w szczególno ś ci na w ą trob ę , nerki i j ą dra. W opinii Prezesa UOKiK, argumentacja strony post ę powania jest wi ę c trudna do zaakceptowania i budzi powa ż ne w ą tpliwo ś ci. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 4 ustawy o ogólnym bezpiecze ń stwie produktów, producent jest zobowi ą zany do podejmowania dzia ł a ń umo ż liwiaj ą cych mu uzyskanie wiedzy o zagro ż eniach, jakie produkt mo ż e stwarza ć i maj ą cych na celu unikni ę cie takich zagro ż e ń , w tym – o ile jest to niezb ę dne – umo ż liwiaj ą ce wycofanie produktu z rynku i w ł a ś ciwe i skuteczne ostrze ż enia konsumentów. To zadaniem producenta jest wi ę c takie oznaczenie produktu, aby mo ż liwa by ł a jego identyfikacja. W przypadku zabawki b ę d ą cej przedmiotem post ę powania, konsekwencje wynikaj ą ce z zagro ż e ń dla u ż ywaj ą cych jej dzieci s ą na tyle powa ż ne, i ż niezb ę dne jest poinformowanie o tym konsumentów. Przedsi ę biorca wprowadzaj ą c produkt na rynek powinien by ć ś wiadomy konsekwencji, jakie mog ą wynikn ąć , je ś li produkt ten nie b ę dzie bezpieczny. W zwi ą zku z tym, zarzut strony nale ż y uzna ć za nieuzasadniony Prezes UOKiK nie kwestionuje, ż e zabawka kaczka zosta ł a oznaczona przez stron ę post ę powania jako przeznaczona dla dzieci powy ż ej 3 roku ż ycia. W opinii Prezesa UOKiK, zamieszczone przez stron ę post ę powania na opakowaniu ostrze ż enie, i ż zabawka kaczka nie jest przeznaczona dla dzieci poni ż ej 3 roku ż ycia, nie eliminuje jednak najpowa ż niejszego zagro ż enia stwarzanego przez ten produkt, jakim jest bardzo wysoka zawarto ść ftalanów. Rodzice kupuj ą cy t ą zabawk ę nie s ą ś wiadomi ani wysokiego poziomu ftalanów w produkcie ani zagro ż e ń , jakie mo ż e to spowodowa ć . Zbyt wysoka zawarto ść tych zwi ą zków chemicznych nie jest bowiem mo ż liwa do wykrycia bez przeprowadzenia specjalistycznych bada ń , a wi ę c zagro ż enia z tym zwi ą zane nie s ą zauwa ż alne ani oczywiste. Gumowe kaczki, które s ą niewielkie, mi ę kkie i piszcz ą ce, s ą – w ocenie Prezesa UOKiK – bardziej atrakcyjne i interesuj ą ce dla dzieci w wieku poni ż ej 3 lat ni ż dla dzieci starszych. W zwi ą zku z tym, istnieje znaczne prawdopodobie ń stwo, ż e zabawka kaczka jest i b ę dzie u ż ywana przez dzieci poni ż ej 3 roku ż ycia. Prowadz ą c post ę powanie w sprawie ogólnego bezpiecze ń stwa zabawki kaczki, wprowadzonej na polski rynek przez przedsi ę biorc ę Pierot sp. z o.o. z siedzib ą w Szczecinie, 6 Prezes UOKiK dzia ł a ł zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami. W ś wietle powy ż szego, wniosek o ponowne rozparzenie sprawy wniesiony przez stron ę nie jest uzasadniony, a decyzja wydana przez Prezesa UOKiK jest prawid ł owa. Tym samym brak jest podstaw do uchylenia zaskar ż onej decyzji. Pouczenie: Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o post ę powaniu przed s ą dami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) od niniejszej decyzji przys ł uguje skarga do Wojewódzkiego S ą du Administracyjnego w Warszawie. Skarg ę nale ż y wnie ść w terminie 30 dni od dnia dor ę czenia decyzji za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Nadzoru Rynku Urszula Sza ł kowska Otrzymuje: PIEROT sp. z o.o. ul. Felczaka 14 71-417 Szczecin 7