DNR-95/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Warszawa, dn. 28 grudnia 2011 r. DECYZJA DNR-1/95/2011 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy ogólnego bezpieczeństwa świec dekoracyjnych „jajko połówka pływająca”, wprowadzonych na polski rynek przez przedsiębiorcę Tomasza Stolę, prowadzącego działalność gospodarczą w Ostrowcu Świętokrzyskim, zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr DNR-1/74/2011 z dnia 7 listopada 2011 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uchyla powyŜszą decyzję w części dotyczącej kary określonej w pkt III i w tym zakresie nakłada na tego przedsiębiorcę karę pienięŜną w wysokości 400 zł (czterysta złotych) za wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa. Uzasadnienie W piśmie z dnia 15 listopada 2011 r. przedsiębiorca Tomasz Stola, prowadzący działalność gospodarczą w Ostrowcu Świętokrzyskim (strona postępowania) złoŜył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) nr DNR-1/74/2011 z dnia 7 listopada 2011 r. W zaskarŜonej decyzji Prezes UOKiK uznał, iŜ świece dekoracyjne „jajko połówka pływająca” nie są bezpieczne, a wprowadzając te produkty na polski rynek przedsiębiorca Tomasz Stola, prowadzący działalność gospodarczą w Ostrowcu Świętokrzyskim naruszył art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. Nr 229, poz. 2275, z 2007 r. Nr 35, poz. 215, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, z 2009 r. Nr 20, poz. 106 i Nr 18, poz. 97 oraz z 2011 r. Nr 63, poz. 322 i Nr 102, poz. 586), zwanej dalej „ustawą o ogólnym bezpieczeństwie produktów”. DNR-70-98(22)/11/KW 2 W związku z powyŜszym, Prezes UOKiK nałoŜył na tego przedsiębiorcę obowiązek określony w art. 24 ust. 4 pkt 2 lit. b ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Dodatkowo, na podstawie art. 33a ust. 2 pkt 2 tej ustawy, nałoŜył na niego karę pienięŜną w wysokości 700 zł. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona postępowania zwróciła się z prośbą o uchylenie nałoŜonej na niego kary wyjaśniając, iŜ nieprzekazanie w terminie dowodów potwierdzających podjęcie działań zmierzających do wyeliminowania zagroŜeń stwarzanych przez świece dekoracyjne „jajko połówka pływająca” wynikało z trudności w uzyskaniu informacji zwrotnej od klientów, a następnie odebraniu posiadanych przez nich produktów. Strona postępowania podkreśliła, Ŝe wszystkie wymagane przez Prezesa UOKiK czynności zostały przez nią wykonane w terminie, na dowód czego przekazała potwierdzenia nadania listów do wszystkich dziesięciu odbiorców świec z dnia 25 sierpnia 2011 r. Strona postępowania przedstawiła równieŜ faktury korygujące, potwierdzające zwrot świec przez trzech przedsiębiorców oraz oświadczenia dwóch podmiotów o nieposiadaniu w/w produktów. Produkty odebrane od dystrybutorów (łącznie 1687 świec dekoracyjnych „jajko połówka pływająca”) zostały przetopione na surowiec do produkcji innych świec, na dowód czego strona postępowania przekazała stosowny protokół. Strona postępowania oświadczyła równieŜ, iŜ od pięciu przedsiębiorców, do których zwróciła się z prośbą o przekazanie informacji dotyczących stanu posiadania świec dekoracyjnych „jajko połówka pływająca”, nie uzyskała odpowiedzi. Ponadto, strona postępowania podniosła, Ŝe wskazana w zaskarŜonej decyzji wysokość korzyści majątkowej osiągniętej ze sprzedaŜy świec dekoracyjnych „jajko połówka pływająca” (1984 zł) nie jest zgodna z rzeczywistością. Kwota ta stanowi bowiem wielkość sprzedaŜy, a nie korzyść ze sprzedaŜy, która wyniosła co najwyŜej 400 zł. W związku z powyŜszym, w opinii strony postępowania, nałoŜona na nią kara pienięŜna jest raŜąco wysoka. W piśmie z dnia 5 grudnia 2011 r. Prezes UOKiK poinformował stronę postępowania o prawie do czynnego udziału w kaŜdym stadium postępowania, a w szczególności o prawie zapoznania się ze zgromadzonymi aktami sprawy oraz o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Jednocześnie, Prezes UOKiK zwrócił się do strony postępowania z prośbą o informację, czy w ostatnim czasie podjęła kolejną próbę nawiązania kontaktu z w/w pięcioma podmiotami lub otrzymała ich stanowisko w tej sprawie. Ponadto, Prezes UOKiK wezwał stronę postępowania do wyjaśnienia, czy w przypadku tych przedsiębiorców pisma nie zostały podjęte i zwrócone do nadawcy, czy moŜe pisma te zostały odebrane przez adresatów, którzy nie udzielili na nie odpowiedzi. Pismem z dnia 16 grudnia 2011 r. strona postępowania oświadczyła, Ŝe pisma skierowane do pięciu dystrybutorów nie zostały zwrócone, a informacja o nieposiadaniu przez nich świec dekoracyjnych „jajko połówka pływająca” została uzyskana w trakcie rozmowy telefonicznej. 3 Prezes UOKiK ustalił i stwierdził: Podstawą do nałoŜenia przez Prezesa UOKiK kary pienięŜnej było ustalenie, iŜ strona postępowania wprowadziła na polski rynek świece dekoracyjne „jajko połówka pływająca”. Produkty te swoim wyglądem przypominają ugotowane jajka i przez to wskazują na inne niŜ rzeczywiste przeznaczenie, tzn. są imitacją i mogą być, szczególnie przez dzieci, uznane za środek spoŜywczy. W konsekwencji, mogą one podjąć próbę konsumpcji świec, co moŜe spowodować zagroŜenie dla ich zdrowia, a nawet Ŝycia (zadławienie, uduszenie, niedroŜność przewodu pokarmowego). Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 kwietnia 2004 r. w sprawie dodatkowych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i znakowania produktów, które stwarzają zagroŜenie dla konsumentów przez to, Ŝe ich wygląd wskazuje na inne niŜ rzeczywiste przeznaczenie (Dz. U. Nr 71, poz. 644), produkty, które stwarzają zagroŜenie dla konsumentów przez to, Ŝe ich wygląd wskazuje na inne niŜ rzeczywiste przeznaczenie, zwane „imitacjami”, nie mogą posiadać cech i właściwości wywołujących u konsumentów, zwłaszcza u dzieci, przeświadczenia, Ŝe są to środki spoŜywcze, jeŜeli próba ich konsumpcji moŜe powodować zagroŜenie dla zdrowia lub Ŝycia ludzi. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona postępowania zwróciła się do Prezesa UOKiK z prośbą o uchylenie nałoŜonej na nią kary pienięŜnej. Jednocześnie, strona postępowania nie zakwestionowała ustaleń faktycznych wyraŜonych w zaskarŜonej decyzji, nie zanegowała równieŜ faktu, Ŝe nie przekazała organowi nadzoru dowodów potwierdzających podjęcie działań zmierzających do wyeliminowania zagroŜeń stwarzanych przez świece dekoracyjne „jajko połówka pływająca”. Prezes UOKiK uznał zatem, Ŝe złoŜony przez stronę postępowania wniosek dotyczy jedynie rozstrzygnięcia w zakresie kary pienięŜnej. W przedmiotowym wniosku strona postępowania oświadczyła, Ŝe we wskazanym przez organ nadzoru terminie dopełniła wszelkich czynności zmierzających do wyeliminowania zagroŜeń stwarzanych przez te produkty, natomiast nieprzekazanie Prezesowi UOKiK dowodów tych działań było wynikiem trudności z uzyskaniem informacji zwrotnej od dystrybutorów, do których skierowała listy z zapytaniem o liczbę posiadanych przez nich świec oraz informacją o konieczności ich zwrotu lub przekazania oświadczenia o nieposiadaniu tych produktów. Strona postępowania zakwestionowała ponadto wysokość korzyści majątkowej wskazanej w uzasadnieniu zaskarŜonej decyzji. Strona postępowania oświadczyła, Ŝe mając na uwadze fakt, Ŝe zysk osiągnięty przez nią ze sprzedaŜy w/w produktów wyniósł maksymalnie 400 zł, nałoŜona kara pienięŜna jest raŜąco wysoka. Odnosząc się do argumentów strony postępowania, dotyczących podjęcia w terminie wszystkich czynności zmierzających do wyeliminowania zagroŜeń stwarzanych przez świece dekoracyjne „jajko połówka pływająca”, Prezes UOKiK pragnie przypomnieć stronie 4 postępowania, iŜ w toku postępowania w sprawie ogólnego bezpieczeństwa świec dekoracyjnych „jajko połówka pływająca”, nie przedstawiła dowodów wskazujących, Ŝe kwestionowanych produktów nie ma juŜ na rynku. Strona postępowania nie przedstawiła bowiem oświadczenia Ŝadnego z dziesięciu dystrybutorów o nieposiadaniu tych produktów, nie przekazała równieŜ Ŝadnej faktury korygującej, potwierdzającej odebranie przedmiotowych świec od przedsiębiorców, którzy byli w jej posiadaniu. W opinii Prezesa UOKiK, wyjaśnienia strony postępowania wskazujące na trudności w uzyskaniu informacji zwrotnej od dystrybutorów, nie stanowią wystarczającego usprawiedliwienia, naleŜy bowiem zauwaŜyć, Ŝe w piśmie z dnia 1 września 2011 r. Prezes UOKiK, wzywając stronę postępowania do przekazania dowodów w postaci faktur korygujących oraz oświadczeń dystrybutorów o nieposiadaniu świec dekoracyjnych „jajko połówka pływająca”, poinformował ją, Ŝe w przypadku, gdyby w wyznaczonym terminie nie udało się jej zgromadzić wszystkich dowodów, powinna przedstawić potwierdzenia nadania pism, w których poinformowała kontrahentów o zagroŜeniu stwarzanym przez kwestionowane produkty. W związku z tym, Ŝe we wskazanym terminie strona postępowania nie przekazała dowodów potwierdzających skierowanie takiej informacji do dystrybutorów, Prezes UOKiK przyjął, Ŝe strona postępowania nie dopełniła tej czynności. Organ nadzoru był zatem uprawiony do uznania, Ŝe świece dekoracyjne „jajko połówka pływająca” mogą być nadal oferowane konsumentom, których bezpieczeństwo jest głównym celem działań podejmowanych na podstawie ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. NaleŜy równieŜ zauwaŜyć, Ŝe strona postępowania nie przedstawiła dowodów potwierdzających poinformowanie dystrybutorów o konieczności zwrotu posiadanych przez nich świec dekoracyjnych, pomimo tego, Ŝe w dniu, w którym otrzymała pismo Prezesa UOKiK wzywające ją do przekazania takich dowodów (7 września 2011 r.), dysponowała potwierdzeniami nadania pism do wszystkich dystrybutorów świec. Z dokumentów przekazanych wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika bowiem, iŜ pisma te zostały przez stronę postępowania wysłane dnia 25 sierpnia 2011 r. Jak wynika z treści pisma z dnia 1 września 2011 r., organ nadzoru wziął pod uwagę fakt, Ŝe w wyznaczonym terminie stronie postępowania nie uda się zebrać wszystkich wymaganych dokumentów i wyraźnie wskazał stronie postępowania moŜliwość przekazania przez nią w pierwszej kolejności dowodów potwierdzających, Ŝe poinformowała odbiorców o zagroŜeniu stwarzanym przez świece dekoracyjne. Mając na uwadze powyŜsze, naleŜy zatem uznać, Ŝe Prezes UOKiK miał podstawy do nałoŜenia na stronę postępowania obowiązku natychmiastowego wycofania z rynku świec dekoracyjnych „jajko połówka pływająca”. NaleŜy równieŜ zauwaŜyć, Ŝe strona postępowania nie wyjaśniła, dlaczego będąc w tym czasie w posiadaniu tych dowodów, nie przedstawiła ich organowi nadzoru. Nie ulega wątpliwości, Ŝe Prezes UOKiK miał równieŜ podstawę do nałoŜenia na stronę postępowania kary pienięŜnej. Jak wskazano powyŜej, w toku postępowania w sprawie ogólnego 5 bezpieczeństwa świec dekoracyjnych „jajko połówka pływająca”, Prezes UOKiK ustalił, iŜ strona postępowania, uznana za producenta, wprowadziła na polski rynek produkt, który nie jest bezpieczny. Tym samym strona postępowania naruszyła obowiązek określony w art. 10 ust. 1 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, zgodnie z którym producent jest zobowiązany wprowadzać na rynek wyłącznie produkty bezpieczne. Naruszenie tego obowiązku stanowi przesłankę niezbędną i wystarczającą do nałoŜenia kary na podstawie art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. NaleŜy równieŜ podkreślić, iŜ w toku postępowania w sprawie ogólnego bezpieczeństwa świec dekoracyjnych „jajko połówka pływająca”, jak równieŜ we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona postępowania nie zakwestionowała dokonanej przez organ nadzoru oceny bezpieczeństwa powyŜszych produktów, nie kwestionowała równieŜ faktu, iŜ wprowadziła te produkty na polski rynek. Decyzja o wymierzeniu kary pienięŜnej na podstawie ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, przy zaistnieniu przesłanek niezbędnych do jej nałoŜenia, naleŜy do Prezesa UOKiK. Skorzystanie z tego środka, jak równieŜ ustalenie jego wysokości, odbywa się w ramach tzw. uznania administracyjnego, które daje organowi moŜliwość wyboru konsekwencji prawnych przy ustalonym w sposób wyczerpujący i szczegółowy stanie faktycznym. Decyzja wydana w warunkach uznania administracyjnego nie moŜe być decyzją dowolną, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozwaŜenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2011 r., II SA 2875/95). Ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów nie wprowadza zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzaleŜniona jest wysokość nakładanej przez organ nadzoru kary pienięŜnej. Z uwagi na brak ustalonych reguł postępowania, przy orzeczeniach wydawanych w granicach uznania administracyjnego, organ administracji jest ograniczony treścią swoich wcześniejszych decyzji, wydanych w innych, podobnych sprawach indywidualnych, a sytuacją poŜądaną jest przyjęcie przez organ obiektywnych kryteriów przy rozstrzyganiu spraw określonego rodzaju i stosowanie ich w równym stopniu do kaŜdej z nich (np. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1998 r., II SA 1576/97). Przy określaniu wysokości kary pienięŜnej Prezes UOKiK bierze pod uwagę róŜne kryteria. Jedno z nich stanowi „korzyść majątkowa”. Wartość ta, na potrzeby postępowań prowadzonych przez organ nadzoru, jest obliczana według określonego wzoru (iloczyn liczby produktów sprzedanych oraz ceny sprzedaŜy, ewentualnie średniej ceny sprzedaŜy, jeŜeli przedsiębiorca stosował róŜne ceny), który obowiązuje we wszystkich postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Jak zauwaŜyła strona postępowania, pojęcie to nie odpowiada rzeczywistemu zyskowi. NaleŜy jednak uznać, iŜ prawo organu nadzoru do takiego, odmiennego od ekonomicznego, zdefiniowania pojęcia „korzyść majątkowa”, wynika i mieści się w ramach omówionej powyŜej instytucji uznania 6 administracyjnego. Nie ulega równieŜ wątpliwości, Ŝe takie określenie korzyści majątkowej jest podyktowane względami praktycznymi, z wykorzystaniem tych danych, które Prezes UOKiK, w ramach prowadzonych przez siebie postępowań, ma moŜliwość ustalić. Badanie rzeczywistych kosztów wypracowania zysku (z uwzględnieniem m.in. kosztów transportu, wynagrodzenia pracowników, uwzględniania marŜy, itd.) byłoby z róŜnych powodów trudne, czasochłonne, a niekiedy nawet niemoŜliwe (np. z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa, ochronę danych osobowych). Prawidłowość przyjętego przez Prezesa UOKiK rozwiązania przy ustalaniu wysokości kary została potwierdzona m. in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt: VI SA/Wa 2423/10, w którym stwierdzono, Ŝe „cywilistyczne rozumienie pojęcia korzyści majątkowej na tle tego rodzaju spraw byłoby nieracjonalne, gdyŜ kaŜdorazowo prowadziłoby do analizy finansowej całego przedsiębiorstwa, powyŜsze zaś wykracza poza ramy i cele ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów” . Ponadto, Prezes UOKiK pragnie podkreślić, Ŝe wysokość „korzyści majątkowej” stanowi jedynie kryterium pomocnicze, a ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów nie wymaga, aby wysokość nałoŜonej na jej podstawie kary pienięŜnej odpowiadała rzeczywistym zyskom osiągniętym przez przedsiębiorcę. NaleŜy mieć bowiem na uwadze fakt, Ŝe kara nakładana przez Prezesa UOKiK ma do spełnienia określone funkcje: powinna stanowić pewną dolegliwość dla przedsiębiorcy za wprowadzenie na rynek produktu niebezpiecznego, a dodatkowo ma go skłonić do przestrzegania w przyszłości przepisów z zakresu ogólnego bezpieczeństwa produktów. PoniewaŜ działania Prezesa UOKiK są ukierunkowane na ochronę bezpieczeństwa i zbiorowych interesów konsumentów, ustalenie rzeczywistego zysku wypracowanego przez przedsiębiorcę ze sprzedaŜy produktu niebezpiecznego nie jest warunkiem niezbędnym do tego, aby powyŜsze cele zostały osiągnięte. Ponadto, biorąc pod uwagę to, Ŝe zgodnie z ustawą o ogólnym bezpieczeństwie produktów, kara pienięŜna za czyn, którego dopuściła się strona postępowania, moŜe wynieść do 100 000 zł, wysokość kary nałoŜonej na nią w zaskarŜonej decyzji nie jest duŜa. Zgodnie z art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje zaskarŜoną decyzję w mocy, albo 2) uchyla zaskarŜoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. 7 W toku postępowania w sprawie ogólnego bezpieczeństwa świec dekoracyjnych „jajko połówka pływająca” strona postępowania nie przedstawiła dowodów potwierdzających, Ŝe podjęła działania zmierzające do wycofania kwestionowanych produktów z rynku. Ponadto, wprowadziła na polski rynek produkt niespełniający wymagań bezpieczeństwa, w związku z czym naruszyła ustawowy obowiązek producenta do wprowadzania na rynek wyłącznie produktów bezpiecznych. W opinii Prezesa UOKiK fakt, Ŝe przed zakończeniem postępowania w sprawie ogólnego bezpieczeństwa świec dekoracyjnych „jajko połówka pływająca”, strona postępowania podjęła wszystkie czynności zmierzające do wyeliminowania zagroŜeń stwarzanych przez te produkty, nie stanowi podstawy do uchylenia nałoŜonej kary pienięŜnej nie tylko dlatego, Ŝe nie przekazując posiadanych dowodów strona postępowania działała na swoją niekorzyść, ale równieŜ z uwagi na fakt, Ŝe nałoŜenie kary pienięŜnej określonej w art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, nie jest uzaleŜnione od podjęcia współpracy z organem nadzoru. Mając na uwadze powyŜsze, wydanie zaskarŜonej decyzji było zasadne, a zatem jest ona prawidłowa zarówno pod względem legalności i celowości. Jednocześnie, po przeanalizowaniu argumentów strony postępowania, Prezes UOKiK postanowił uwzględnić jako okoliczność łagodzącą fakt, Ŝe podjęła ona działania zmierzające do wyeliminowania zagroŜeń stwarzanych przez świece dekoracyjne. Na tej podstawie Prezes UOKiK uchylił karę pienięŜną określoną w pkt III zaskarŜonej decyzji i wymierzył stronie postępowania karę w wysokości 400 zł. W związku z powyŜszym, Prezes UOKiK orzekł jak w sentencji. Pouczenie: Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zgodnie z art. 53 § 1 w związku z art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. PREZES Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów dr Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel 8 Otrzymuje: Pan Tomasz Stola ul. Piaski 9 27-400 Ostrowiec Świętokrzyski