DOK-5/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK1-411/8/06/MG Warszawa, dnia 7 lipca 2008 r. DECYZJA Nr DOK - 5/08 I. Na podstawie art. 11 ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.), w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego, wszcz ę tego z wniosku PCC Petro Carbo Chem GmbH z siedzib ą w Duisburgu, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : 1. nie stwierdza stosowania przez PSE Operator S.A. z siedzib ą w Warszawie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.), polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego, poprzez nieuzasadnione ograniczenie zbytu ze szkod ą dla kontrahentów PSE Operator S.A., polegaj ą ce na nieuzasadnionym wstrzymaniu eksportu energii elektrycznej z Polski na skutek zredukowania do zera zdolno ś ci przesy ł owych na po łą czeniach mi ę dzysystemowych; 2. nie stwierdza stosowania przez PSE Operator S.A. z siedzib ą w Warszawie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego, poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków do powstania lub rozwoju konkurencji, polegaj ą ce na podj ę ciu dzia ł a ń , które mog ą doprowadzi ć do eliminacji z rynku powi ą zanego z rynkiem us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych (tj. rynku hurtowej sprzeda ż y energii elektrycznej) cz ęś ci podmiotów dzia ł aj ą cych na tym rynku (tj. podmiotów prowadz ą cych obrót energi ą elektryczn ą ); 3. nie stwierdza stosowania przez PSE Operator S.A. z siedzib ą w Warszawie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego, poprzez narzucenie kontrahentom uci ąż liwych warunków umów, polegaj ą ce na przerzuceniu na kontrahentów PSE Operator S.A. negatywnych konsekwencji finansowych sytuacji powsta ł ej w polskim systemie elektroenergetycznym, na skutek zmuszenia ich do dokonywania interwencyjnych zakupów energii elektrycznej w miejsce zakupów, jakie mog ł o i powinno dokona ć PSE Operator S.A.; 4. nie stwierdza stosowania przez PSE Operator S.A. z siedzib ą w Warszawie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego, poprzez podzia ł rynku wed ł ug kryteriów terytorialnych i podmiotowych prowadz ą cy do dyskryminacji tych podmiotów, które prowadz ą transgraniczny handel energi ą elektryczn ą . II. Na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz w zwi ą zku z art. 3 i 5 Rozporz ą dzenia Rady (WE) Nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie implementacji regu ł konkurencji zawartych w art. 81 i 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (Dz. Urz. UE L z dnia 4 stycznia 2003 r.), i z art. 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (tekst skonsolidowany: Dz. Urz. UE C 325 z 24 grudnia 2002 r.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego na wniosek PCC Petro Carbo Chem GmbH z siedzib ą w Duisburgu, umarza post ę powania antymonopolowe w sprawie stosowania przez PSE Operator S.A. z siedzib ą w Warszawie: 1. praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 82 pkt (b) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (tekst skonsolidowany: Dz. Urz. UE C 325 z 24 grudnia 2002 r.), polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego, poprzez nieuzasadnione ograniczenie zbytu ze szkod ą dla kontrahentów PSE Operator S.A., polegaj ą ce na nieuzasadnionym wstrzymaniu eksportu energii elektrycznej z Polski na skutek zredukowania do zera zdolno ś ci przesy ł owych na po łą czeniach mi ę dzysystemowych; 2. praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 82 pkt (c) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego, poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków do powstania lub rozwoju konkurencji, polegaj ą ce na podj ę ciu dzia ł a ń , które mog ą doprowadzi ć do 2 eliminacji z rynku powi ą zanego z rynkiem us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych (tj. rynku hurtowej sprzeda ż y energii elektrycznej) cz ęś ci podmiotów dzia ł aj ą cych na tym rynku (tj. podmiotów prowadz ą cych obrót energi ą elektryczn ą ); 3. praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 82 pkt (c) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego, poprzez narzucenie kontrahentom uci ąż liwych warunków umów, polegaj ą ce na przerzuceniu na kontrahentów PSE Operator S.A. negatywnych konsekwencji finansowych sytuacji powsta ł ej w polskim systemie elektroenergetycznym, na skutek zmuszenia ich do dokonywania interwencyjnych zakupów energii elektrycznej w miejsce zakupów, jakie mog ł o i powinno dokona ć PSE Operator S.A.; 4. praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 82 pkt (c) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego, poprzez podzia ł rynku wed ł ug kryteriów terytorialnych i podmiotowych prowadz ą cy do dyskryminacji tych podmiotów, które prowadz ą transgraniczny handel energi ą elektryczn ą . III. Na podstawie art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.), w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów odmawia przyznania PCC Petro Carbo Chem GmbH z siedzib ą w Duisburgu zwrotu kosztów post ę powania. Uzasadnienie Pismem z dnia 28 sierpnia 2006 r. PCC Petro Carbo Chem GmbH z siedzib ą w Duisburgu (zwana dalej tak ż e „PCC GmbH”, „PCC” lub „Wnioskodawc ą ”) wnios ł a o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego przeciwko PSE Operator S.A. (zwanej dalej tak ż e „PSE Operator”, „Spó ł k ą ”, „Operatorem” lub „OSP”) z siedzib ą w Warszawie, zarzucaj ą c Spó ł ce, jako operatorowi polskiego systemu przesy ł owego elektroenergetycznego, nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego (dalej jako „KSE”), poprzez stosowanie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , okre ś lonych w art. 8 ust. 2 pkt 2, 5, 6 oraz 8 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.), a tak ż e w art. 82 pkt (b) i (c) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (tekst jednolity: Dz. Urz. UE C 325 z 24 grudnia 2002 r.), maj ą cych posta ć nieuzasadnionego wstrzymania eksportu energii 3 elektrycznej z Polski w miesi ą cu lipcu 2006 r., poprzez zredukowanie do zera zdolno ś ci przesy ł owych na granicznych po łą czeniach mi ę dzystemowych. W powy ż szym pi ś mie PCC wnios ł a o wydanie decyzji stwierdzaj ą cej dopuszczenie si ę przez PSE Operator praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , nakazanie jej zaniechania ich stosowania oraz o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci. Maj ą c na uwadze z ł o ż ony charakter dzia ł alno ś ci, zwi ą zanej z realizacj ą mi ę dzysystemowej wymiany energii elektrycznej oraz skomplikowane aspekty funkcjonowania KSE, organ antymonopolowy, dzia ł aj ą c na podstawie art. 43 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów , przeprowadzi ł z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce (sygn. DOK1- 400/13/06/MG) w celu zebrania dodatkowych informacji. Nast ę pnie, w dniu 17 kwietnia 2007 r., Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszcz ął na wniosek PCC post ę powanie antymonopolowe, pod zarzutem stosowania przez PSE Operator z siedzib ą w Warszawie: - praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz w art. 82 pkt (b) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (tekst skonsolidowany: Dz. Urz. UE C 325 z 24 grudnia 2002 r.), polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego, poprzez nieuzasadnione ograniczenie zbytu ze szkod ą dla kontrahentów PSE Operator S.A., polegaj ą ce na nieuzasadnionym wstrzymaniu eksportu energii elektrycznej z Polski na skutek zredukowania do zera zdolno ś ci przesy ł owych na po łą czeniach mi ę dzysystemowych; - praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w art. 82 pkt (c) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego, poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków do powstania lub rozwoju konkurencji, polegaj ą ce na podj ę ciu dzia ł a ń , które mog ą doprowadzi ć do eliminacji z rynku powi ą zanego z rynkiem us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych (tj. rynku hurtowej sprzeda ż y energii elektrycznej) cz ęś ci podmiotów dzia ł aj ą cych na tym rynku (tj. podmiotów prowadz ą cych obrót energi ą elektryczn ą ); - praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w art. 82 pkt (c) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego, poprzez narzucenie kontrahentom uci ąż liwych warunków umów, polegaj ą ce na przerzuceniu na kontrahentów PSE Operator S.A. negatywnych konsekwencji finansowych sytuacji powsta ł ej w polskim systemie elektroenergetycznym, na skutek zmuszenia ich do dokonywania interwencyjnych zakupów energii elektrycznej w miejsce zakupów, jakie mog ł o i powinno dokona ć PSE Operator S.A.; 4 - praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w art. 82 pkt (c) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą , polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego, poprzez podzia ł rynku wed ł ug kryteriów terytorialnych i podmiotowych prowadz ą cy do dyskryminacji tych podmiotów, które prowadz ą transgraniczny handel energi ą elektryczn ą . W toku post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postanowieniem z dnia 16 maja 2007 r. zaliczy ł w poczet zebranego materia ł u dowodowego, okre ś lone pisma i dokumenty zgromadzone w poprzedzaj ą cym je post ę powaniu wyja ś niaj ą cym (sygn. DOK1-400/13/06/MG). Pismem z dnia 11 maja 2007 r., PSE Operator, ustosunkowuj ą c si ę do postawionych zarzutów, wnios ł a o umorzenie przedmiotowego post ę powania z uwagi na brak spe ł nienia przes ł anek do stwierdzenia naruszenia przez Spó ł k ę art. 8 ust. 2 pkt 2, 5, 6 lub 8 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów , jak równie ż art. 82 pkt (b) lub (c) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą . Ponadto PSE Operator podnios ł a, i ż nawet gdyby przyj ąć , ż e przedmiotowe dzia ł ania podejmowane przez Spó ł k ę nosz ą cechy naruszenia przepisów prawa konkurencji, wy łą czone s ą one spod zastosowania art. 8 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów – na mocy tzw. W ł a ś ciwych Regulacji Sektorowych 1 („WRS”) oraz art. 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą – na mocy art. 86 ust. 2 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą oraz tak ż e na mocy WRS. Dodatkowo Spó ł ka podnios ł a, i ż wy łą cznie w ł a ś ciwym do stwierdzenia, czy PSE Operator nale ż ycie zastosowa ł a WRS oraz, czy spe ł nione s ą przes ł anki do zastosowania art. 86 ust. 2 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą , jest Prezes Urz ę du Regulacji Energetyki oraz wskaza ł a, i ż w przedmiotowej sprawie, na moment z ł o ż enia pisma, toczy ł y si ę trzy post ę powania przed Prezesem URE, dotycz ą ce przedmiotowych dzia ł a ń PSE Operator w lipcu 2006 r. PCC, w pi ś mie z dnia 20 sierpnia 2007 r., wnios ł a, na podstawie art. 49 oraz 54 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów , o powo ł anie bieg ł ego, wzgl ę dnie o zasi ę gni ę cie opinii instytutu naukowego w przedmiotowej sprawie. 1 W ł a ś ciwe Regulacje Sektorowe – pod tym poj ę ciem PSE Operator wskazuje: a) w ł a ś ciwe przepisy ustawy Prawo Energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625) i odpowiednie postanowienia decyzji Prezesa URE wyznaczaj ą cej PSE Operator operatorem systemu przesy ł owego elektroenergetycznego (decyzja Prezesa URE nr DPE-47-3(6)/4988/2005/2006/BT), b) Rozporz ą dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 1228/2003 w sprawie warunków dost ę pu do sieci w odniesieniu do transgranicznej wymiany energii elektrycznej , c) Union for Co-ordination of Transmission of Electricity Operation Handbook , d) zatwierdzon ą przez Prezesa URE Instrukcj ę Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesy ł owej – cz ęść systemowa i bilansuj ą ca, e) Rules for coordinated auctions of transmission capacity at the common borders of CEPS a.s., E.ON Netz GmbH, PSE-Operator S.A., SEPS a.s. and Vattenfall Europe Transmission GmbH for the year 2006 („Zasady aukcji”) z dnia 3 stycznia 2006 r. 5 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postanowieniem z dnia 15 maja 2008 r. odmówi ł dopuszczenia na potrzeby niniejszego post ę powania antymonopolowego dowodu z opinii bieg ł ych, z uwagi na fakt, i ż kwestie, które mia ł yby podlega ć ocenie bieg ł ych zosta ł y rozpatrzone przez Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki i nie budz ą w ocenie organu antymonopolowego w ą tpliwo ś ci. Organ antymonopolowy, na podstawie zebranego w sprawie materia ł u dowodowego, ustali ł co nast ę puje: Strony post ę powania: Wnioskodawca – Petro Carbo Chem GmbH z siedzib ą w Duisburgu jest spó ł k ą z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą prawa niemieckiego. PCC jest spó ł k ą dzia ł aj ą c ą w skali europejskiej (na moment z ł o ż enia wniosku prowadzi ł a dzia ł alno ść w 16 pa ń stwach), g ł ównie w sektorze energii elektrycznej. Do obszarów dzia ł alno ś ci PCC nale ż y w szczególno ś ci transgraniczny handel energi ą elektryczn ą . W ramach swojej dzia ł alno ś ci PCC regularnie nabywa zdolno ś ci przesy ł owe na granicznych po łą czeniach mi ę dzysystemowych (tzw. interkonektorach) mi ę dzy Polsk ą , Czechami oraz Niemcami. Zdolno ś ci przesy ł owe interkonektorów wykorzystywane s ą do wymiany transgranicznej energii elektrycznej mi ę dzy wymienionymi pa ń stwami 2 . PSE Operator S.A., w okresie, którego dotyczy przedmiotowe post ę powanie funkcjonowa ł a w strukturze Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. (dalej równie ż jako „PSE S.A.”), tj. dzia ł a ł a w ramach przedsi ę biorstwa pionowo zintegrowanego, prowadz ą cego zarówno dzia ł alno ść polegaj ą c ą na hurtowym obrocie energi ą elektryczn ą (tak ż e transgranicznym) jak i na przesyle energii elektrycznej. Jednocze ś nie trwa ł y w tym okresie dzia ł ania dostosowawcze w celu zapewnienia PSE Operator S.A. statusu prawnego zgodnego z wymogami art. 9k ustawy Prawo energetyczne (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 89, poz. 625 ze zm.), wedle których operator systemu przesy ł owego dzia ł a w formie spó ł ki akcyjnej, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Pa ń stwa. Maj ą tek sieciowy umo ż liwiaj ą cy PSE Operator pe ł nienie funkcji operatora systemu przesy ł owego, PSE Operator u ż ytkowa ł a na podstawie umowy dzier ż awy zawartej z PSE S.A. PSE Operator jest przedsi ę biorstwem energetycznym pe ł ni ą cym rol ę szczególn ą w krajowym systemie elektroenergetycznym. Przedsi ę biorstwo to, decyzj ą 3 Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki (dalej jako „Prezes URE”), zosta ł o wyznaczone operatorem systemu przesy ł owego (dalej tak ż e jako „OSP”), b ę d ą c odpowiedzialnym za bezpiecze ń stwo KSE. PSE Operator posiada koncesj ę 4 na 2 Por. Pismo PCC do Prezesa Urz ę du z dnia 28 sierpnia 2006 r., str. 4. 3 Decyzja Prezesa URE nr DPE-47-3(6)/4988/2005/2006/BT z dnia 26 stycznia 2006 r., wyznaczaj ą ca PSE Operator S.A. operatorem systemu przesy ł owego elektroenergetycznego na okres od dnia 1 lutego 2006 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. 4 Decyzja Prezesa URE nr PEE/272/4988/W/2/2004/MS z dnia 15 kwietnia 2004 r. udzielaj ą ca PSE Operator S.A. koncesji na przesy ł anie i dystrybucj ę energii elektrycznej na okres od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 1 lipca 2014 r. 6 przesy ł anie i dystrybucj ę energii elektrycznej na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, za pomoc ą sieci najwy ż szych napi ęć : 750 kV, 400 kV, 220 kV oraz 110 kV. Zakres odpowiedzialno ś ci PSE Operator, jako operatora systemu przesy ł owego elektroenergetycznego jest szczegó ł owo sformu ł owany w art. 9c ust. 2 ustawy Prawo energetyczne , zgodnie z którym operator systemu przesy ł owego elektroenergetycznego, stosuj ą c obiektywne i przejrzyste zasady zapewniaj ą ce równe traktowanie u ż ytkowników tych systemów oraz uwzgl ę dniaj ą c wymogi ochrony ś rodowiska, jest odpowiedzialny mi ę dzy innymi za: - bezpiecze ń stwo dostarczania energii elektrycznej poprzez zapewnienie bezpiecze ń stwa funkcjonowania systemu elektroenergetycznego i odpowiedniej zdolno ś ci przesy ł owej w sieci przesy ł owej elektroenergetycznej (art. 9c ust. 2 pkt 1), - wspó ł prac ę z innymi operatorami systemów elektroenergetycznych lub przedsi ę biorstwami energetycznymi w celu niezawodnego i efektywnego funkcjonowania systemów elektroenergetycznych oraz skoordynowania ich rozwoju (art. 9c ust. 2 pkt 5), - dysponowanie moc ą jednostek wytwórczych przy łą czonych do sieci przesy ł owej oraz jednostek wytwórczych o mocy osi ą galnej równej 50 MW lub wy ż szej, przy łą czonych do koordynowanej sieci 110 kV, z uwzgl ę dnieniem umów z u ż ytkownikami systemu przesy ł owego oraz technicznych ogranicze ń w tym systemie (art. 9c ust. 2 pkt 6), - zarz ą dzanie zdolno ś ciami przesy ł owymi po łą cze ń z innymi systemami elektroenergetycznymi (art. 9c ust. 2 pkt 7), - bilansowanie systemu elektroenergetycznego, w tym równowa ż enie bie żą cego zapotrzebowania na energi ę elektryczn ą z dostawami tej energii w krajowym systemie elektroenergetycznym oraz zarz ą dzanie ograniczeniami systemowymi (art. 9c ust. 2 pkt 9), - zarz ą dzanie przep ł ywami energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym przesy ł owym, w sposób skoordynowany z innymi po łą czonymi systemami elektroenergetycznymi (art. 9c ust. 2 pkt 10), - opracowywanie planów dzia ł ania na wypadek zagro ż enia wyst ą pienia awarii o znacznych rozmiarach w systemie elektroenergetycznym (art. 9c ust. 2 pkt 13). System rezerwacji zdolno ś ci przesy ł owych Z uwagi na istniej ą ce ograniczenia przesy ł owe, tj. brak dostatecznych zdolno ś ci przesy ł owych w systemach przesy ł owych oraz brak dostatecznych zdolno ś ci przesy ł owych po łą cze ń mi ę dzysystemowych (zbyt ma ł a liczba interkonektorów łą cz ą cych systemy elektroenergetyczne poszczególnych pa ń stw i zbyt niska ich przepustowo ść ), w celu zapewnienia udost ę pniania zdolno ś ci przesy ł owych na po łą czeniach mi ę dzysystemowych na rzecz uczestników rynku na zasadach konkurencyjnych, rezerwacja zdolno ś ci przesy ł owych odbywa si ę w trybie przetargów. Zgodnie z pkt 4.6.2.1 Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesy ł owej 5 5 Dokument sporz ą dzany, zgodnie z delegacj ą art. 9 ustawy Prawo energetyczne , przez PSE Operator, w cz ęś ci dotycz ą cej bilansowania zatwierdzany przez Prezesa URE; wersja obowi ą zuj ą ca od dnia 1 czerwca 2006 r., por. za łą cznik 4 do pisma PSE Operator do Prezesa Urz ę du z dnia 23 listopada 2007 r. 7 (dalej jako „IRiESP”), transgraniczne zdolno ś ci przesy ł owe mi ę dzy Polsk ą oraz granicz ą cymi z ni ą pa ń stwami, przynale żą cymi do UCTE (ang. Union for the Co- ordination of Transmission of Electricity – zrzeszenie operatorów systemów operacyjnych elektroenergetycznych wspó ł pracuj ą cych synchronicznie), tj. Czechami, Niemcami i S ł owacj ą , przyznawane s ą na podstawie skoordynowanych przetargów, przeprowadzanych przez Biuro Przetargów, prowadzone przez OSP Republiki Czech – CEPS a.s. Jednocze ś nie, stosownie do pkt 4.6.2.2 IRiESP, udost ę pnianie zdolno ś ci przesy ł owych na po łą czeniach mi ę dzysystemowych w trybie przetargów odbywa si ę w ramach zdolno ś ci przesy ł owych wyznaczonych i oferowanych przez PSE Operator, zgodnie z publikowanymi przez Operatora i podlegaj ą cymi uzgodnieniu z Prezesem URE zasadami rezerwacji zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej. Alokacja zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej nast ę puje w aukcjach rocznych, gdzie wygrywaj ą cy uczestnik aukcji uzyskuje prawa do skorzystania ze zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej w okresie danego roku kalendarzowego, w aukcjach miesi ę cznych – na odpowiednie okresy miesi ę czne, oraz w aukcjach dobowych, tj. na dzie ń nast ę pny. Zarezerwowane zdolno ś ci przesy ł owe mog ą by ć tak ż e konsekwencj ą zawartych w przesz ł o ś ci historycznych kontraktów d ł ugoterminowych. Warunki koordynacji przetargów zdolno ś ci przesy ł owych okre ś lone s ą w dokumencie Zasady aukcji (ang. Rules for the coordinated auctions of transmission capacity at the common borders – wersja z dnia 3 stycznia 2006 r.) 6 . Rezerwacje dokonane przez PCC zredukowane przez PSE Operator Z informacji przedstawionych we wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego wynika, i ż PCC dokona ł o rezerwacji zdolno ś ci przesy ł owych na eksport energii elektrycznej z Polski w miesi ą cu lipcu 2006 r. w nast ę puj ą cej ilo ś ci i w nast ę puj ą cych kierunkach: - w wyniku rocznej skoordynowanej aukcji zdolno ś ci przesy ł owych na 2006 r. obiecana rezerwacja zdolno ś ci w pod-okresie obejmuj ą cym dni od 10 czerwca do 31 lipca 2006 r. – 57 MW z PSE Operator do VE-T 7 ; - w wyniku miesi ę cznej skoordynowanej aukcji zdolno ś ci przesy ł owych na lipiec 2006 r. obiecana rezerwacja zdolno ś ci w pod-okresach obejmuj ą cych dni: - od 1 lipca do 9 lipca 2006 r. – 40 MW z PSE Operator do VE-T; - od 10 lipca do 14 lipca 2006 r. – 32 MW z PSE Operator do VE-T; - od 15 lipca do 31 lipca 2006 r. – 40 MW z PSE Operator do VE-T; - w wyniku miesi ę cznej skoordynowanej aukcji zdolno ś ci przesy ł owych na lipiec 2006 r. obiecana rezerwacja zdolno ś ci w pod-okresach obejmuj ą cych dni: - od 1 lipca do 9 lipca 2006 r. – 10 MW z PSE Operator do CEPS a.s.; - od 10 lipca do 14 lipca 2006 r. – 8 MW z PSE Operator do CEPS a.s.; - od 15 lipca do 31 lipca 2006 r. – 10 MW z PSE Operator do CEPS a.s. 6 Por. za łą cznik 3 do pisma PCC do Prezesa Urz ę du z dnia 28 sierpnia 2006 r. oraz za łą cznik do pisma PCC do Prezesa urz ę du z dnia 7 maja 2008 r. 7 Vattenfall Europe Transmission GmbH – OSP Niemiec. 8 Natomiast w okresach: - od 13 lipca 2006 r. godz. 00:00 do 14 lipca 2006 r. godz. 24:00; - od 17 lipca 2006 r. godz. 00:00 do 18 lipca 2006 r. godz. 24:00; - od 25 lipca 2006 r. godz. 00:00 do 28 lipca 2006 r. godz. 24:00; - od 31 lipca 2006 r. godz. 00:00 do 31 lipca 2006 r. godz. 24:00, PSE Operator zredukowa ł a do zera uprzednio przydzielone PCC w ramach przetargów, zdolno ś ci przesy ł owe w kierunku eksportu energii elektrycznej z Polski na granicach z Niemcami i Czechami. Z informacji przedstawionych przez PSE Operator wynika, i ż w dniu 25 lipca redukcj ą nie obj ę to zdolno ś ci przesy ł owych zarezerwowanych w przetargu rocznym. Koszty, które PCC ponios ł o w celu zarezerwowania zdolno ś ci przesy ł owych zosta ł y pokryte przez CEPS a.s. (Biuro Aukcji) - nast ą pi ł zwrot wp ł aconych kwot. PCC, aby wywi ą za ć si ę z umów zawartych z odbiorcami w Niemczech, dokona ł a zakupu energii elektrycznej na rynku spotowym w Niemczech, po cenach wy ż szych od zakontraktowanych dla transakcji zawartych w Polsce, a energi ę , któr ą zamierza ł a wyeksportowa ć z Polski, zosta ł a zmuszona sprzeda ć na rynku polskim po cenie ni ż szej ni ż cena obj ę ta kontraktem eksportowym, w efekcie ponosz ą c strat ę wynikaj ą c ą z dodatkowych wydatków 8 . Sytuacja w KSE w analizowanym okresie W czerwcu i lipcu 2006 r. panowa ł y na obszarze ca ł ego kraju anomalne warunki atmosferyczne, charakteryzuj ą ce si ę przede wszystkim bardzo d ł ugim (trwaj ą cym ponad miesi ą c) okresem wysokich (dochodz ą cych do 36ºC) temperatur oraz d ł ugotrwa ł ej suszy. W efekcie, wyst ą pi ł y znaczne utrudnienia w pracy sieci elektroenergetycznej, poszczególnych elektrowni i KSE jako ca ł o ś ci, w tym w szczególno ś ci: - znaczny wzrost krajowego zapotrzebowania mocy czynnej w stosunku do poziomu przewidywanego w ramach planu rocznego; - okresowa utrata cz ęś ci zdolno ś ci wytwórczych elektrowni, w zwi ą zku z brakiem wystarczaj ą cej ilo ś ci wody ch ł odz ą cej lub przekroczeniem dopuszczalnych temperatur w miejscu jej zrzutu do zbiorników wodnych lub rzek; - zmniejszenie si ę mo ż liwo ś ci wyprowadzenia mocy czynnej z elektrowni, wynikaj ą ce z obni ż onych dopuszczalnych obci ąż alno ś ci linii przesy ł owych; - konieczno ść zani ż ania dopuszczalnego obci ąż enia moc ą czynn ą w niektórych elektrowniach w celu umo ż liwienia produkcji wymaganej ilo ś ci mocy biernej; - zwi ę kszona awaryjno ść jednostek wytwórczych. W efekcie tych zdarze ń , nast ą pi ł y powa ż ne trudno ś ci w bilansowaniu mocy czynnej w KSE, wyst ą pi ł deficyt mocy zagra ż aj ą cy ci ą g ł o ś ci dostaw do odbiorców. Naruszone zosta ł o wymagane kryterium niezawodno ś ci pracy sieci przesy ł owej, tzw. kryterium „n – 1”, zgodnie z którym wy łą czenie pojedynczego elementu systemu mog ł o doprowadzi ć do wyst ą pienia przeci ąż e ń pozosta ł ych elementów sieciowych, co 8 Por. pismo PCC do Prezesa Urz ę du z dnia 28 sierpnia 2006 r. 9 bezpo ś rednio zagra ż a ł o zachowaniu niezawodno ś ci zasilania aglomeracji Warszawy i Poznania 9 . Wzrost zapotrzebowania na energi ę elektryczn ą oraz zmniejszony potencja ł wytwórczy cz ęś ci elektrowni w centralnej i pó ł nocnej Polsce, spowodowa ł y wzrost przesy ł ów w cz ęś ci linii elektroenergetycznych powy ż ej warto ś ci dopuszczalnych, co skutkowa ł o niedotrzymaniem obowi ą zuj ą cych kryteriów niezawodno ś ci i jako ś ci dostaw. Okoliczno ś ci te spowodowa ł y, ż e PSE Operator nie by ł a w stanie przes ł a ć ca ł ej energii wynikaj ą cej z handlu mi ę dzynarodowego 10 . Dzia ł ania podj ę te przez PSE Operator W celu pokrycia krajowego bilansu mocy, PSE Operator podj ęł a, w szczególno ś ci nast ę puj ą ce dzia ł ania: - od dnia 10 lipca 2006 r. ograniczy ł a udost ę pnianie w przetargach zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej alokowanych w ramach aukcji dobowych; - 11 lipca 2006 r. zwróci ł a si ę do OSP Niemiec, Czech i S ł owacji o umo ż liwienie interwencyjnego zakupu mocy na dob ę 12 lipca 2006 r. w wysoko ś ci 1000 MW – ostatecznie uzyska ł a łą czn ą pomoc w wysoko ś ci 600 MW; - 23 lipca 2006 r. zwróci ł a si ę do OSP Niemiec, Czech i S ł owacji o umo ż liwienie interwencyjnego zakupu mocy na dob ę 24 lipca 2006 r. w wysoko ś ci 800 MW – ostatecznie jedynie OSP Niemiec by ł w stanie udzieli ć jej pomocy, ale jedynie w wysoko ś ci 400 MW; - w okresie od 1 do 31 lipca 2006 r. wykorzystywa ł a w sposób maksymalnie mo ż liwy w odniesieniu do panuj ą cej w danej chwili sytuacji w KSE wszystkie dyspozycyjne jednostki wytwórcze centralnie dysponowane („JWCD”); - w celu uzyskania dodatkowej mocy czynnej i biernej wyda ł a polecenie uruchomienia w trybie awaryjnym pracy jednostek wytwórczych, które nie podlegaj ą centralnemu dysponowaniu przez OSP; - dla maksymalizacji produkcji w okresie szczytu rannego dokonywano na bie żą co, zgodnie z potrzebami OSP, modyfikacji planów pracy hydrozespo ł ów elektrowni wodnych; - ze wzgl ę du na zwi ę kszaj ą ce si ę ryzyko wyst ą pienia awarii systemowej w KSE (tj. automatycznego wy łą czania obszarów systemu i odci ę cia dostaw do odbiorców ko ń cowych) oraz wyczerpywaniem si ę innych mo ż liwo ś ci przeciwdzia ł ania, wyst ą pi ł a do Ministra Gospodarki z wnioskiem o wprowadzenie w drodze rozporz ą dzenia Rady Ministrów ogranicze ń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej – w tym na potrzeby odbiorców ko ń cowych – na okres od 17 do 31 lipca 2006 r. - w okresie od 5 lipca do 1 sierpnia dokonywa ł a zakupów interwencyjnych mocy od OSP Szwecji – Svenska Kraftnät, zaplanowanych wcze ś niej, w zwi ą zku z remontem w elektrowni szczytowo – pompowej Ż arnowiec, a w zwi ą zku z zaistnia łą sytuacj ą w KSE dokona ł a zwi ę kszenia wielko ś ci tych zakupów 11 . 9 Por. pismo PSE Operator do Prezesa Urz ę du z dnia 12 stycznia 2007 r., str. 12 i nast ę pne oraz za łą czniki 4 – 6 do niniejszego pisma. 10 Por. Decyzja Prezesa URE sygn. DPK-5111-7(16)/2007 z dnia 31 maja 2007 r. , str. 20. 11 Por. Pismo PSE Operator do Prezesa Urz ę du z dnia 12 stycznia 2007 r., str. 15 i nast ę pne, a tak ż e ww. Decyzj ę Prezesa URE z dnia 31 maja 2007 r. 10 Argumenty stron Z dokumentów zebranych w aktach sprawy wy ł aniaj ą si ę nast ę puj ą ce stanowiska stron odno ś nie do poszczególnych aspektów niniejszej sprawy: 1) Odno ś nie do dzia ł a ń podj ę tych oraz zaniechanych (zdaniem PCC) przez PSE Operator PCC, powo ł uj ą c si ę na komunikat PSE Operator z dnia 19 lipca 2006 r. 12 , wskaza ł a na kolejno ść dzia ł a ń awaryjnych podj ę tych przez Operatora. Pierwszym wykorzystanym przez Operatora ś rodkiem by ł o zamkni ę cie po łą cze ń transgranicznych w celu uniemo ż liwienia eksportu energii elektrycznej z Polski poprzez zaprzestanie udost ę pniania w przetargach dobowych zdolno ś ci przesy ł owych dla eksportu oraz redukcj ę do zera zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej uprzednio udost ę pnionych i zarezerwowanych przez spó ł ki obrotu. Dopiero w nast ę pnym etapie Operator podj ął rozmowy z s ą siednimi OSP na temat interwencyjnego zakupu energii elektrycznej oraz uruchomi ł rezerwowe jednostki wytwórcze, które w normalnym trybie nie uczestnicz ą w mechanizmie bilansowania. Wnioskodawca podkre ś li ł , i ż - jego zdaniem - redukcji zdolno ś ci przesy ł owych mo ż na by ł o unikn ąć i jednocze ś nie utrzyma ć w ł a ś ciwe funkcjonowanie krajowej sieci przesy ł owej np. poprzez import energii elektrycznej do Polski z pa ń stw s ą siednich. PCC wskaza ł a na nieprzyj ę te przez Operatora oferty odpowiednich transakcji kompensacyjnych, z ł o ż one przez spó ł ki obrotu, w odpowiedzi na informacje o redukcji zdolno ś ci przesy ł owych oraz na istniej ą c ą mo ż liwo ść dokonania przez Operatora samodzielnego zakupu energii elektrycznej w pa ń stwach s ą siednich i jej import do Polski 13 . Zdaniem PCC, PSE Operator zaniecha ł a skutecznego egzekwowania innych dost ę pnych ś rodków interwencyjnych, w tym nie dokona ł a skutecznego przywo ł ania do pracy mniejszych jednostek wytwórczych, niepodlegaj ą cych centralnemu dysponowaniu Operatora („nJWCD”). Wnioskodawca zwróci ł ponadto uwag ę na fakt, i ż w dniu 25 lipca 2006 r. OSP Republiki Czech – CEPS a.s., wobec gro ź by zak ł ócenia funkcjonowania swojej sieci, dokona ł zakupu energii elektrycznej za granic ą – w tym tak ż e i w Polsce, pomimo, i ż tego dnia PSE Operator zredukowa ł a wszystkie zdolno ś ci przesy ł owe w kierunku eksportu do zera. Wnioskodawca podniós ł , i ż decyzje o redukcji zdolno ś ci przesy ł owych mia ł y charakter uznaniowy (a tym samym dyskryminacyjny), poniewa ż zosta ł y dokonane tylko w wybranych dniach lipca 2006 r., podczas gdy w innych dniach, w których panowa ł y analogiczne warunki pracy KSE, Operator podj ął ryzyko operacyjne i nie zdecydowa ł si ę na dokonanie redukcji. 12 Por. za łą cznik 7 do pisma PCC do Prezesa Urz ę du z dnia 28 sierpnia 2006 r. 13 Por. pismo PCC do Prezesa Urz ę du z dnia 28 sierpnia 2006 r. 11 PCC wskaza ł a równie ż na b łę dy Operatora w zarz ą dzaniu systemem elektroenergetycznym 14 jak równie ż na brak wypracowanych skutecznych metod przewidywania i zapobiegania sytuacjom kryzysowym. PCC podkre ś li ł a, i ż wstrzymanie wymiany mi ę dzysystemowej w kierunku „eksportu” nie znajduje usprawiedliwienia tym bardziej, i ż w ocenie Ministra Gospodarki (do którego to organu Operator wyst ę powa ł w tej sprawie dwukrotnie) nie by ł o podstaw do uruchomienia procedury maj ą cej na celu wydanie rozporz ą dzenia w sprawie wprowadzenia ogranicze ń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej na terytorium RP. PSE Operator wskaza ł a, i ż umowy mi ę dzyoperatorskie 15 z CEPS a.s., SEPS a.s. oraz VE-T, na podstawie których OSP udzielaj ą sobie nawzajem pomocy awaryjnej zak ł adaj ą korzystanie z tego mechanizmu jedynie w sytuacjach wyj ą tkowych, gdy dany OSP nie jest w stanie zapewni ć bezpiecznej pracy swojego systemu z wykorzystaniem ś rodków dost ę pnych w ramach w ł asnego systemu. Odno ś nie do pomocy interwencyjnej udzielonej w dniu 25 lipca przez PSE Operator OSP Republiki Czech - CEPS a.s., Spó ł ka wskaza ł a, i ż w dniu 25 lipca w systemie energetycznym Czech mia ł a miejsce awaria sieciowa, gro żą ca podzia ł em systemu czeskiego, który móg ł doprowadzi ć do niekontrolowanych przep ł ywów mocy w systemach s ą siednich, kolejnych wy łą cze ń , a w ich efekcie podzia ł u tak ż e w systemach s ą siednich. Dlatego te ż , dzia ł aj ą c tak ż e we w ł asnym interesie, tzn. w celu ochrony polskiego KSE, PSE Operator, pomimo trudnej w tym dniu sytuacji w KSE, udzieli ł a pomocy operatorowi systemu czeskiego w wysoko ś ci 300 MW. Odnosz ą c si ę do zarzutu nieskorzystania z ofert spó ł ek obrotu dotycz ą cych dostarczenia do KSE energii elektrycznej, Spó ł ka podnios ł a, i ż w celu zbilansowania KSE „produktem” niezb ę dnym OSP jest moc, a jej uzyskanie jest mo ż liwe jedynie od faktycznego dysponenta, czyli od wytwórców dzia ł aj ą cych w ramach mechanizmu bilansuj ą cego, a w sytuacjach awaryjnych, tak ż e od wytwórców nieuczestnicz ą cych w mechanizmie bilansuj ą cym oraz od s ą siednich OSP, jako podmiotów dysponuj ą cych rezerw ą wytwórcz ą w ramach zarz ą dzanych przez siebie systemów. Z punktu widzenia krajowego, OSP dysponowa ł ca łą dost ę pn ą w KSE moc ą . Z punktu widzenia dostaw zagranicznych, moce interwencyjne kupowane s ą bezpo ś rednio od OSP zarz ą dzaj ą cego systemem po drugiej stronie granicy, w tym w szczególno ś ci po łą czeniem mi ę dzysystemowym. PSE Operator wskaza ł a na ró ż nic ę pomi ę dzy bilansowaniem handlowym (bilans energii elektrycznej) a bilansowaniem technicznym (bilans mocy). Odnosz ą c si ę do zarzutu zaniechania przywo ł ania do pracy nJWCD, PSE Operator podnios ł a, i ż dokonuj ą c bilansowania KSE, korzysta ze ś rodków pewnych i niezawodnych. Operator nie dysponuje w sposób bezpo ś redni wszystkimi zdolno ś ciami wytwórczymi zainstalowanymi w KSE. W zwyk ł ym trybie do jego 14 PCC powo ł uje si ę przy tym na Raport Ko ń cowy z prac Zespo ł u ds. Analizy Zak ł óce ń w Systemie Elektroenergetycznym w 2006 r. , Ministerstwo Gospodarki, 23 listopada 2006 r., który jest dost ę pny na: http://www.mg.gov.pl/GOSPODARKA/Energetyka/Zespol+Analiz++systemie+elektroenergetycznym+raport+k oncowy.htm 15 Por. wyci ą g z umów stanowi ą cy za łą cznik 3 do pisma PSE Operator do Prezesa Urz ę du z 11 maja 2007 r. 12 dyspozycji pozostaj ą jedynie jednostki wytwórcze o mocy powy ż ej 100 MW, pracuj ą ce w elektrowniach systemowych, tzw. jednostki wytwórcze centralnie dysponowane - JWCD, stanowi ą ce łą cznie oko ł o 70% krajowych mocy wytwórczych. Na prac ę pozosta ł ych - nJWCD, mniejszych jednostek wytwórczych, OSP mo ż e wp ł ywa ć jedynie w sytuacjach awaryjnych. Operator wykorzysta ł tak ż e to narz ę dzie technicznego bilansowania KSE, dokonuj ą c łą cznie, w lipcu 2006 r., zakupów interwencyjnych zwi ę kszenia generacji energii elektrycznej z nJWCD w ilo ś ci 85.181,90 MWh na kwot ę 23.471.487,02 z ł 16 . Odnosz ą c si ę do zarzutu pope ł nionych b łę dów w zarz ą dzaniu KSE, PSE Operator zakwestionowa ł a rzetelno ść oraz istotno ść dla sprawy przywo ł anego „ Raportu Ko ń cowego z prac Zespo ł u ds. Analizy Zak ł óce ń w Systemie Elektroenergetycznym w 2006 r. ”, wskazuj ą c, i ż niniejszy raport nie zosta ł przez Zespó ł formalnie przyj ę ty oraz, i ż dotyczy on w g ł ównej mierze awarii, która mia ł a miejsce w KSE w dniu 26 czerwca 2006 r., a nie sytuacji jaka panowa ł a w KSE w lipcu 2006 r. Ponadto, PSE Operator podnios ł a, i ż wszystkie decyzje o redukcjach w poszczególnych dniach lipca 2006 r. podejmowane by ł y w oparciu o jednolite kryterium 7% - owej dost ę pnej rezerwy wiruj ą cej. 2) Odno ś nie do naruszenia art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą Zdaniem Wnioskodawcy, PSE Operator naruszy ł a art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 82 pkt (b) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą poprzez nieuzasadnione ograniczenie zbytu ze szkod ą dla swoich kontrahentów, tj. nieuzasadnione wstrzymanie eksportu energii elektrycznej z Polski na skutek zredukowania do zera zdolno ś ci przesy ł owych na po łą czeniach mi ę dzysystemowych. Zdaniem PCC, redukcje nie by ł y niezb ę dne, poniewa ż istnia ł y inne mo ż liwo ś ci zapewnienia stabilno ś ci polskiego systemu elektroenergetycznego, które by ł yby znacznie mniej uci ąż liwe dla u ż ytkowników systemu (spó ł ek obrotu). Dzia ł ania Spó ł ki, wedle przypuszcze ń PCC, by ł y podyktowane wy łą cznie ch ę ci ą unikni ę cia konieczno ś ci ponoszenia wysokich kosztów zakupów interwencyjnych. Dzia ł ania PSE Operator mia ł y jednocze ś nie negatywny wp ł yw na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi, bowiem Operator zablokowa ł wymian ę handlow ą mi ę dzy Polsk ą , Niemcami, Czechami i S ł owacj ą . Zdaniem PCC, kontynuacja takich praktyk mog ł a doprowadzi ć do eliminacji z polskiego rynku cz ęś ci spó ł ek obrotu prowadz ą cych transgraniczny handel energi ą elektryczn ą . Zdaniem Wnioskodawcy, PSE Operator naruszy ł a art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 82 pkt (c) 16 Wykaz nJWCD wykorzystanych w celu bilansowania systemu w lipcu 2006 r. znajduje si ę na str. 14 – 15 pisma PSE Operator do Prezesa Urz ę du z dnia 23 listopada 2007 r., a porozumienia, na mocy których dokonano zakupów, stanowi ą za łą cznik nr 7 do niniejszego pisma. 13 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą poprzez przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków do powstania lub rozwoju konkurencji, tj. podj ę cie dzia ł a ń , które mog ą doprowadzi ć do eliminacji z rynku cz ęś ci podmiotów prowadz ą cych obrót energi ą elektryczn ą , a tak ż e naruszy ł a art. 8 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 82 pkt (c) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą poprzez podzia ł rynku wed ł ug kryteriów terytorialnych i podmiotowych, prowadz ą cy do dyskryminacji tych podmiotów, które prowadz ą transgraniczny handel energi ą elektryczn ą . W opinii PCC, PSE Operator przerzucaj ą c na podmioty, które mia ł y zakontraktowane transgraniczne transakcje w handlu energi ą elektryczn ą , negatywne konsekwencje zaistnia ł ej w KSE sytuacji, tj. zmuszaj ą c te podmioty do dokonywania interwencyjnych zakupów energii elektrycznej po cenach znacz ą co wy ż szych od zakontraktowanych, utrudni ł a im w istotny sposób prowadzenie dzia ł alno ś ci na polskim rynku, nara ż aj ą c je na bardzo wysokie straty. PCC wskazuje, i ż dzia ł ania Operatora uniemo ż liwi ł y realizacj ę tylko tych transakcji, które zawarte zosta ł y w obrocie mi ę dzynarodowym, co po ś rednio uprzywilejowa ł o inne spó ł ki obrotu (w tym wchodz ą ce w sk ł ad grupy PSE), których nie dotkn ęł y ograniczenia zwi ą zane z mi ę dzynarodow ą wymian ą handlow ą (transakcje w obrocie krajowym by ł y realizowane bez jakichkolwiek zak ł óce ń i ogranicze ń ). PSE Operator umo ż liwi ł a równie ż realizacj ę transakcji transgranicznych na rzecz operatora czeskiego systemu przesy ł owego. Dzia ł ania Spó ł ki maj ą wi ę c, zdaniem PCC, charakter dyskryminacyjny. Zdaniem Wnioskodawcy, PSE Operator naruszy ł a art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 82 pkt (c) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą poprzez narzucenie kontrahentom uci ąż liwych warunków umów, tj. przerzucenie na kontrahentów Spó ł ki negatywnych konsekwencji finansowych sytuacji powsta ł ej w KSE na skutek zmuszenia ich do dokonywania interwencyjnych zakupów energii elektrycznej w miejsce zakupów, jakie móg ł i powinien by ł dokona ć Operator. Dzia ł ania podj ę te przez PSE Operator, zdaniem PCC, przynios ł y jej znacz ą ce korzy ś ci finansowe. Energia elektryczna by ł a w przedmiotowych dniach lipca dotkni ę tych redukcjami zarówno w Niemczech jak i w Czechach kilkakrotnie dro ż sza ni ż w Polsce. Równie ż uruchomienie elektrowni w fazie d ł u ż szej ni ż 48 godzin by ł oby znacznie dro ż sze ni ż zniesienie mo ż liwo ś ci eksportu energii elektrycznej – z wstrzymaniem eksportu wi ą za ł o si ę jedynie zobowi ą zanie do zrekompensowania kwot wp ł aconych przez podmioty, które naby ł y zdolno ś ci przesy ł owe, tytu ł em rezerwacji tych zdolno ś ci. Uniemo ż liwiaj ą c eksport energii elektrycznej, PSE Operator wykorzysta ł a swoj ą pozycj ę monopolisty, zmuszaj ą c spó ł ki obrotu do poniesienia kosztów transakcji zast ę pczych, które w przeciwnym wypadku musia ł yby zosta ć poniesione przez PSE Operator. W odpowiedzi na zarzuty PCC, PSE Operator wyrazi ł a zastrze ż enie co do kwalifikacji przedmiotowych dzia ł a ń Operatora jako dzia ł a ń rynkowych, podtrzymuj ą c, i ż dzia ł ania te stanowi ł y realizacj ę na ł o ż onego na PSE Operator obowi ą zku zapewnienia bezpiecze ń stwa energetycznego pa ń stwa 17 . 17 PSE Operator powo ł uje si ę na komunikat Komisji Europejskiej pt. Services of general interest in Europe (2001/C 17/04) 14 Zdaniem Spó ł ki, wstrzymanie eksportu energii elektrycznej by ł o zgodne z przys ł uguj ą cymi jej uprawnieniami i mia ł o na celu wykonanie statutowych obowi ą zków PSE Operator, tj. dba ł o ś ci o bezpiecze ń stwo energetyczne pa ń stwa. Dlatego te ż przedmiotowe dzia ł ania nie stanowi ą naruszenia art. 8 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ani art. 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą . W szczególno ś ci de facto nie istnia ł a ż adna alternatywa dla ogranicze ń eksportu energii elektrycznej jako metody zapobiegania awarii systemowej, w zwi ą zku z czym PSE Operator nie osi ą gn ęł a korzy ś ci niemo ż liwej do zaistnienia w przypadku, gdyby dzia ł a ł a w innych warunkach (tj. w warunkach wolnej konkurencji). Jednocze ś nie PSE Operator nie zaprzecza, ż e ograniczenie zdolno ś ci przesy ł owych spowodowa ł o dolegliwo ść dla spó ł ek obrotu, jednak ż e dolegliwo ść ta nie wynika ł a z jakiejkolwiek si ł y rynkowej PSE Operator, a ze spoczywaj ą cego na niej obowi ą zku dba ł o ś ci o bezpiecze ń stwo energetyczne pa ń stwa. Podejmuj ą c dzia ł ania zmierzaj ą ce do ograniczenia eksportu, Spó ł ka kierowa ł a si ę d ąż eniem nie do osi ą gni ę cia jakiegokolwiek skutku antykonkurencyjnego (czy to w postaci eksploatacyjnej, czy te ż nakierowanej na ograniczenie konkurencji), lecz do zapewnienia bezpiecze ń stwa energetycznego pa ń stwa. Odnosz ą c si ę do zarzutu stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , o charakterze dyskryminuj ą cym, o których mowa w art. 82 pkt (c) Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą , tj. polegaj ą cych na stosowaniu w ekwiwalentnych umowach z osobami trzecimi niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji, Spó ł ka podnios ł a, i ż umowy mi ę dzy PSE Operator a spó ł kami obrotu oraz mi ę dzy PSE Operator a CEPS a.s. nie s ą ani ekwiwalentne ani podobne, tym samym nie mo ż na mówi ć o dyskryminacji spó ł ek obrotu w porównaniu z czeskim OSP. Redukcje zarezerwowanych zdolno ś ci przesy ł owych dla wymiany mi ę dzysystemowej mia ł y, zdaniem Operatora, niedyskryminuj ą cy charakter tak ż e wobec któregokolwiek z podmiotów w takiej wymianie uczestnicz ą cych. Nie mo ż na natomiast uzna ć jako dyskryminuj ą cych, dzia ł a ń wyra ż aj ą cych si ę tym, ż e transakcje w obrocie krajowym by ł y realizowane bez jakichkolwiek zak ł óce ń i ogranicze ń . W sytuacji panuj ą cej w KSE w lipcu 2006 r. jedynie eksport mocy przesy ł owych powodowa ł zagro ż enie dla pracy systemu. Poniewa ż w polskim systemie nie by ł o dost ę pnej mocy, konieczna by ł a redukcja zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej, gdy ż Operator nie móg ł zapewni ć mocy na po łą czeniach mi ę dzysystemowych bez nara ż ania KSE na wyst ą pienie nie tylko stanu zagro ż enia, ale awarii i wy łą cze ń jego elementów (przeci ąż onych w ę z ł ów, linii, itd.). Nie by ł o powodu, by ogranicza ć obrót krajowy, a transakcje w obrocie krajowym i w obrocie mi ę dzynarodowym, zdaniem Spó ł ki, równie ż nie by ł y ekwiwalentne. Dodatkowo, PSE Operator podkre ś li ł a, i ż nie dzia ł a na tym samym w ł a ś ciwym rynku produktowym, na którym dzia ł aj ą spó ł ki obrotu i nie ma ż adnego interesu w uszczuplaniu pozycji rynkowej tych spó ł ek. Zdaniem PSE Operator, przedmiotowe dzia ł ania nie spe ł niaj ą przes ł anek uznania ich za nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej w jakiejkolwiek formie, poniewa ż znajduj ą obiektywne uzasadnienie i nie wyst ę puje zwi ą zek przyczynowy mi ę dzy dolegliwo ś ci ą dla innych przedsi ę biorców lub konsumentów a dzia ł aniem podmiotu o pozycji dominuj ą cej. 15 3) Odno ś nie do naruszenia innych przepisów prawa oraz dokumentów zwi ą zanych ze standardami dzia ł a ń podejmowanych przez OSP Wnioskodawca podniós ł , i ż PSE Operator poprzez samowolne zablokowanie po łą cze ń transgranicznych naruszy ł a postanowienia Rozporz ą dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1228/2003 z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie warunków dost ę pu do sieci w odniesieniu do transgranicznej wymiany energii elektrycznej . Zgodnie z art. 6 Rozporz ą dzenia 1228/2003, skuteczny dost ę p do sieci transgranicznych mo ż e by ć ograniczony jedynie w wyj ą tkowych przypadkach wyst ą pienia ogranicze ń przesy ł owych (sytuacja awaryjna, si ł a wy ż sza). Zdaniem PCC, w lipcu 2006 r. w KSE nie wyst ę powa ł a sytuacja awaryjna w rozumieniu art. 6 ww. rozporz ą dzenia, poniewa ż wyj ą tek okre ś lony w nim znajduje zastosowanie jedynie w przypadku ogranicze ń zdolno ś ci przesy ł owych sieci krajowej lub zdolno ś ci po łą cze ń transgranicznych, natomiast nie znajduje on zastosowania do innego rodzaju ogranicze ń (w tym ogranicze ń zwi ą zanych z funkcjonowaniem krajowego systemu bilansowania). Wnioskodawca wskaza ł na naruszenie przez PSE Operator obowi ą zków wynikaj ą cych z uczestnictwa Spó ł ki w UCTE - stowarzyszeniu europejskich OSP pracuj ą cych synchronicznie. Wed ł ug ustanowionej przez UCTE instrukcji pracy systemów po łą czonych, tzw. UCTE Operation Handbook , zablokowanie transgranicznych zdolno ś ci przesy ł owych jest mo ż liwe jedynie jako ś rodek ostateczny. Tymczasem, zdaniem PCC, zamkni ę cie po łą cze ń transgranicznych by ł o pierwszym ś rodkiem zastosowanym przez PSE Operator. Wnioskodawca wskaza ł tak ż e na brak uzasadnienia dla wykorzystania ograniczenia zdolno ś ci przesy ł owych dla wymiany mi ę dzysystemowej jako dzia ł ania awaryjnego na podstawie IRiESP. Odnosz ą c si ę do zarzutu naruszenia przepisów Rozporz ą dzenia 1228/2003, PSE Operator podnios ł a, i ż zgodnie z definicj ą ograniczenia przesy ł owego zawart ą w ww. rozporz ą dzeniu, ograniczeniem jest sytuacja, gdy przesy ł transgraniczny energii elektrycznej nie jest realizowany z powodu braku zdolno ś ci krajowego systemu przesy ł owego. Zdarzenia maj ą ce miejsce w KSE w lipcu 2006 r. polega ł y na utrzymywaniu si ę wysokiego zapotrzebowania na energi ę elektryczn ą , przy zmniejszaj ą cym si ę potencjale wytwórczym. Poniewa ż sytuacja ta dotyczy ł a cz ęś ci elektrowni w centralnej i pó ł nocnej Polsce, mia ł miejsce wzrost przesy ł ów na cz ęś ci linii elektroenergetycznych powy ż ej warto ś ci dopuszczalnych. To z kolei skutkowa ł o niedotrzymaniem obowi ą zuj ą cych kryteriów niezawodno ś ci i jako ś ci dostaw i rodzi ł o ryzyko zaistnienia stanu zagro ż enia bezpiecze ń stwa pracy KSE, wp ł ywaj ą c bezpo ś rednio na przesy ł transgraniczny energii elektrycznej. W zwi ą zku z powy ż szym, zdaniem PSE Operator, w analizowanym okresie mia ł o miejsce ograniczenie przesy ł owe w rozumieniu Rozporz ą dzenia 1228/2003. Powo ł uj ą c si ę na art. 6 ust. 2 ww. rozporz ą dzenia, Spó ł ka wskazuje na mo ż liwo ść ograniczania transakcji w sytuacjach awaryjnych. Dodatkowo Spó ł ka wskaza ł a, i ż redukcje zosta ł y dokonane na podstawie upowa ż nienia, wynikaj ą cego z Zasad aukcji 18 . 18 Zasady aukcji – ang. Rules for coordinated auctions of transmission capacity at the common borders of CEPS a.s., E.ON Netz GmbH, PSE-Operator S.A., SEPS a.s. and Vattenfall Europe Transmission GmbH for the year 16 4) Odno ś nie do w ł a ś ciwo ś ci Prezesa UOKiK PCC wskaza ł a na konieczno ść zbadania przez Prezesa UOKiK zgodno ś ci okre ś lonych dzia ł a ń PSE Operator z przepisami prawa konkurencji w szerszym kontek ś cie, kieruj ą c si ę potrzeb ą ochrony interesu publicznoprawnego, a nie indywidualnego przedsi ę biorcy. PCC dodatkowo podnios ł a, i ż konieczna jest ocena organu antymonopolowego, czy PSE Operator nawet si ę gaj ą c po ś rodki potencjalnie dopuszczalne na gruncie przepisów Prawa energetycznego , nie naruszy ł a przepisów o ochronie konkurencji poprzez sposób doboru tych ś rodków, kolejno ść ich zastosowania, efekty ich zastosowania dla innych podmiotów dzia ł aj ą cych na rynkach powi ą zanych, do czego kompetencji nie posiada Prezes URE. Zdaniem PSE Operator nie mo ż e stanowi ć nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej dzia ł anie podejmowane na mocy regulacji sektorowej o charakterze lex specialis , tak jak ma to miejsce w przypadku dzia ł a ń podj ę tych przez PSE Operator na mocy ww. W ł a ś ciwych Regulacji Sektorowych. W takim wypadku przedmiotem badania powinno by ć jedynie, czy PSE Operator prawid ł owo zastosowa ł a WRS, a w ł a ś ciwym do tego organem jest regulator sektorowy – Prezes URE, a nie Prezes UOKiK. W ą tpliwo ś ci, czy Prawo energetyczne stanowi w ka ż dej sytuacji lex specialis w stosunku do polskich i wspólnotowych przepisów prawa konkurencji, w tym konkretnym przypadku, usuwa szczególny charakter dzia ł alno ś ci podejmowanej przez PSE Operator, tj. wynikaj ą cy z WRS obowi ą zek dba ł o ś ci o bezpiecze ń stwo energetyczne pa ń stwa i ś wiadczenie przeze ń us ł ug w ogólnym interesie gospodarczym, wykluczaj ą ce w tym zakresie autonomi ę decyzji PSE Operator jako przedsi ę biorcy. 5) Odno ś nie do us ł ug ś wiadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (art. 86 ust. 2 TWE) PCC zwraca uwag ę , i ż obowi ą zek bilansowania systemu energetycznego, jaki spoczywa na PSE Operator, sam w sobie nie zwalnia tego podmiotu z obowi ą zku przestrzegania wspólnotowych regu ł konkurencji. Zdaniem PCC niedokonanie wstrzymania transgranicznej wymiany energii nie stanowi ł oby przeszkody w wykonywaniu zada ń powierzonych Operatorowi, z uwagi na istniej ą ce alternatywne instrumenty s ł u żą ce bilansowaniu KSE. Dzia ł ania PSE Operator narusza ł y handel na rynku wspólnotowym i z tych wzgl ę dów w przedmiotowej sprawie nie zachodzi derogacja art. 82 TWE. Zgodnie z art. 86 ust. 2 TWE, przedsi ę biorstwa zobowi ą zane do zarz ą dzania us ł ugami ś wiadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym podlegaj ą regu ł om konkurencji w granicach, w jakich ich stosowanie nie stanowi prawnej lub faktycznej przeszkody w wykonywaniu poszczególnych zada ń im powierzonych. Zdaniem PSE Operator ś wiadczenie us ł ug w zakresie dostaw i przesy ł u energii elektrycznej spe ł nia 2006 – dokument okre ś laj ą cy warunki uczestnictwa w wymianie mi ę dzysystemowej, podlegaj ą cy akceptacji przez uczestników wymiany 17 wszystkie wymogi konieczne dla uznania jej za us ł ug ę ś wiadczon ą w ogólnym interesie gospodarczym. 6) Odno ś nie do naruszenia interesu publicznoprawnego Wed ł ug Wnioskodawcy dzia ł ania podj ę te przez PSE Operator w lipcu 2006 r. mog ą wp ł ywa ć na sytuacj ę na rynkach powi ą zanych, w tym w szczególno ś ci na rynku hurtowej sprzeda ż y energii elektrycznej, naruszaj ą c interesy wszystkich podmiotów funkcjonuj ą cych na tych rynkach. Zdaniem PSE Operator, ró ż norodne dzia ł ania podj ę te przez Spó ł k ę w analizowanym okresie potwierdzaj ą , ż e OSP dzia ł a ł z uwzgl ę dnieniem chronionych prawem interesów osób trzecich, jakimi s ą u ż ytkownicy sensu largo krajowego systemu elektroenergetycznego, a nie wy łą cznie wybrana grupa, jak ą s ą spó ł ki obrotu, w tym PCC. Dzia ł ania PSE Operator naruszy ł y tylko interes wybranej grupy przedsi ę biorców, a owo naruszenie mia ł o charakter wyj ą tkowy i w tym sensie jednorazowy. W oparciu o powy ż szy stan faktyczny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.). Stosownie do art. 131 ust. 1 tej ustawy, do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) i niezako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów stosuje si ę przepisy dotychczasowe. Poniewa ż post ę powanie antymonopolowe w przedmiotowej sprawie zosta ł o wszcz ę te w dniu 17 kwietnia 2007 r., a wi ę c przed wej ś ciem w ż ycie nowej ustawy, w niniejszej sprawie zastosowanie maj ą przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów . W zwi ą zku z powy ż szym, w dalszej cz ęś ci niniejszej decyzji, je ż eli nie jest to wyra ź nie okre ś lone, poprzez ustaw ę o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y rozumie ć ustaw ę z dnia 15 grudnia 2000 r. (dalej tak ż e jako „ Ustawa ” lub „ustawa antymonopolowa”). Zastosowanie przepisów Ustawy do oceny zachowa ń PSE Operator W toku niniejszego post ę powania PSE Operator zakwestionowa ł a kwalifikacj ę przedmiotowych dzia ł a ń Operatora, jako dzia ł a ń rynkowych, uzasadniaj ą c, i ż stanowi ł y one realizacj ę na ł o ż onego na PSE Operator obowi ą zku zapewnienia bezpiecze ń stwa energetycznego pa ń stwa 19 . Spó ł ka wskaza ł a, i ż wykonywanie 19 PSE Operator powo ł uje si ę przy tym na Komunikat Komisji Europejskiej Pt. „ Services of general interest in Europe ” (2001/C/17/04) 18 istotnych funkcji publicznych na krajowym rynku energetycznym ma uzasadnia ć wy łą czenie przedmiotowych dzia ł a ń spod obowi ą zuj ą cych regu ł konkurencji. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej tak ż e jako „Prezes UOKiK”, „Prezes Urz ę du” lub „organ antymonopolowy”) nie podzieli ł stanowiska PSE Operator w tym zakresie. W opinii organu antymonopolowego nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż PSE Operator przys ł uguje przymiot przedsi ę biorcy – w znaczeniu art. 4 pkt 1 Ustawy . Zgodnie z art. 9h ustawy Prawo energetyczne Prezes URE wyznacza w drodze decyzji m.in. operatorów systemów przesy ł owych oraz okre ś la obszar, na którym b ę dzie wykonywana dzia ł alno ść gospodarcza. Decyzj ą Prezesa URE z dnia 26 stycznia 2006 r., PSE Operator zosta ł wyznaczony operatorem systemu przesy ł owego na okres do 31 grudnia 2007 r. na obszarze RP. Dzia ł alno ść gospodarcza, któr ą wykonuje Spó ł ka, polega mi ę dzy innymi na ś wiadczeniu us ł ug przesy ł ania energii elektrycznej na rzecz okre ś lonych podmiotów, z którymi utrzymuje ona relacje handlowe. Nale ż y wi ę c uzna ć , i ż PSE Operator jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Dodatkowo nale ż y podnie ść , i ż nie jest dopuszczalnym aprioryczne usprawiedliwianie wszelkich dzia ł a ń podejmowanych przez PSE Operator, dba ł o ś ci ą o bezpiecze ń stwo energetyczne kraju. Ś wiadczenie us ł ug w zakresie udost ę pniania zdolno ś ci przesy ł owych dla wymiany mi ę dzysystemowej jest tylko jednym z kilku rodzajów dzia ł alno ś ci prowadzonych przez Operatora i tylko ta dzia ł alno ść , a w ł a ś ciwie dokonane w jej ramach przedmiotowe redukcje zdolno ś ci przesy ł owych, które wywo ł a ł y okre ś lone skutki na konkurencyjnym rynku obrotu energi ą elektryczn ą , podlegaj ą ocenie Prezesa Urz ę du pod wzgl ę dem zgodno ś ci z prawem antymonopolowym. W ł a ś ciwo ść Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zdaniem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, kompetencje Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki w zakresie promowania konkurencji, zgodnie z art. 21 ustawy Prawo energetyczne , nie wy łą czaj ą w ł a ś ciwo ś ci Prezesa UOKiK w dziedzinie ochrony konkurencji na rynku na podstawie ustawy antymonopolowej. Stanowisko S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej tak ż e jako „SOKiK”) prezentowane w tej kwestii jest jednoznaczne. Zgodnie z wyrokiem tego s ą du z dnia 31 stycznia 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 98/05), „ kompetencje Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki w zakresie zagadnie ń odnosz ą cych si ę do promowania na rynku konkurencji, nie wy łą czaj ą w ł a ś ciwo ś ci Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jest to stanowisko potwierdzone wielokrotnie w doktrynie i orzecznictwie. W ł a ś ciwo ść Prezesa UOKiK obejmuje podejmowanie wszelkich decyzji w sprawach ochrony konkurencji i konsumentów. Prawo energetyczne nie stanowi bowiem lex specialis wobec ustawy antymonopolowej. Przepisy regulacyjne wy łą czaj ą stosowanie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów tylko w takim zakresie w jakim jest ona faktycznie wykonywana przez organ regulacyjny ”. 19 Podobne stanowisko zaj ął SOKiK w wyroku z dnia 7 stycznia 2004 r. 20 , uznaj ą c, i ż nie jest zasadne twierdzenie, „ ż e ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne stanowi lex specialis w stosunku do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tre ść obydwu ustaw wskazuje, ż e taka relacja nie wyst ę puje generalnie. (...) Przepisy regulacyjne wy łą czaj ą stosowanie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów tylko w takim zakresie w jakim jest ona faktycznie wykonywana przez organ regulacyjny. W przypadku energetyki dotyczy to w szczególno ś ci zatwierdzonych przez Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki taryf, rozstrzygni ęć wydanych w trybie art. 8 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne. Brak orzeczenia Prezesa URE w zakresie obowi ą zku ś wiadczenia przez zainteresowanego us ł ugi przesy ł u gazu powoduje, ż e brak jest formalnej przeszkody w prowadzeniu post ę powania antymonopolowego, gdy ż „regulacja” w tym zakresie nie zosta ł a dokonana. Jest wi ę c spraw ą wyboru zainteresowanego, czy dla ochrony swoich praw chce on wykorzysta ć ś rodki publicznoprawne czy te ż ś rodki prywatnoprawne.” Relacja mi ę dzy przepisami prawa antymonopolowego, na które w polskim systemie prawnym sk ł adaj ą si ę przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , a przepisami tzw. ustaw regulacyjnych (nie tylko Prawa energetycznego , ale tak ż e Prawa telekomunikacyjnego ) by ł a rozpatrywana wielokrotnie przez s ą dy. W wyroku z dnia 19 pa ź dziernika 2006 r. 21 S ą d Najwy ż szy nie podzieli ł stanowiska, „ (…) zgodnie z którym przepisy Prawa telekomunikacyjnego stanowi ą w ca ł o ś ci lex specialis w stosunku do przepisów uokik (…). Prawo telekomunikacyjne jest instrumentem za pomoc ą którego organy pa ń stwa mog ą stworzy ć odpowiednie warunki, które umo ż liwiaj ą równoprawn ą i efektywn ą konkurencj ę na rynku. Innymi s ł owy, Prawo telekomunikacyjne ma kreowa ć konkurencj ę . Natomiast celem uokik jest ochrona konkurencji przed zniekszta ł ceniami maj ą cymi swe ź ród ł o w zachowaniu przedsi ę biorstw dzia ł aj ą cych na rynku. Oznacza to, ż e przepisy Prawa telekomunikacyjnego oraz uokik, a tym samym odpowiednie organy odpowiedzialne za ich egzekwowanie, zajmuj ą si ę konkurencj ą na rynkach telekomunikacyjnych z innej perspektywy. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie S ą d Najwy ż szy nie uznaje, by wzajemna relacja mi ę dzy przepisami uokik, a przepisami innych ustaw, odpowiada ł a klasycznej regule lex specialis derogat legi generali. (…) W braku przepisu dotycz ą cego relacji ustawy do przepisów uokik, wzajemny stosunek mi ę dzy postanowieniami Prawa telekomunikacyjnego a przepisami uokik nale ż y ustali ć na podstawie art. 3 uokik. Zgodnie z art. 3 pkt 1 uokik przepisów ustawy nie stosuje si ę do ogranicze ń konkurencji dopuszczonych na podstawie odr ę bnych ustaw. Z powy ż szego przepisu wynika ogólna zasada, zgodnie z któr ą przepisy uokik znajduj ą zastosowanie do wszystkich rynków, w tym do rynku telekomunikacyjnego, chyba ż e ustawa szczególna wy łą cza w sposób generalny zastosowanie przepisów uokik lub nakazuje zachowania, które z punktu widzenia przepisów uokik nale ż a ł oby uzna ć za praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę . W braku wyra ź nych uregulowa ń w przepisach ustawowych, stosowanie przepisów uokik nie jest wy łą czone, je ż eli przepisy innej ustawy normuj ą zachowania przedsi ę biorców lub ustanawiaj ą okre ś lone procedury dla rozpoznawania sporów. W my ś l art. 3 przepisy ustawy nie znajduj ą zastosowania 20 Sygn. akt XVII Ama 24/03 21 Sygn. akt III SK 15/06 20 tylko do ogranicze ń konkurencji przewidzianych w innych ustawach, co oznacza, ż e Prezes UOKiK nie mo ż e uzna ć za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę zachowania, które jest nakazane przez przepisy Prawa telekomunikacyjnego. S ą d Najwy ż szy podziela w pe ł ni pogl ą d, zgodnie z którym przepisy prawa antymonopolowego znajduj ą zastosowanie do dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw obj ę tych regulacj ą we wszystkich tych przypadkach, w których przepisy regulacyjne pozostawiaj ą im margines swobody dzia ł ania. ” Na moment wszcz ę cia niniejszego post ę powania antymonopolowego, przed Prezesem URE toczy ł y si ę trzy post ę powania dotycz ą ce dzia ł a ń PSE Operator w lipcu 2006 r., b ę d ą cych przedmiotem wniosku PCC z dnia 28 sierpnia 2006 r. o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego: 1) post ę powanie wszcz ę te w dniu 2 sierpnia 2006 r. na wniosek Petro Carbo Chem GmbH z siedzib ą w Duisburgu o rozstrzygni ę cie sporu z PSE Operator dotycz ą cego nieuzasadnionego wstrzymania energii elektrycznej dla celów wymiany mi ę dzysystemowej w dniach 13,14,17,18, a tak ż e od 25 do 28 lipca 2006 r. (sygn. akt: DPK-7115-6/2006); 2) post ę powanie wszcz ę te w dniu 11 sierpnia 2006 r. na wniosek Elnord S.A. z siedzib ą w Gda ń sku o rozstrzygni ę cie sporu z PSE Operator dotycz ą cego nieuzasadnionego wstrzymania energii elektrycznej dla celów wymiany mi ę dzysystemowej w dniach 13,14,17,18, 25-28 i 31 lipca 2006 r. (sygn. akt: DPK- 7115-7/2006); 3) post ę powanie wszcz ę te w dniu 6 kwietnia 2007 r. na wniosek Petro Carbo Chem S.A. (dalej tak ż e jako „PCC S.A.”) z siedzib ą w Gliwicach o rozstrzygni ę cie sporu z PSE Operator dotycz ą cego nieuzasadnionego wstrzymania energii elektrycznej dla celów wymiany mi ę dzysystemowej w dniach 13,14,17,18, a tak ż e od 25 do 28 lipca 2006 r. (sygn. akt: DPK-7115-4/2007). W trakcie trwania niniejszego post ę powania antymonopolowego, Prezes URE wyda ł w dniu 31 maja 2007 r. decyzj ę 22 w drugiej z ww. spraw, uznaj ą c, i ż wstrzymanie dostarczania energii elektrycznej dokonane w dniach: 13, 14, 17, 18, 25 – 28 i 31 lipca 2006 r. przez PSE Operator S.A. na rzecz Elnord S.A. nie by ł o nieuzasadnione. Wyrokiem z dnia 20 marca 2008 r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII Am E 171/07) oddali ł odwo ł anie przedsi ę biorstwa Elnord S.A. od przedmiotowej decyzji Prezesa URE, podzielaj ą c w ca ł o ś ci, w uzasadnieniu (ustnym) do wyroku, argumentacj ę Prezesa URE. Z kolei w dniu 9 pa ź dziernika 2007 r. Prezes URE wyda ł decyzj ę 23 umarzaj ą c ą , w zwi ą zku z zaistnieniem przes ł anek o charakterze formalnym, post ę powanie w zakresie rozstrzygni ę cia, czy wstrzymanie dostarczania energii elektrycznej dokonane w dniach: 13, 14, 17, 18, 25 – 28 lipca 2006 r. przez PSE Operator S.A. na rzecz Petro Carbo Chem GmbH by ł o nieuzasadnione. W dniu 25 marca 2008 r. Prezes URE wyda ł 22 Decyzja Prezesa URE z dnia 31 maja 2007 r. DPK–5111-7(16)/2007, stanowi ą ca za łą cznik do pisma PSE Operator do Prezesa Urz ę du z dnia 19 czerwca 2007 r. 23 Decyzja Prezesa URE z dnia 9 pa ź dziernika 2007 r. DPK-7115-6(27)/2006/2007/RGa, stanowi ą ca za łą cznik do pisma PSE Operator z dnia 8 listopada 2007 r. 21 decyzj ę 24 w trzeciej z ww. spraw, w której stwierdzi ł , i ż wstrzymanie dostarczania energii elektrycznej dokonane w dniach: 13, 14, 17, 18, 25 – 28 lipca 2006 r. przez PSE Operator na rzecz PCC S.A. by ł o uzasadnione. W opinii organu antymonopolowego, decyzja Prezesa URE umarzaj ą ca post ę powanie na wniosek PCC GmbH oznacza brak merytorycznego rozstrzygni ę cia organu regulacyjnego w przedmiotowej sprawie, w której toczy ł o si ę równolegle post ę powanie na podstawie przepisów ustawy antymonopolowej, przed Prezesem UOKiK. Tym samym, zgodnie z wyrokiem SOKiK z dnia 7 stycznia 2004 r., brak by ł formalnej przeszkody we wszcz ę ciu i prowadzeniu przedmiotowego post ę powania antymonopolowego, gdy ż „regulacja” w tym zakresie nie zosta ł a dokonana. Nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż rozstrzygni ę cia w sprawach spornych, dokonywane przez Prezesa URE na podstawie art. 8 ust. 1 Prawa energetycznego , maj ą charakter indywidualny i dotycz ą okre ś lonych podmiotów. W przypadku PCC GmbH, Prezes URE nie móg ł z przyczyn formalnych wyda ć wi ążą cego rozstrzygni ę cia, dlatego te ż tym bardziej po żą dane by ł o w tym wypadku dzia ł anie Prezesa UOKiK. Niezale ż nie od powy ż szego, nale ż y wskaza ć , i ż wszystkie ww. decyzje Prezesa URE odnosi ł y si ę do tego samego stanu faktycznego. Prezes URE stwierdzi ł w decyzji umarzaj ą cej post ę powanie na wniosek PCC GmbH, i ż „ dzia ł ania Operatora w dniach: 13, 14, 17, 18 lipca, a tak ż e od dnia 25 do 28 lipca stanowi ł y przedmiot wnikliwej analizy dokonanej na gruncie odr ę bnego post ę powania administracyjnego (tj. w sprawie na wniosek Elnord S.A.). PCC nie wskaza ł o na ż adn ą now ą okoliczno ść , która jako istotna dla sprawy mog ł aby stanowi ć impuls do wszcz ę cia post ę powania, wobec czego wniosek w tym zakresie nie zosta ł uwzgl ę dniony ”. Tym samym Prezes URE podniós ł , i ż gdyby nie istnia ł y przes ł anki formalne uzasadniaj ą ce umorzenie post ę powania na wniosek PCC GmbH, to rozstrzygni ę cie merytoryczne by ł oby takie samo jak w przypadku decyzji w sprawie na wniosek Elnord S.A. Tak ż e w ww. decyzji z dnia 25 marca 2008 r. rozstrzygaj ą cej spór pomi ę dzy PSE Operator a PCC S.A., Prezes URE u ż y ł analogicznego uzasadnienia wobec przedmiotowych zachowa ń Operatora, jak w decyzji w sprawie Elnord S.A. Brak wi ążą cego rozstrzygni ę cia Prezesa URE w sprawie PCC GmbH, nie oznacza, i ż Prezes UOKiK nie powinien wzi ąć pod uwag ę rozstrzygni ęć Prezesa URE w sprawie z wniosku Elnord S.A. oraz w sprawie z wniosku PCC S.A. Przeciwnie, w opinii organu antymonopolowego, stanowi ą one dla Prezesa UOKiK istotn ą analiz ę aspektów technicznych sprawy oraz powinny by ć wykorzystane na potrzeby rozstrzygni ę cia niniejszego post ę powania antymonopolowego, tym bardziej, i ż rozstrzygni ę cie Prezesa URE w sprawie Elnord S.A. zosta ł o w ca ł o ś ci podtrzymane ww. wyrokiem przez SOKiK. Ponadto, Prezes Urz ę du stoi na stanowisku, i ż kompetencje organu regulacyjnego ró ż ni ą si ę od kompetencji organu antymonopolowego m. in. zakresem os ą du rozpatrywanych spraw. Przedmiotem post ę powania przed Prezesem URE w tym 24 Decyzja Prezesa URE z dnia 25 marca 2008 r. DPK-7115-4(18)/2007/RGa, stanowi ą ca za łą cznik do pisma PSE Operator do Prezesa Urz ę du z dnia 25 kwietnia 2008 r. 22 wypadku by ł o stwierdzenie, czy konkretne dzia ł ania PSE Operator wobec konkretnego podmiotu, polegaj ą ce na redukcji zdolno ś ci przesy ł owych na po łą czeniach transgranicznych, by ł y zgodne z przepisami Prawa energetycznego . Natomiast w post ę powaniu antymonopolowym Prezes UOKiK ma za zadanie zbada ć zgodno ść okre ś lonych dzia ł a ń z przepisami prawa konkurencji, maj ą c na uwadze potrzeb ę ochrony interesu publicznoprawnego, a nie interesu indywidualnego przedsi ę biorcy. Oznacza to w szczególno ś ci mo ż liwo ść oceny tych aspektów stanu faktycznego, które pozostaj ą poza kontrol ą regulatora. Podobne stanowisko prezentowane jest przez doktryn ę . W komentarzu do ustawy Prawo energetyczne 25 czytamy, i ż „mo ż liwy jest zbieg stosowania obu ustaw ( Prawa energetycznego oraz ustawy antymonopolowej) i kompetencji obu organów (Prezesa URE oraz Prezesa UOKiK) w kwestiach, gdy oceniaj ą one okre ś lon ą dzia ł alno ść przedsi ę biorstw energetycznych z odmiennej perspektywy. Prezes URE dokonuje oceny analizuj ą c racje i interesy stron konfliktu, a wi ę c rozstrzyga konkretny, indywidualny przypadek. Prezes UOKiK natomiast ocenia spraw ę z perspektywy ochrony i rozwoju konkurencji, przyk ł adaj ą c w tej ocenie miary interesu publicznego” . Dlatego te ż , Prezes UOKiK uzna ł si ę w ł a ś ciwym do rozpatrzenia niniejszej sprawy. Interes publiczny Podstaw ą do zastosowania przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jest ustalenie, czy w rozpatrywanej sprawie dosz ł o do naruszenia interesu publiczno – prawnego. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy antymonopolowej, ustawa okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów . Ustawa antymonopolowa nale ż y do dziedziny prawa publicznego i jako taka powinna mie ć zastosowanie w sytuacji zagro ż enia interesu publicznego, a nie interesu jednostkowego. Takie te ż stanowisko prezentuje w swoim orzecznictwie S ą d Najwy ż szy oraz S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z którym podstaw ą do zastosowania przez Prezesa UOKiK przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes jednostki, czy te ż grupy (np. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 27 czerwca 2001 r., sygn. akt XVII Ama 92/00). Zdaniem S ą du, poj ę cie interesu publicznego nie jest poj ę ciem o charakterze sta ł ym i jednolitym. W ka ż dej sprawie powinien on by ć ustalony i konkretyzowany. Organ administracji publicznej - Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - powinien w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji by ć rzecznikiem interesu publicznego, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej. „Publiczny” znaczy dotycz ą cy ogó ł u a nie jednostki, czy te ż okre ś lonej grupy. Podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej 25 J. Baehr, E. Stawicki, J. Antczak, Prawo energetyczne. Komentarz , Wydawnictwo Zakamycze 2003 r., s. 21 23 winno by ć uprzednie ustalenie przez wy ż ej wymieniony organ administracji, czy nast ą pi ł o rzeczywiste naruszenie wskazanego przepisami ustawy interesu publicznego, nie za ś interesu jednostki, czy te ż grupy. Celem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie jest ochrona prywatnoprawnego interesu przedsi ę biorcy. 26 Ustawa chroni konkurencj ę jako zjawisko o charakterze instytucjonalnym. Za zagro ż enie lub naruszenie konkurencji w tym rozumieniu nale ż y uzna ć za ś jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku gospodarczego, a wi ę c gdy dotycz ą konkurencji rozumianej nie jako sytuacj ę pojedynczego przedsi ę biorcy (konsumenta), lecz jako zjawisko charakteryzuj ą ce funkcjonowanie gospodarki. Ingerencja organów dzia ł aj ą cych na podstawie ustawy antymonopolowej uzasadniona jest tylko wówczas, gdy s ł u ż y ochronie tak poj ę tej konkurencji. Celem ustawy nie jest wi ę c ochrona indywidualnego przedsi ę biorcy, gdy ż indywidualne prawa podmiotowe uczestników obrotu gospodarczego podlegaj ą ochronie w trybie dochodzenia roszcze ń przed s ą dem powszechnym, b ą d ź przed s ą dem administracyjnym. 27 Jednocze ś nie, cele ustawy, okre ś lone w art. 1 ust. 1 Ustawy , s ą równorz ę dne, co oznacza, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które – podejmowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą – nie godz ą c wprost w konkurencj ę , naruszaj ą interesy innych uczestników rynku. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mo ż na zatem podzieli ć na praktyki antykonkurencyjne, wywieraj ą ce bezpo ś redni wp ł yw na stan lub rozwój konkurencji i interesy konkurencyjne innych przedsi ę biorców oraz praktyki eksploatacyjne, których istot ą jest uzyskanie korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. W przypadku praktyk eksploatacyjnych bezpo ś rednim celem lub skutkiem dzia ł a ń przedsi ę biorców jest naruszenie przede wszystkim, innych ni ż konkurencyjne, interesów pozosta ł ych uczestników rynku poprzez wykorzystanie przez przedsi ę biorców istniej ą cej przewagi nad kontrahentami, wynikaj ą cej z posiadanej si ł y rynkowej. W ocenie organu antymonopolowego, nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż w niniejszej sprawie interes publiczno – prawny wyst ę puje. Dzia ł ania PSE Operator, podj ę te na krajowym rynku us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach KSE, polegaj ą ce na redukcji zarezerwowanych uprzednio przez spó ł ki obrotu zdolno ś ci przesy ł owych energii elektrycznej dla wymiany transgranicznej, nie by ł y, z oczywistych wzgl ę dów, wymierzone w bezpo ś rednich konkurentów Spó ł ki. PSE Operator jest podmiotem szczególnym, wyznaczonym przez Prezesa URE do roli operatora systemu przesy ł owego elektroenergetycznego Polski i jako monopolista naturalny, bezpo ś rednich konkurentów nie posiada - wszelkie transakcje sprzeda ż y energii elektrycznej pochodz ą cej z Polski realizowane w obrocie mi ę dzynarodowym musz ą si ę odbywa ć z jej udzia ł em. Dzia ł ania Spó ł ki dotkn ęł y jednak podmioty dzia ł aj ą ce na rynkach powi ą zanych, tj. spó ł ki hurtowego obrotu energi ą elektryczn ą , dzia ł aj ą ce w zakresie transgranicznej wymiany energii elektrycznej w kierunku 26 Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 pa ź dziernika 2002 r. XVII Ama 133/01 27 Wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 lutego 2003 r. XVII 38/02 24 eksportu z Polski. Wed ł ug analizy dokonanej przez Prezesa Urz ę du na chwil ę wszcz ę cia post ę powania, dzia ł ania te mog ł y spowodowa ć zmian ę struktury konkurencji na rynku hurtowego obrotu energi ą elektryczn ą , poprzez utrudnienie podmiotom obecnym na tym rynku sprawnego funkcjonowania, wp ł ywaj ą c w konsekwencji na zdolno ść tych podmiotów do utrzymania si ę na rynku. Przedmiotem post ę powania ze strony organu antymonopolowego nie by ł o zatem rozstrzygni ę cie indywidualnego sporu pomi ę dzy PCC a PSE Operator, ale ocena zachowania krajowego monopolisty w zakresie ś wiadczenia us ł ug transgranicznego przesy ł u energii elektrycznej, w konfrontacji z jakimkolwiek przedsi ę biorc ą prowadz ą cym lub zamierzaj ą cym prowadzi ć dzia ł alno ść w sferze eksportu energii elektrycznej z Polski. PCC powinien by ć traktowany jako jeden z przedsi ę biorców, którzy napotkali podobne trudno ś ci lub których podobne trudno ś ci mog ł yby potencjalnie spotka ć ze strony PSE Operator. Do tych przedsi ę biorców nale ż y zaliczy ć zarówno tych, którzy ju ż w lipcu 2006 r., tj. w okresie, w którym PSE Operator podj ęł a dzia ł ania, b ę d ą ce przedmiotem niniejszego post ę powania, prowadzili dzia ł alno ść w zakresie transgranicznego obrotu energi ą elektryczn ą i podobnie jak Wnioskodawca zostali dotkni ę ci przedmiotowymi redukcjami zdolno ś ci przesy ł owych energii elektrycznej w kierunku eksportu, jak i innych, potencjalnych, przysz ł ych uczestników tego rynku. Ponadto, przedmiotowe dzia ł ania PSE Operator mog ł y mie ć wp ł yw na funkcjonowanie kontrahentów spó ł ek obrotu, naruszaj ą c tak ż e i ich interesy. W tym kontek ś cie nale ż y wskaza ć jeden z wyroków wydanych przez S ą d Najwy ż szy (z dnia 24 lipca 2003 r. sygn. akt I CKN 496/01), w którym s ą d ten, wyja ś niaj ą c stanowisko w kwestii naruszenia interesu publicznoprawnego, stwierdzi ł , i ż : „w rozpoznawanej sprawie, przy dokonywaniu oceny czy dosz ł o do naruszenia lub zagro ż enia zasady wolnej konkurencji na rynku relewantnym, nie mo ż na poprzesta ć na zbadaniu sytuacji ewentualnego pokrzywdzenia bezpo ś rednich kontrahentów przedsi ę biorcy dominuj ą cego na tym rynku. Potrzebne jest tu spojrzenie szersze, uwzgl ę dniaj ą ce tak ż e to, w jaki sposób dzia ł ania przedsi ę biorstwa odbijaj ą si ę na interesach cz ł onków spó ł dzielni (konsumentach), a nie tylko jej samej, jako bezpo ś redniego kontrahenta przedsi ę biorstwa. Ten szerszy kontekst naruszenia interesów tak ż e cz ł onków spó ł dzielni, dotkni ę tych po ś rednio dzia ł aniem powoda mo ż e uzasadnia ć wniosek, ż e (...) dzia ł ania powoda naruszaj ą interes o charakterze ogólniejszym – publicznoprawnym, a nie jak przyj ął S ą d Antymonopolowy, odnosz ą si ę najwy ż ej do interesu grupy konsumenckiej”. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdzenie zarzucanej PSE Operator praktyki, oznacza ł oby uznanie, i ż w niniejszym post ę powaniu dochodzi do zaburzenia modelu konkurencji rozumianej szeroko, jako zjawisko charakteryzuj ą ce funkcjonowanie gospodarki rynkowej. W opinii Prezesa Urz ę du przedmiotowe dzia ł ania podj ę te przez PSE Operator mog ł y tak ż e nosi ć znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę o charakterze eksploatacyjnym. Dokonanie przez PSE Operator redukcji zdolno ś ci przesy ł owych dla eksportu energii elektrycznej z Polski w lipcu 2006 r. mog ł o bowiem oznacza ć , i ż PSE Operator, maj ą c do swojej dyspozycji alternatywne sposoby zapobie ż enia sytuacji 25 kryzysowej w KSE, wybra ł a ś rodek najmniej dla siebie uci ąż liwy, tzn. innymi s ł owy – najta ń szy i maj ą c na celu unikni ę cie zastosowania innych bardziej kosztownych ś rodków interwencyjnych, przerzuci ł a ow ą uci ąż liwo ść na spó ł ki obrotu, w tym na Wnioskodawc ę . W doktrynie wskazuje si ę , i ż istot ą praktyk eksploatacyjnych nie jest wp ł ywanie na struktur ę rynku i sytuacj ę konkurencyjn ą innych przedsi ę biorców, lecz uzyskanie przez stosuj ą cych te praktyki, korzy ś ci kosztem innych podmiotów, w tym nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. Ustawa antymonopolowa w przypadku takich praktyk dawa ć powinna ochron ę wszelkim podmiotom, dotkni ę tym nimi, równie ż wówczas, gdy zakazane dzia ł ania maj ą charakter jednostkowy. Dla naruszenia interesu publicznego w takich sytuacjach wystarczaj ą ce jest dowolne nadu ż ywanie si ł y rynkowej w relacjach ze s ł abszymi uczestnikami rynku, bowiem ju ż sam fakt nadu ż ywania narusza interes publiczny 28 . Maj ą c powy ż sze argumenty na wzgl ę dzie, organ antymonopolowy, uzna ł , i ż w przedmiotowej sprawie interes publiczny wyst ę puje. Rynek w ł a ś ciwy. Pozycja dominuj ą ca PSE Operator na rynku w ł a ś ciwym Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę ujawniaj ą si ę zawsze na rynku, przy czym nie chodzi tu o rynek rozumiany ogólnie (w znaczeniu ekonomicznym), ale o rynek relewantny w danej sprawie, tzw. rynek w ł a ś ciwy. Na pocz ą tku nale ż y wi ę c okre ś li ć rynek w ł a ś ciwy dla oceny niniejszej sprawy. Przepis art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje poj ę cie rynku w ł a ś ciwego, jako rynku towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Poj ę cie towarów , zgodnie z art. 4 pkt 6, obejmuje rzeczy, jak równie ż energi ę , papiery warto ś ciowe i inne prawa maj ą tkowe, us ł ugi, a tak ż e roboty budowlane. Przy wyznaczaniu rynku w ł a ś ciwego niezb ę dne jest zatem uwzgl ę dnienie szczególnych cech danego produktu (wyodr ę bnienie rynku produktowego) oraz okre ś lenie obszaru, na którym jest on dystrybuowany i gdzie warunki konkurencji s ą wystarczaj ą co jednorodne (wyodr ę bnienie rynku geograficznego). W rozpatrywanej sprawie rynkiem relewantnym w odniesieniu do przedsi ę biorcy, w stosunku do którego toczy si ę post ę powanie administracyjne, jest krajowy rynek us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, ś wiadczonych w ramach krajowego systemu elektroenergetycznego . PSE Operator posiada na tak okre ś lonym rynku pozycj ę dominuj ą c ą , przez któr ą nale ż y rozumie ć , zgodnie z art. 4 pkt 9 Ustawy , pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów, 28 Modzelewska – W ą chal E., Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz , wyd. TWIGGER, Warszawa 2002 r., str. 15 – 16, 26 przy jednoczesnym domniemaniu, i ż przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Uzasadniaj ą c powy ż sze, nale ż y wskaza ć , co nast ę puje. Przesy ł energii elektrycznej nast ę puje poprzez system sieci przesy ł owej elektroenergetycznej. Krajowa sie ć przesy ł owa elektroenergetyczna, dzi ę ki po łą czeniom mi ę dzysystemowym, tzw. interkonektorom, pracuje synchronicznie z systemami Niemiec, Czech oraz S ł owacji w ramach systemu UCTE, jest równie ż po łą czona z systemem przesy ł owym Szwecji za pomoc ą kabla pr ą du sta ł ego (po łą czenie niesynchroniczne), istniej ą tak ż e nieu ż ytkowane po łą czenia z systemami Ukrainy i Bia ł orusi. Kryterium efektywno ś ci gospodarowania przesy ł em energii elektrycznej sprawia, i ż ś wiadczenie us ł ug przesy ł owych odbywa si ę w warunkach monopolu naturalnego. Monopol naturalny przedsi ę biorstw prowadz ą cych dzia ł alno ść w oparciu o sie ć , wynika z konieczno ś ci budowy wysoce kapita ł och ł onnych instalacji i infrastruktury, co poci ą ga za sob ą wysoki udzia ł kosztów sta ł ych w ca ł o ś ci kosztów takiej dzia ł alno ś ci. Z tego powodu jest nieracjonalnym, z ekonomicznego punktu widzenia, powielanie sieci przesy ł owych, w celu umo ż liwienia ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych przez kilka podmiotów równolegle. Tak ż e wzgl ę dy bezpiecze ń stwa KSE i obowi ą zki, jakie wi ążą si ę z jego zapewnieniem, przemawiaj ą za tym, aby w systemie elektroenergetycznym, tylko jeden podmiot pe ł ni ł rol ę OSP. Decyzj ą Prezesa URE, operatorem krajowego systemu przesy ł owego elektroenergetycznego wyznaczona zosta ł a w ł a ś nie PSE Operator i jako OSP, Spó ł ka ś wiadczy us ł ugi przesy ł owe energii elektrycznej – krajowe oraz mi ę dzynarodowe. Zgodnie z postanowieniami IRiESP (cz ęść II.C.4 oraz cz ęść bilansuj ą ca - pkt 4.6.2.1, 4.6.2.2), us ł ugi przesy ł ania mi ę dzynarodowe obejmuj ą wymian ę mi ę dzysystemow ą równoleg łą (synchroniczn ą ), tj. wykorzystuj ą c ą istniej ą ce po łą czenia mi ę dzysystemowe z systemami Czech, Niemiec oraz S ł owacji. W zakresie wymiany mi ę dzysystemowej PSE Operator w szczególno ś ci: (a) rezerwuje dla u ż ytkownika systemu lub odbiorcy wielko ś ci zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej, uzyskane przez tego u ż ytkownika systemu lub odbiorc ę , zgodnie z zasadami realizacji przetargów na rezerwacj ę zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej, (b) przyjmuje i dokonuje weryfikacji zg ł oszonych w formie grafików wymiany mi ę dzysystemowej umów sprzeda ż y energii w obrocie transgranicznym, (c) uzgadnia zg ł oszone grafiki wymiany mi ę dzysystemowej z operatorami systemów przesy ł owych krajów s ą siednich, (d) dokonuje fizycznej realizacji wymiany mi ę dzysystemowej przy wspó ł pracy z operatorami systemów przesy ł owych krajów s ą siednich. Udost ę pnianie (rezerwacja) zdolno ś ci przesy ł owych na po łą czeniach mi ę dzysystemowych w drodze przetargów odbywa si ę w ramach zdolno ś ci przesy ł owych wyznaczonych i oferowanych przez PSE Operator zgodnie z dokumentem „ Zasady wyznaczania zdolno ś ci przesy ł owych na liniach wymiany mi ę dzysystemowej ” opracowanym przez OSP i uzgodnionym z Prezesem URE. Wymiar geograficzny rynku w ł a ś ciwego w sprawie, ograniczony jest do obszaru, na którym po ł o ż ona jest u ż ytkowana przez PSE Operator sie ć przesy ł owa 27 elektroenergetyczna wraz z wchodz ą cymi w jej sk ł ad po łą czeniami mi ę dzysystemowymi, tj. do terenu Rzeczypospolitej Polskiej. PSE Operator, w okresie, w którym dokona ł a przedmiotowych redukcji zdolno ś ci przesy ł owych, by ł a jedynym dysponentem sieci przesy ł owej elektroenergetycznej na terenie kraju i przynale żą cych do niej po łą cze ń mi ę dzysystemowych wykorzystywanych do transgranicznej wymiany energii elektrycznej. Spó ł ka posiada ł a zatem pozycj ę dominuj ą c ą w zakresie ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych mi ę dzynarodowych, charakteryzuj ą c ą si ę 100%-owym udzia ł em w rynku w ł a ś ciwym i brakiem jakiejkolwiek konkurencji. Ponadto pozycja dominuj ą ca PSE Operator ma charakter trwa ł y, z uwagi na powy ż ej opisan ą specyfik ę dzia ł alno ś ci, jak ą jest przesy ł energii elektrycznej. W zwi ą zku z powy ż szym, nale ż y uzna ć , i ż PCC nie posiada ł a w analizowanym okresie mo ż liwo ś ci skorzystania z alternatywnego rozwi ą zania w zakresie transgranicznego przesy ł u energii elektrycznej. Skutki przedmiotowych dzia ł a ń PSE Operator dotkn ęł y podmioty dzia ł aj ą ce na rynkach powi ą zanych z rynkiem w ł a ś ciwym w sprawie, tj. spó ł ki obrotu prowadz ą ce dzia ł alno ść w zakresie wymiany mi ę dzysystemowej energii elektrycznej pochodz ą cej z Polski na rynki: czeski, niemiecki i s ł owacki. Naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Organ antymonopolowy dokona ł wnikliwej analizy sprawy z punktu widzenia zgodno ś ci zachowa ń PSE Operator z postanowieniami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , wykorzystuj ą c dokonan ą uprzednio przez Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki analiz ę stanu faktycznego, w zakresie aspektów technicznych, które - jak zosta ł o powy ż ej wskazane - by ł y badane w odr ę bnych post ę powaniach administracyjnych przez organ regulacyjny 29 . Na tej podstawie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdzi ł , i ż przedmiotowe dzia ł ania PSE Operator, z uwagi na ich obiektywne uzasadnienie, nie stanowi ą naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 2, 5, 6 i 8 Ustawy . Naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 2 Ustawy Zgodnie z art. 8 ust. 1 w zwi ą zku z art. 8 ust. 2 pkt 2 Ustawy zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym poprzez ograniczanie produkcji, zbytu lub post ę pu technicznego ze szkod ą dla kontrahentów lub konsumentów. Aby wi ę c dane zachowanie przedsi ę biorcy mo ż na by ł o zakwalifikowa ć jako przedmiotow ą praktyk ę , nale ż y wykaza ć zaistnienie nast ę puj ą cych okoliczno ś ci: a) posiadanie przez przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na danym rynku w ł a ś ciwym, b) ograniczenie produkcji, zbytu lub post ę pu technicznego - przy czym ograniczenie to powinno wynika ć z nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej, a nie z przyczyn natury 29 Por. Decyzj ę Prezesa URE z dnia 9 pa ź dziernika 2007 r., Decyzj ę Prezesa URE z dnia 31 maja 2007 r. (sygn. DPK-5111-7(16)/2007), Decyzj ę Prezesa URE z dnia 25 marca 2008 r. 28 technicznej (np. awarii instalacji), organizacyjnej (np. rozbudowy instalacji, co mo ż e si ę wi ą za ć z „przestojami”), czy rynkowej (np. ograniczenie produkcji z uwagi na spadek popytu); c) powstanie po stronie kontrahentów dominuj ą cego podmiotu lub konsumentów szkody, przy czym szkoda powinna pozostawa ć w zwi ą zku przyczynowo- skutkowym z ograniczeniem, jakiego dopu ś ci ł si ę dominuj ą cy przedsi ę biorca. Powy ż sze przes ł anki musz ą by ć spe ł nione łą cznie. Wnioskodawca zarzuci ł PSE Operator stosowanie powy ż szej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę poprzez nieuzasadnione ograniczenie zbytu ze szkod ą dla kontrahentów PSE Operator S.A., polegaj ą ce na nieuzasadnionym wstrzymaniu eksportu energii elektrycznej z Polski na skutek zredukowania do zera zdolno ś ci przesy ł owych na po łą czeniach mi ę dzysystemowych. W opinii Prezesa Urz ę du, przedmiotowe dzia ł anie nie wype ł nia znamion powy ż szej praktyki ze wzgl ę du na obiektywnie uzasadnione zachowanie PSE Operator i wyj ą tkowy charakter przedmiotowych dzia ł a ń , które uniemo ż liwiaj ą stwierdzenie nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej. W niniejszej sprawie, przepisami maj ą cymi znaczenie dla oceny przedmiotowych dzia ł a ń PSE Operator, s ą przepisy Rozporz ą dzenia 1228/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie warunków dost ę pu do sieci w odniesieniu do transgranicznej wymiany energii elektrycznej jak równie ż przepisy ustawy Prawo energetyczne oraz wydanej na jej podstawie Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesy ł owej. Ogólne zasady zarz ą dzania ograniczeniami przesy ł owymi w transgranicznej wymianie energii elektrycznej reguluje art. 6 ww. Rozporz ą dzenia 1228/2003. Stosownie do postanowie ń art. 6 ust. 2 tego rozporz ą dzenia, procedury ograniczania transakcji s ą stosowane jedynie w sytuacjach awaryjnych, kiedy operator systemu przesy ł owego musi dzia ł a ć szybko, a przekierowanie lub wymiana kompensacyjna nie jest mo ż liwa. Ka ż da taka procedura musi by ć stosowana w sposób niedyskryminacyjny. Z kolei, poj ę cie „ograniczenie przesy ł owe” zosta ł o zdefiniowane w art. 2 ust. 2 lit. (c) tego rozporz ą dzenia. I zgodnie z t ą definicj ą , oznacza sytuacj ę , w której po łą czenia wzajemne łą cz ą ce krajowe systemy przesy ł owe, nie s ą w stanie fizycznie przes ł a ć ca ł ej energii elektrycznej wynikaj ą cej z handlu mi ę dzynarodowego żą danej przez uczestników rynku, ze wzgl ę du na brak zdolno ś ci przesy ł owej po łą cze ń wzajemnych i/lub danych krajowych systemów przesy ł owych. We wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, PCC zakwestionowa ł a fakt wyst ą pienia w niniejszej sprawie ogranicze ń przesy ł owych, o których mowa w Rozporz ą dzeniu 1228/2003. Wnioskodawca powo ł uj ą c si ę na komunikat PSE Operator z dnia 19 lipca 2006 r., podniós ł , i ż problemem w KSE w lipcu 2006 r. nie by ł brak zdolno ś ci przesy ł owych po łą cze ń wymiany mi ę dzysystemowej lub krajowej sieci przesy ł owej lecz zmniejszone krajowe zdolno ś ci produkcyjne przy zbyt du ż ym poborze energii. Ograniczenie przesy ł owe nie dotyczy ł o 29 wi ę c sieci jako takiej, a w zwi ą zku z tym ograniczenie transakcji w zakresie wymiany mi ę dzysystemowej przez PSE Operator by ł o nieuzasadnione. Z materia ł u dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, i ż zdarzenia, które wyst ą pi ł y w lipcu 2006 r. by ł y spowodowane trudno ś ciami ze zbilansowaniem systemu, a konkretnie, wzrostem zapotrzebowania na energi ę elektryczn ą oraz zmniejszonym potencja ł em wytwórczym cz ęś ci elektrowni w centralnej i pó ł nocnej Polsce. Okoliczno ś ci te spowodowa ł y wzrost przep ł ywów w cz ęś ci linii elektroenergetycznych powy ż ej warto ś ci dopuszczalnych, co skutkowa ł o niedotrzymaniem obowi ą zuj ą cych kryteriów niezawodno ś ci i jako ś ci dostaw. W efekcie, wyst ą pi ł brak zdolno ś ci przesy ł owych niektórych krajowych linii przesy ł owych a tym samym brak zdolno ś ci przesy ł owych systemu przesy ł owego. W zwi ą zku z tym, PSE Operator nie by ł a w stanie przes ł a ć ca ł ej energii wynikaj ą cej z handlu transgranicznego. Zatem, zaistnia ł o ograniczenie przesy ł owe, o którym mowa w art. 6 ust. 1 Rozporz ą dzenia 1228/2003 i po spe ł nieniu warunków okre ś lonych w art. 6 ust. 2 ww. rozporz ą dzenia, mo ż liwe by ł o zastosowanie ograniczenia transakcji. Podstawow ą przes ł ank ą zastosowania ogranicze ń transakcji jest zaistnienie sytuacji awaryjnej, przy czym Rozporz ą dzenie 1228/2003, ani ustawa Prawo energetyczne nie zawieraj ą definicji takiej sytuacji. Zgodnie z przepisami art. 9c ust. 2 ustawy Prawo energetyczne , za zapewnienie bezpiecze ń stwa funkcjonowania systemu elektroenergetycznego i odpowiedniej zdolno ś ci przesy ł owej odpowiedzialny jest operator systemu przesy ł owego. Jednocze ś nie, stosownie do dyspozycji art. 9g tej ustawy, OSP zobowi ą zany jest do opracowania instrukcji ruchu i eksploatacji sieci przesy ł owej, która okre ś la m.in. warunki i sposób prowadzenia przez tego operatora ruchu w sieci przesy ł owej. Ponadto, operator zobowi ą zany jest okre ś li ć w tej instrukcji kryteria bezpiecze ń stwa funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (art. 9g ust. 4 pkt 3) oraz procedury awaryjne (art. 9g ust. 5 pkt 2 lit e). Wspomniane procedury awaryjne, powinny by ć zawarte w wyodr ę bnionej cz ęś ci instrukcji dotycz ą cej bilansowania systemu i zarz ą dzania ograniczeniami przesy ł owymi, która podlega zatwierdzeniu przez Prezesa URE decyzj ą administracyjn ą . W ś wietle powo ł anych wy ż ej przepisów ustawy Prawo energetyczne , nale ż y uzna ć , ż e OSP, b ę d ą c zobowi ą zanym do zapewnienia bezpiecze ń stwa funkcjonowania systemu przesy ł owego oraz do opracowania procedur awaryjnych i kryteriów bezpiecze ń stwa systemu, jest uprawniony do oceny, czy dana sytuacja nosi znamiona awaryjnej oraz kiedy nale ż y zastosowa ć procedury awaryjne. Ocena stanu bezpiecze ń stwa pracy KSE, dokonywana przez PSE Operator, opiera si ę na kryteriach okre ś lonych – stosownie do uprawnienia wynikaj ą cego z przepisów Prawa energetycznego – w IRiESP. Jednym z podstawowych kryteriów oceny jest wysoko ść nadwy ż ek mocy dyspozycyjnej elektrowni krajowych ponad zapotrzebowanie, czyli poziom tzw. rezerw: wiruj ą cej i operacyjnej w systemie. W niniejszej sprawie, PSE Operator, planuj ą c prac ę systemu na dni 13, 14, 17, 18, 25-28 i 31 lipca 2006 r., uzna ł – m.in. na podstawie, znacz ą co ni ż szego od wymaganego, poziomu rezerw mocy – ż e istnieje realne ryzyko zagro ż enia 30 bezpiecze ń stwa pracy KSE, co bezpo ś rednio wp ł ywa ł o na przesy ł transgraniczny energii elektrycznej 30 . W tej sytuacji PSE Operator podj ęł a szereg dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapewnienia pokrycia krajowego bilansu mocy. W pierwszej kolejno ś ci wykorzysta ł a w sposób maksymalnie mo ż liwy w odniesieniu do panuj ą cej w danej chwili sytuacji wszystkie dyspozycyjne jednostki wytwórcze centralnie dysponowane, a w celu uzyskania dodatkowej mocy wyda ł a polecenie uruchomienia w trybie awaryjnym pracy jednostek wytwórczych, które nie podlegaj ą centralnemu dysponowaniu. Nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż wi ę kszo ść z mocy nJWCD, to moc jednostek wytwórczych przystosowanych do pracy w kogeneracji (elektrociep ł ownie), ich praca w okresie zmniejszonego zapotrzebowania na ciep ł o powoduje skomplikowane problemy techniczne. Niemo ż liwym jest poleganie na zdolno ś ciach wytwórczych tego typu jednostek, jako na pewnym ś rodku zaradczym wobec niedoboru mocy w KSE. Operator wykorzysta ł jednak tak ż e i to narz ę dzie technicznego bilansowania KSE, dokonuj ą c, łą cznie w lipcu 2006 r., zakupów interwencyjnych zwi ę kszenia generacji energii elektrycznej z nJWCD w ilo ś ci 85.181,90 MWh na kwot ę 23.471.487,02 z ł 31 . Wynika z tego, i ż zarzut PCC, odno ś nie nieprzywo ł ania przez PSE Operator nJWCD do pracy, jest nieuzasadniony. Z materia ł u dowodowego, zgromadzonego w sprawie, wynika, i ż nies ł usznym jest tak ż e zarzut Wnioskodawcy o nieskorzystaniu przez PSE Operator z mo ż liwo ś ci wymiany kompensacyjnej z operatorami s ą siednich systemów przesy ł owych. Na podstawie umów ramowych 32 pomi ę dzy PSE Operator a s ą siednimi OSP na tzw. pomoc awaryjn ą , zakupy interwencyjne mog ą by ć dokonywane jedynie dla unikni ę cia lub usuni ę cia sytuacji awaryjnej, po wyczerpaniu wszystkich dost ę pnych ś rodków we w ł asnym systemie. Z zapisów tych umów wynika, i ż zakupy interwencyjne nie mog ą s ł u ż y ć pozyskiwaniu energii w celu zbilansowania w ł asnego systemu. Ponadto nie jest mo ż liwe wcze ś niejsze rezerwowanie ż adnej cz ęś ci zdolno ś ci przesy ł owych netto z przeznaczeniem na awaryjn ą dostaw ę energii w przypadku wyst ą pienia awarii. Dokonanie zakupów interwencyjnych u s ą siednich OSP nie by ł o mo ż liwe – na mocy zawartych z nimi umów – wcze ś niej ni ż na dzie ń przed dat ą spe ł nienia ś wiadczenia na rzecz przedsi ę biorstw prowadz ą cych obrót energi ą elektryczn ą , w tym m.in. PCC (nie wcze ś niej ni ż w dobie „n-1”). Operator znaj ą c, z co najmniej dwudniowym wyprzedzeniem (w dobie „n-2”), zagro ż enie w postaci deficytu mocy w KSE, zobligowany by ł wykorzysta ć wcze ś niej wszystkie dost ę pne mu ś rodki zaradcze w ramach w ł asnego systemu. Ś rodkiem takim w omawianych przypadkach by ł y redukcje, których og ł oszenie musi nast ą pi ć w dobie „n-2”, gdy ż w dobie „n-1” uczestnicy wymiany mi ę dzysystemowej dokonuj ą zg ł osze ń . Zakupy interwencyjne mocy od s ą siednich OSP, mo ż liwe by ł y do wykorzystania wy łą cznie w ramach procedur planowania dokonywanych przez OSP w dobie „n-1”. Dlatego te ż zastosowanie przez OSP ś rodka zaradczego w postaci awaryjnych zakupów mocy 30 Por. za łą cznik nr 10 do pisma PSE Operator do Prezesa Urz ę du z dnia 12 stycznia 2007 r., a tak ż e za łą cznik 10 do pisma PSE Operator do Prezesa Urz ę du z dnia 23 listopada 2007 r. 31 Szczegó ł owy opis tych dzia ł a ń znajduje si ę na str. 14 – 15 pisma PSE Operator do Prezesa Urz ę du z dnia 23 listopada 2007 r. 32 Por. Za łą cznik nr 3 do pisma PSE Operator do Prezesa Urz ę du z dnia 11 maja 2007 r. 31 mog ł o mie ć miejsce wy łą cznie w przypadku dostaw na dzie ń nast ę pny, co mia ł o miejsce w przypadku 12 i 24 lipca 2006 r., kiedy Spó ł ka skorzysta ł a z pomocy s ą siednich OSP. PSE Operator nie mog ł a zwróci ć si ę do s ą siednich OSP o pomoc awaryjn ą w dniach kolejnych, bez wcze ś niejszego dokonania redukcji zdolno ś ci przesy ł owych dla wymiany transgranicznej. Z kolei niepodj ę cie decyzji o redukcji i oczekiwanie do dnia, w którym mo ż liwe by ł oby zwrócenie si ę do s ą siednich operatorów z pro ś b ą o awaryjne udost ę pnienie wolnych mocy przesy ł owych, wi ą za ł o si ę z ryzykiem nieotrzymania takiej pomocy, chocia ż by z uwagi na fakt niedysponowania stosownymi rezerwami mocy przez s ą siednich OSP. Pami ę ta ć nale ż y, ż e ka ż dy operator zobowi ą zany jest w pierwszej kolejno ś ci zabezpieczy ć prawid ł owe funkcjonowanie w ł asnego systemu. Dopiero zbilansowanie w ł asnego KSE daje ewentualn ą mo ż liwo ść udzielenia awaryjnej pomocy operatorowi kraju s ą siedniego. Tak ż e zarzut o nieskorzystaniu przez PSE Operator z mo ż liwo ś ci zawarcia transakcji zast ę pczych na zakup energii elektrycznej od spó ł ek obrotu, nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie. W przedmiotowym okresie, w KSE brakowa ł o mocy wytwórczych, co nie jest to ż same z brakiem energii elektrycznej. Przedsi ę biorstwa obrotu mog ą oferowa ć do sprzeda ż y jedynie energi ę . Moc mo ż e by ć uzyskana od przedsi ę biorstwa wytwórczego lub od operatora s ą siedniego systemu przesy ł owego. Operator nie mo ż e kupi ć mocy wytwórczych od przedsi ę biorstwa obrotu. Zauwa ż y ć nale ż y, ż e zgodnie z przepisami art. 9d ustawy Prawo energetyczne , operator systemu przesy ł owego powinien pozostawa ć niezale ż ny od innych dzia ł alno ś ci. W praktyce oznacza to, ż e Operator nie mo ż e zajmowa ć si ę dzia ł alno ś ci ą w zakresie obrotu, tj. kupowa ć i sprzedawa ć energii elektrycznej. Jego dzia ł alno ść ogranicza si ę do transportu energii sieci ą przesy ł ow ą . Jedynym przypadkiem, kiedy Operator mo ż e kupowa ć energi ę jest, stosownie do art. 9c ust. 2 pkt 11 tej ustawy, jej zakup w celu pokrywania strat powsta ł ych w sieci przesy ł owej podczas przesy ł ania energii elektrycznej. Ten przepis nie mia ł jednak w tym przypadku zastosowania. Wnioskodawca podniós ł tak ż e, i ż brak uruchomienia przez Ministra Gospodarki (do którego to organu Operator wyst ę powa ł w tej sprawie dwukrotnie) procedury maj ą cej na celu wydanie rozporz ą dzenia Rady Ministrów w sprawie wprowadzenia ogranicze ń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej na terytorium RP, implikuje, i ż nieuzasadnionym by ł o wstrzymanie wymiany mi ę dzysystemowej w kierunku eksportu. W opinii organu antymonopolowego, taki wniosek jest nieuzasadniony. Bior ą c pod uwag ę tre ść obydwu wyst ą pie ń PSE Operator do Ministra Gospodarki 33 , nale ż y uzna ć , i ż Minister Gospodarki wiedzia ł o ju ż dokonanych przez Operatora redukcjach zdolno ś ci przesy ł owych dla eksportu energii elektrycznej z Polski i uzna ł perspektyw ę ich ewentualnej kontynuacji za niewystarczaj ą c ą przes ł ank ę do wprowadzenia ogranicze ń w sprzeda ż y energii elektrycznej w kraju. Podsumowuj ą c powy ż sze, nale ż y uzna ć , i ż wbrew stanowisku Wnioskodawcy: 33 Pismo PZ/279/2006 z dnia 13 lipca 2006 r. – za łą cznik nr 1 do pisma PSE Operator do Prezesa UOKiK z dnia 11 maja 2007 r. oraz Pismo PZ/304/2006 z dnia 24 lipca 2006 r. – za łą cznik nr 2 do pisma PSE Operator do Prezesa UOKiK z dnia 11 maja 2007 r. 32 - w KSE w lipcu 2006 r. mia ł a miejsce sytuacja awaryjna i wyst ę powa ł o ograniczenie przesy ł owe, rozumiane zgodnie z Rozporz ą dzeniem 1228/2003, a zatem zastosowanie ograniczenia transakcji dla wymiany mi ę dzysystemowej by ł o zgodne z przepisami prawa, - PSE Operator wykorzysta ł a w maksymalnie mo ż liwy sposób krajowe ź ród ł a mocy, - Spó ł ka dokona ł a zakupów interwencyjnych mocy z zagranicy w zakresie, w jakim by ł o to mo ż liwe, - nie istnia ł a alternatywa dla dzia ł a ń , polegaj ą cych na redukcji zdolno ś ci przesy ł owych dla eksportu energii z Polski, podj ę tych w celu zabezpieczenia funkcjonowania KSE; w szczególno ś ci takimi rozwi ą zaniami nie by ł y wymiana kompensacyjna i zakup energii elektrycznej od spó ł ek obrotu. W zwi ą zku z tym, nale ż y uzna ć , i ż dzia ł ania PSE Operator polegaj ą ce na redukcji zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej w lipcu 2006 r. s ą obiektywnie uzasadnione, wynikaj ą z przyczyn natury technicznej i jako takie nie mog ą zosta ć uznane za przejaw nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej przez Spó ł k ę 34 . PSE Operator, jako podmiot odpowiedzialny za bezpiecze ń stwo krajowego systemu elektroenergetycznego, podejmuj ą c dzia ł ania zmierzaj ą ce do ograniczenia eksportu energii, nie kierowa ł a si ę d ąż eniem do osi ą gni ę cia jakiegokolwiek skutku antykonkurencyjnego (czy to w postaci eksploatacyjnej, czy te ż nakierowanej na ograniczenie konkurencji) lecz do zapewnienia bezpiecze ń stwa energetycznego pa ń stwa. Spó ł ka nie posiada ł a w przedmiotowych dniach lipca 2006 r. innej mo ż liwo ś ci zapobie ż enia awarii w KSE, jak dokonanie redukcji zdolno ś ci przesy ł owych dla eksportu energii elektrycznej z Polski. Brak stwierdzenia nadu ż ywania przez PSE Operator pozycji dominuj ą cej poprzez ograniczenie zbytu w postaci redukcji zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej, jednocze ś nie zupe ł nie zb ę dnym czyni rozwa ż ania w zakresie ziszczenia si ę przes ł anki powstania po stronie kontrahentów podmiotu dominuj ą cego szkody, która dodatkowo powinna pozostawa ć w zwi ą zku przyczynowo-skutkowym z ograniczeniem, jakiego dopu ś ci ł si ę dominuj ą cy przedsi ę biorca. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du uzna ł , i ż brak jest przes ł anek do stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 2 Ustawy . Naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 Ustawy Przepis art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. 34 Por. wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 29 maja 1991 r., sygn. akt III CRN 120/91, w którym S ą d uzna ł , i ż ograniczenie produkcji mo ż e by ć uzasadnione przyczynami natury rynkowej: wzrostem zapasów i wielko ś ci ą popytu. 33 Wnioskodawca zarzuci ł PSE Operator stosowanie powy ż szej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę poprzez podj ę cie dzia ł a ń , które mog ą doprowadzi ć do eliminacji z rynku cz ęś ci podmiotów prowadz ą cych obrót energi ą elektryczn ą . W opinii Prezesa Urz ę du redukcje zdolno ś ci przesy ł owych dokonane przez PSE Operator w lipcu 2006 r. nie wype ł niaj ą znamion powy ż szej praktyki ze wzgl ę du na obiektywne uzasadnienie dla tych dzia ł a ń PSE Operator, ich wyj ą tkowy charakter oraz fakt, i ż dotkn ęł y one w równym stopniu wszystkie podmioty prowadz ą ce dzia ł alno ść w zakresie transgranicznego obrotu energi ą elektryczn ą w kierunku eksportu z Polski. Praktyka okre ś lona w art. 8 ust. 2 pkt 5 Ustawy ma przede wszystkim charakter antykonkurencyjny, dobrem chronionym w tym przypadku jest konkurencja jako taka. Stosowaniu omawianej praktyki sprzyja funkcjonowanie przez przedsi ę biorców w warunkach tzw. monopolu sieciowego, np. w energetyce. Podstawowa sfera aktywno ś ci tych przedsi ę biorców powi ą zana jest bezpo ś rednio lub po ś rednio z rynkami, których uczestnicy uzale ż nieni s ą od podmiotu o pozycji dominuj ą cej ze wzgl ę du na mo ż liwo ść dyktowania przez niego warunków prowadzenia przez nich dzia ł alno ś ci na rynkach konkurencyjnych. W przypadkach, gdy przedsi ę biorca posiadaj ą cy pozycj ę dominuj ą c ą dzia ł a w sposób nieznajduj ą cy uzasadnienia ze wzgl ę dów organizacyjnych, technicznych, prawnych lub innych narzuca pewne warunki, utrudniaj ą ce lub uniemo ż liwiaj ą ce konkurowanie przedsi ę biorcom na tych rynkach, dzia ł anie takie uznawane jest za praktyk ę , o której mowa w omawianym przepisie 35 . Wobec dzia ł a ń PSE Operator, polegaj ą cych na dokonaniu redukcji zdolno ś ci przesy ł owych dla eksportu energii elektrycznej z kraju w lipcu 2006 r. - tak jak to zosta ł o opisane przy zarzucie naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 2 Ustawy - organ antymonopolowy znajduje obiektywne uzasadnienie. Dzia ł ania te nie by ł y ukierunkowane na przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków lub rozwoju konkurencji lecz na zapewnienie bezpiecze ń stwa funkcjonowania krajowego systemu elektroenergetycznego. Jak to zosta ł o powy ż ej dowiedzione, PSE Operator nie posiada ł a ż adnej alternatywy wobec przedmiotowych redukcji zdolno ś ci przesy ł owych, zastosowanych w celu zabezpieczenia funkcjonowania KSE. Ponadto, nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż przedmiotowe redukcje dotkn ęł y w równym stopniu wszystkich przedsi ę biorców, którzy mieli zarezerwowane zdolno ś ci na przesy ł energii elektrycznej za granic ę . PSE Operator nie dokonywa ł a wyboru pomi ę dzy poszczególnymi transakcjami 36 . W tej sytuacji, zarzucany przez PCC, antykonkurencyjny charakter tych dzia ł a ń , nale ż a ł oby odnie ść do wszystkich spó ł ek obrotu prowadz ą cych dzia ł alno ść w zakresie eksportu energii z Polski. Nie sposób jednak doszuka ć si ę interesu Operatora w wykluczaniu wszystkich spó ł ek obrotu z w ł a ś ciwego dla nich rynku. W interesie Operatora le ż y, aby spó ł ki obrotu posiada ł y dobr ą kondycj ę finansow ą i jak najliczniej uczestniczy ł y w skoordynowanych 35 Por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz , TWIGGER Warszawa 2002 r. 36 Por. omówienie zarzutu naruszenia przez PSE Operator art. 8 ust. 2 pkt 8 Ustawy 34 aukcjach zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej, bowiem ś rodki pochodz ą ce z aukcji stanowi ą ź ród ł o przychodów PSE Operator. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du uzna ł , i ż brak jest przes ł anek do stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 5 Ustawy . Naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 6 Ustawy Przepis art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę narzucanie przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Wnioskodawca zarzuci ł PSE Operator stosowanie powy ż szej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę poprzez przerzucenie na kontrahentów Spó ł ki negatywnych konsekwencji sytuacji powsta ł ej w polskim systemie elektroenergetycznym na skutek zmuszenia ich do dokonywania interwencyjnych zakupów energii elektrycznej w miejsce zakupów, jakie mog ł a i powinna by ł a dokona ć PSE Operator. W opinii Prezesa Urz ę du redukcje zdolno ś ci przesy ł owych dokonane przez PSE Operator w lipcu 2006 r. nie wype ł niaj ą znamion powy ż szej praktyki. Do naruszenia zakazu wskazanego w art. 8 ust. 2 pkt 6 Ustawy dochodzi, gdy łą cznie spe ł nione s ą nast ę puj ą ce przes ł anki: - zakwestionowane warunki umów zostaj ą narzucone, - s ą uci ąż liwe, - przynosz ą nieuzasadnione korzy ś ci. Tego rodzaju praktyka jest typow ą praktyk ą kontraktow ą o charakterze eksploatacyjnym, polegaj ą c ą na wyzyskiwaniu przez dominanta przewagi kontraktowej nad kontrahentami. Kontrahenci dominanta, który ze wzgl ę du na posiadan ą si łę rynkow ą , ma mo ż liwo ść nieliczenia si ę z konkurentami, znajduj ą si ę w sytuacji przymusowej i zmuszeni s ą zaakceptowa ć proponowane przez niego warunki umów, nawet wówczas, gdy obiektywnie s ą one na tyle nierównoprawne, ż e w przypadku gdyby umowy te negocjowane by ł y na rynku konkurencyjnym, nigdy nie dosz ł oby do ich zawarcia 37 . W rozpatrywanej sprawie PCC GmbH nie wykaza ł a, ż e posiada zawart ą z PSE Operator umow ę o ś wiadczenie us ł ug przesy ł owych. Wnioskodawca nie uzasadni ł na czym konkretnie polega ć mia ł oby narzucanie uci ąż liwych warunków umów przez Spó ł k ę . Dokumenty Zasady Aukcji (art. 8.2) oraz IRiESP (pkt 2.2.4.1.3) daj ą prawo do korzystania z rezerwacji zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej na 37 Por. E. Modzelewska – W ą chal Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz , TWIGGER Warszawa 2002 r. 35 danym przekroju handlowym (tj. granicy) uczestnikom wymiany mi ę dzysystemowej, którzy posiadaj ą rezerwacj ę zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej na przetargach organizowanych przez Biuro Aukcyjne, jak równie ż podmiotom, które zosta ł y wskazane przez w ł a ś ciciela rezerwacji zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej w ramach regu ł y partnerstwa handlowego. Z informacji zgromadzonych w toku niniejszego post ę powania 38 wynika, i ż PCC GmbH oraz jej wy łą czny przedstawiciel handlowy, tj. PCC S.A. zawar ł y umowy przesy ł owe z w ł a ś ciwymi OSP, dzia ł aj ą cymi na terenie odpowiednio Niemiec i Polski – które to umowy zosta ł y notyfikowane operatorowi sieci w drugim pa ń stwie. Ka ż dy z przedsi ę biorców jest uczestnikiem rynku bilansuj ą cego na terenie swojego pa ń stwa i tam dokonuje zg ł osze ń grafików wymiany mi ę dzysystemowej. Stron ą umowy o ś wiadczenie us ł ug przesy ł owych z PSE Operator by ł zatem nie Wnioskodawca lecz jego wy łą czny przedstawiciel handlowy – PCC S.A. Ponadto nale ż y zauwa ż y ć , i ż ewentualna uci ąż liwo ść dzia ł a ń Operatora dla jego kontrahentów nie wynika ł a z narzucania warunków umów, a z faktycznego dzia ł ania Spó ł ki. Dodatkowo nale ż y wskaza ć , i ż dzia ł ania Operatora mia ł y charakter wyj ą tkowy, by ł y podj ę te w sytuacji awaryjnej i co najwa ż niejsze by ł y dozwolone na gruncie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Przedmiotowe redukcje dokonane przez PSE Operator – tak jak zosta ł o to wykazane powy ż ej – by ł y zgodne z przepisami Rozporz ą dzenia 1228/2003. Dodatkowo nale ż y podkre ś li ć , i ż mo ż liwo ść dokonania przez OSP awaryjnych redukcji zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej energii elektrycznej dopuszcza dokument Zasady Aukcji (art. 10.1), którego postanowienia obowi ą zuj ą wszystkich uczestników aukcji, w tym tak ż e Wnioskodawc ę . Poniewa ż , w celu udowodnienia praktyki narzucania uci ąż liwych warunków umów, koniecznym jest wykazanie kumulatywnego spe ł nienia wszystkich ww. przes ł anek, brak spe ł nienia pierwszej z nich, tj. narzucania warunków umów, czyni ca ł kowicie zb ę dnym ocen ę uci ąż liwo ś ci tych warunków oraz uzyskiwanie z ich tytu ł u nieuzasadnionych korzy ś ci przez dominanta. Ju ż tylko na marginesie nale ż y podnie ść , i ż do oceny uci ąż liwo ś ci warunków umów istotne znaczenie maj ą przepisy odr ę bne reguluj ą ce prawa i obowi ą zki stron. W przypadku, gdy przepisy te reguluj ą w sposób specyficzny dla okre ś lonych rynków lub rodzajów umów, standardy umowne, ocena uci ąż liwo ś ci winna by ć dokonywana z uwzgl ę dnieniem tych standardów 39 . Równie ż wykazanie nieuzasadnionych korzy ś ci PSE Operator z tytu ł u dokonanych redukcji wydaje si ę by ć niemo ż liwym, poniewa ż , jak zosta ł o to wykazane powy ż ej, dla podj ę tych dzia ł a ń , PSE Operator nie posiada ł a ż adnej alternatywy. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du uzna ł , i ż brak jest przes ł anek do stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 6 Ustawy . 38 Decyzja Prezesa URE z dnia 9 pa ź dziernika 2007 r. DPK-7115-6(27)/2006/2007/RGa. 39 Por. Wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 15 wrze ś nia 1999 r. (sygn. XVII Ama 36/99), w którym s ą d ten odwo ł a ł si ę do przepisów Prawa energetycznego i przepisów wykonawczych do tej ustawy. 36 Naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 8 Ustawy Przepis art. 8 ust. 2 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę podzia ł rynku wed ł ug kryteriów terytorialnych, asortymentowych lub podmiotowych. Wnioskodawca zarzuci ł PSE Operator stosowanie powy ż szej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę poprzez podzia ł rynku wed ł ug kryteriów terytorialnych i podmiotowych, prowadz ą cy do dyskryminacji tych podmiotów, które prowadz ą transgraniczny handel energi ą elektryczn ą . W opinii Prezesa Urz ę du redukcja zdolno ś ci przesy ł owych dla eksportu energii elektrycznej z Polski nie wype ł nia znamion antykonkurencyjnego podzia ł u rynku. Wedle formu ł owanych w doktrynie pogl ą dów, praktyka prowadz ą ca do podmiotowego podzia ł u rynku mo ż e polega ć w szczególno ś ci na dyskryminowaniu okre ś lonej kategorii przedsi ę biorców w podobnych umowach, które dominant zawiera tak ż e z innymi przedsi ę biorcami (faworyzowanymi), a którzy konkuruj ą z tymi pierwszymi. Podzia ł rynku wed ł ug kryterium podmiotowego mo ż e by ć efektem innych zachowa ń dominanta. Zachowaniami tymi mog ą by ć , np. przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji, czy te ż ograniczanie zbytu przez dominanta. W licznych przypadkach podzia ł rynku przez przedsi ę biorc ę posiadaj ą cego pozycj ę dominuj ą c ą oparty na kryterium podmiotowym mo ż e prowadzi ć tak ż e do osi ą gni ę cia efektów podzia ł u rynku wed ł ug kryteriów terytorialnych. Z powy ż szego wynika, i ż zazwyczaj zachowanie polegaj ą ce na podziale rynku przez dominanta b ę dzie stanowi ć skutek stosowania przeze ń innego rodzaju praktyki zakazanej 40 . Zgodnie z argumentacj ą Wnioskodawcy, dzia ł ania PSE Operator polegaj ą ce na redukcji zdolno ś ci przesy ł owych wymiany mi ę dzysystemowej dla kierunku „eksport” maj ą bezpo ś redni wp ł yw na kontrahentów Spó ł ki – tj. podmioty prowadz ą ce dzia ł alno ść w zakresie eksportu energii z Polski. Jednocze ś nie dzia ł ania PSE Operator mia ł y, wedle Wnioskodawcy, charakter dyskryminacyjny, gdy ż uprzywilejowa ł y operatora systemu przesy ł owego Czech – CEPS a.s., który w dniu 25 lipca 2006 r. otrzyma ł pomoc awaryjn ą od PSE Operator, w sytuacji gdy ta ograniczy ł a spó ł kom obrotu zdolno ś ci przesy ł owe dla eksportu energii z Polski. Wed ł ug Wnioskodawcy, zachowanie PSE Operator postawi ł o w uprzywilejowanej sytuacji tak ż e inne spó ł ki obrotu, które realizowa ł y bez ogranicze ń transakcje w obrocie krajowym w odró ż nieniu od spó ł ek, którym uniemo ż liwiono realizacj ę wymiany w obrocie transgranicznym. W toku post ę powania, Wnioskodawca podniós ł dodatkowo, i ż dokonane redukcje zdolno ś ci przesy ł owych mia ł y charakter uznaniowy w tym sensie, i ż mia ł y miejsce tylko w wybranych dniach, spo ś ród wszystkich dni lipca 2006 r., w których panowa ł y analogiczne warunki funkcjonowania KSE. Prezes Urz ę du uzna ł zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 8 za nieuzasadniony. 40 Por. K. Kohutek Komentarz do art. 8 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, Lex 37 Odnosz ą c si ę do pomocy udzielonej przez PSE Operator OSP Czech - CEPS a.s., nale ż y podkre ś li ć , i ż 25 lipca 2006 r. w systemie czeskim mia ł a miejsce z ł o ż ona awaria sieciowa. Na skutek nieprzewidzianych zmian w rozp ł ywach mocy, w systemie elektroenergetycznym Czech dosz ł o do wy łą czenia dwóch linii najwy ż szych napi ęć i utraty znacznej generacji, co doprowadzi ł o do kaskadowego wy łą czenia wielu kolejnych linii najwy ż szych napi ęć i spowodowa ł o podzia ł systemu. Sytuacja w systemie czeskim zagra ż a ł a pracy ca ł ego systemu UCTE, a w szczególno ś ci systemom s ą siednim, w tym polskiemu KSE. Podzia ł systemu czeskiego, w przypadku nieopanowania sytuacji awaryjnej, móg ł doprowadzi ć do niekontrolowanych przep ł ywów mocy w systemach s ą siednich, kolejnych wy łą cze ń , a w ich efekcie podzia ł u tych systemów. PSE Operator, dzia ł aj ą c tak ż e w interesie zabezpieczenia funkcjonowania polskiego KSE, pomimo bardzo trudnej w tym dniu sytuacji w polskim systemie, udzieli ł a CEPS a.s. dostaw awaryjnych w ramach posiadanej rezerwy wiruj ą cej. W ś wietle powy ż szego, nie mo ż na porównywa ć handlowej wymiany mi ę dzysystemowej pomi ę dzy uczestnikami rynku, realizowanej w ramach normalnych procesów planowania pracy i prowadzenia ruchu systemów po łą czonych z dostawami w ramach pomocy awaryjnej, realizowanymi w trybie nadzwyczajnym pomi ę dzy OSP s ą siednich pa ń stw. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż charakter stosunków mi ę dzy PSE Operator a spó ł kami obrotu oraz mi ę dzy PSE Operator a CEPS a.s. ś wiadczy, i ż nie mog ą by ć one wzajemnie porównywane, tym samym nie mo ż na mówi ć o dyskryminacji spó ł ek obrotu w porównaniu z czeskim OSP. Nie mo ż na tak ż e uzna ć jako dyskryminuj ą cych, dzia ł a ń wyra ż aj ą cych si ę tym, i ż w odró ż nieniu od transakcji transgranicznych w kierunku eksportu, transakcje w obrocie krajowym by ł y realizowane bez jakichkolwiek zak ł óce ń i ogranicze ń . Nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż ograniczenie dostaw energii innym odbiorcom, poza przedsi ę biorstwami obrotu uczestnicz ą cymi w wymianie mi ę dzysystemowej, nie by ł o mo ż liwe, poniewa ż zgodnie z art. 11 ust. 7 Prawa energetycznego, ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej mog ą by ć wprowadzone jedynie w trybie rozporz ą dzenia wydanego przez Rad ę Ministrów, na wniosek ministra w ł a ś ciwego do spraw gospodarki. Ponadto, zgodnie z § 2 ust. 2 Rozporz ą dzenia z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie szczegó ł owych zasad i trybu wprowadzania ogranicze ń w sprzeda ż y paliw sta ł ych i ciek ł ych oraz w dostarczaniu i poborze paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciep ł a , OSP mo ż e skorzysta ć z ewentualnie przyznanych uprawnie ń w tym zakresie, wy łą cznie po wyczerpaniu wszelkich innych dost ę pnych ś rodków, s ł u żą cych zaspokojeniu potrzeb odbiorców. Jak zosta ł o powy ż ej wskazane, PSE Operator dwukrotnie w przedmiotowym okresie wyst ę powa ł a w tej sprawie do Ministra Gospodarki. Rada Ministrów nie wyda ł a stosownego rozporz ą dzenia, poniewa ż Minister nie przedstawi ł jej takiego wniosku. W opinii organu antymonopolowego, nie mo ż na tak ż e, przedmiotowych redukcji, uzna ć za dyskryminuj ą ce wobec któregokolwiek z przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w wymianie mi ę dzysystemowej. Przede wszystkim nale ż y stwierdzi ć , i ż PSE Operator zredukowa ł a przydzielone zdolno ś ci przesy ł owe wszystkim uczestnikom wymiany mi ę dzysystemowej, którzy nabyli zdolno ś ci przesy ł owe na 38 okre ś lone dni. Spó ł ka nie dokonywa ł a wyboru pomi ę dzy poszczególnymi transakcjami 41 . PSE Operator, post ę puj ą c, zgodnie z dokumentem Zasady Aukcji (cz ęść 10 – Ograniczenia zdolno ś ci ), dla dni obj ę tych przedmiotowymi redukcjami nie oferowa ł a zdolno ś ci przesy ł owych w aukcjach dobowych. W dniach 13, 14, 17, 18, 26-28 lipca 2006 r., Spó ł ka dokona ł a redukcji wszystkich zdolno ś ci przesy ł owych nabytych zarówno w przetargu rocznym, miesi ę cznym oraz dla kontraktu historycznego. W dniach 25 i 31 lipca 2006 r. redukcj ą obj ę to jedynie zdolno ś ci przesy ł owe nabyte w przetargu miesi ę cznym, umo ż liwiaj ą c realizacj ę zdolno ś ci przesy ł owych pochodz ą cych z przetargu rocznego oraz kontraktu historycznego, poniewa ż Operator uzna ł , i ż b ę dzie to wystarczaj ą cym dla zapewnienia bezpiecze ń stwa pracy KSE. Nale ż y stwierdzi ć , i ż by ł o to zgodne z Zasadami aukcji , wedle których w przypadku podejmowania przez OSP decyzji o dokonaniu redukcji zdolno ś ci przesy ł owych, operatorzy s ą zobowi ą zani redukowa ć w pierwszej kolejno ś ci zdolno ś ci przesy ł owe pochodz ą ce z aukcji dziennych, nast ę pnie miesi ę cznych i na ko ń cu rocznych. Odnosz ą c si ę do zarzutu o uznaniowym wyborze dni, obj ę tych przedmiotowymi redukcjami, Prezes Urz ę du, analizuj ą c materia ł dowodowy zgromadzony w sprawie, nie dopatrzy ł si ę jakiegokolwiek zamiaru antykonkurencyjnego PSE Operator w tych dzia ł aniach. W szczególno ś ci nie sposób jest uzna ć , i ż dokonanie redukcji oraz powstrzymanie si ę przed ich dokonaniem w poszczególnych dniach lipca 2006 r., mia ł o na celu faworyzowanie któregokolwiek z uczestników wymiany mi ę dzysystemowej. W tej sytuacji nale ż y uzna ć , i ż dzia ł ania PSE Operator, polegaj ą ce na powstrzymaniu si ę przed dokonaniem redukcji w dniach 6, 7, 10-12, 19-21, 24-25 lipca 2006 r., kiedy dost ę pna dla OSP rezerwa mocy wiruj ą cej by ł a ni ż sza od wymaganej warto ś ci wynosz ą cej 7 % aktualnego zapotrzebowania KSE, by ł y podejmowane z podj ę ciem ryzyka przez Operatora przy jednoczesnym uwzgl ę dnieniu interesu uczestników wymiany mi ę dzysystemowej. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du uzna ł , i ż brak jest przes ł anek do stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 2 pkt 8 Ustawy . Naruszenie art. 82 TWE Zgodnie z art. 35 Rozporz ą dzenia Rady (WE) Nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie implementacji regu ł konkurencji zawartych w art. 81 i 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (Dz. Urz. UE L z dnia 4 stycznia 2003 r.), zwanego dalej Rozporz ą dzeniem, Pa ń stwa Cz ł onkowskie musia ł y wyznaczy ć organ lub organy ochrony konkurencji odpowiedzialne za stosowanie art. 81 lub 82 Traktatu ustanawiaj ą cego Wspólnot ę Europejsk ą (tekst jednolity: Dz. Urz. UE C 325 z 24 grudnia 2002 r.). Zgodnie z art. 24 ust. 1a Ustawy , Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zosta ł wskazany jako organ wykonuj ą cy zadania na ł o ż one na w ł adze pa ń stw cz ł onkowskich UE na podstawie art. 84 i 85 TWE. W 41 Por. Za łą cznik 1 do pisma PSE Operator do Prezesa Urz ę du z dnia 23 listopada 2007 r., 39 szczególno ś ci Prezes Urz ę du jest w ł a ś ciwym organem ochrony konkurencji w rozumieniu art. 35 Rozporz ą dzenia. Zgodnie z art. 3 Rozporz ą dzenia, je ś li krajowy organ ochrony konkurencji (w Polsce - Prezes Urz ę du) lub s ą dy stosuj ą krajowe prawo konkurencji do praktyk zakazanych w rozumieniu art. 81 TWE lub art. 82 TWE, które mog ą wp ł ywa ć na handel mi ę dzy pa ń stwami cz ł onkowskimi, zobligowane s ą stosowa ć równie ż odpowiednio art. 81 lub 82 TWE. W zwi ą zku z tym, je ż eli krajowy organ konkurencji powe ź mie uzasadnione podejrzenie, ż e przes ł anka wp ł ywu na handel mi ę dzy pa ń stwami cz ł onkowskimi jest spe ł niona, wówczas jest zobowi ą zany do wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę równie ż na podstawie przepisów traktatowych. W niniejszej sprawie przes ł anka wp ł ywu na handel mi ę dzy pa ń stwami cz ł onkowskimi by ł a spe ł niona, a zatem konieczne by ł o wszcz ę cie post ę powania równie ż na podstawie art. 82 TWE. Komisja Europejska w wytycznych dotycz ą cych poj ę cia wp ł ywu na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi na potrzeby art. 81 i 82 TWE 42 (dalej: „wytyczne KE”) w pkt 12 stwierdzi ł a, ż e kryterium wp ł ywu na handel stanowi autonomiczne kryterium prawa wspólnotowego, które musi by ć oceniane oddzielnie w ka ż dej sprawie. 43 W przypadku przedmiotowych dzia ł a ń PSE Operator, polegaj ą cych na redukcji eksportu energii elektrycznej z Polski do Czech, S ł owacji oraz Niemiec, nie ma w ą tpliwo ś ci, i ż przes ł anka wp ł ywu na handel w niniejszej sprawie zaistnia ł a. Zgodnie z cz ęś ci ą 3.2.5 wytycznych KE – Abuses of dominant positions covering a single Member State , w sytuacji, gdy dominant stosuje praktyki o charakterze eksploatacyjnym lub wykluczaj ą cym wobec podmiotów dokonuj ą cych eksportu do lub importu z innych Pa ń stw Cz ł onkowskich, zasadniczo dochodzi do wp ł ywu praktyki na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi. W zwi ą zku z powy ż szym, zdaniem Prezesa Urz ę du, z uwagi na wykazan ą powy ż ej pozycj ę dominuj ą c ą PSE Operator na rynku w ł a ś ciwym oraz fakt dokonania przez Spó ł k ę redukcji zdolno ś ci przesy ł owych dla eksportu energii elektrycznej z Polski do trzech innych Pa ń stw Cz ł onkowskich, nale ż y uzna ć , i ż wszcz ę cie post ę powania równie ż na podstawie art. 82 TWE by ł o w pe ł ni uzasadnione z uwagi na spe ł nienie przes ł anki wp ł ywu na handel mi ę dzy Pa ń stwami Cz ł onkowskimi, zarzucanej w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania praktyki. W ś wietle art. 5 Rozporz ą dzenia organy ochrony konkurencji Pa ń stw Cz ł onkowskich maj ą uprawnienie do stosowania art. 81 i 82 TWE. Jednocze ś nie ten sam przepis wskazuje zamkni ę ty katalog decyzji, które mo ż e wyda ć organ ochrony konkurencji pa ń stwa cz ł onkowskiego stosuj ą c art. 81 lub 82 TWE. Zgodnie z art. 5 Rozporz ą dzenia organ antymonopolowy Pa ń stwa Cz ł onkowskiego mo ż e wyda ć wy łą cznie nast ę puj ą ce rodzaje decyzji: 1. domagaj ą c ą si ę zaprzestania naruszenia (stwierdzaj ą c ą praktyk ę ), 42 Comission Notice „Guidelines on the effect on trade concept contained in Articles 81 and 82 of the Treaty (O.J. 2004/C 101/07) 43 Comission Notice … 40 2. zarz ą dzaj ą c ą ś rodki tymczasowe, 3. akceptuj ą c ą zobowi ą zania, 4. nak ł adaj ą c ą grzywny lub okresowe kary pieni ęż ne lub inne kary przewidziane w krajowych przepisach prawa. Cytowany przepis art. 5 Rozporz ą dzenia nie przewiduje mo ż liwo ś ci wydania przez krajowy organ antymonopolowy decyzji niestwierdzaj ą cej stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Brak jest w zamkni ę tym katalogu art. 5 Rozporz ą dzenia takiego rodzaju decyzji. Wynika z tego, ż e wydanie przez Prezesa Urz ę du decyzji niestwierdzaj ą cej stosowania praktyki na podstawie art. 82 TWE, analogicznej jak na podstawie art. 11 Ustawy stanowi ł oby przekroczenie jego kompetencji nadanych przez wspólnotowe prawo konkurencji. Przepisy Rozporz ą dzenia, wprowadzaj ą c zamkni ę ty katalog decyzji, które mog ą by ć wydawane przez organy krajowe na podstawie art. 81 i 82 TWE upowa ż ni ł y te organy do przeprowadzenia dowodu wy łą cznie na okoliczno ść wydania decyzji, o których mowa w art. 5 Rozporz ą dzenia. Organy te nie mog ą dowodzi ć faktu nienaruszenia przepisów art. 81 lub 82 TWE w wydawanych decyzjach administracyjnych i ostatecznie orzeka ć o niestosowaniu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę na podstawie art. 81 lub 82 TWE. Potwierdzeniem powy ż szego jest brzmienie art. 11 ust. 4 Rozporz ą dzenia. Zgodnie z tym przepisem, nie pó ź niej ni ż na 30 dni przed przyj ę ciem decyzji nakazuj ą cej zaprzestanie naruszenia, akceptuj ą cej zobowi ą zania lub wycofuj ą cej stosowanie rozporz ą dzenia o wy łą czeniu grupowym, organy ochrony konkurencji pa ń stw cz ł onkowskich powiadomi ą o tym Komisj ę . Cytowany przepis nie przewiduje obowi ą zku notyfikacji projektu decyzji o niestwierdzeniu stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Wynika to z faktu, ż e zgodnie z przepisami Rozporz ą dzenia organy antymonopolowe pa ń stw cz ł onkowskich nie s ą uprawnione do wydania takiej decyzji. Do niniejszej decyzji nie ma zatem zastosowania art. 11 ust. 4 Rozporz ą dzenia. Przepis ten wyra ź nie bowiem wskazuje rodzaje decyzji, które musz ą by ć notyfikowane Komisji przed ich wydaniem. W katalogu zawartym w art. 11 ust. 4 Rozporz ą dzenia nie znalaz ł a si ę decyzja o niestwierdzeniu stosowania praktyki (o czym by ł a mowa wy ż ej), ani te ż decyzja o umorzeniu post ę powania. Niew ą tpliwie natomiast do niniejszej decyzji ma zastosowanie art. 11 ust. 3 Rozporz ą dzenia, zgodnie z którym organy ochrony konkurencji pa ń stw cz ł onkowskich, w przypadku gdy dzia ł aj ą na podstawie art. 81 lub 82 TWE, informuj ą Komisj ę o wszcz ę ciu takiego post ę powania. Obowi ą zek, o którym mowa w powo ł anym przepisie Rozporz ą dzenia zosta ł przez Prezesa Urz ę du wype ł niony. W zwi ą zku z powy ż szym oraz z uwagi na fakt, i ż w niniejszej decyzji Prezes Urz ę du stwierdzi ł , ż e PSE Operator S.A. nie stosowa ł a praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , wskazanych w art. 8 ust. 2 pkt 2, 5, 6 i 8 Ustawy , post ę powanie w zakresie podejrzenia naruszenia art. 82 TWE nale ż y umorzy ć jako bezprzedmiotowe. Niedopuszczalne jest bowiem wydanie w tym zakresie decyzji merytorycznej. 41 Ustawa nie reguluje kwestii bezprzedmiotowo ś ci post ę powania lecz odsy ł a w tym zakresie do przepisów Kodeksu post ę powania administracyjnego (art. 80 Ustawy ). Zgodnie z art. 105 Kodeksu post ę powania administracyjnego , gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. W przypadku niniejszego post ę powania, w zakresie podejrzenia naruszenia art. 82 TWE mamy do czynienia z bezprzedmiotowo ś ci ą post ę powania. Przedmiotem post ę powania, zgodnie z brzmieniem art. 5 Rozporz ą dzenia mog ł oby bowiem by ć stwierdzenie stosowania praktyki, na ł o ż enie kary pieni ęż nej, wzgl ę dnie akceptacja zobowi ą za ń (na wcze ś niejszym etapie post ę powania – zarz ą dzenie ś rodków tymczasowych). Ż aden z tych przypadków nie ma tu miejsca, a zatem post ę powanie w zakresie podejrzenia naruszenia art. 82 TWE nale ż a ł o umorzy ć . Rozstrzygni ę cie o kosztach Wnosz ą c o wszcz ę cie przedmiotowego post ę powania antymonopolowego, PCC jednocze ś nie domaga ł a si ę , na podstawie art. 69 Ustawy , zwrotu poniesionych kosztów post ę powania. Art. 69 Ustawy przewiduje obowi ą zek zwrotu przez stron ę przegrywaj ą c ą drugiej stronie post ę powania, na jej żą danie, kosztów niezb ę dnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Poniewa ż Prezes Urz ę du nie stwierdzi ł stosowania przez PSE Operator zarzucanych jej przez PCC praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , rozstrzygaj ą c o kosztach post ę powania na podstawie art. 75 Ustawy , Prezes Urz ę du postanowi ł odmówi ć przyznania PCC kosztów post ę powania, jako nienale ż nych z uwagi na kierunek rozstrzygni ę cia niniejszego post ę powania. W zwi ą zku z powy ż szym orzeka si ę jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz z art. 479 (28) § 2 i 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr 43, poz. 296 ze zm.), od niniejszej decyzji s ł u ż y stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du, w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów 42 Otrzymuj ą : 1.) Pani Agnieszka Stefanowicz-Bara ń ska Pan Arkadiusz Krasnod ę bski Pe ł nomocnicy PSE-Operator S.A. SALANS D. Oleszczuk Kancelaria Prawnicza Sp. k. ul. Rondo ONZ 1, 30 pi ę tro 00-124 Warszawa 2.) Pan Aleksander Stawicki Pe ł nomocnik PCC Petro Carbo Chem GmbH Wierci ń ski, Kwieci ń ski, Baehr Sp. k. Ul. Paderewskiego 7 61-770 Pozna ń 43