DOK-87/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK-1-411/7/05/AZ Warszawa, dnia 1 sierpnia 2006 r. DECYZJA DOK Nr 87/06 Dzia ł aj ą c na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) oraz na podstawie § 5, § 9 i § 10 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykalnych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę (Dz. U. z 2002 r. Nr 142, poz. 1189 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza post ę powanie antymonopolowe, w sprawie stosowania przez Philips Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie oraz Przedsi ę biorstwo Handlowo-Produkcyjne „Brabork” Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę na krajowych rynkach: - hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym, - hurtowego obrotu sprz ę tem gospodarstwa domowego, poprzez zawarcie porozumienia, polegaj ą cego na przyznaniu przez spó ł k ę Philips Polska Sp. z o.o. spó ł ce Przedsi ę biorstwo Handlowo-Produkcyjne „Brabork” Sp. z o.o. upustów wy ż szych ni ż przyznane pozosta ł ym kontrahentom Philips Polska Sp. z o.o., pomimo braku obiektywnych przes ł anek uzasadniaj ą cych korzystniejsze traktowanie tego dystrybutora, co mog ł o stanowi ć naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . UZASADNIENIE W dniu 19 sierpnia 2005 r. Philips Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie z ł o ż y ł na podstawie art. 103a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) (dalej tak ż e „Ustawa” ) wniosek o odst ą pienie przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej tak ż e „Prezes Urz ę du” lub „organ antymonopolowy” ) od na ł o ż enia kary za udzia ł w zakazanym Ustaw ą porozumieniu oraz wyst ą pi ł o wydanie na podstawie art. 10 Ustawy decyzji uznaj ą cej porozumienie za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę , stwierdzaj ą cej zaniechanie udzia ł u w porozumieniu przez Philips Polska Sp. z o.o. i nie przewiduj ą cej na ł o ż enia kary pieni ęż nej na spó ł k ę . Philips Polska Sp. z o.o. o ś wiadczy ł , i ż zawarte pomi ę dzy Philips Polska Sp. z o.o. oraz Przedsi ę biorstwem Handlowo-Produkcyjnym „Brabork” Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie (dalej tak ż e „Brabork Sp. z o.o.” ) „ Porozumienie o wspó ł pracy” [tajemnica przedsi ę biorstwa] (dalej tak ż e „Porozumienie” ), narusza ł o art. 5 ust. 1 pkt 4 Ustawy, gdy ż w jego wyniku, w ramach sieci dystrybucyjnej, stosowane by ł y zró ż nicowane warunki umów, co spowodowa ł o pogorszenie warunków konkurencji dla dystrybutorów nie obj ę tych Porozumieniem. Wed ł ug Philips Polska Sp. z o.o. Porozumienie narusza ł o konkurencj ę na rynkach sprzeda ż y poszczególnych kategorii produktów nale żą cych do segmentu sprz ę tu elektronicznego oraz na rynkach sprzeda ż y poszczególnych kategorii produktów nale żą cych do segmentu sprz ę tu gospodarstwa domowego. W dniu 6 wrze ś nia 2005 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Philips Polska Sp. z o.o., i ż ze wst ę pnej oceny wniosku o odst ą pienie od na ł o ż enia kary wynika, ż e spó ł ka mo ż e spe ł nia ć warunki okre ś lone w art. 103a ust. 1 Ustawy, a zatem skorzysta ć z odst ą pienia przez Prezesa Urz ę du od na ł o ż enia kary. Organ antymonopolowy pouczy ł ponadto Philips Polska Sp. z o.o., i ż uznanie spe ł nienia warunków z art. 103a ust. 1 Ustawy ma charakter wst ę pny i b ę dzie podlega ć weryfikacji w toku post ę powania antymonopolowego. Wraz z wnioskiem o odst ą pienie od na ł o ż enia kary, Philips Polska Sp. z o.o. wyst ą pi ł , na podstawie art. 84 Ustawy, z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. W tym miejscu nale ż y wskaza ć , i ż w ocenie organu antymonopolowego przedsi ę biorcy, którzy sk ł adaj ą wniosek o odst ą pienie od na ł o ż enia kary pieni ęż nej w zwi ą zku z jednoczesnym przyznaniem si ę do uczestnictwa w niezgodnym z prawem konkurencji porozumieniu, nie mog ą by ć wnioskodawc ą w tym post ę powaniu, w rozumieniu art. 84 Ustawy. W takim przypadku nie ma w ogóle zastosowania przepis art. 84 Ustawy. Artyku ł ten stanowi bowiem, i ż z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przepisów Ustawy mo ż e wyst ą pi ć : 1) przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, którzy wyka żą swój interes prawny; 2) organ samorz ą du terytorialnego; 3) organ kontroli pa ń stwowej; 4) rzecznik konsumentów; 5) organizacja konsumencka. Zdaniem Prezesa Urz ę du, przedsi ę biorcy sk ł adaj ą cy tzw. „wniosek leniency” nie wyst ę puj ą do organu antymonopolowego w zwi ą zku z „podejrzeniem naruszenia przepisów” , lecz z przekonaniem, ż e przepisy ju ż zosta ł y naruszone. Przepis art. 84 Ustawy wskazuje podmioty uprawnione do z ł o ż enia wniosku o wszcz ę cie post ę powania w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przepisów Ustawy przez innego przedsi ę biorc ę lub przedsi ę biorców. Cho ć Ustawa nie stanowi tego wprost, nie mo ż na uzna ć , ż e przedsi ę biorca mo ż e wnioskowa ć o wszcz ę cie post ę powania „przeciwko sobie” , poniewa ż – pomijaj ą c wszystkie inne wzgl ę dy – nie by ł by w stanie wykaza ć interesu prawnego, o którym mowa w art. 84 ust. 1 pkt 1 Ustawy. Dodatkowo nale ż y zauwa ż y ć , ż e dopuszczenie mo ż liwo ś ci, w przypadku jaki opisano wy ż ej, wszczynania post ę powa ń na wniosek, kreowa ł oby sytuacj ę , w której wnioskodawc ą i przedsi ę biorc ą , przeciwko któremu toczone jest post ę powanie jest ten sam podmiot. 2 Zwa ż ywszy na fakt, ż e w post ę powaniu przed Prezesem Urz ę du zarówno wnioskodawca, jak te ż przedsi ę biorca, przeciwko któremu toczy si ę post ę powanie maj ą przyznany status strony, dosz ł oby do kuriozalnej, niezgodnej z ratio legis Ustawy sytuacji. Post ę powanie na wniosek w sprawie porozumienia ograniczaj ą cego konkurencj ę mog ł oby by ć wszcz ę te, gdyby z wnioskiem wyst ą pi ł przedsi ę biorca, który nie jest stron ą porozumienia, a jego interes prawny zosta ł naruszony wskutek zawarcia tego porozumienia. Maj ą c na uwadze powy ż sze, w dniu 9 wrze ś nia 2005 r. Prezes Urz ę du wszcz ął w przedmiotowej sprawie post ę powanie antymonopolowe z urz ę du o czym zawiadomi ł strony. W toku post ę powania antymonopolowego, postanowieniem z dnia 19 stycznia 2006 r., Prezes Urz ę du zaliczy ł wniosek Philips Polska Sp. z o.o. o odst ą pienie od na ł o ż enia kary z dnia 19 sierpnia 2005 r. wraz z za łą cznikami oraz pismo Prezesa Urz ę du z dnia 6 wrze ś nia 2005 r. w poczet materia ł u dowodowego. W toku post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du ustali ł co nast ę puje. Strony post ę powania: Philips Polska Sp. z o.o. – prowadzi dzia ł alno ść w zakresie marketingu oraz sprzeda ż y produktów elektroniki u ż ytkowej oraz sprz ę tu gospodarstwa domowego marki Philips na obszarze Polski. Przedsi ę biorstwo Handlowo-Produkcyjne „ Brabork” Sp. z o.o. – jest dystrybutorem specjalizuj ą cym si ę w sprzeda ż y sprz ę tu elektronicznego, sprz ę tu gospodarstwa domowego oraz systemów ogrzewania. Przedsi ę biorca ten oferuje produkty nast ę puj ą cych marek: Philips, LG, Electrolux, Zanussi, AEG, Whirlpool, Polar, Amica, Bosch, Siemens oraz Liebherr. Warunki Porozumienia zawartego pomi ę dzy Philips Polska Sp. z o.o. a Brabork Sp. z o.o.: [tajemnica przedsi ę biorstwa] Argumenty stron: [tajemnica przedsi ę biorstwa] W dalszych wyja ś nieniach przedstawionych w toku post ę powania Philips Polska Sp. z o.o. wskaza ł , i ż przeprowadzona w zwi ą zku z przygotowywaniem odpowiedzi na pytania Urz ę du dodatkowa analiza rynków w ł a ś ciwych wskaza ł a, i ż w zakresie sprz ę tu gospodarstwa domowego warunki handlowe stosowane przez Philips Polska Sp. z o.o. wobec Brabork Sp. z o.o. by ł y porównywalne do warunków oferowanych innym dystrybutorom (karty nr 300-361 oraz karta nr 367) i nie wywo ł ywa ł y antykonkurencyjnych skutków na rynku hurtowego obrotu sprz ę tem gospodarstwa domowego. Dodatkowo spó ł ka poinformowa ł a, i ż podstaw ę wspó ł pracy pomi ę dzy Philips Polska Sp. z o.o. a Brabork Sp. z o.o. w zakresie sprzeda ż y sprz ę tu gospodarstwa domowego stanowi ł y [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Ponadto, w toku post ę powania Philips Polska Sp. z o.o. wniós ł o podmiotowe rozszerzenie przedmiotowego post ę powania w taki sposób, aby obj ąć nim tak ż e spó ł k ę 3 EMLN Sp. z o.o. [tajemnica przedsi ę biorstwa] która by ł a beneficjentem Porozumienia [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Dodatkowo, w stanowisku z dnia 3 lipca 2006 r. dotycz ą cym zgromadzonego w sprawie materia ł u dowodowego, Philips Polska Sp. z o.o. wskaza ł , i ż w jego opinii Porozumienie nie podlega wy łą czeniu spod zakazu, o którym mowa w art. 5 Ustawy na mocy rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykalnych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę (Dz. U. z 2002 r. Nr 142, poz. 1189 ze zm.) (dalej tak ż e „Rozporz ą dzenie” ). Zdaniem Philips Polska Sp. z o.o. Rozporz ą dzenie nie zawiera przepisu przewiduj ą cego domniemanie legalno ś ci porozumienia wertykalnego o ile spe ł nione s ą kryteria okre ś lone w Rozporz ą dzeniu. Z kolei Brabork Sp. z o.o. w przedstawionych w toku post ę powania wyja ś nieniach podniós ł , i ż zawarte Porozumienie nie mia ł o charakteru praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , m.in. z nast ę puj ą cych powodów: - Brabork Sp. z.o.o. nie mia ł i nadal nie ma ż adnych zobowi ą za ń wobec innych dystrybutorów, ani te ż nie łą cz ą go relacje wertykalne z innymi dystrybutorami Philips Polska Sp. z o.o., w zwi ą zku z czym Brabork Sp. z o.o. nie mo ż e by ć stawiany zarzut dyskryminowania innych dystrybutorów Philips; - nie zosta ł a spe ł niona przes ł anka podobie ń stwa umów i sytuacji osób przewidziana w art. 5 ust. 1 pkt 4 Ustawy, gdy ż Brabork Sp. z o.o. znajduje si ę w sytuacji nieporównywalnej do sytuacji któregokolwiek z innych dystrybutorów wspó ł pracuj ą cych z Philips Polska Sp. z o.o.; - przyznanie Brabork Sp. z o.o. mo ż liwo ś ci zakupu produktów marki Philips z sektora sprz ę tu elektronicznego z upustem by ł o dla Brabork Sp. z o.o. [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Ponadto Brabork Sp. z o.o. wskaza ł na pewne nie ś cis ł o ś ci w informacjach przedstawianych przez Philips Polska Sp. z o.o. [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Dodatkowo, w pi ś mie z dnia 5 maja 2006 r. Brabork Sp. z o.o. podniós ł , i ż badane Porozumienie podlega wy łą czeniu spod zakazu przewidzianego w art. 5 Ustawy na mocy rozporz ą dzenia w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykalnych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę . Oceniaj ą c powy ż ej przedstawiony stan faktyczny Prezes Urz ę du zwa ż y ł co nast ę puje. Art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje porozumie ń , których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym. Przepis ten zawiera list ę zakazanych porozumie ń , która nie ma jednak charakteru zamkni ę tego. Zasad ą w Ustawie jest, i ż porozumienia ograniczaj ą ce konkurencj ę s ą zakazane z mocy prawa, o ile nie zosta ł y wy łą czone spod zakazu. Wy łą czenie to mo ż e by ć wprowadzone w trojaki sposób: - na podstawie art. 6 Ustawy – tzw. porozumienia bagatelne; - na podstawie art. 7 Ustawy – tzw. wy łą czenia grupowe; 4 - na podstawie art. 11 ust. 2 Ustawy – tzw. wy łą czenia indywidualne. W zwi ą zku z powy ż szym w celu ustalenia, i ż mamy do czynienia z zakazanym porozumieniem nale ż y ustali ć nast ę puj ą ce fakty: 1. rynek w ł a ś ciwy, którego dotyczy praktyka; 2. istnienie porozumienia; 3. istnienie antykonkurencyjnego celu lub skutku; 4. brak wy łą cze ń spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę . Ad. 1. Rynek w ł a ś ciwy W ocenie organu antymonopolowego w przedmiotowej sprawie wyst ę puj ą nast ę puj ą ce rynki w ł a ś ciwe: - krajowy rynek hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym oraz - krajowy rynek hurtowego obrotu sprz ę tem gospodarstwa domowego. Z punktu widzenia ko ń cowego u ż ytkownika, poszczególne produkty mieszcz ą ce si ę w kategorii sprz ę tu elektronicznego np. telewizory, odtwarzacze DVD oraz poszczególne produkty mieszcz ą ce si ę w kategorii sprz ę tu gospodarstwa domowego np. czajniki elektryczne, miksery, stanowi ą przedmiot odr ę bnych rynków produktowych. Rozpatruj ą c substytutywno ść poszczególnych urz ą dze ń z konsumenckiego punktu odniesienia nale ż y si ę przychyli ć do w ą skiej segmentacji rynku. Jednak ż e z posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji dotycz ą cych relacji pomi ę dzy producentem a hurtowym odbiorc ą sprz ę tu wynika, i ż obowi ą zuj ą ce pomi ę dzy nimi warunki handlowe – co do zasady - obejmuj ą grupy towarów tj. sprz ę t elektroniczny lub sprz ę t gospodarstwa domowego, a nie poszczególne rodzaje produktów np. telewizory, odtwarzacze DVD czy czajniki elektryczne. Wskazane informacje przemawiaj ą za przyj ę ciem w przedmiotowej sprawie szerokiej definicji rynków w ł a ś ciwych i nie ograniczaniem ich zakresu do poszczególnych produktów. Równie ż analiza orzecznictwa Komisji Europejskiej (dalej „Komisja” ) wskazuj ą cego na konieczno ść uwzgl ę dnienia w analizowanym stanie faktycznym szczebla obrotu, którego dotyczy zarzucany czyn (w tym przypadku obrotu hurtowego) uzasadnia szersze spojrzenie na badane rynki. W decyzjach Komisji (decyzja nr IV/M.009-Fiat Geotech/Ford New Holland, decyzja nr IV/M.256-Linde/Fiat), za produktowy rynek w ł a ś ciwy zosta ł a uznana dystrybucja pewnej grupy towarów, bez w ęż szej segmentacji uwzgl ę dniaj ą cej poszczególne towary, stanowi ą ce przedmiot obrotu 1 . I tak przyk ł adowo Komisja uzna ł a, i ż traktory stanowi ą jeden rynek mimo, i ż obejmuj ą swoim zakresem ró ż ne produkty charakteryzuj ą ce si ę odmiennymi cechami tj. wielko ś ci ą , moc ą silnika, czy specjalnymi zastosowaniami 2 . Przes ł ankami do tak szerokiej definicji rynku by ł m.in. fakt, i ż towary te by ł y rozprowadzane przez tych samych dystrybutorów. W analizowanym stanie faktycznym, stron ą popytow ą - kolejnymi odbiorcami w ł a ń cuchu dystrybucyjnym (po producentach/importerach wprowadzaj ą cych sprz ę t elektroniczny lub sprz ę t gospodarstwa domowego na obszar Polski) poszczególnych 1 S. Gronowski, Ustawa Antymonopolowa Komentarz , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1999, 2 wydanie, str. 124 2 Decyzja Komisji z dnia 8 lutego 1991r., nr IV/M.009-Fiat Geotech/Ford New Holland, akapit 14 5 rodzajów sprz ę tu s ą sprzedawcy prowadz ą cy dzia ł alno ść dystrybucyjn ą badanych urz ą dze ń na obszarze Polski. Tworz ą c sie ć dystrybucji dla wielu producentów/importerów sprz ę tu elektronicznego lub sprz ę tu gospodarstwa domowego, ka ż dy z nich d ąż y do tego, aby w swojej ofercie posiada ć jak najszersz ą gam ę produktów ró ż nych marek. Skoro wi ę c konkurencja mi ę dzy znaczn ą cz ęś ci ą dystrybutorów odbywa si ę m.in. na p ł aszczy ź nie ró ż norodno ś ci oferty, mi ę dzy poszczególnymi towarami, z punktu widzenia dystrybutora, wyst ę puje pe ł na zast ę powalno ść . Rozpatruj ą c natomiast stron ę poda ż ow ą , mo ż na zauwa ż y ć , i ż sami producenci/importerzy oferuj ą dystrybutorom szeroki wachlarz produktów. Takie cechy systemu dystrybucji sprz ę tu elektronicznego oraz sprz ę tu gospodarstwa domowego, wskazuj ą , i ż bezzasadne jest w przedmiotowym post ę powaniu dalsze segmentowanie rynków. W zwi ą zku z powy ż szym, rynki w ł a ś ciwe w uj ę ciu produktowym nale ż y okre ś li ć jako rynek hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym oraz rynek hurtowego obrotu sprz ę tem gospodarstwa domowego . Podobnie w kwestii okre ś lenia rynku w ł a ś ciwego wypowiedzia ł si ę Prezes Urz ę du w decyzji, w której uzna ł , i ż rynek w ł a ś ciwy - ze wzgl ę du na szczebel obrotu, którego dotyczy ł a zarzucana przedsi ę biorcy praktyka - stanowi ł a dystrybucja kot ł ów grzewczych, mimo ż e z punktu widzenia finalnego odbiorcy rynek ten móg ł by podlega ć dalszej segmentacji 3 . Wskazana decyzja zosta ł a podtrzymana przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który wskaza ł , i ż ustalaj ą c rynek w ł a ś ciwy w sprawie nale ż y mie ć na uwadze podmiot gospodarczy w stosunku, do którego toczy si ę post ę powanie uwzgl ę dniaj ą c warunki konkurencji podmiotów gospodarczych dzia ł aj ą cych w porównywalnych warunkach. S ą d wskaza ł tak ż e, i ż przy okre ś laniu rynku nale ż y m.in., obok towaru na nim oferowanego, wzi ąć pod uwag ę faz ę obrotu towarowego (zbyt, hurt, detal) oraz okre ś li ć w jakim zakresie uczestnicy rynku poddani s ą wspó ł zawodnictwu ze strony konkurencji 4 . Organ antymonopolowy uzna ł , i ż rynki w ł a ś ciwe w uj ę ciu geograficznym nale ż y zdefiniowa ć jako krajowe . Oceniaj ą c, i ż rynki te nie s ą w swym zasi ę gu w ęż sze tj. lokalne czy regionalne, Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę , i ż odbiorcy sprz ę tu elektronicznego oraz odbiorcy sprz ę tu gospodarstwa domowego pochodz ą z ca ł ej Polski, nie wyst ę puj ą istotne ró ż nice warunków konkurencji na ró ż nych obszarach kraju, a w ł a ś ciwo ś ci produktów nie ograniczaj ą mo ż liwo ś ci transportu. Z kolei uznaj ą c, ż e rynki te nie maj ą zasi ę gu szerszego np. europejskiego, Prezes Urz ę du mia ł na wzgl ę dzie fakt, ż e co do zasady hurtowy obrót sprz ę tem elektronicznym oraz hurtowy obrót sprz ę tem gospodarstwa domowego odbywaj ą si ę na poziomie krajowym. Znacz ą cy producenci sprz ę tu elektronicznego oraz sprz ę tu gospodarstwa domowego posiadaj ą w Polsce podmioty zale ż ne, takie jak: Sony Poland Sp. z o.o., Philips Polska Sp. z o.o., Samsung Electronics Polska Sp. z o.o., Electrolux Poland Sp. z o.o., Gilette Group Poland Sp. z o.o., które s ą odpowiedzialne za organizowanie dystrybucji sprz ę tu danej marki na obszarze Polski. Taki sposób skonstruowania systemu sprzeda ż y sprz ę tu elektronicznego oraz sprz ę tu gospodarstwa domowego przemawia za przyj ę ciem, i ż rynki w ł a ś ciwe s ą ograniczone do obszaru Polski. 3 Decyzja Prezesa UOKiK z dnia 2 wrze ś nia 2004 r., nr RPZ 21/2004, str. 4 i 5 4 Wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt XVII AmA 130/04 – wyrok nieprawomocny 6 Nale ż y dodatkowo wskaza ć , i ż ż adna ze stron przedmiotowego post ę powania nie zakwestionowa ł a przyj ę tej przez organ antymonopolowy definicji rynków w ł a ś ciwych. Philips Polska Sp. z o.o. wskaza ł jedynie, i ż okre ś laj ą c we wniosku z dnia 19 sierpnia 2005 r. rynki produktowe jako obejmuj ą ce poszczególne kategorie (grupy) produktów nale żą cych do segmentów sprz ę tu elektronicznego oraz sprz ę tu gospodarstwa domowego kierowa ł si ę definicj ą legaln ą zawart ą w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów oraz orzecznictwem Komisji. Spó ł ka wskaza ł a jednak, i ż uwzgl ę dniaj ą c charakter Porozumienia b ę d ą cego przedmiotem niniejszego post ę powania nie wyklucza, ż e zasadnym mo ż e by ć przyj ę cie alternatywnej (szerszej) definicji rynków produktowych, na które Porozumienie wywiera ł o wp ł yw. Z informacji przedstawionych przez Philips Polska Sp. z o.o. wynika, i ż jego udzia ł na krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym wyniós ł w 2003 r. [tajemnica przedsi ę biorstwa], a w 2004 r. [tajemnica przedsi ę biorstwa] (karta 9). Z kolei udzia ł y rynkowe spó ł ki w odniesieniu do krajowego rynku hurtowego obrotu sprz ę tem gospodarstwa domowego wynios ł y w 2003 r. [tajemnica przedsi ę biorstwa] a w 2004 r. [tajemnica przedsi ę biorstwa] (karta nr 271). Informacje o udzia ł ach rynkowych spó ł ki oraz jej konkurentów potwierdzaj ą przedstawione przez Philips Polska Sp. z o.o. badania rynkowe przeprowadzone przez spó ł k ę Gfk Polonia Sp. z o.o. (karty 500-535). Ponadto z posiadanych przez organ antymonopolowy informacji wynika, i ż udzia ł y Philips Polska Sp. z o.o. na ww. rynkach w ł a ś ciwych w 2005 r. uleg ł y zmniejszeniu w stosunku do udzia ł ów posiadanych przez t ę spó ł k ę w 2004 r. Ad. 2. Porozumienie Zgodnie z art. 4 pkt 4 Ustawy przez porozumienia rozumie si ę m.in. umowy zawierane mi ę dzy przedsi ę biorcami albo niektóre postanowienia tych umów. Z przedstawionych wy ż ej ustale ń wynika, i ż Philips Polska Sp. z o.o. oraz Brabork Sp. z o.o. zawarli [tajemnica przedsi ę biorstwa] „ Porozumienie o wspó ł pracy” [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Ad. 3. Antykonkurencyjny cel lub skutek Krajowy rynek hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym. Z zebranego w toku post ę powania materia ł u dowodowego wynika, i ż Porozumienie mog ł o wywiera ć negatywny skutek na konkurencj ę panuj ą c ą na krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym. W toku post ę powania antymonopolowego Philips Polska Sp. z o.o. przedstawi ł dowody wskazuj ą ce, i ż Porozumienie mog ł o mie ć charakter ograniczaj ą cy konkurencj ę [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Organ antymonopolowy nie kwestionuje, i ż Porozumienie b ę d ą ce przedmiotem niniejszego post ę powania mog ł o mie ć antykonkurencyjny cel lub skutek. Ze wzgl ę du jednak na spe ł nienie przes ł anek wy łą czenia przedmiotowego Porozumienia spod zakazu okre ś lonego w art. 5 Ustawy (szerzej w ad. 4) w ocenie Prezesa Urz ę du nie ma potrzeby g łę bszej analizy faktu istnienia b ą d ź nie antykonkurencyjnego celu lub skutku badanego Porozumienia. 7 Krajowy rynek hurtowego obrotu sprz ę tem gospodarstwa domowego. Z zebranego w toku post ę powania antymonopolowego materia ł u dowodowego wynika, i ż warunki handlowe stosowane przez Philips Polska Sp. z o.o. wobec Brabork Sp. z o.o. by ł y porównywalne do warunków oferowanych innym dystrybutorom sprz ę tu gospodarstwa domowego (karty nr 300-361 oraz karta nr 367). Dodatkowo Philips Polska Sp. z o.o. poinformowa ł , i ż podstaw ę wspó ł pracy pomi ę dzy Philips Polska Sp. z o.o. a Brabork Sp. z o.o. w zakresie sprzeda ż y sprz ę tu gospodarstwa domowego stanowi ł y [tajemnica przedsi ę biorstwa]. A zatem Porozumienie prawdopodobnie nie wywiera ł o antykonkurencyjnego skutku na krajowy rynek hurtowego obrotu sprz ę tem gospodarstwa domowego. Ze wzgl ę du na spe ł nienie przes ł anek wy łą czenia przedmiotowego Porozumienia spod zakazu okre ś lonego w art. 5 Ustawy (szerzej w ad. 4) w ocenie organu antymonopolowego nie ma potrzeby g łę bszej analizy faktu istnienia b ą d ź nie antykonkurencyjnego celu lub skutku przedmiotowego Porozumienia. Ad. 4. Wy łą czenie spod zakazu Nale ż y wskaza ć , i ż w przedmiotowym post ę powaniu zarzuca si ę stronom zawarcie zakazanego porozumienia okre ś lonego w art. 5 ust. 1 pkt 4 Ustawy. Do takiego typu porozumie ń mo ż e mie ć zastosowanie wy łą czenie przewidziane w art. 6 Ustawy. W rozpatrywanym przypadku łą czne udzia ł y stron – przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na ró ż nym szczeblu obrotu – w krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem elektronicznym oraz w krajowym rynku hurtowego obrotu sprz ę tem gospodarstwa domowego przekraczaj ą okre ś lony w art. 6 ust. 1 pkt 2 Ustawy próg 10%, a wi ę c Porozumienie nie jest wy łą czone spod zakazu na mocy ww. unormowania. Jednak ż e rozpatrywane Porozumienie – zdaniem organu antymonopolowego - jest wy łą czone spod zakazu zgodnie z tzw. wy łą czeniem grupowym przewidzianym w wydanym na podstawie art. 7 Ustawy rozporz ą dzeniu w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykalnych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę . Zgodnie z § 5 Rozporz ą dzenia wy łą czenie stosuje si ę do porozumie ń wertykalnych, je ż eli udzia ł dostawcy i grupy kapita ł owej, do której nale ż y dostawca, na rynku w ł a ś ciwym sprzeda ż y towarów obj ę tych porozumieniem nie przekracza 30%. Rozporz ą dzenie definiuje w § 2 pkt 1 porozumienia wertykalne jako porozumienia zawierane mi ę dzy dwoma lub wi ę cej przedsi ę biorcami, dzia ł aj ą cymi – w ramach takiego porozumienia – na ró ż nych szczeblach obrotu, których celem jest zakup, sprzeda ż lub odsprzeda ż towarów. Wy łą czenia nie stosuje si ę jednak ż e do klauzul zawartych w porozumieniach, które maj ą charakter klauzul niedozwolonych wymienionych w § 9 Rozporz ą dzenia tj. klauzul, które: 1. bezpo ś rednio lub po ś rednio zakazuj ą konkurowania na czas nieokre ś lony lub d ł u ż szy ni ż 5 lat, chyba ż e nabywca sprzedaje towary obj ę te porozumieniem w lokalu lub na terenie, których w ł a ś cicielem, wieczystym u ż ytkownikiem, dzier ż awc ą lub najemc ą jest dostawca, lub które dostawca wynajmuje lub dzier ż awi od osób trzecich niezwi ą zanych z nabywc ą , a okres trwania takiego zobowi ą zania nie przekracza okresu zajmowania przez nabywc ę tego lokalu lub terenu; 8 2. bezpo ś rednio lub po ś rednio zakazuj ą dystrybutorom dzia ł aj ą cym w systemie dystrybucji selektywnej sprzeda ż y towarów tylko niektórych konkurentów dostawcy; 3. bezpo ś rednio lub po ś rednio zakazuj ą nabywcom wytwarzania, zakupu, sprzeda ż y lub odsprzeda ż y towarów po up ł ywie okresu, na jaki porozumienie zosta ł o zawarte, chyba ż e obowi ą zywanie takich klauzul: a) dotyczy towarów uznawanych za substytuty towarów obj ę tych porozumieniem oraz b) jest ograniczone do lokalu lub obszaru, na którym nabywca prowadzi dzia ł alno ść w trakcie obowi ą zywania porozumienia, oraz c) jest niezb ę dne do ochrony know-how przekazanego przez dostawc ę nabywcy - a czas ich obowi ą zywania jest ograniczony do jednego roku po up ł ywie okresu, na jaki porozumienie zosta ł o zawarte. Wy łą czenia nie stosuje si ę do porozumie ń wertykalnych, je ż eli klauzul, o których mowa powy ż ej, nie mo ż na oddzieli ć od porozumienia jako ca ł o ś ci. Wy łą czenia nie stosuje si ę tak ż e do porozumie ń wertykalnych w sytuacjach okre ś lonych w § 10 Rozporz ą dzenia, tj. porozumie ń , które bezpo ś rednio lub po ś rednio, samodzielnie lub w powi ą zaniu z innymi okoliczno ś ciami zale ż nymi od stron tych porozumie ń , maj ą na celu lub powoduj ą : 1. ograniczenie prawa nabywcy do ustalania ceny sprzeda ż y przez narzucenie przez dostawc ę minimalnych lub o okre ś lonej wysoko ś ci (sztywnych) cen sprzeda ż y towarów obj ę tych porozumieniem; 2. ograniczenie obszaru lub kr ę gu podmiotów (klientów), którym nabywca mo ż e sprzedawa ć towary obj ę te porozumieniem, z wyj ą tkiem: a) ograniczenia aktywnej sprzeda ż y na okre ś lonym obszarze lub okre ś lonej grupie klientów, w stosunku do których sprzeda ż zosta ł a zastrze ż ona dla dostawcy lub dla innego nabywcy, je ż eli ograniczenia te nie utrudniaj ą klientom nabywcy sprzeda ż y towarów obj ę tych porozumieniem, b) ograniczenia sprzeda ż y ostatecznym u ż ytkownikom przez dystrybutora hurtowego, c) ograniczenia dystrybutorom dzia ł aj ą cym w systemie dystrybucji selektywnej odsprzeda ż y towarów obj ę tych porozumieniem dystrybutorom nienale żą cym do tego systemu, d) ograniczenia uprawnienia nabywcy do odsprzeda ż y towarów obj ę tych porozumieniem, maj ą cych charakter komponentów, innym przedsi ę biorcom, którzy u ż ywaliby ich do produkcji towarów uznawanych za substytuty towarów sprzedawanych przez dostawc ę ; 3. ograniczenie dystrybutorom detalicznym dzia ł aj ą cym w systemie dystrybucji selektywnej mo ż liwo ś ci prowadzenia sprzeda ż y u ż ytkownikom ostatecznym, z wyj ą tkiem ograniczenia mo ż liwo ś ci prowadzenia przez nich sprzeda ż y w lokalach niespe ł niaj ą cych kryteriów okre ś lonych w porozumieniu b ę d ą cym podstaw ą utworzenia systemu dystrybucji selektywnej; 4. ograniczenie wzajemnych dostaw mi ę dzy dystrybutorami dzia ł aj ą cymi w systemie dystrybucji selektywnej, w łą czaj ą c w to dystrybutorów dzia ł aj ą cych na ró ż nych szczeblach obrotu; 9 5. ograniczenie prawa dostawcy do sprzeda ż y komponentów b ę d ą cych przedmiotem umowy - jako cz ęś ci zamiennych - u ż ytkownikom ko ń cowym, zak ł adom naprawczym lub innym us ł ugodawcom, którym nabywca nie powierzy ł napraw lub serwisowania towarów wyprodukowanych z u ż yciem tych komponentów. Analizuj ą c ww. przes ł anki nale ż y wskaza ć , i ż badane Porozumienie zosta ł o zawarte pomi ę dzy podmiotami dzia ł aj ą cymi na ró ż nych szczeblach obrotu. Philips Polska Sp. z o.o. zajmuje si ę organizowaniem dystrybucji sprz ę tu elektronicznego oraz sprz ę tu gospodarstwa domowego tj. sprzedaje ten sprz ę t dystrybutorom, którzy go dalej rozprowadzaj ą . Z kolei Brabork Sp. z o.o. jest dystrybutorem m.in. sprz ę tu elektronicznego oraz sprz ę tu gospodarstwa domowego, który zakupuje towar m.in. u Philips Polska Sp. z o.o. Porozumienie ma na celu zakup, sprzeda ż lub odsprzeda ż towarów, gdy ż reguluje kwestie dotycz ą ce m.in. warunków sprzeda ż y sprz ę tu spó ł ce Brabork Sp. z o.o. Nale ż y wskaza ć , i ż w przedmiotowej sprawie jest tak ż e spe ł niony wymóg odnosz ą cy si ę do udzia ł u rynkowego dostawcy. Jak wy ż ej przedstawiono udzia ł Philips Polska Sp. z o.o. (wraz z grup ą kapita ł ow ą ) nie przekracza okre ś lonego w Rozporz ą dzeniu progu 30%. Ponadto analiza Porozumienia oraz tre ś ci Rozporz ą dzenia nie daje podstaw do stwierdzenia, i ż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z któr ą kolwiek z ww. klauzul niedozwolonych, gdy ż stronom zarzuca si ę zawarcie porozumienia polegaj ą cego na przyznaniu przez Philips Polska Sp. z o.o. spó ł ce Brabork Sp. z o.o. upustów wy ż szych ni ż przyznane pozosta ł ym kontrahentom Philips Polska Sp. z o.o., pomimo braku obiektywnych przes ł anek uzasadniaj ą cych korzystniejsze traktowanie tego dystrybutora, co mog ł o stanowi ć naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 5 ust. 1 pkt 4 Ustawy, a wi ę c porozumienia polegaj ą cego na stosowaniu w podobnych umowach z osobami trzecimi uci ąż liwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzaj ą cych tym osobom zró ż nicowane warunki konkurencji. Maj ą c na uwadze fakt, i ż katalog klauzul niedozwolonych ma charakter zamkni ę ty - inaczej ni ż ma to miejsce w przypadku klauzul dozwolonych zawartych w § 8 Rozporz ą dzenia - organ antymonopolowy nie ma mo ż liwo ś ci uznania, i ż istniej ą inne, ni ż okre ś lone w Rozporz ą dzeniu, klauzule niedozwolone, których wyst ę powanie powodowa ł oby wy łą czenie zastosowania Rozporz ą dzenia. Zgodnie z przedstawionymi powy ż ej argumentami, w opinii Prezesa Urz ę du, zachodz ą przes ł anki niezb ę dne do uznania, i ż badane Porozumienie jest obj ę te wy łą czeniem spod zakazu okre ś lonego w art. 5 Ustawy. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż y uzna ć , i ż post ę powanie sta ł o si ę bezprzedmiotowe. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluje sytuacji, gdy post ę powanie staje si ę bezprzedmiotowe, zgodnie jednak z art. 80 Ustawy, w sprawach w niej nieuregulowanych, do post ę powania przed Prezesem Urz ę du stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie zastosowanie b ę dzie mia ł art. 105 § 1 Kodeksu post ę powania administracyjnego , który stwierdza, ż e gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. A zatem w opinii Prezesa Urz ę du post ę powanie w przedmiotowej sprawie zarówno w odniesieniu do krajowego rynku hurtowego obrotu 10 sprz ę tem elektronicznym, jak i krajowego rynku hurtowego obrotu sprz ę tem gospodarstwa domowego, nale ż y umorzy ć . Dodatkowo, w odniesieniu do wniosku Philips Polska Sp. z o.o. o rozszerzenie zakresu post ę powania o spó ł k ę EMLN Sp. z o.o. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż ze wzgl ę du na wy ż ej przedstawione argumenty rozszerzenie takie nie by ł o zasadne. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 19, poz. 93 ze zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Monika Bychowska Dyrektor Departamentu Ochrony Konkurencji 11