RBG-13/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Jagiello ń ska 34, 85-097 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17 e-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dn. 24.07.2006 r. Znak: RBG-410-01/05/AB Wg rozdzielnika Decyzja nr RBG 13/2006 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080), oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy, a tak ż e §3 ust. 3 i §6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172 ze zm. w Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę : 1. Polskiej Wytwórni Papierów Warto ś ciowych S.A. z siedzib ą w Warszawie; 2. Miasta Bydgoszcz, polegaj ą c ą na zawarciu porozumienia, którego celem, oraz skutkiem by ł o naruszenie konkurencji na bydgoskim rynku us ł ug fotograficznych w sektorze zdj ęć do dokumentów personalizowanych, poprzez zawarcie umowy, na mocy której Miasto Bydgoszcz zobowi ą za ł o si ę do maksymalnego wykorzystania przekazanego mu przez Polsk ą Wytwórni ę Papierów Warto ś ciowych S.A. w Warszawie stanowiska do nieodp ł atnego wykonywania zdj ęć cyfrowych wszystkim petentom sk ł adaj ą cym wnioski o wydanie prawa jazdy lub ś wiadectwa kwalifikacji, co ogranicza ł o dost ę p do rynku i eliminowa ł o z rynku przedsi ę biorców nieobj ę tych porozumieniem, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080), oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy, a tak ż e §3 ust. 3 i §6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172 ze zm. w Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy, praktyk ę : 1. Polskiej Wytwórni Papierów Warto ś ciowych S.A. z siedzib ą w Warszawie; 2. Powiatu Nakielskiego, polegaj ą c ą na zawarciu porozumienia, którego celem, oraz skutkiem by ł o naruszenie konkurencji na nakielskim rynku us ł ug fotograficznych w sektorze zdj ęć do dokumentów personalizowanych, poprzez zawarcie umowy, na mocy której Powiat Nakielski zobowi ą za ł si ę do maksymalnego wykorzystania przekazanego mu przez Polsk ą Wytwórni ę Papierów Warto ś ciowych S.A. w Warszawie stanowiska do nieodp ł atnego wykonywania zdj ęć cyfrowych wszystkim petentom sk ł adaj ą cym wnioski o wydanie prawa jazdy lub ś wiadectwa kwalifikacji, co ogranicza ł o dost ę p do rynku i eliminowa ł o z rynku przedsi ę biorców nieobj ę tych porozumieniem, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. III. Na podstawie art. 101 ust. 1 pkt 1 w zwi ą zku z art. 104 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080), oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i §6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172 ze zm. w Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: nak ł ada si ę na Polsk ą Wytwórni ę Papierów Warto ś ciowych S.A. z siedzib ą w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 595.711,00 z ł (s ł ownie: pi ęć set dziewi ęć dziesi ą t pi ęć tysi ę cy siedemset jedena ś cie z ł otych 0/100 groszy), p ł atn ą do Bud ż etu Pa ń stwa. Uzasadnienie Pismem z dnia 23.09.2004 r. Janusz Szala i Wojciech Planer (przedsi ę biorcy prowadz ą cy w Bydgoszczy zak ł ady fotograficzne) wyst ą pili do Prezesa UOKiK – delegatury UOKiK w Bydgoszczy (zwany dalej „ Prezesem Urz ę du ”, b ą d ź „ organem antymonopolowym ”) z pro ś b ą o wszcz ę cie post ę powania przeciwko Miastu Bydgoszcz (zwane dalej „ Miastem ”, b ą d ź „ Uczestnikiem ”) i Polskiej Wytwórni Papierów Warto ś ciowych S.A. w Warszawie (zwana dalej „ PWPW ”, b ą d ź „ Uczestnikiem ”) pod zarzutem nieodp ł atnego ś wiadczenia us ł ug fotograficznych przez Wydzia ł Komunikacji Urz ę du Miasta, co zmierza do wyeliminowania z rynku zak ł adów fotograficznych i przej ę cia ca ł ego rynku us ł ug fotograficznych w zakresie zdj ęć do dokumentów przez PWPW (ostatecznie, pro ś ba ta nie uzyska ł a formy wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, lecz stanowi ł a podstaw ę wszcz ę cia post ę powania z urz ę du). Wobec powy ż szego, postanowieniem nr RBG 136/2004 z dnia 28.09.2004 r. Prezes Urz ę du wszcz ął w niniejszej sprawie post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego celem by ł o zbadanie bydgoskiego rynku us ł ug fotograficznych, w sektorze zdj ęć do dokumentów, w celu wst ę pnego ustalenia, czy nast ą pi ł o na nim naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, Prezes Urz ę du wst ę pnie ustali ł , ż e wprowadzenie przez PWPW tzw. pilota ż u bezp ł atnego wykonywania zdj ęć do praw jazdy w 2 technice cyfrowej bezpo ś rednio w urz ę dach uczestnicz ą cych w programie starostw i miast (zwany dalej „ pilota ż em ”, b ą d ź „ programem ”) mog ł o stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą konkurencj ę na rynku us ł ug fotograficznych w sektorze zdj ęć do dokumentów. Ustalono, i ż praktyka ta mo ż e wywiera ć negatywne dla rynku skutki, co uzasadnia wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego. Postanowieniem nr RBG 60/05 z dnia 5.05.2005 r. Prezes Urz ę du (Delegatura UOKiK w Bydgoszczy w oparciu o upowa ż nienie Prezesa Urz ę du z dnia 29.04.2005 r.) wszcz ął w granicach w ł a ś ciwo ś ci bydgoskiej Delegatury: I. post ę powanie antymonopolowe przeciwko Polskiej Wytwórni Papierów Warto ś ciowych S.A. z siedzib ą w Warszawie oraz przeciwko Miastu Bydgoszcz w zwi ą zku z zarzutem zawarcia porozumienia, którego celem lub skutkiem jest naruszenie konkurencji na bydgoskim rynku us ł ug fotograficznych w sektorze zdj ęć do dokumentów personalizowanych, polegaj ą cego na zawarciu umowy, na mocy której Miasto Bydgoszcz zobowi ą za ł o si ę do maksymalnego wykorzystania przekazanego mu przez Polsk ą Wytwórni ę Papierów Warto ś ciowych S.A. w Warszawie stanowiska (kabina) do nieodp ł atnego wykonywania zdj ęć cyfrowych wszystkim petentom sk ł adaj ą cym wnioski o wydanie prawa jazdy lub ś wiadectwa kwalifikacji, co mo ż e ogranicza ć dost ę p do rynku lub eliminowa ć z rynku przedsi ę biorców nieobj ę tych porozumieniem i stanowi ć praktyk ę , o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej „ ustaw ą ”), II. post ę powanie antymonopolowe przeciwko Polskiej Wytwórni Papierów Warto ś ciowych S.A. z siedzib ą w Warszawie oraz przeciwko Powiatowi Nakielskiemu (zwany dalej „ Powiatem ”, b ą d ź „ Uczestnikiem ”) w zwi ą zku z to ż samym zarzutem zawarcia porozumienia, którego celem lub skutkiem jest naruszenie konkurencji na nakielskim rynku us ł ug fotograficznych w sektorze zdj ęć do dokumentów personalizowanych, polegaj ą cego na zawarciu umowy, na mocy której Powiat Nakielski zobowi ą za ł si ę do maksymalnego wykorzystania przekazanego mu przez Polsk ą Wytwórni ę Papierów Warto ś ciowych S.A. w Warszawie stanowiska (kabina) do nieodp ł atnego wykonywania zdj ęć cyfrowych wszystkim petentom sk ł adaj ą cym wnioski o wydanie prawa jazdy lub ś wiadectwa kwalifikacji, co mo ż e ogranicza ć dost ę p do rynku lub eliminowa ć z rynku przedsi ę biorców nieobj ę tych porozumieniem i stanowi ć praktyk ę , o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy, oraz postanowi ł o łą cznym rozpoznaniu tych zarzutów w jednym post ę powaniu antymonopolowym, w oparciu o art. 62 Kodeksu post ę powania administracyjnego. W toku niniejszego post ę powania, Uczestnicy zajmowali nast ę puj ą ce stanowisko co do postawionych im zarzutów: 1. PWPW – w pismach kolejno z dnia 5.08.2004 r. (adresowane do Zwi ą zku Rzemios ł a Polskiego), 16.02.2005 r., 25.05.2005 r., 24.06.2005 r., 21.07.2005 r., 29.09.2005 r., 19.10.2005 r., 9.01.2006 r., 30.01.2006 r., oraz w toku kontroli przeprowadzonej w dniu 17.05.2005 r.: ⎯ wykonywanie zdj ęć technik ą cyfrow ą jest trendem ś wiatowym w produkcji dokumentów, a w chwili obecnej trwaj ą przygotowania do wdro ż enia zdj ęć biometrycznych wg norm ICAO (do paszportów). W Szwecji i Estonii obowi ą zuje nakaz wykonywania zdj ęć do dokumentów wy łą cznie w urz ę dzie, zdj ę cia wykonuje urz ę dnik, a op ł ata jest wliczona w koszt wyrobienia dokumentu; ⎯ wprowadzenie kamer cyfrowych do urz ę dów zapewni aktualno ść i poprawn ą jako ść zdj ęć , usprawni proces wydawania praw jazdy, oraz b ę dzie u ł atwieniem dla wi ę kszo ś ci interesantów; ⎯ dzia ł anie PWPW by ł o post ę powe, a ka ż dy post ę p niesie ze sob ą ryzyko i zagra ż a temu co nienowoczesne. To zagro ż enie dla rozwoju konkurencji na lokalnych rynkach us ł ug 3 fotograficznych w sektorze zdj ęć do dokumentów personalizowanych jest ubocznym, negatywnym i obiektywnym efektem pod ąż ania za post ę pem i nowoczesno ś ci ą ; ⎯ na etapie pilota ż u, nie by ł o obowi ą zku wykonywania zdj ęć przez urz ę dy; ⎯ uczestnicy pilota ż u, tj. starostwa i miasta zosta ł y wybrane przez PWPW w taki sposób, aby stanowi ł y reprezentatywn ą próbk ę , przydatn ą do oceny programu; ⎯ PWPW od samego pocz ą tku deklarowa ł a otwarto ść na wspó ł prac ę ze ś rodowiskiem fotografów i dostrzega ł a potrzeb ę w łą czenia i umo ż liwienia udzia ł u w programie równie ż zak ł adów fotograficznych, opracowuj ą c niemal równolegle koncepcj ę i zasady ich uczestnictwa. W tym celu, na wniosek Zwi ą zku Rzemios ł a Polskiego (zwany dalej równie ż „ ZRP ”, b ą d ź „ Zwi ą zkiem ”) prowadzi ł a z nim rozmowy, których celem by ł o dopuszczenie wybranych przedstawicieli ś rodowiska fotografów do mo ż liwo ś ci wykonywania zdj ęć do praw jazdy technik ą cyfrow ą ; ⎯ w ci ą gu rozmów ze Zwi ą zkiem Rzemios ł a Polskiego, nie zosta ł y przedstawione PWPW dowody na to, aby w tym czasie zlikwidowa ł swoj ą dzia ł alno ść jaki ś zak ł ad fotograficzny, lub wyst ą pi ł y inne jednoznacznie negatywne skutki; ⎯ odp ł atno ść za zdj ę cia wykonane w Urz ę dzie, jako op ł ata urz ę dowa, wprowadzona mo ż e by ć wy łą cznie w drodze rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury, wobec czego warunek ZRP dotycz ą cy wprowadzenia odp ł atno ś ci zdj ęć w urz ę dach nie mo ż e by ć spe ł niony przez PWPW, co uniemo ż liwia podj ę cie decyzji o uruchomieniu ś rodków finansowych na opracowanie oprogramowania dla zak ł adów fotograficznych; ⎯ poniewa ż przedstawiciele ZRP odmówili dystrybucji oprogramowania niezb ę dnego dla zak ł adów fotograficznych chc ą cych uczestniczy ć w pilota ż u, a tak ż e rejestracji tych zak ł adów, koncepcja udzia ł u zak ł adów fotograficznych w wykonywaniu zdj ęć cyfrowych do praw jazdy zosta ł a odrzucona; ⎯ wypracowanie wspólnych rozwi ą za ń ze ś rodowiskiem fotograficznym jest trudne, z uwagi na brak jego wspólnej reprezentacji i zró ż nicowanie zak ł adów pod wzgl ę dem wyposa ż enia i jako ś ci wykonywanych zdj ęć ; ⎯ po wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego, PWPW zadeklarowa ł a wol ę kontynuowania pilota ż u wed ł ug nowych zasad wykonywania zdj ęć cyfrowych w urz ę dach, tj. poprzez zrezygnowanie z zasady maksymalizacji wykonywania zdj ęć w urz ę dach na rzecz zasady ca ł kowitej dobrowolno ś ci ich wykonania w urz ę dach, oraz wprowadzenia op ł at od ka ż dego wykonywanego zdj ę cia w urz ę dzie w kwocie 4,68 z ł brutto i pobierania ich z wykorzystaniem kas fiskalnych; ⎯ pismem z dnia 21.07.2005 r. PWPW informowa ł a, ż e w drugim pó ł roczu 2005 r. b ę dzie kontynuowa ć program pilota ż owy na zasadzie pe ł nej dobrowolno ś ci, i w tym celu podpisze aneksy do umów zawartych z Uczestnikami pilota ż u, oraz zobowi ą za ł a si ę wypracowa ć rozwi ą zanie pozwalaj ą ce na dostarczanie przez interesantów zdj ęć cyfrowych na CD, wykonanych w zak ł adach fotograficznych; ⎯ pismem z dnia 29.09.2005 r. PWPW informowa ł a, ż e uzgadnia z przedstawicielami ś rodowiska fotografów mo ż liwo ść wykonywania zdj ęć cyfrowych przez zak ł ady fotograficzne i wczytywania ich z no ś nika CD w urz ę dach (wst ę pne uzgodnienia zosta ł y uzgodnione na spotkaniu PWPW i Zwi ą zku Rzemios ł a Polskiego w dniu 23.06.2005 r.); ⎯ odpowiadaj ą c na postawione jej zarzuty, PWPW stwierdzi ł a, ż e s ą one cz ęś ciowo nieaktualne, za ś w pozosta ł ej cz ęś ci nies ł uszne, nieuzasadnione i schematyczne. Nieaktualno ść dotyczy zarzutu dotycz ą cego zobowi ą zania si ę uczestników pilota ż u do maksymalnego wykorzystywania przekazanych im stanowisk z uwagi na podpisanie w lipcu 2005 r. aneksów do zawartych umów. PWPW podnios ł a, i ż jest przedsi ę biorstwem nowoczesnym, wprowadzaj ą cym nowe technologie, jednym z niewielu w kraju które spe ł nia standardy bezpiecze ń stwa w zakresie wytwarzania dokumentów personalizowanych. Istotnym w ocenie PWPW jest to, i ż dzia ł a ł a w tej sprawie za zgod ą Ministerstwa Infrastruktury, a celem jej dzia ł a ń by ł o przetestowanie rozwi ą za ń , które 4 maj ą umo ż liwi ć Ministerstwu podj ę cie decyzji o wdro ż eniu rozwi ą za ń usprawniaj ą cych proces wydawania praw jazdy w skali ca ł ego kraju; ⎯ PWPW przywo ł a ł a pozytywne wyniki ankiety dotycz ą cej oceny pilota ż u, oraz pochlebne pisma i pro ś by Uczestników pilota ż u; 2. Miasto Bydgoszcz – w pismach kolejno z dnia 13.02.2004 r. (adresowane do Cechu Rzemios ł Ró ż nych), z pa ź dziernika 2004, z dnia 23.11.2004 r. (w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego RBG-400-21/04/AB – fakt znany z urz ę du zgodnie z art. 77 §4 k.p.a.), oraz z dnia 3.08.2005 r.: ⎯ przyst ą pienie Miasta do pilota ż u by ł o podyktowane wy łą cznie wol ą zapewnienia sprawnej i kompleksowej obs ł ugi klientów, zw ł aszcza osób, które nie posiadaj ą przy sobie fotografii stanowi ą cej za łą cznik do wniosku o wydanie prawa jazdy. Jest tak ż e wynikiem realizacji przez Miasto programu polityki jako ś ci ISO 9001:2001; ⎯ z tytu ł u przyst ą pienia do pilota ż u Miasto Bydgoszcz, oraz Urz ą d Miasta Bydgoszczy i jego pracownicy nie korzystali z ż adnej formy odp ł atno ś ci ze strony PWPW; ⎯ Miastu nie s ą znane przypadki, aby zak ł ady fotograficzne zwraca ł y si ę o udost ę pnienie mo ż liwo ś ci wykonywania zdj ęć bezpo ś rednio w urz ę dzie; ⎯ wykonywanie zdj ęć wszystkim klientom sk ł adaj ą cym wnioski jest dokonywane w kontek ś cie zobowi ą zania si ę do maksymalnego wykorzystania stanowiska i realizowane przez wykonywanie zdj ęć wszystkim, którzy sobie tego ż ycz ą ; ⎯ wprowadzenie odp ł atno ś ci za wykonanie zdj ę cia w urz ę dzie by ł oby mo ż liwe tylko w przypadku regulacji ustawowej. Mo ż liwo ść wprowadzenia kasy fiskalnej obs ł ugiwanej przez jednego z pracowników urz ę du, zaproponowana na spotkaniu w PWPW, zosta ł a odrzucona, gdy ż wi ą za ł oby si ę to z konieczno ś ci ą prowadzenia przez pracownika dzia ł alno ś ci gospodarczej; ⎯ mo ż liwo ść wykonania zdj ę cia wy łą cznie na potrzeby wykonania praw jazdy nie stanowi znacz ą cej konkurencji dla dzia ł alno ś ci fotograficznych zak ł adów rzemie ś lniczych; ⎯ Urz ą d Miasta Bydgoszczy nie stawia mieszka ń com ż adnych innych wymaga ń co do jako ś ci i formatu zdj ęć przyjmowanych jako za łą cznik do wniosku o wydanie prawa jazdy, ni ż okre ś lone w Rozporz ą dzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnie ń do kierowania pojazdami. 3. Powiat Nakielski – w pi ś mie z dnia 1.08.2005 r.: ⎯ przyst ę puj ą c do pilota ż u, Powiat kierowa ł si ę dobrem i kompleksow ą obs ł ug ą petentów; ⎯ w zamian za swoje zaanga ż owanie Powiat nie otrzymuje ż adnych profitów, a ś wiadczenie us ł ug przez pracowników Starostwa jest nieodp ł atne; ⎯ pracownicy łą cz ą procedur ę przyjmowania wniosków na wymian ę lub wydanie wtórnika prawa jazdy z dokonywaniem odwzorowania wizerunku (wykonaniem zdj ę cia) i podpisu; ⎯ nigdy ż aden zak ł ad fotograficzny nie zg ł asza ł si ę do starostwa z wnioskiem o udost ę pnienie mu mo ż liwo ś ci wykonywania zdj ęć bezpo ś rednio w urz ę dzie, b ą d ź poza nim; ⎯ Starostwo wykonuje zdj ę cia tylko na wy łą czne ż yczenie petenta; 4. nale ż y równie ż przedstawi ć stanowisko Ogólnopolskiej Komisji Bran ż owej Fotografów Zarz ą du Zwi ą zku Rzemios ł a Polskiego wyra ż aj ą ce obawy ś rodowiska fotografów, przedstawione m.in. w dokumencie z dnia 20 lutego 2004 r., gdzie u ż yto nast ę puj ą cych argumentów: ⎯ ś rodowisko rzemie ś lników fotografów czuje si ę zagro ż one, bowiem w tej sytuacji (nieodp ł atnego wykonywania zdj ęć w urz ę dach – UOKiK) wi ę kszo ść zak ł adów straci podstaw ę egzystencji, a nawet ulegnie likwidacji; ⎯ du ż a cz ęść z ponad 6 tysi ę cy zak ł adów fotograficznych posiada nowoczesne wyposa ż enie umo ż liwiaj ą ce wykonanie zdj ęć w technice cyfrowej, a co za tym idzie tak ż e przekazywanie ich na no ś niku cyfrowym. Wystarczy tylko stosowna regulacja prawna dopuszczaj ą ca mo ż liwo ść przekazywania przez obywateli zdj ęć na no ś nikach elektronicznych, a wi ę kszo ść firm fotograficznych sprosta tym wymogom; 5 ⎯ decyzja o kontynuacji pilota ż u w dotychczasowej formule, oraz jego rozszerzenia uniemo ż liwi zak ł adom fotograficznym sp ł at ę kredytów zaci ą ganych w ostatnich latach na modernizacj ę stanowisk pracy, w tym przede wszystkim na urz ą dzenia pracuj ą ce w technikach cyfrowych; ⎯ je ś li program uzyska pozytywn ą ocen ę , w aparaty cyfrowe zostan ą wyposa ż one wszystkie urz ę dy rozpatruj ą ce wnioski o wydanie praw jazdy, dowodów osobistych oraz paszportów. Wówczas zakup tych urz ą dze ń zostanie sfinansowany z bud ż etu pa ń stwa, albo koszty te pokryje obywatel poprzez zwi ę kszon ą op ł at ę za wydanie dokumentów; ⎯ podejmowanie takich dzia ł a ń jest niestosowne i nieuczciwe konkurencyjnie, prowadz ą ce do likwidacji wi ę kszo ś ci zak ł adów fotograficznych. Wspólnotowa polityka wobec MSP powinna przestrzega ć obowi ą zuj ą cych w Unii Europejskiej zasad konkurencji, zgodnie z którymi niedopuszczalne s ą jakiekolwiek praktyki naruszaj ą ce zasad ę swobodnej konkurencji na rynku wewn ę trznym. To ż same do przedstawionych wy ż ej obaw, przedstawili pismem z dnia 30 stycznia 2004 r. adresowanym do Prezydenta Miasta Bydgoszczy lokalni fotografowie. Pod pismem tym podpisali si ę przedstawiciele 21 bydgoskich zak ł adów fotograficznych prosz ą c o ponowne rozwa ż enie udzia ł u Miasta w programie pilota ż owym. Podkre ś lili oni, i ż bezp ł atno ść zdj ęć wykonywanych w urz ę dzie b ę dzie prowadzi ć do ich bankructwa. Na podstawie zebranego materia ł u dowodowego, Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: 1. PWPW jest jedynym w Polsce producentem dokumentów praw jazdy na podstawie umowy nr DMM/056/98 z dnia 22.12.1998 r. zawartej z Ministerstwem Transportu i Gospodarki Morskiej (pó ź niej Ministerstwo Infrastruktury, Ministerstwo Transportu i Budownictwa, a obecnie Ministerstwo Transportu). Zgodnie z jej §1 pkt 1 lit a „Zleceniodawca powierza, a Zleceniobiorca zobowi ą zuje si ę do: a) wytwarzania wype ł nionych blankietów nast ę puj ą cych dokumentów komunikacyjnych, przewidzianych ustaw ą - Prawo o ruchu drogowym z 20 czerwca 1997 roku (Dz.U. nr 98, poz.602, nr 123, poz.779 i nr 160, poz.1086): - Prawo jazdy, - Ś wiadectwo kwalifikacji;”. 2. Aneksem nr 4 z dnia 12.06.2001 r. do umowy jak wy ż ej, PWPW zobowi ą za ł a si ę do opracowania i wdro ż enia systemu przesy ł ania danych w formie elektronicznej do produkcji praw jazdy i ś wiadectw kwalifikacji, oraz do zapewnienia eksploatacji tego systemu (System KIEROWCA). 3. Uchwa łą Zarz ą du PWPW nr 41/03 z dnia 23 kwietnia 2003 r. w sprawie zakupu kamer cyfrowych i padów do podpisu w Systemie KIEROWCA, postanowiono I. Rozpocz ąć pilota ż systemu do wykonywania zdj ęć cyfrowych do praw jazdy jako rozszerzenie eksploatowanego systemu do obs ł ugi procesu wydawania praw jazdy - System KIEROWCA. 4. PWPW mia ł a ś wiadomo ść nast ę puj ą cych korzy ś ci i zagro ż e ń p ł yn ą cych z wdro ż enia pilota ż u – do korzy ś ci zalicza ł a: ⎯ budowanie pozytywnego wizerunku dla PWPW S.A. oraz wzmacnianie wspó ł pracy z urz ę dami administracji samorz ą dowej i centralnej; ⎯ przygotowanie Systemu KIEROWCA do eksploatacji po 30.06.2006 r., na kiedy zaplanowana zosta ł a pe ł na amortyzacja obecnego sprz ę tu, w tym skanerów wykorzystywanych do skanowania zdj ęć analogowych; ⎯ korzy ś ci techniczne, tj. lepsza jako ść zdj ęć , oraz organizacyjne dla interesantów i urz ę dów; ⎯ korzy ś ci ekonomiczne dla interesantów wynikaj ą ce z mo ż liwo ś ci ta ń szego i ł atwiejszego wykonania zdj ę cia, przy sk ł adaniu wniosku o wydanie prawa jazdy; 6 ⎯ wprowadzenie zdj ęć cyfrowych wymaga od urz ę du ich przygotowania (m.in. kadrowanie) w obecno ś ci interesanta, co umo ż liwia interesantom bardziej aktywny wp ł yw na jako ść zdj ę cia; ⎯ kamery cyfrowe w Systemie KIEROWCA stanowi ą naturalny rozwój systemu wynikaj ą cy z post ę pu technicznego, oraz otwieraj ą mo ż liwo ś ci pozyskiwania i implementacji zabezpiecze ń biometrycznych zgodnie z tendencjami ś wiatowymi; ⎯ zwi ę kszenie bezpiecze ń stwa praw jazdy jako dokumentów identyfikuj ą cych kierowców, dzi ę ki eliminacji zdj ęć nieaktualnych, uszkodzonych czy podmienionych; ⎯ wraz z wdro ż eniem kamer cyfrowych cz ęść operacji wykonywanych obecnie w dziale Przygotowania Produkcji CPP przeniesionych zostanie do urz ę dów (np. kadrowanie zdj ęć ), inne operacje (np. usuwanie t ł a ze zdj ęć ) poprzez pe ł n ą standaryzacj ę warunków wykonywania zdj ęć , zostan ą zautomatyzowane. W zwi ą zku z powy ż szym PWPW zak ł ada ograniczenie zatrudnienia o ok. 10 osób w dziale CPP; ⎯ podniesienie wydajno ś ci pracy urz ę du oraz standardu obs ł ugi, popraw ę wizerunku urz ę du, natomiast do zagro ż e ń : ⎯ rozwi ą zanie oparte na zainstalowaniu kamer cyfrowych przez PWPW S.A. do wykonywania zdj ęć na miejscu w urz ę dach jest pierwszym krokiem do pozyskiwania zdj ęć cyfrowych, w tym równie ż do innych dokumentów identyfikacyjnych. Stanowi to powa ż ne zagro ż enie utraty cz ęś ci dochodów przez ś rodowiska fotograficzne . W zwi ą zku z powy ż szym, nale ż y liczy ć si ę z realnym atakiem ze strony ś rodowiska fotografów skierowanym przeciwko PWPW S.A. ; ⎯ konieczno ść wprowadzenia zmian prawnych w trybie sk ł adania wniosków o prawo jazdy osób, które uzyska ł y uprawnienia po raz pierwszy i maj ą prawo z ł o ż y ć wniosek w oddziale Wojewódzkim Oddziale Ruchu Drogowego (dalej jako „ WORD ”). Tryb taki nie wymaga stawienia si ę w urz ę dzie, co uniemo ż liwia wykonanie zdj ę cia cyfrowego w urz ę dzie. Alternatyw ą jest wyposa ż enie wszystkich WORD-ów w kamery cyfrowe i w łą czenie do Systemu KIEROWCA; ⎯ wyposa ż enie kilkuset urz ę dów w kamery cyfrowe wi ąż e si ę z nak ł adami poniesionymi na ich zakup, ale te ż ze szkoleniem personelu, kosztami napraw, serwisowania itp.; ⎯ znacz ą ce nak ł ady (koszt sprz ę tu: 16.600.000 z ł , koszt szkolenia: 2.500.000 z ł , koszt serwisowania: 2.100.000 z ł zgodnie z szacunkami) konieczne do wdro ż enia i uruchomienia projektu, nie przek ł adaj ą si ę bezpo ś rednio na dodatkowe przychody PWPW S.A.; ⎯ proponowane rozwi ą zanie, zak ł adaj ą ce wzrost ceny prawa jazdy mo ż e spotka ć si ę z krytyk ą medialn ą , pomimo korzystnej dla interesantów ró ż nicy cen zdj ęć wykonywanych w urz ę dach, w stosunku do cen zdj ęć wykonywanych w zak ł adach fotograficznych; ⎯ budowanie wizerunku firmy przyjaznej klientom, dbaj ą cej o jako ść i skracanie czasu obs ł ugi, mo ż e podlega ć próbom dyskredytacji, poprzez akcje medialne prowadzone przez niech ę tne PWPW S.A. lobby. 5. Pismem z dnia 22.09.2003 r. PWPW zaprosi ł a powiaty, w tym Miasto Bydgoszcz oraz Powiat Nakielski do udzia ł u w pilota ż u, oraz przedstawi ł a ogólne zasady jego realizacji, w tym zapis dot. maksymalnego wykorzystania stanowisk cyt. „ tak aby zdj ę cia cyfrowe by ł y wykonywane dla wszystkich osób sk ł adaj ą cych wnioski o prawo jazdy bez wzgl ę du na to, czy dostarczy ł y zdj ę cia ”. Aneksy do umów (których przedmiotem jest zlecenie wykonywania dokumentów) obejmuj ą ce tre ść stwierdzonych praktyk Uczestnicy zawarli odpowiednio w dniu 14.10.2003 r. – Powiat Nakielski i 18.11.2003 r. – Miasto Bydgoszcz. Faktycznie by ł y to odr ę bne umowy o charakterze cywilno-prawnym, które nie powierza ł y PWPW realizacji obowi ą zków z zakresu zada ń publicznych powiatów (starostów), a jedynie udost ę pnia ł y jej mienie i 7 pracowników starostw i urz ę dów na potrzeby dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie ś wiadczenia us ł ug fotograficznych. 6. Pilota ż rozpocz ę to z dniem 10.01.2004 r. w 16 urz ę dach starostw i urz ę dach miast na prawach powiatów, w tym: Urz ą d Miasta Bia ł egostoku, Urz ą d Miasta Bydgoszczy, Starostwo Powiatowe w Mielcu, Starostwo Powiatowe w Nakle, Starostwo Powiatowe w Poznaniu, Urz ą d Dzielnicy Warszawa-Bia ł o łę ka, Starostwo Powiatowe we Wroc ł awiu, Starostwo Powiatowe w Zgierzu, Urz ą d Miasta w Ł odzi, Urz ą d Miasta w Cz ę stochowie, Urz ą d Miasta Gdyni, Urz ą d Miasta Gorzowa Wlkp., Starostwo Powiatowe w Krasnymstawie, Starostwo Powiatowe w Ostrowi Mazowieckiej, Starostwo Powiatowe w Sochaczewie, Urz ą d Miasta Zielonej Góry (zwane dalej „ uczestnikami pilota ż u ”, b ą d ź „ powiatami ”), po uzyskaniu zgody Ministra Infrastruktury udzielonej pismem z dnia 29.09.2003 r. znak TD-2B-076-34/03 na wniosek PWPW z ł o ż ony pismem z dnia 4.07.2003 r. 7. Zawarte przez PWPW z Miastem Bydgoszcz i Powiatem Nakielskim (oraz innymi powiatami) aneksy do umów, których przedmiotem jest zlecenie wykonywania dokumentów komunikacyjnych (umowa nr DMD/0003/99 z dnia 9.06.1999 r. – Bydgoszcz i umowa nr DMD/0003/99 z dnia 1.06.1999 r. – Powiat Nakielski), zawiera ł y to ż same postanowienie, zgodnie z którym: „ ZAMAWIAJ Ą CY zobowi ą zuje si ę do: (…) 5) maksymalnego wykorzystania stanowiska poprzez wykonywanie zdj ęć wszystkim petentom sk ł adaj ą cym wnioski o wydanie prawa jazdy lub ś wiadectwa kwalifikacji .” (§4). 8. Faktyczne rozpocz ę cie wykonywania zdj ęć cyfrowych w Urz ę dzie Miasta Bydgoszczy nast ą pi ł o w dniu 21.01.2004 r., a w Starostwie Powiatowym w Nakle w dniu 20.01.2004 r. tj. w dniach uruchomienia urz ą dze ń do wykonywania zdj ęć technik ą cyfrow ą . 9. Wed ł ug informacji PWPW na dzie ń 9.01.2006 r., po prawie 2 latach pilota ż u, zdj ę cia cyfrowe stanowi ł y 14,6% praw jazdy wydanych przez urz ę dy uczestnicz ą ce w programie ( ś rednia dla wszystkich powiatów). 10. W oparciu o informacje przedstawione przez Uczestników, Prezes Urz ę du ustali ł szczegó ł owe dane dotycz ą ce ilo ś ci zdj ęć cyfrowych wykonanych w urz ę dach uczestnicz ą cych w pilota ż u (za okres 29.01.2004 – 31.05.2005): Lp. Starostwo/Urz ą d Typ urz ą dzenia Liczba zamówionych praw jazdy Zamówienia ze zdj ę ciem cyfrowym Udzia ł zdj ęć cyfrowych [%] Anulowa ne Reklama c j e 1 St. Pow. we Wroc ł awiu kabina 10274 811 7,89% 0 0 2 St. Pow. w Nakle kabina 8636 2456 28,44% 0 0 3 Urz ą d Miasta Bydgoszczy kabina 39311 3601 9,16% 3 0 4 St. Pow. W Krasnystawie kolumna 8549 2230 26,08% 0 0 5 Urz ą d Miasta Gorzowa Wielk. kolumna 14075 4192 29,78% 2 1 6 Urz ą d Miasta Zielonej Góry kolumna 14052 2803 19,95% 2 0 7 St. Pow. w Zgierzu kabina 18073 1554 8,60% 3 0 Urz ą d Miasta Ł odzi kolumna 5991 7,53% 8 0 8 Urz ą d Miasta Ł odzi kabina 79606 4663 5,86% 2 0 9 St. Pow. w Ostrowi Mai kolumna 8336 2173 26,07% 3 0 10 St. Pow. w Sochaczewie kolumna 10162 3662 36,04% 0 0 11 Warszawa – Bia ł o łę ka kabina 9155 1191 13,01% 0 0 12 St. Pow. w Mielcu kabina 14531 3203 22,04% 2 0 13 Urz ą d Miasta w Bia ł ymstoku kabina 29569 1997 6,75% 1 1 14 Urz ą d Miasta Gdyni kolumna 28435 3391 11,93% 1 0 8 15 Urz ą d Miasta Cz ę stochowy kolumna 25647 3380 13,18% 2 0 16 St. Pow. w Poznaniu kabina 38267 6932 18,11% 0 0 Suma 356678 54230 15,20% 29 2 Z powy ż szego wynika, i ż w okresie do dnia 31.05.2005 r. PWPW uzyska ł a na lokalnych rynkach wykonywania zdj ęć do praw jazdy udzia ł w granicach od 6,75% (Bia ł ystok) do 36,04% (Powiat Sochaczewski), a ś rednio 18,15% w ka ż dym powiecie. 11. W projekcie pisma z dnia 17.12.2004 r. adresowanym do Ministra Infrastruktury, PWPW zaproponowa ł a dwa warianty cenowe wdro ż enia projektu: wariant I obejmuj ą cy obowi ą zek wykonywania zdj ęć jedynie w urz ę dach – w tym przypadku, cena prawa jazdy wzros ł aby o 5,85 netto, oraz wariant II obejmuj ą cy mo ż liwo ść wyboru przez interesanta innego sposobu dostarczenia zdj ę cia – w przypadku wykonania zdj ę cia w urz ę dzie, cena prawa jazdy wzros ł aby o 10,36 netto. Z kolei, w pi ś mie z dnia 23.03.2005 r. PWPW wskaza ł a, ż e podwy ż ka ceny prawa jazdy wynios ł aby odpowiednio: dla wszystkich o 4,83 z ł , a dla osób wykonuj ą cych zdj ę cie w urz ę dzie lub WORD-zie dodatkowo o 3,84 z ł . W pi ś mie z dnia 24.06.2005 r. okre ś li ł a wysoko ść op ł at za zdj ę cie wykonane w urz ę dzie na 4,68 z ł brutto. Propozycji tej sprzeciwi ł y si ę powiaty wykluczaj ą c mo ż liwo ść instalacji na terenie urz ę dów kas fiskalnych, co wi ą za ł oby si ę z prowadzeniem dzia ł alno ś ci gospodarczej. A ż do zako ń czenia niniejszego post ę powania, zdj ę cia wykonywane by ł y w urz ę dach nieodp ł atnie. 12. Pismem z dnia 23.07.2004 r. ZRP uzale ż ni ł akceptacj ę zasad wspó ł pracy przedstawionych przez PWPW od wprowadzenia odp ł atno ś ci za zdj ę cia wykonane w urz ę dach, co zosta ł o odczytane przez PWPW jako odmowa udzia ł u w pilota ż u. 13. Spotkania PWPW ze Zwi ą zkiem Rzemios ł a Polskiego, których przedmiotem by ł pilota ż , oraz udzia ł fotografów w wykonywaniu zdj ęć cyfrowych, oraz ich ustalenia: ⎯ w dniu 31.03.2004 r. – strony wyrazi ł y wol ę znalezienia rozwi ą za ń kompromisowych, które ogranicz ą problemy pojawiaj ą ce si ę przy produkcji dokumentów personalizowanych, pozostawiaj ą c wykonywanie zdj ęć w zak ł adach fotograficznych; ⎯ w dniu 23.04.2004 r. – przedstawiciele Zwi ą zku zgodzili si ę z koncepcj ą pilota ż u, oraz zadeklarowali gotowo ść wykonywania zdj ęć cyfrowych. Uzgodniono, ż e PWPW opracuje koncepcj ę rozwi ą zania i przedstawi propozycj ę ZRP. Przedstawiciel firmy Hewlett Packard zadeklarowa ł mo ż liwo ść stworzenia oprogramowania do zapisu danych na no ś nikach, który b ę dzie zawiera ł znaczniki czasu, oraz niezb ę dne zabezpieczenia. Przedstawiciele ZRP zadeklarowali gotowo ść prowadzenia rejestru zak ł adów fotograficznych, oraz dystrybucji niezb ę dnego oprogramowania; ⎯ w dniu 23.06.2004 r. – omawiano kwesti ę rozszerzenia pilota ż u o kolejne 6 starostw. Przedstawiciele ZRP zaj ę li stanowisko, i ż niecelowym jest rozszerzanie pilota ż u, skoro zostanie utrzymany warunek nieodp ł atno ś ci, a fotografowie stoj ą na z góry przegranej pozycji. ZRP zaproponowa ł wprowadzenie dwóch op ł at administracyjnych za wydanie prawa jazdy – jedna ni ż sza w przypadku wniosku sk ł adanego ze zdj ę ciem, druga pe ł na w przypadku zdj ę cia wykonanego w urz ę dzie. Przedstawiciel Hewlett Packard zadeklarowa ł mo ż liwo ść wykonania oprogramowania z ograniczeniem licencji do 10 wytypowanych zak ł adów. Strona fotografów uzna ł a, ż e nie podejmuje si ę w łą czenia 10 zak ł adów do pilota ż u przy dalszym utrzymaniu nieodp ł atno ś ci zdj ęć w urz ę dach; ⎯ w dniu 22.09.2004 r. – strony podtrzyma ł y swoje stanowiska, a ZRP zobowi ą za ł si ę do przedstawienia PWPW w ł asnej koncepcji udzia ł u zak ł adów w wykonywaniu zdj ęć cyfrowych. Obecny przedstawiciel Ministra Infrastruktury stwierdzi ł , i ż nie widzi on potrzeby i nie wyrazi zgody na rozszerzenie pilota ż u; ⎯ w dniu 23.06.2005 r. – uzgodniono gotowo ść zawarcia porozumienia reguluj ą cego wykonywanie zdj ęć cyfrowych przez fotografów, w tym m.in. parametry techniczne zdj ę cia, procedury post ę powania i procedury reklamacji. Omówiona zosta ł a procedura 9 rejestracji zak ł adów fotograficznych i formularz zg ł oszeniowy. Przedstawiona zosta ł a funkcjonalno ść oprogramowania dla zak ł adów fotograficznych; ⎯ w dniu 12.01.2006 r. – uzgadniano szczegó ł y techniczne wspó ł pracy, oraz omawiano i przyj ę to dalszy harmonogram pilota ż u i jego wdro ż enia w skali ca ł ego kraju, a ponadto, kwestie akcji informacyjnej propaguj ą cej mo ż liwo ść dostarczania zdj ęć cyfrowych do praw jazdy na no ś nikach CD. 14. Podczas spotkania przedstawicieli PWPW i Starostw/Urz ę dów bior ą cych udzia ł w pilota ż u w dniu 8.06.2005 r. PWPW przedstawi ł a propozycj ę podpisania aneksów do umów zawartych z uczestnikami pilota ż u, deklaruj ą cych rezygnacj ę z zasady maksymalizacji wykonywania zdj ęć w urz ę dach na rzecz ca ł kowitej dobrowolno ś ci ich wykonania, oraz pobierania op ł aty za zdj ę cie w urz ę dzie w wysoko ś ci 4,68 z ł brutto. 15. Pismem z dnia 21.07.2005 r. PWPW poinformowa ł a, ż e w drugim pó ł roczu b ę dzie kontynuowa ć program pilota ż owy na zasadzie pe ł nej dobrowolno ś ci, i w tym celu podpisze aneksy do umów zawartych z uczestnikami pilota ż u. 16. Aneksy, o których mowa powy ż ej, zosta ł y podpisane w okresie od 30.06.2005 r. do 22.08.2005 r., w tym 11.07.2005 r. z Powiatem Nakielskim i 22.07.2005 r. z Miastem Bydgoszcz, i zawiera ł y zapisy, zgodnie z którymi: (§1) Skre ś la si ę dotychczasow ą tre ść §1 Aneksu Nr 2 z dnia 14.10.2003 r. oraz nadaje si ę mu now ą tre ść w brzmieniu: „Strony deklaruj ą wol ę wdro ż enia rozwi ą za ń umo ż liwiaj ą cych elektroniczn ą kompletacj ę danych do wniosków o wydanie prawa jazdy obejmuj ą cych pobieranie zdj ęć cyfrowych, w tym dostarczonych przez interesantów na no ś niku elektronicznym, oraz cyfrowego odwzorowania podpisu.”, (§2) W §2 powy ż szego Aneksu wprowadza si ę dodatkowy pkt 3 w brzmieniu: 3) Zainstalowane stanowisko do pobierania zdj ęć cyfrowych i cyfrowego odwzorowywania podpisu wykorzystywane b ę dzie na zasadach pe ł nej dobrowolno ś ci. Zamawiaj ą cy zobowi ą zuje si ę nie zmusza ć ani nie wp ł ywa ć w inny sposób na interesantów celem wykorzystywania stanowiska do pobierania zdj ęć cyfrowych do praw jazdy. (...), (§3) W §4 powy ż szego Aneksu skre ś la si ę dotychczasow ą tre ść punktu 5 i 6 i wprowadza si ę w jego miejsce punkt 5 i 6 w nowym brzmieniu: 5) wykorzystania na zasadach pe ł nej dobrowolno ś ci ze strony interesantów stanowiska do pobierania zdj ęć cyfrowych oraz cyfrowego odwzorowania podpisu do praw jazdy ” 17. W dniu 13.12.2005 r. PWPW podpisa ł a ze Zwi ą zkiem Rzemios ł a Polskiego porozumienie, w którym zobowi ą za ł a si ę do: „1) Dostosowania systemu KIEROWCA w organach prowadz ą cych pilota ż , do wczytywania z no ś nika CD zdj ęć cyfrowych wykonanych w zak ł adach fotograficznych, spe ł niaj ą cych wymagania techniczne okre ś lone w Za łą czniku nr 1 do Porozumienia; 2) Udost ę pnienia zak ł adom fotograficznym oprogramowania do weryfikacji parametrów technicznych pliku graficznego ze zdj ę ciem cyfrowym i generowania pliku tekstowego, w którym zapisywane b ę d ą : identyfikator zak ł adu, data wykonania zdj ę cia, typ aparatu i wynik kontroli parametrów technicznych zdj ę cia; 3) Rejestrowania i nadawania identyfikatorów wszystkim zak ł adom fotograficznym, które zadeklaruj ą gotowo ść wykonywania zdj ęć cyfrowych do praw jazdy zgodnie z parametrami technicznymi okre ś lonymi w Za łą czniku nr 1 do Porozumienia i prze ś l ą do PWPW S.A. formularz zg ł oszeniowy zgodnie z Procedur ą okre ś lon ą w Za łą czniku nr 2 do Porozumienia.”. 18. Na dzie ń sporz ą dzenia decyzji, na stronie internetowej ZRP, pod adresem http://www.fotograf.org.pl/pakietdp.php mo ż na pobra ć program dla fotografów udost ę pniony przez PWPW wraz z dodatkowymi instrukcjami, procedurami, parametrami technicznymi, oraz harmonogramem, z którego wynika, ż e termin udost ę pnienia mo ż liwo ś ci wczytywania zdj ęć z no ś ników CD w urz ę dach pilota ż owych zosta ł wyznaczony na 1 marca 2006 r. 10 19. Pismem z dnia 25.04.2006 r. PWPW poinformowa ł a, ż e od dnia 1 marca 2006 r. w łą czono wytypowane zak ł ady fotograficzne do pilota ż owego programu wykonywania zdj ęć technik ą cyfrow ą . Cz ęść z ustale ń niniejszego post ę powania zosta ł a zawarta w raporcie z badania rynków us ł ug fotograficznych w Mie ś cie Bydgoszczy i Powiecie Nakielskim, w tej jego cz ęś ci, która dotyczy ł a postrzegania konkurencji PWPW przez fotografów, oraz skutków jej praktyki dla lokalnych rynków (Cz ęść VIII Raportu). Fragment raportu, o którym mowa, nale ż y przytoczy ć na potrzeby dalszych rozwa ż a ń . Raport z badania rynku us ł ug fotograficznych: (wed ł ug stanu z dnia otrzymania wezwania do udzielenia informacji z dnia 22.08.2005 r.) (...) Ad. VIII Zapytani o konkurencj ę ze strony PWPW, przedsi ę biorcy poinformowali, i ż (poni ż ej odpowiedzi uczestników rynku us ł ug fotograficznych – 18 fotografów wykonuj ą cych zdj ę cia do praw jazdy, z czego 14 z Miasta Bydgoszczy i 4 z Powiatu Nakielskiego): 1. Ilo ść zdj ęć do praw jazdy wykonywanych w zak ł adach fotograficznych spad ł a na skutek uruchomienia pilota ż u wykonywania nieodp ł atnych zdj ęć w urz ę dach. 2. Odpowiedzi jak wy ż ej udzieli ł o wprost 6 przedsi ę biorców. Trzech z nich poda ł o orientacyjne dane procentowe: spadek o 40%, 80% i 90%, Jeden poinformowa ł , ż e wcze ś niej wykonywa ł ok. 10-14 zdj ęć dziennie, a obecnie ok. 6-10 (spadek o ok. 33%). 3. Odpowiedzi pozosta ł ych jedenastu przedsi ę biorców (jeden z uczestników rynku nie zaj ął stanowiska co do konkurencji ze strony PWPW) wskazywa ł y po ś rednio na spadek sprzeda ż y, poprzez sformu ł owania: "gro ź na konkurencja", "nieuczciwa konkurencja", "mo ż liwo ść likwidacji zak ł adu", "du ż e (ew. „powa ż ne” i inne synonimy) zagro ż enie dla istnienia firmy". 4. Wszyscy (z wyj ą tkiem jednego) przedsi ę biorcy informowali, i ż odczuwaj ą zagro ż enie swojej przysz ł o ś ci, a kilku wskaza ł o wprost, i ż postrzegaj ą dzia ł ania PWPW jako prób ę monopolizacji rynku, która doprowadzi do likwidacji cz ęś ci zak ł adów, powi ę kszaj ą c szeregi bezrobotnych. 5. Równie ż przedsi ę biorcy, którzy zaniechali dzia ł alno ś ci na rynku w ł a ś ciwym, wskazywali, ż e dzia ł alno ść PWPW stanowi zagro ż enie dla zak ł adów fotograficznych. Jeden z nich wskaza ł , ż e kiedy prowadzi ł dzia ł alno ść w zakresie wykonywania zdj ęć do dokumentów personalizowanych (któr ą zmuszony by ł zamkn ąć jako nierentown ą ), przychodzili do niego tylko tacy klienci, którzy nie wiedzieli o mo ż liwo ś ci nieodp ł atnego wykonania zdj ęć . Powy ż sze ustalenia pozwoli ł y Prezesowi Urz ę du zwa ż y ć jak ni ż ej: Na wst ę pie, Prezes Urz ę du wyja ś nia, i ż dalsze rozwa ż ania b ę d ą dotyczy ł y łą cznie obu porozumie ń (pkt I i pkt II sentencji), tj. zawartego przez PWPW z Miastem Bydgoszcz, oraz zawartego przez PWPW z Powiatem Nakielskim, które – co sta ł o si ę podstaw ą wspólnego rozpoznania obu zarzutów w ramach jednego post ę powania antymonopolowego – mia ł y to ż sam ą tre ść , to ż same okoliczno ś ci dotycz ą ce ich zawarcia, realizacji, oraz zaniechania, a dotyczy ł y jedynie odr ę bnych rynków geograficznych, co uniemo ż liwi ł o postawienie jednego zarzutu porozumienia wszystkim Uczestnikom tego post ę powania. Interes publiczny: Przes ł ank ą uznania porozumienia za ograniczaj ą ce konkurencj ę na podstawie art. 5 ustawy, jest w pierwszym rz ę dzie ustalenie, ż e narusza ono interes publiczny, na stra ż y którego stoi Prezes Urz ę du zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy. 11 Istotnym dla rozstrzygni ę cia o istnieniu interesu publicznego w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy jest ustalenie, i ż dotyczy on z góry nieokre ś lonej liczby osób – uczestników rynku. Organ antymonopolowy ustali ł w toku post ę powania, i ż praktyka, jakiej dopu ś cili si ę Uczestnicy dotkn ęł a rynku (lokalnych rynków us ł ug fotograficznych) jako ca ł o ś ci, tj. wszystkich jego uczestników. W szczególno ś ci, naruszony zosta ł interes zak ł adów fotograficznych, które utraci ł y cz ęść rynku na rzecz PWPW, a w jeszcze wy ż szym stopniu zosta ł on zagro ż ony, podobnie jak interes samych konsumentów. W ocenie Prezesa Urz ę du, interes konsumentów winien by ć zagwarantowany istnieniem konkurencyjnego rynku us ł ug fotograficznych w zakresie zdj ęć do dokumentów, o ile ograniczenia konkurencji nie s ą konieczne ze wzgl ę dów technicznych, b ą d ź organizacyjnych, albo nie s ą wynikiem regulacji prawnych stanowi ą cych norm ę szczególn ą wobec art. 5 i art. 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Mimo wyja ś nie ń Uczestników, i ż opierali oni swoje dzia ł ania o plany wprowadzenia nowych regulacji prawnych, oraz zapewnili zastosowanie nowoczesnych ś rodków technicznych gwarantuj ą cych post ę p w dziedzinie wykonywania zdj ęć do dokumentów, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż okoliczno ś ci te nie mog ą usprawiedliwia ć rozwa ż anej praktyki, o czym mowa w dalszej cz ęś ci uzasadnienia. O naruszeniu, oraz istotnym zagro ż eniu interesu publicznego w niniejszej sprawie, przes ą dzaj ą skutki stwierdzonej praktyki, która w d ł u ż szej perspektywie czasu nie dawa ł a konkurentom PWPW (fotografom) szans na podj ę cie rzeczywistej konkurencji. Przes ą dza ł o tym fakt, ż e zdj ę cia w urz ę dach mia ł y by ć wykonywane obligatoryjnie nawet tym osobom, które za łą cz ą do wniosku o prawo jazdy fotografi ę wykonan ą w zak ł adzie fotograficznym (zgodnie z wymogami obowi ą zuj ą cego prawa) i ca ł kowita bezp ł atno ść zdj ęć wykonywanych w urz ę dach. Istotna by ł a tak ż e d ł ugotrwa ł o ść praktyki, tj. ok. dwu i pó ł letni czas trwania pilota ż u z zamiarem jego przekszta ł cenia w praktyk ę trwa łą (przy czym samo porozumienie, o tre ś ci jak wy ż ej, zosta ł o zawarte jeszcze wcze ś niej). Wobec powy ż szego, uzasadniona jest ingerencja Prezesa Urz ę du w trybie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Rynek w ł a ś ciwy: Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę „ rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji.”. Prezes Urz ę du ustali ł , ż e do naruszenia konkurencji dosz ł o w niniejszej sprawie na lokalnych rynkach Miasta Bydgoszcz i Powiatu Nakielskiego (rynki geograficzne) ś wiadczenia us ł ug fotograficznych w sektorze zdj ęć do dokumentów personalizowanych (rynek produktowy). Bior ą c pod uwag ę to ż same parametry zdj ęć do praw jazdy (§5 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnie ń do kierowania pojazdami – Dz.U. z 2004 r. Nr 24, poz. 215 z pó ź n. zm., zwane dalej „ rozporz ą dzeniem w sprawie wydawania uprawnie ń ”) i zdj ęć do dowodów osobistych (§1 ust. 5-5c rozporz ą dzenia z dnia 21 listopada 2000 r. w sprawie wzoru dowodu osobistego oraz trybu post ę powania w sprawach wydawania dowodów osobistych), nale ż a ł o uzna ć , i ż us ł ugi wykonania tych zdj ęć stanowi ą jeden rynek produktowy. Decyduj ą ce znaczenie ma tu mo ż liwo ść zamiennego przeznaczenia zdj ę cia na potrzeby wydania obu tych dokumentów. Tak okre ś lony rynek wyró ż nia si ę istotnymi cechami, w tym przede wszystkim 12 przeznaczeniem zdj ęć , od innych us ł ug fotograficznych (np. w zakresie zdj ęć okoliczno ś ciowych, plenerowych, reklamowych itp.). W ocenie organu antymonopolowego, bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje podzia ł zdj ęć na wykonane w technologii analogowej i cyfrowej. Sposób interpretacji §5 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporz ą dzenia w sprawie wydawania uprawnie ń dokonywany przez organy stosuj ą ce prawo – starostów wydaj ą cych prawa jazdy, jak i samego Ministra Transportu (w pi ś mie z dnia 2.02.2004 r. adresowanym do organów wydaj ą cych prawa jazdy, gdzie wyja ś ni ł on, ż e cyt. „ zdj ę cia wykonywane t ą „technik ą ” (cyfrow ą – UOKiK) , zarchiwizowane przez organ, nale ż y traktowa ć jako równowa ż ne dostarczeniu fotografii przez osob ę ubiegaj ą c ą si ę o wydanie prawa jazdy”), nie pozostawia w ą tpliwo ś ci, ż e w ramach obecnej regulacji prawnej, dla wyznaczenia rynku w ł a ś ciwego nie ma znaczenia podzia ł na zdj ę cia analogowe i cyfrowe. Zarówno jedne, jak i drugie, o ile spe ł niaj ą okre ś lone parametry, stanowi ą pe ł noprawny za łą cznik do wniosku o wydanie dokumentu. W uzasadnieniu decyzji pomini ę to rozwa ż ania dotycz ą ce dokumentów ś wiadectw kwalifikacji, gdy ż te wysz ł y z u ż ycia po zmianie ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym, oraz rozporz ą dzenia w sprawie wydawania uprawnie ń , jednak wszelkie rozwa ż ania dotycz ą ce dokumentów praw jazdy nale ż y odnie ść bezpo ś rednio do ś wiadectw kwalifikacji, gdy ż te obowi ą zywa ł y w pocz ą tkowym okresie pilota ż u. Podstaw ą anty-konkurencyjnych porozumie ń PWPW z Miastem Bydgoszcz i Powiatem Nakielskim nie by ł a si ł a rynkowa zajmowana przez Uczestników na okre ś lonych powy ż ej rynkach, lecz ich pozycja na rynkach powi ą zanych (przedsi ę biorcy wyst ę puj ą cy na ró ż nych szczeblach obrotu): 1. krajowym rynku produkcji dokumentów praw jazdy, na którym PWPW posiada pozycj ę monopolisty, posiadaj ą c na podstawie umowy nr DMM/056/98 z dnia 22.12.1998 r. zawartej z Ministerstwem Transportu i Gospodarki Morskiej wy łą czno ść na produkcj ę dokumentów praw jazdy i ś wiadectw kwalifikacji; 2. lokalnym rynku udost ę pniania infrastruktury i zasobów Wydzia ł u Uprawnie ń Komunikacyjnych Urz ę du Miasta Bydgoszczy w celu ś wiadczenia us ł ugi wykonywania zdj ęć do praw jazdy; 3. lokalnym rynku udost ę pniania infrastruktury i zasobów Wydzia ł u Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w Nakle w celu ś wiadczenia us ł ugi wykonywania zdj ęć do praw jazdy. Postanawiaj ą c o wyodr ę bnieniu szczególnego rynku us ł ug zwi ą zanych z udost ę pnianiem infrastruktury i zasobów wydzia ł ów komunikacji, Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę , ż e uczestnicy pilota ż u – jednostki samorz ą du terytorialnego zadysponowa ł y swoim mieniem, ś wiadcz ą c na rzecz PWPW us ł ug ę nieodp ł atnego u ż yczenia pomieszcze ń , pracowników, oraz zapewnienia pozosta ł ych warunków techniczno-organizacyjnych niezb ę dnych dla zainstalowania urz ą dze ń s ł u żą cych wykonywaniu zdj ęć cyfrowych. Nie dzia ł a ł y przy tym w sferze imperium jako organy administracji publicznej, gdy ż tymi s ą wy łą cznie starostowie wydaj ą cy indywidualne decyzje administracyjne w sprawach zwi ą zanych z wydawaniem uprawnie ń komunikacyjnych, lecz jako przedsi ę biorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy. W ocenie Prezesa Urz ę du, mimo podobie ń stwa do rynku us ł ug wynajmu lokali pod dzia ł alno ść zak ł adów fotograficznych, nawet tych mieszcz ą cych si ę w bliskim s ą siedztwie wydzia ł u komunikacji, us ł uga udost ę pniania infrastruktury i zasobów wydzia ł ów komunikacji jest rynkiem szczególnym, oferuj ą cym produkt, który nie ma swoich substytutów. Decyduje o tym bezpo ś rednie powi ą zanie funkcjonalne pomi ę dzy miejscem wykonania zdj ę cia i miejscem z ł o ż enia wniosku o wydanie prawa jazdy, co buduje w ś ród konsumentów przekonanie, i ż wykonanie zdj ę cia w urz ę dzie jest obligatoryjnym elementem Systemu KIEROWCA. W niniejszej sprawie istotne jest równie ż powi ą zanie personalne, gdy ż urz ę dnik odbieraj ą cy wniosek o wydanie prawa jazdy, jest jednocze ś nie przedstawicielem przedsi ę biorcy 13 ś wiadcz ą cego us ł ug ę wykonania zdj ę cia (PWPW). Tym samym, zasadnym jest wyodr ę bnienie tak szczególnych rynków, na których Miasto Bydgoszcz i Powiat Nakielski posiadaj ą monopol, jako jedyni dysponenci urz ę dów prowadz ą cych obs ł ug ę organów wydaj ą cych uprawnienia do kierowania pojazdami na danym terenie. Udzia ł w rynku: Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy, „ Zakazu, o którym mowa w art. 5, nie stosuje si ę do: 2) porozumie ń zawieranych mi ę dzy przedsi ę biorcami dzia ł aj ą cymi na ró ż nych szczeblach obrotu, których łą czny udzia ł w rynku w roku kalendarzowym poprzedzaj ą cym zawarcie porozumienia nie przekracza 10%.” (tzw. porozumienie bagatelne). Wskazany przepis wy łą cza spod zakazu te porozumienia, które z uwagi na znikomy udzia ł ich uczestników w rynku, maj ą marginalny wp ł yw na konkurencj ę , oraz interesy innych przedsi ę biorców i konsumentów na rynku w ł a ś ciwym. Uznaj ą c przedmiotowe porozumienia za istotne, Prezes Urz ę du sumowa ł udzia ł y ich Uczestników w ten sposób, i ż : 1. PWPW posiada 100% udzia ł w krajowym rynku produkcji dokumentów praw jazdy (od 1998 r. zgodnie z umow ą zawart ą z Ministerstwem Transportu i Gospodarki Morskiej, tj. równie ż w roku kalendarzowym poprzedzaj ą cym zawarcie porozumienia – 2003 r.), co łą cznie z 0% udzia ł em w tym rynku odpowiednio Miasta Bydgoszcz i Powiatu Nakielskiego daje w przypadku obu stwierdzonych praktyk 100% łą czny udzia ł w rynku przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w porozumieniach; 2. Miasto Bydgoszcz posiada 100% udzia ł w lokalnym rynku udost ę pniania infrastruktury i zasobów Wydzia ł u Uprawnie ń Komunikacyjnych Urz ę du Miasta Bydgoszcz w celu ś wiadczenia us ł ugi wykonywania zdj ęć do praw jazdy – monopol prawny zgodnie z ustaw ą z dnia 8 marca 1990 o samorz ą dzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z pó ź n. zmianami) w zwi ą zku z art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorz ą dzie powiatowym (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr. 142, poz. 1592), co przes ą dza, i ż łą cznie z 0% udzia ł u w tym rynku ze strony PWPW, podmioty te posiadaj ą łą cznie 100% udzia ł w rynku; 3. Powiat Nakielski posiada 100% udzia ł w lokalnym rynku udost ę pniania infrastruktury i zasobów Wydzia ł u Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w Nakle w celu ś wiadczenia us ł ugi wykonywania zdj ęć do praw jazdy – monopol prawny zgodnie z ustaw ą z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorz ą dzie powiatowym (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr. 142, poz. 1592), co przes ą dza, i ż łą cznie z 0% udzia ł u w tym rynku ze strony PWPW, podmioty te posiadaj ą łą cznie 100% udzia ł w tak okre ś lonym rynku. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż monopolistyczna pozycja posiadana przez Uczestników na powy ż szych, powi ą zanych rynkach, umo ż liwia im istotn ą ingerencj ę w zale ż ny rynek us ł ug fotograficznych w sektorze zdj ęć do dokumentów personalizowanych. W ocenie organu antymonopolowego, powy ż sze ustalenia s ą wystarczaj ą ce dla uznania, ż e przedmiotowe porozumienia nie maj ą cech porozumienia bagatelnego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy. Tak wi ę c, nie s ą one wy łą czone spod zakazu z art. 5 ustawy, co czyni koniecznym dokonanie merytorycznej oceny zarzutów postawionych Uczestnikom post ę powania. Ponadto, Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy „ Rada Ministrów mo ż e, w drodze rozporz ą dzenia, wy łą czy ć spod zakazu, o którym mowa w art. 5, porozumienia, które przyczyniaj ą si ę do polepszenia produkcji, dystrybucji towarów lub do post ę pu technicznego lub gospodarczego, zapewniaj ą nabywcy lub u ż ytkownikowi odpowiedni ą cz ęść wynikaj ą cych st ą d korzy ś ci i które: 1) nie nak ł adaj ą na zainteresowanych przedsi ę biorców ogranicze ń , które nie s ą niezb ę dne do osi ą gni ę cia tych celów; 2) nie stwarzaj ą tym przedsi ę biorcom mo ż liwo ś ci wyeliminowania konkurencji na rynku w ł a ś ciwym w zakresie znacznej cz ęś ci 14 okre ś lonych towarów.”. W tym celu, Rada Ministrów wyda ł a rozporz ą dzenie z dnia 13 sierpnia 2002 r. w sprawie wy łą czenia okre ś lonych porozumie ń wertykalnych spod zakazu porozumie ń ograniczaj ą cych konkurencj ę (Dz.U. z 2002 r. Nr 142, poz. 1189 ze zm. w Dz.U. z 2004 r. Nr 95, poz. 951). Porozumienia b ę d ą ce przedmiotem niniejszego post ę powania nie kwalifikuj ą si ę do wy łą czenia, o którym mowa, gdy ż nak ł adaj ą na zainteresowanych przedsi ę biorców ograniczenia w dost ę pie do rynku, które nie s ą niezb ę dne dla polepszenia produkcji praw jazdy, lub dla post ę pu technicznego lub gospodarczego (a contrario z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy), oraz stworzy ł y one Uczestnikom mo ż liwo ść wyeliminowania konkurencji na rynkach w ł a ś ciwych (a contrario z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy). Uzasadnienie faktyczne i prawne: Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy, „ Zakazane s ą porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku w ł a ś ciwym, polegaj ą ce w szczególno ś ci na: (...) 6) ograniczaniu dost ę pu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsi ę biorców nieobj ę tych porozumieniem;” . Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy, przez porozumienie rozumie si ę : „ a) umowy zawierane mi ę dzy przedsi ę biorcami, mi ę dzy zwi ą zkami przedsi ę biorców oraz mi ę dzy przedsi ę biorcami i ich zwi ą zkami albo niektóre postanowienia tych umów, b) uzgodnienia dokonane w jakiejkolwiek formie przez dwóch lub wi ę cej przedsi ę biorców lub ich zwi ą zki, c) uchwa ł y lub inne akty zwi ą zków przedsi ę biorców lub ich organów statutowych;”. Zarzutem jaki postawiono w niniejszym post ę powaniu PWPW i Miastu Bydgoszcz, oraz PWPW i Powiatowi Nakielskiemu, by ł o zawarcie niedozwolonych porozumie ń , których celem, oraz skutkiem by ł o naruszenie konkurencji na lokalnych rynkach ś wiadczenia us ł ug fotograficznych w sektorze zdj ęć do dokumentów personalizowanych. Zarzut ten postawiono w zwi ą zku z zawarciem przez PWPW z jednostkami samorz ą du terytorialnego umów – aneksów do umów zlecaj ą cych PWPW wykonywanie dokumentów komunikacyjnych (umowy nr DMD/0003/99), zawieraj ą cych zobowi ą zanie do maksymalnego wykorzystania stanowiska do wykonywania zdj ęć cyfrowych wszystkim petentom sk ł adaj ą cym wnioski o wydanie prawa jazdy lub ś wiadectwa kwalifikacji, przy za ł o ż eniu nieodp ł atnego wykonywania tych zdj ęć . Porozumienia ograniczaj ą ce dost ę p do rynku lub eliminuj ą ce z rynku, uznawane s ą za jedno z najpowa ż niejszych narusze ń prawa konkurencji. W analizowanej sprawie zosta ł y one zawarte przez przedsi ę biorców funkcjonuj ą cych na odmiennych, jednak powi ą zanych ze sob ą rynkach, którzy dysponuj ą si łą umo ż liwiaj ą c ą im kszta ł towanie warunków konkurencji na zale ż nych rynkach ś wiadczenia us ł ug fotograficznych w sektorze zdj ęć do dokumentów personalizowanych. Mo ż liwo ść ta zosta ł a wykorzystana przez Uczestników z naruszeniem regu ł prawa antymonopolowego. W ocenie Prezesa Urz ę du, naruszenie konkurencji w obu jego formach (zarówno ograniczenie dost ę pu, jak i eliminacja z rynku) by ł y zarówno celem, jak i skutkiem uzgodnionego dzia ł ania uczestników zmowy. Celem stwierdzonych praktyk, co Uczestnicy przyznawali otwarcie, motywuj ą c swój zamiar dobrem konsumentów, by ł o doprowadzenie do wykonywania zdj ęć do praw jazdy (a w przysz ł o ś ci do wszystkich dokumentów personalizowanych na terenie ca ł ego kraju) wy łą cznie przez PWPW na terenie wydzia ł ów komunikacji powiatów uczestnicz ą cych w pilota ż u. Natomiast skutkiem by ł o uzyskanie przez PWPW istotnego udzia ł u w nowym dla niej, konkurencyjnym rynku produktowym, ze szkod ą dla fotografów i zagro ż eniem interesów konsumentów. Na niedozwolony charakter analizowanych porozumie ń sk ł adaj ą si ę nast ę puj ą ce, zasadnicze elementy: 1. uzgodnienie (dokonane na pi ś mie w formie umowy zawartej pomi ę dzy dwoma przedsi ę biorcami), ż e zdj ę cia cyfrowe do praw jazdy b ę d ą wykonywane za po ś rednictwem urz ą dze ń montowanych przez PWPW w wydzia ł ach komunikacji wszystkim petentom, przy czym, w pierwotnych za ł o ż eniach (okre ś laj ą cych pocz ą tkowy zamiar Uczestników wyra ż ony 15 w chwili zawarcia porozumie ń ), zdj ę cia te mia ł y by ć wykonywane wszystkim osobom sk ł adaj ą cym wniosek o wydanie dokumentu („ petenci” ), nawet tym, które przynios ł y ze sob ą zdj ę cie wykonane w zak ł adzie fotograficznym (skutkiem takiego post ę powania mog ł o by ć zdyskredytowanie zak ł adów fotograficznych w oczach konsumentów, którzy mogli domaga ć si ę nawet zwrotu ceny zdj ęć , skoro te mo ż na wykona ć nieodp ł atnie w urz ę dzie); 2. nieodp ł atno ść zdj ęć wykonywanych przez PWPW, co by ł o przedmiotem niepisanego uzgodnienia Uczestników, stanowi ą c istotn ą zasad ę realizacji pilota ż u, oraz warunek uczestnictwa w nim powiatów. Ad. 1 Zgodnie z rozporz ą dzeniem w sprawie wydawania uprawnie ń , „ Krajowe prawa jazdy wykonywane s ą przez producenta na blankietach, których wzór i opis okre ś laj ą przepisy w sprawie wzorów dokumentów uprawniaj ą cych do kierowania pojazdami, na podstawie przekazanych przez organ w formie elektronicznej lub w przypadku gdy nie jest to mo ż liwe z przyczyn technicznych - na no ś niku magnetycznym poczt ą specjaln ą : (...) 2) fotografii i podpisu wnioskodawcy.” (§3 ust. 1 pkt 2) – tak nowe rozporz ą dzenie z dnia 21 stycznia 2004 r., oraz podobnie poprzednio obowi ą zuj ą ce (do dnia 6.03.2004 r.) rozporz ą dzenie z dnia 14 grudnia 2001 r., zgodnie z którym „ Prawa jazdy i ś wiadectwa kwalifikacji wykonywane s ą przez producenta na blankietach, których wzór i opis okre ś laj ą przepisy w sprawie wzorów dokumentów uprawniaj ą cych do kierowania pojazdami, z zastrze ż eniem ust. 3, na podstawie przekazanych przez organ w formie elektronicznej lub w przypadku, gdy nie jest to mo ż liwe z przyczyn technicznych - na no ś niku magnetycznym poczt ą specjaln ą : (...) 2) skanowanej fotografii i podpisu wnioskodawcy.” (§3 ust. 1 pkt 2) . W nowym rozporz ą dzeniu w sprawie wydawania uprawnie ń zrezygnowano z wymogu skanowania zdj ę cia dostarczonego przez petenta w analogowej formie, i poprzez ogólny wymóg dotycz ą cy „fotografii”, dopuszczono mo ż liwo ść korzystania ze zdj ęć cyfrowych. Rozporz ą dzenie nie wskazuje, kto i gdzie ma wykonywa ć zdj ę cia do praw jazdy. Tym samym, nale ż y uzna ć , i ż nie ma przeciwwskaza ń , aby by ł y one wykonywane na miejscu, w urz ę dach przyjmuj ą cych wnioski. Skoro istnia ł a mo ż liwo ść , o której mowa powy ż ej, a celem Uczestników by ł a poprawa jako ś ci i aktualno ś ci zdj ęć , to mogli oni wzbogaci ć system informatyczny (System Kierowca) o stanowiska do wykonywania zdj ęć cyfrowych na miejscu. W tym miejscu, Prezes Urz ę du podkre ś la, i ż co do zasady, nie kwestionuje takiego rozwi ą zania i przyjmuje argument PWPW, i ż jest ono stosowane w innych krajach europejskich. Zamierzeniem organu antymonopolowego nie jest zahamowanie post ę pu technologicznego oraz innowacji w zakresie techniki wykonywania i obróbki zdj ęć cyfrowych, a tak ż e ich wykorzystania w procesie produkcji dokumentów komunikacyjnych, b ą d ź jakichkolwiek innych dokumentów personalizowanych. W ocenie Prezesa Urz ę du, uczestnicy procesu wydawania dokumentów komunikacyjnych powinni jednak rozwa ż y ć ju ż na etapie projektu tego rozwi ą zania, czy istniej ą mo ż liwo ś ci techniczne i organizacyjne udzia ł u w wykonywaniu zdj ęć cyfrowych do praw jazdy zak ł adów fotograficznych, w tym jako operatorów stanowisk do wykonywania zdj ęć w urz ę dach. Nie ulega przy tym w ą tpliwo ś ci, ż e fotografowie posiadaj ą cy bogat ą wiedz ę i do ś wiadczenie niezb ę dne dla wykonywania zdj ęć , oraz obs ł ugi specjalistycznego sprz ę tu, winni by ć preferowani ponad urz ę dników reprezentuj ą cych PWPW, nawet po ich przeszkoleniu. Aby unikn ąć zarzutu uprzywilejowania PWPW, b ą d ź jakiegokolwiek innego przedsi ę biorcy, powiaty winny stosowa ć w tym przypadku otwart ą dla wszystkich konkurentów (istniej ą cych, b ą d ź potencjalnych) procedur ę przetargow ą . Drugim rozwi ą zaniem umo ż liwiaj ą cym zastosowanie technologii cyfrowej, by ł o przystosowanie Systemu KIEROWCA do wczytywania zdj ęć wykonanych w zak ł adach fotograficznych i utrwalonych na p ł ytach CD, b ą d ź innych no ś nikach, dostarczanych przez interesantów. Przy czym, to drugie rozwi ą zanie wydaje si ę naturalnym i w pe ł ni koreluje w tre ś ci ą obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie wydawania uprawnie ń . Wystarczaj ą cym by ł oby w tym przypadku, aby zdj ę cia spe ł nia ł y wymogi, o których mowa w §5 ust. 1 pkt 1 lit. 16 f rozporz ą dzenia w sprawie wydawania uprawnie ń , tj. „ wyra ź na fotografia o wymiarach 3,5 x 4,5 cm, przedstawiaj ą ca osob ę bez nakrycia g ł owy i okularów z ciemnymi szk ł ami w taki sposób, aby ukazywa ł a g ł ow ę w pozycji lewego pó ł profilu z widocznym lewym uchem, z zachowaniem równomiernego o ś wietlenia twarzy.”, ewentualnie dodatkowe, wi ążą ce si ę z funkcjonowaniem sytemu informatycznego, oraz zabezpieczeniem jako ś ci i autentyczno ś ci dostarczanych zdj ęć . Dopuszczalnym by ł oby równie ż funkcjonowanie obu rozwi ą za ń na transparentnych i porównywalnych dla wszystkich warunkach, w tym w szczególno ś ci, co do udzielanej konsumentom informacji o wspó ł istnieniu obu równoprawnych mo ż liwo ś ci. Mimo istnienia przedstawionych rozwi ą za ń , Uczestnicy postanowili o zastrze ż eniu na rzecz PWPW wy łą czno ś ci na wykonywanie zdj ęć , co stanowi ł o istotne ograniczenie konkurencji. Faktem jest, ż e zapis przedmiotowych aneksów mówi ą cy o wykonywaniu zdj ęć cyfrowych wszystkim petentom nie by ł realizowany w pe ł ni. Prezes Urz ę du nie bada ł jednak, czy takim post ę powaniem uczestnicy pilota ż u wy ł amali si ę z zawartych porozumie ń . Ze stanowiska prezentowanego przez Uczestników wynika bowiem jasno, i ż w czasie trwania pilota ż u, pod wp ł ywem protestów ś rodowiska fotografów, rozmów prowadzonych ze Zwi ą zkiem Rzemios ł a Polskiego, interpelacji poselskich sk ł adanych na r ę ce Ministra Infrastruktury i jego niepewnej postawy co do dalszych losów programu, a przede wszystkim post ę powania jakie toczy ł o si ę przed Prezesem Urz ę du, pierwotne za ł o ż enie obligatoryjnego wykonywania zdj ęć wszystkim petentom zosta ł o zmodyfikowane w ten sposób, i ż wykonywano je wszystkim ch ę tnym, jednak z zachowaniem nieodp ł atno ś ci us ł ugi. Ad. 2 Mimo, i ż zapis dotycz ą cy nieodp ł atno ś ci nie by ł przedmiotem umów zawartych przez Uczestników na pi ś mie, to jednak stanowi ł on warunek uczestnictwa powiatów w pilota ż u i by ł im przedstawiony przez PWPW ju ż w pierwszej ofercie udzia ł u w tym programie, a nast ę pnie zaakceptowany i stosowany w praktyce. Tak wi ę c, na równi z zapisem umownym dotycz ą cym maksymalizacji wykonywania zdj ęć wszystkim petentom, podlega definicji z art. 4 pkt 4 ustawy, b ę d ą c uzgodnieniem dokonanym w jakiejkolwiek formie (lit. b), i razem z nim wspó ł tworzy zakwestionowan ą praktyk ę . Jedn ą z barier, która istotnie wypacza warunki niezb ę dne dla rozwoju konkurencji, jest d ł ugotrwa ł e, nieodp ł atne ś wiadczenie us ł ug (dumping cenowy wykraczaj ą cy poza zwyczajow ą definicj ę tego poj ę cia – cena ni ż sza od uzasadnionych kosztów). Celem takiego dzia ł ania jest z regu ł y – zak ł adaj ą c racjonalno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy – eliminacja konkurentów z rynku i jego przej ę cie, z zamiarem pó ź niejszego dyktatu cenowego wobec konsumentów pozbawionych mo ż liwo ś ci wyboru spo ś ród zró ż nicowanych ofert konkuruj ą cych ze sob ą przedsi ę biorców. Okoliczno ś ci ą niesporn ą w niniejszej sprawie by ł fakt nieodp ł atnego wykonywania zdj ęć przez PWPW w urz ę dach uczestnicz ą cych w pilota ż u, przez ca ł y okres jego trwania, a ż do zamkni ę cia post ę powania dowodowego w niniejszej sprawie. Mimo, i ż PWPW zrezygnowa ł a w toku post ę powania z zasady maksymalizacji, tj. wykonywania zdj ęć wszystkim osobom wyst ę puj ą cym z wnioskami na rzecz zasady pe ł nej dobrowolno ś ci wykonywania zdj ęć w urz ę dzie (czego potwierdzeniem by ł a zmiana umów zawartych z powiatami), to niezmiennie utrzyma ł a nieodp ł atno ść wykonywanych zdj ęć . Zachowanie to wskazuje, ż e mimo formalnego porzucenia zasady maksymalizacji, jak równie ż - ostatecznie - stworzenia zak ł adom fotograficznym mo ż liwo ś ci wykonywania zdj ęć cyfrowych do praw jazdy, faktycznie by ł a ona nadal realizowana. Zdaniem Prezesa Urz ę du, zasadniczym instrumentem konkurencji na rozwa ż anym rynku jest cena zdj ę cia. Formu ł a zdj ęć nieodp ł atnych pozostawia ł a zak ł adom fotograficznym jedynie niewielkie pole dla podj ę cia konkurencyjnej walki z PWPW. Nie mo ż na wymaga ć od przedsi ę biorców, aby d ążą c do konkurencyjno ś ci swoich us ł ug ś wiadczyli je nieodp ł atnie (poza argumentem zdroworozs ą dkowym, nale ż y tu wspomnie ć o regulacji ustawy z dnia 11 17 marca 2004 o podatku od towarów i us ł ug, która nieodp ł atne ś wiadczenie us ł ug traktuje jak odp ł atne ich ś wiadczenie dla potrzeb wymiaru podatku VAT), b ą d ź ograniczyli si ę wy łą cznie do konkurencji jako ś ci ą us ł ug. O ile jako ść fotografii ma decyduj ą ce znaczenie dla zdj ęć okoliczno ś ciowych, b ą d ź plenerowych, to w przypadku zdj ęć do dokumentów, w tym praw jazdy, dla zdecydowanej wi ę kszo ś ci konsumentów ma znaczenie drugoplanowe (cho ć by z uwagi na niewielki format zdj ę cia na dokumencie, oraz nak ł adaj ą ce si ę na ń wzory graficzne zabezpieczaj ą ce jego autentyczno ść , co tuszuje ewentualne braki jako ś ci zdj ę cia). Ś wiadczy o tym równie ż fakt, ż e czynno ść wykonywania zdj ęć w urz ę dach zosta ł a zlecona przez PWPW urz ę dnikom nie posiadaj ą cym wiedzy i do ś wiadczenia zawodowych fotografów. Tak ż e z informacji udzielonych przez ankietowanych fotografów wynika, ż e o ile nie obawiaj ą si ę oni konkurencji jako ś ci ą swoich zdj ęć , to jest to argument niewystarczaj ą cy w ś wietle nieodp ł atno ś ci zdj ęć wykonywanych w urz ę dach. Bior ą c pod uwag ę , i ż PWPW jest przedsi ę biorc ą kieruj ą cym si ę rachunkiem ekonomicznym, nale ż a ł o oceni ć , kto poniesie koszty wykonywania nieodp ł atnych zdj ęć . Zebrane w sprawie dokumenty ś wiadcz ą , i ż PWPW dokona ł a kalkulacji kosztów inwestycji zwi ą zanej z wyposa ż eniem powiatów w stanowiska do wykonywania zdj ęć cyfrowych, ich serwisowaniem, niezb ę dnym oprogramowaniem, oraz przeszkoleniem urz ę dników, i planowa ł a je rozliczy ć w podwy ż szonej op ł acie za wydanie prawa jazdy, b ą d ź dodatkowej op ł acie. W toku post ę powania ustalono, i ż odno ś cie wysoko ś ci planowanej podwy ż ki/op ł aty, PWPW proponowa ł a rozwi ą zania jak w ustaleniach powy ż ej (vide: pkt 10). W ocenie Prezesa Urz ę du, nie do zaakceptowania s ą propozycje zmierzaj ą ce do ukrycia ceny zdj ę cia w op ł acie za wydanie dokumentu prawa jazdy (poza przypadkiem wyra ź nego zapisu ustawy, która okre ś la ł aby taki skutek). Zachowanie transparentnych warunków konkurencji na rynku ś wiadczenia us ł ug fotograficznych wymaga odr ę bnej odp ł atno ś ci z tytu ł u wydania urz ę dowego dokumentu prawa jazdy, która to op ł ata ma charakter op ł aty administracyjnej, i odr ę bnej op ł aty za wykonanie zdj ę cia. W szczególno ś ci, nagannym by ł oby wprowadzenie podwy ż ki op ł at za wydanie prawa jazdy dla wszystkich osób wyst ę puj ą cych z wnioskiem, niezale ż nie od tego, ż e cz ęść z nich korzysta z us ł ug zak ł adów fotograficznych. W takim przypadku, cz ęść konsumentów subsydiowa ł aby pozosta ł ych, p ł ac ą c za zdj ę cie wykonane w zak ł adzie fotograficznym, i dodatkowo, w cz ęś ci pokrywaj ą c koszt zdj ęć wykonywanych przez PWPW innym osobom. Ostatecznie, PWPW nie zdecydowa ł a si ę na wprowadzenie ż adnego z rozwi ą za ń , co przemawia za wydaniem decyzji w oparciu o art. 9 ustawy (nakazanie zaniechania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę ). Sprzeciw powiatów, co do wprowadzenia odp ł atno ś ci za zdj ę cia wykonywane w urz ę dach, nie mo ż e by ć okoliczno ś ci ą zwalniaj ą c ą PWPW z odpowiedzialno ś ci za naruszenie regu ł konkurencji. Sam argument, i ż by ł oby to przyznanie si ę do prowadzenia w urz ę dach fotograficznej dzia ł alno ś ci gospodarczej jest niezasadny. Z punktu widzenia prawa antymonopolowego istotne jest to, ż e skutkiem bezp ł atno ś ci us ł ugi by ł o naruszenie konkurencji i zdobycie przez PWPW nowego rynku, a w przysz ł o ś ci wp ł ywów spodziewanych z tytu ł u podwy ż szenia op ł aty za wydanie dokumentu prawa jazdy. Nie mo ż na, wi ę c uzna ć , ż e prowadzona przez PWPW z pomoc ą powiatów dzia ł alno ść , maj ą c niezarobkowy charakter, nie by ł a dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą (w oparciu o argument z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie gospodarczej - Dz.U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 z pó ź n. zmianami). PWPW jest samodzielnym przedsi ę biorc ą i od jej w ł asnych decyzji zale ż y czy podejmuje konkurencj ę na nowym dla niej rynku. Je ś li ju ż uzyska ł a do niego – w wyniku porozumienia – dost ę p na warunkach uprzywilejowanych w stosunku do zak ł adów fotograficznych, to powinna stosowa ć si ę do zakazu przeciwdzia ł ania ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji (art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy). Je ś li powiaty nie wyra ż a ł y (nie wyra ż aj ą ) zgody na odp ł atne wykonywanie zdj ęć w urz ę dach, to PWPW winna odst ą pi ć od ich wykonywania, oraz - je ś li jej rzeczywistym celem jest poprawa jako ś ci i aktualno ś ci 18 zdj ęć - zmodyfikowa ć zasady programu tak, aby cele te mog ł y zosta ć osi ą gni ę te poprzez umo ż liwienie dostarczania zdj ęć cyfrowych wykonanych w zak ł adach fotograficznych. O skutkach kwestionowanej praktyki ś wiadcz ą z jednej strony dane samej PWPW, zgodnie z którymi uzyska ł a ona udzia ł w rynku zdj ęć do dokumentów personalizowanych (w zakresie zdj ęć do dokumentów komunikacyjnych) wynosz ą cy na dzie ń 31.05.2005 r. 9,16% dla Miasta Bydgoszcz i 28,44% dla Powiatu Nakielskiego. Zdaniem Prezesa Urz ę du, s ą to znacz ą ce udzia ł y, bior ą c pod uwag ę stosunkowo krótki czas funkcjonowania PWPW na rynku us ł ug fotograficznych. W przypadku Miasta Bydgoszcz jest to rynek rozdrobniony, wi ę c pozycja uzyskana przez PWPW daje jej wi ę ksz ą si łę rynkow ą ni ż wskazuje na to sama wielko ść udzia ł u. Istotne by ł y równie ż informacje samych zak ł adów fotograficznych udzielone w toku bada ń rynków Miasta Bydgoszcz i Powiatu Nakielskiego. Z ustale ń Prezesa Urz ę du wynika, ż e siedemnastu na osiemnastu (jeden nie zaj ął stanowiska) przedsi ę biorców konkuruj ą cych z PWPW odczuwa ł o zagro ż enie dla dalszego bytu. Informowali oni, i ż praktyk ę PWPW traktuj ą jako czyn nieuczciwej konkurencji i prób ę monopolizacji rynku. Sze ś ciu wskaza ł o wprost na istotny spadek sprzeda ż y (od ok. 33% do 90%), a odpowiedzi pozosta ł ych wskazywa ł y na to po ś rednio. Generalnie, odpowiedzi fotografów wyra ż a ł y oburzenie faktem ś wiadczenia us ł ug nieodp ł atnych, co jeden z nich okre ś li ł dzia ł aniem nieetycznym. Prezes Urz ę du zauwa ż a ponadto, ż e dane dotycz ą ce ś redniej ilo ś ci zdj ęć wykonanych nieodp ł atnie w urz ę dach, nie odzwierciedlaj ą w pe ł ni zagro ż enia, jakie pilota ż – w kwestionowanej formule zdj ęć nieodp ł atnych – stanowi ł dla konkurencji. Z informacji udzielonych przez PWPW wynika, ż e znacz ą ca cz ęść wniosków o wydanie praw jazdy jest sk ł adana w WORD-ach. Chodzi o wnioski sk ł adane przez osoby ubiegaj ą ce si ę o wydanie prawa jazdy po raz pierwszy, stosownie do §5 ust. 1 pkt 1 rozporz ą dzenia w sprawie wydawania uprawnie ń . W ocenie samej PWPW dowodzi ł o to, i ż faktyczny udzia ł zdj ęć wykonywanych nieodp ł atnie w łą cznej ilo ś ci wniosków sk ł adanych bezpo ś rednio w wydzia ł ach komunikacji by ł znacznie wy ż szy. Przemawia ł o te ż , zdaniem PWPW, za wyposa ż eniem WORD-ów w stanowiska do wykonywania zdj ęć cyfrowych, czego alternatyw ą by ł a zmiana obowi ą zuj ą cego prawa poprzez uniemo ż liwienie sk ł adania wniosków za ich po ś rednictwem. Stanowisko PWPW w tej sprawie ś wiadczy o determinacji, z jak ą d ąż y ł a ona do przej ę cia rynku us ł ug fotograficznych w zakresie zdj ęć do dokumentów personalizowanych, oraz, ż e faktycznie nie liczy ł a si ę z interesem konsumentów. Co istotne, zdobyty przez PWPW udzia ł w rozwa ż anych rynkach, uzyska ł a ona nie na skutek rzeczywistej konkurencji z zak ł adami fotograficznymi, lecz wy łą cznie w wyniku uzgodnienia z powiatami uprzywilejowanych warunków dost ę pu do rynku i z ł o ż enia konsumentom „bezkonkurencyjnej” oferty ś wiadczenia us ł ug nieodp ł atnych. Zdaniem Prezesa Urz ę du, jedynie nieznajomo ść w ś ród konsumentów faktu, i ż zdj ę cia w urz ę dach s ą wykonywane nieodp ł atnie, poza wspomnian ą wcze ś niej okoliczno ś ci ą dotycz ą c ą nie zainstalowania stanowisk do wykonywania zdj ęć cyfrowych w WORD-ach, spowodowa ł a, ż e w okresie trwaj ą cego pilota ż u nie nast ą pi ł a ca ł kowita eliminacja zak ł adów fotograficznych z lokalnych rynków us ł ug fotograficznych w zakresie zdj ęć do dokumentów personalizowanych (do praw jazdy). Jednak wy łą cznie kwesti ą czasu jest utrwalenie si ę w ś wiadomo ś ci konsumentów wiedzy o takiej mo ż liwo ś ci. W toku post ę powania Uczestnicy uzasadniali swoje post ę powania argumentami pozarynkowymi, które Prezes Urz ę du oceni ł jak ni ż ej: 1. Badanej praktyki nie mo ż na traktowa ć wy łą cznie jako testu rozwi ą zania technicznego polegaj ą cego na wykonywaniu zdj ęć cyfrowych w urz ę dach, co uzasadnia ł oby konieczno ść cz ęś ciowego ograniczenia konkurencji (uzasadnienie techniczne i organizacyjne). Cech ą rozwi ą za ń testowych jest w szczególno ś ci ich krótkotrwa ł o ść , co nie wyst ę puje w niniejszej sprawie. Ponadto, ograniczony terytorialnie zasi ę g. Tymczasem pilota ż – w ca ł o ś ci – obj ął 16 19 powiatów, a PWPW planowa ł a jego rozszerzenie na kolejne (kwestia rozszerzenia pilota ż u o 6 nowych powiatów by ł a m.in. przedmiotem jednego ze spotka ń PWPW z przedstawicielami ZRP), a docelowo mia ł si ę on rozszerzy ć na teren ca ł ego kraju, tj. na wszystkie lokalne rynki wykonywania zdj ęć do dokumentów personalizowanych. Jednak, co najwa ż niejsze, testy rozwi ą za ń , które mog ą wywo ł ywa ć negatywne skutki dla rynku (zak ł adaj ą c, ż e s ą one w ogóle konieczne), winny by ć prowadzone w taki sposób, aby je minimalizowa ć , tj. zachowa ć mo ż liwie konkurencyjne warunki. W niniejszej sprawie by ł o to mo ż liwe, gdyby PWPW podj ęł a konkurencj ę z zak ł adami fotograficznymi na ogólnych zasadach. 2. Co do argumentu Uczestników, i ż wy łą czno ść wykonywania zdj ęć do dokumentów przez PWPW mia ł a by ć przedmiotem regulacji prawnej, Prezes Urz ę du zauwa ż a, ż e Uczestnicy próbowali osi ą gn ąć ten skutek moc ą faktów dokonanych, jeszcze przed wprowadzeniem stosownych zmian przepisów. Wydaj ą c niniejsz ą decyzj ę , Prezes Urz ę du nie móg ł uwzgl ę dni ć nieznanych mu, nieistniej ą cych przepisów sankcjonuj ą cych dzia ł ania uczestników porozumie ń (wy łą czaj ą cych je spod zakazu okre ś lonego w art. 5 ustawy), lub cho ć by ich projektu. Nale ż y podkre ś li ć , ż e je ś li nawet istniej ą plany zmian prawa o jakich informowali Uczestnicy, to niedopuszczalnym jest prowadzenie eksperymentów rynkowych naruszaj ą cych regu ł y konkurencji, a s ł u żą cych jedynie sprawdzeniu przysz ł ych i niepewnych rozwi ą za ń . Dla wyja ś nienia tej kwestii, Prezes Urz ę du wyst ą pi ł w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego sygn. akt RBG-400-21/04/AB z zapytaniem do Ministra Infrastruktury, który w odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 7 marca 2005 r. (ok. 1,5 roku po podj ę ciu decyzji o uruchomieniu pilota ż u) poinformowa ł , ż e kierownictwo resortu nie podj ęł o decyzji co do wprowadzenia systemu wykonywania zdj ęć i sk ł adania podpisów bezpo ś rednio w urz ę dach wydaj ą cych prawa jazdy (art. 77 §4 k.p.a. – fakt znany z urz ę du). 3. Na stronie www MSWiA ( http://www.mswia.gov.pl/index.php?dzial=298&id=3998 ), na dzie ń wydania niniejszej decyzji, znajduje si ę informacja dotycz ą ca paszportów biometrycznych, które wchodz ą w ż ycie z dniem 28 sierpnia 2006 r. (spe ł niaj ą c wymogi ICAO). Zgodnie z ni ą , Ministerstwo informuje, ż e cyt. „ Wprowadzaj ą c paszport biometryczny przyj ę li ś my za ł o ż enie, ż e zdj ę cia b ę d ą wykonywane w komercyjnych zak ł adach fotograficznych. Odst ą pili ś my od pomys ł u wykonywania zdj ęć w wydzia ł ach paszportowych, jak to si ę dzieje w Szwecji, a tak ż e od systemu koncesjonowania zak ł adów fotograficznych na wzór Francji.”. Czyni to nietrafnym argument PWPW powo ł uj ą cej si ę na perspektyw ę wykonywania zdj ęć do paszportów w urz ę dach i przywo ł uj ą cej przyk ł ady Szwecji i Estonii. 4. Z oczywistych wzgl ę dów, Prezes Urz ę du odrzuci ł równie ż argument, ż e op ł ata za wykonanie zdj ę cia w urz ę dzie, jako op ł ata urz ę dowa, mo ż e by ć wprowadzona jedynie rozporz ą dzeniem Ministra Infrastruktury, podobnie jak op ł ata za wydanie prawa jazdy, okre ś lona rozporz ą dzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie wysoko ś ci op ł at i stawek wynagrodzenia za sprawdzenie kwalifikacji oraz za wydanie dokumentów w tych sprawach (Dz.u. z 2003 r. Nr 219, poz. 2162 z pó ź n. zmianami). Zdaniem organu antymonopolowego, pos ł u ż enie si ę tym argumentem mog ł o by ć jedynie pretekstem dla wstrzymania negocjacji prowadzonych przez PWPW ze Zwi ą zkiem Rzemios ł a Polskiego w sprawie dopuszczenia fotografów do udzia ł u w pilota ż u wykonywania zdj ęć cyfrowych do praw jazdy. Organ antymonopolowy wskazuje na konieczno ść oddzielenia kwestii odp ł atno ś ci za wydanie dokumentu prawa jazdy (aktualnie 70 z ł zgodnie z §6 pkt 1 przywo ł anego rozporz ą dzenia), od ca ł kowicie odr ę bnej kwestii, jak ą jest cena zdj ę cia do prawa jazdy, wykonanego co prawda w urz ę dzie, przez urz ę dnika, ale na zlecenie PWPW i w zakresie jej prywatnej dzia ł alno ś ci gospodarczej. Rynek us ł ug fotograficznych nie podlega w Polsce regulacji, a obowi ą zuj ą ce na nim ceny winny odzwierciedla ć popyt i poda ż , oraz by ć rezultatem walki konkurencyjnej. Nie s ą one wbrew twierdzeniom Uczestników ani op ł atami o charakterze administracyjnym, ani cenami urz ę dowymi. Wszelkie ograniczenia w zakresie swobody uzgadniania cen zdj ęć mog ą by ć zgodnie z art. 2 ust. 2 i art. 4 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 Nr 97, poz. 1050 z pó ź n. zmianami) wynikiem wprowadzenia cen urz ę dowych, b ą d ź mar ż handlowych urz ę dowych na podstawie rozporz ą dzenia Rady 20 Ministrów w sytuacjach wyst ą pienia szczególnych zagro ż e ń dla funkcjonowania gospodarki Pa ń stwa. W pozosta ł ym zakresie, przedsi ę biorcy dysponuj ą swobod ą okre ś lania wysoko ś ci cen swoich us ł ug, z ograniczeniami wynikaj ą cymi z regu ł uczciwej konkurencji i prawa antymonopolowego. 5. Zdaniem Prezesa Urz ę du, niezasadne jest tak ż e twierdzenie, ż e skoro planowana podwy ż ka op ł aty za wydanie prawa jazdy, b ą d ź wysoko ść odr ę bnej op ł aty za wykonanie zdj ę cia w urz ę dzie, b ę dzie ni ż sza ni ż koszt zdj ęć wykonywanych obecnie przez zak ł ady fotograficzne, to dzia ł anie Uczestników jest korzystne dla konsumentów. Brak jest gwarancji, ż e po uzyskaniu wy łą czno ś ci na rynku, PWPW nie zechce nadu ż y ć swojej pozycji dla narzucenia konsumentom cen nadmiernie wygórowanych (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy), b ą d ź podda ć ich innym praktykom eksploatacyjnym. Zapobie ż eniu takiej mo ż liwo ś ci s ł u ż y zachowanie warunków niezb ę dnych dla dalszego rozwoju konkurencji. 6. W toku post ę powania, Uczestnicy prezentowali zgodne stanowisko, i ż nieodp ł atne wykonywanie zdj ęć przez PWPW wszystkim petentom s ł u ż y wy łą cznie poprawie jako ś ci i aktualno ś ci zdj ęć , oraz obs ł ugi petentów w urz ę dach. Prezes Urz ę du zauwa ż a, ż e twierdzenie to jest nieusprawiedliwione w ś wietle poczynionych ustale ń . W szczególno ś ci, Uczestnicy nie wykazali zwi ą zku pomi ę dzy wy łą czno ś ci ą wykonywania zdj ęć przez jeden podmiot (nawet je ś li jest to PWPW), oraz bezp ł atno ś ci ą zdj ęć , a popraw ą ich jako ś ci, b ą d ź aktualno ś ci. Cele te mog ł y zosta ć osi ą gni ę te poprzez zastosowanie techniki cyfrowej, z zachowaniem warunków konkurencyjnych, w tym poprzez stworzenie petentom mo ż liwo ś ci dostarczania zdj ęć cyfrowych wykonanych w zak ł adach fotograficznych i wczytywania ich do systemu informatycznego (co ostatecznie umo ż liwiono z dniem 1.03.2006 r.). Okre ś lenie odpowiednich warunków technicznych, parametrów zapisu zdj ęć do plików, warunków autentyczno ś ci i aktualno ś ci, nale ż a ł o bez w ą tpienia do zada ń operatora Systemu KIEROWCA (PWPW), jako dominanta na rynku produkcji dokumentów komunikacyjnych. Tym samym, niezasadny jest pogl ą d, i ż ograniczenie konkurencji mia ł o charakter obiektywny i by ł o efektem pod ąż ania za nowoczesno ś ci ą . Przeciwnie, Prezes Urz ę du by ł zmuszony uzna ć dzia ł ania Uczestników za prób ę zaw ł aszczenia dotychczas konkurencyjnego rynku jedynie pod pretekstem poprawy jako ś ci i obs ł ugi interesantów. 7. Uzasadniaj ą c swoje stanowisko, Uczestnicy powo ł ywali si ę na decyzje Ministra Infrastruktury, który ich zdaniem by ł inicjatorem, b ą d ź wr ę cz autorem programu pilota ż owego. Przygotowane przez niego nowe rozporz ą dzenie w sprawie wydawania uprawnie ń mia ł o przes ą dzi ć o tym, ż e jedynie uprawnion ą do wykonywania zdj ęć cyfrowych do praw jazdy mia ł a by ć PWPW, za po ś rednictwem stanowisk zamontowanych we wszystkich powiatach w kraju. Zdj ę cia mia ł y by ć nominalnie nieodp ł atne, a koszt realizacji programu zosta ł by rozliczony poprzez podwy ż k ę op ł aty za wydanie prawa jazdy. W szczególno ś ci, PWPW przedstawi ł a takie stanowisko w odpowiedzi na w ą tpliwo ś ci zg ł aszane przez przedstawicieli Zwi ą zku Rzemios ł a Polskiego i Cechów Rzemios ł a. W ocenie Prezesa Urz ę du, stanowisko takie jest niedozwolon ą nadinterpretacj ą intencji Ministra i nadu ż yciem jego autorytetu dla prywatnych celów PWPW. Do zako ń czenia post ę powania dowodowego w niniejszej sprawie, Minister nie podj ął ż adnych decyzji, w tym, co do zmiany rozporz ą dzenia w sprawie wydawania uprawnie ń , a pismami z dnia 29.09.2003 r. i 28.09.2004 r. jedynie wyrazi ł zgod ę (na wniosek PWPW) na przeprowadzenie w wybranych urz ę dach programu pilota ż owego, oraz poinformowa ł , ż e nie widzi przeciwwskaza ń dla wspó ł pracy PWPW ze Zwi ą zkiem Rzemios ł a Polskiego w celu umo ż liwienia wykonywania przez zak ł ady fotograficzne zdj ęć cyfrowych do dokumentów praw jazdy. W ż adnym ze swoich wyst ą pie ń Minister (b ą d ź jego przedstawiciel) nie wypowiedzia ł si ę równie ż , co do odp ł atno ś ci zdj ęć wykonywanych w ramach pilota ż u. Tym samym, powo ł ywanie si ę na jego stanowisko nie mo ż e zwolni ć Uczestników z odpowiedzialno ś ci za naruszenie zakazu praktyk anty- konkurencyjnych. Zdaniem Prezesa Urz ę du, istotne jest to, aby a ż do zmiany obowi ą zuj ą cego w tym zakresie prawa (w kierunku postulowanym przez PWPW, która poda ł a przyk ł ady Szwecji i 21 Estonii), ka ż da osoba wyst ę puj ą ca z wnioskiem o wydanie dokumentu personalizowanego, i chc ą ca wykona ć zdj ę cie, mia ł a zapewnion ą mo ż liwo ść skorzystania ze zró ż nicowanej oferty konkuruj ą cych ze sob ą przedsi ę biorców. Koniecznym warunkiem zachowania konkurencji w tym zakresie, jest odst ą pienie od zasady obligatoryjnego wykonywania zdj ęć w urz ę dzie, jak równie ż pobieranie przez PWPW op ł at za zdj ę cia na ogólnych zasadach. Formalno-prawn ą podstaw ą niniejszej decyzji jest przepis art. 9 ustawy, zgodnie z którym „ Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „Prezesem Urz ę du”, wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli stwierdzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 5, w zakresie niewy łą czonym na podstawie art. 6 i 7, lub naruszenie art. 8.”. Analizuj ą c zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż mimo zmiany tre ś ci umów zawartych przez PWPW z powiatami, co w przypadku Miasta Bydgoszczy nast ą pi ł o w dniu 22.07.2005 r., a w przypadku Powiatu Nakielskiego w dniu 11.07.2005 r., i zast ą pienia zasady maksymalizacji wykonywania zdj ęć przez PWPW zasad ą pe ł nej dobrowolno ś ci, by ł o to niewystarczaj ą ce dla uznania, ż e ju ż z t ą chwil ą , zachowanie rynkowe Uczestników przesta ł o narusza ć zakaz z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy. Tak ż e zawarcie przez PWPW ze Zwi ą zkiem Rzemios ł a Polskiego porozumienia z dnia 13 grudnia 2005 r., którym PWPW zobowi ą za ł a si ę do nieodp ł atnego dostosowania Systemu KIEROWCA do wczytywania z no ś nika CD zdj ęć cyfrowych wykonanych w zak ł adach fotograficznych i ostateczne stworzenie takiej mo ż liwo ś ci z dniem 1.03.2006 r., mog ł o odnie ść jedynie ograniczony skutek rynkowy. Pozostawienie, jako nadal obowi ą zuj ą cej zasady, nieodp ł atnego wykonywania zdj ęć w urz ę dach, faktycznie nadal eliminowa ł o fotografów z rynku, b ą d ź zamyka ł o im do niego dost ę p. Oznacza to, ż e istota i skutki rynkowe niedozwolonej praktyki pozosta ł y zachowane, mimo podj ę cia przez Uczestników formalnych dzia ł a ń sugeruj ą cych odst ą pienie od niej. Tym samym, brak jest koniecznej przes ł anki dla wydania w niniejszej sprawie decyzji na podstawie art. 10 ustawy (uznanie praktyki za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i stwierdzenie zaniechania jej stosowania), Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż rozpatrywane praktyki wype ł niaj ą przes ł anki wskazane w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy, stanowi ą c zakazane porozumienia, których celem i skutkiem jest ograniczenie konkurencji na lokalnych rynkach ś wiadczenia us ł ug fotograficznych w sektorze zdj ęć do dokumentów personalizowanych Miasta Bydgoszcz i Powiatu Nakielskiego, oraz nakaza ł zaniechanie ich stosowania. Kara pieni ęż na: Zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy „ Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie: 1) dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 5…”. Rozstrzygaj ą c o karze pieni ęż nej i postanawiaj ą c o jej na ł o ż eniu jedynie na PWPW, Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł , ż e inicjatorem porozumie ń , jak i ca ł ego pilota ż u, by ł a PWPW, która wystosowa ł a do powiatów zaproszenie do udzia ł u, oraz samodzielnie okre ś li ł a jego zasady. Rola Miasta i Powiatu by ł a w tym zakresie bierna, i Prezes Urz ę du nie ma w ą tpliwo ś ci, ż e uleg ł y one sugestii PWPW zawartej ju ż w jej pierwszym pi ś mie z dnia 22.09.2003 r., gdzie ta o ś wiadczy ł a, ż e proponowane rozwi ą zanie by ł o prezentowane przedstawicielom Ministerstwa Infrastruktury, oraz zyska ł o ich aprobat ę . O ile umy ś lno ść dzia ł ania, by ł a dla Prezesa Urz ę du niew ą tpliwa po stronie PWPW, która sama przyznawa ł a, ż e jej celem jest ca ł kowita monopolizacja rynku zdj ęć do dokumentów personalizowanych, o tyle powiaty wykaza ł y si ę raczej niewiedz ą co do zakazanego charakteru podejmowanych dzia ł a ń , i wol ą zapewnienia swoim mieszka ń com bezp ł atnych us ł ug. Tak ż e korzy ś ci rynkowe, 22 w tym ewentualne ekonomiczne, wi ążą ce si ę z planowan ą podwy ż k ą op ł at za wydanie dokumentów praw jazdy, b ą d ź wprowadzeniem op ł aty za same zdj ę cia, mia ł y by ć udzia ł em samej PWPW. Samorz ą dy mia ł y natomiast partycypowa ć wy łą cznie w kosztach programu, gdy ż zobowi ą za ł y si ę do nieodp ł atnego oddelegowania swoich pracowników do wykonywania zdj ęć na rzecz PWPW. Istotnym by ł równie ż fakt, ż e zarzuty postawione w niniejszym post ę powaniu obj ęł y jedynie 2 rynki geograficzne, spo ś ród 16, które zosta ł y dotkni ę te anty-konkurencyjnymi skutkami pilota ż u. Prezes Urz ę du postanowi ł nie wszczyna ć post ę powa ń antymonopolowych w sprawie porozumie ń zawartych przez PWPW z powiatami obj ę tymi obszarem innych Delegatur Urz ę du ni ż bydgoska uznaj ą c, i ż mimo to, cel niniejszego post ę powania zostanie osi ą gni ę ty z uwagi na jednakowe zasady pilota ż u obowi ą zuj ą ce na wszystkich rynkach. Okoliczno ść ta, nie mo ż e prowadzi ć do sytuacji, w której Miasto Bydgoszcz i Powiat Nakielski b ę d ą wyró ż nione na tle innych uczestników pilota ż u poprzez na ł o ż enie kar pieni ęż nych. Wobec powy ż szego, zasadnym by ł o na ł o ż enie kary pieni ęż nej jedynie na PWPW. W przypadku Miasta i Powiatu wystarczaj ą co dotkliw ą sankcj ą jest samo uznanie ich dzia ł a ń za niedozwolone. Rokiem rozliczeniowym PWPW jest rok kalendarzowy i zgodnie z udzielonymi przez ni ą informacjami, przychód za rok 2005 (rok rozliczeniowy poprzedzaj ą cy rok na ł o ż enia kary) wyniós ł 595.711.000,00 z ł . Górn ą granic ą bran ą pod uwag ę przy na ł o ż eniu kary pieni ęż nej (pkt III decyzji) by ł o zgodnie z art. 101 ust. 1 pkt 1 ustawy 10% z kwoty jak wy ż ej, czyli kwota 59.571.100,00 z ł . Zgodnie z art. 104 ustawy „ Przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 101-103, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy.”. Na wysoko ść kary pieni ęż nej na ł o ż onej na PWPW, mia ł y wp ł yw nast ę puj ą ce okoliczno ś ci: 1. rola inicjatora porozumie ń – okoliczno ść ta przemawia za zwi ę kszonym wymiarem kary; 2. d ł ugotrwa ł o ść praktyki – w przypadku porozumienia PWPW z Miastem Bydgoszcz trwa ł a od 18.11.2003 r. (data podpisania przedmiotowego aneksu, w którym wyra ż ony zosta ł anty-konkurencyjny cel porozumienia), a w przypadku porozumienia PWPW z Powiatem Nakielskim od 14.10.2003 r., tj. odpowiednio 31 i 32 miesi ę cy – okoliczno ść ta przemawia za zwi ę kszonym wymiarem kary; 3. stopie ń naruszenia przepisów ustawy zosta ł oceniony jako powa ż ny, tj. istotnie ograniczaj ą cy konkurencj ę na rynkach w ł a ś ciwych. W tym miejscu, Prezes Urz ę du podkre ś la, ż e porozumienia, które blokuj ą innym przedsi ę biorcom dost ę p do rynku, stanowi ą jedn ą z najsilniej pi ę tnowanych praktyk niedozwolonych – okoliczno ść ta przemawia za zwi ę kszonym wymiarem kary; 4. umy ś lno ść dzia ł ania, która uznana zosta ł a za niew ą tpliw ą , przynajmniej jako zamiar ewentualny, gdy ż PWPW mia ł a pe ł n ą ś wiadomo ść anty-konkurencyjnych skutków swojej praktyki i sama zauwa ż a ł a, ż e stanowi ona powa ż ne zagro ż enie utraty cz ęś ci dochodów przez fotografów – okoliczno ść ta przemawia za zwi ę kszonym wymiarem kary; 5. aktywne wspó ł dzia ł anie PWPW z Prezesem Urz ę du w toku post ę powania przez dostarczanie wszelkich dokumentów istotnych dla rozstrzygni ę cia, oraz sk ł adanie wyja ś nie ń , w tym co do celu dzia ł ania PWPW, z zastrze ż eniem, ż e w du ż ym stopniu zas ł ania ł a si ę ona autorytetem Ministra Infrastruktury i potrzeb ą wykonywania zdj ęć odpowiedniej jako ś ci i aktualno ś ci, co nie by ł o przedmiotem postawionego jej zarzutu – okoliczno ść ta przemawia za zmniejszeniem wymiaru kary; 6. brak bezpo ś rednich korzy ś ci maj ą tkowych na etapie trwaj ą cego pilota ż u – okoliczno ść ta przemawia za zmniejszeniem wymiaru kary; 23 7. szkoda wyrz ą dzona innym przedsi ę biorcom jest rzeczywista. Szkoda wyrz ą dzona konsumentom us ł ug fotograficznych jest potencjalna – okoliczno ść ta przemawia za zwi ę kszonym wymiarem kary. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze okoliczno ś ci, Prezes Urz ę du postanowi ł , ż e zasadnym jest na ł o ż enie na PWPW kary pieni ęż nej w wysoko ś ci 1% maksymalnej wysoko ś ci kary. W ocenie Prezesa Urz ę du, kara w na ł o ż onej wysoko ś ci spe ł ni zadania represyjne, oraz prewencyjne. Kara pieni ęż na winna by ć uiszczona w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji do Bud ż etu Pa ń stwa - na rachunek: Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 W razie nie uiszczenia kary w terminie jak wy ż ej, zostanie ona ś ci ą gni ę ta w trybie przepisów o post ę powaniu egzekucyjnym w administracji. Pouczenie: Stosownie do art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 §2 k.p.c. od decyzji niniejszej przys ł uguje Uczestnikom odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia dor ę czenia decyzji, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Odwo ł anie nale ż y przes ł a ć na adres Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Bydgoszczy. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Andrzej Chaj ę cki Dyrektor Delegatury UOKiK w Bydgoszczy Otrzymuj ą : 1. Radca Prawny Andrzej Lu ś tyk reprezentuj ą cy: Polsk ą Wytwórni ę Papierów Warto ś ciowych S.A. ul. Romana Sanguszki 1 00-222 Warszawa 2. Miasto Bydgoszcz Urz ą d Miasta Bydgoszczy ul. Jezuicka 1 85-102 Bydgoszcz 3. Radca Prawny Ma ł gorzata Po ł ukard-Falkowska reprezentuj ą ca: Powiat Nakielski Starostwo Powiatowe w Nakle Nad Noteci ą ul. D ą browskiego 54 89-100 Nak ł o Nad Noteci ą 4. a/a 24