DOZIK-19/2023

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 1 P REZES URZ ĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KON SUMENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY Warszawa, 2 8 grudnia 2023 r. DOZIK - 2.610.1.2022.MG DECYZJA Nr DOZIK 19/2023 W ersja jawna I. Na podstawie art. 27 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1689), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowani a w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów , – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania: 1) Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, 2) MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, 3) KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, 4) JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, polegające na udzielaniu naprzemiennie przez MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie za pośrednictwem Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych na spłatę poprzedniej pożycz ki, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej z pożyczek oraz pobieraniu z tego tytułu przez ww. przedsiębiorców od konsumentów prowizji bez uwzględnienia ograniczeń wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, określonych w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246), co stanowi obejście art. 36c w związku z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o któr ej mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 22 maja 2020 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 2 II. Na podstawie art. 26 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – Prezes Urzęd u Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada na Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów opisanego w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, poprzez: przekazan ie listem zwykłym na ostatni znany adres lub wiadomością e - mail (w przypadkach dysponowania adresami e - mail konsumentów) na swój koszt, w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji każdemu konsumentowi, któremu udzielono kolejnej lu b kolejnych pożyczek gotówkowych na warunkach określonych w punkcie I sentencji niniejszej decyzji i od którego została pobrana prowizja bez uwzględnienia ograniczeń wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu określonych w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o k redycie konsumenckim informacji o treści: „W związku z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaną w dniu 2 8 grudnia 2023 r. nr DOZIK 19/2023 informujemy, że Prezes UOKIK uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów dział anie polegające na udzielaniu naprzemiennie przez MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie za pośrednictwem Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warsza wie konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych na spłatę poprzedniej pożyczki, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej z pożyczek oraz pobieraniu z tego tytułu przez ww. przedsiębiorców od konsumentów prowiz ji bez uwzględnienia ograniczeń wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, określonych w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Treść decyzji nr DOZIK 19/2023 jest dostępna na stronie www.uokik.gov.p l Jednocześnie informujemy, iż prawomocne decyzje Prezesa UOKiK mają charakter prejudykatu w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że ustalenia Prezesa Urzędu co do faktu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów są dla sądu wiążące. Nie m usi on w tym zakresie prowadzić własnego postępowania dowodowego ”. Informacja będzie: - w warstwie wizualnej – sporządzona czcionką Times New Roman w rozmiarze co najmniej 11, w kolorze czarnym, na białym tle. III. Na podstawie art. 26 ust. 2 w zw. art. 27 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada na Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie obowiązek usunięcia trwających skutków naru szenia zbiorowych interesów konsumentów opisanego w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, poprzez: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 3 złożenie na stronach internetowych Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (w dacie wydania niniejszej decyzji są to strony internetowe www. lendon.pl, www.lendon.com.pl, www.extraportfel.pl, www.extraportfel.com.pl), w ciągu 7 (siedmiu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji i utrzymywania na przedmiotowych stronach internetowych przez okres 6 miesięcy od daty opublikowania, na kos zt Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, oświadczenia o treści: „W związku z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaną w dniu 2 8 grudnia 2023 r. nr DOZIK 19/2023 informujemy, że Prezes UOKIK uznał za praktykę naruszaj ącą zbiorowe interesy konsumentów działanie polegające na udzielaniu naprzemiennie przez MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie za pośrednictwem Creamfinanc e Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych na spłatę poprzedniej pożyczki, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej z pożyczek oraz pobieraniu z tego tytułu przez ww . przedsiębiorców od konsumentów prowizji bez uwzględnienia ograniczeń wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, określonych w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Szczegółowe informacje dostępne są w decyzji Prezesa UOKiK nr DOZIK 19/2023 opublikowanej na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pod adresem [tutaj zostanie dodane hiperłącze (link) odsyłające do wersji jawnej decyzji w bazie decyzji dostępnej pod adresem www.uokik.gov.pl]. Jednocześnie informujemy, iż prawomo cne decyzje Prezesa UOKiK mają charakter prejudykatu w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że ustalenia Prezesa Urzędu co do faktu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów są dla sądu wiążące. Nie musi on w tym zakresie prowadzić własne go postępowania dowodowego ”. w następujący sposób: a. czarną czcionką (kod szesnastkowy RGB #000000) ARIAL na białym tle (kod szesnastkowy RGB #ffffff), b. tekst powyższego oświadczenia wyjustowany, c. tekst zostanie zamieszczony w górnej części stron oficjalny ch o domenach www.lendon.pl, www.lendon.com.pl, www.extraportfel.com.pl, www.extraportfel.pl i na każdej stronie internetowej Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie zastępującej te strony w przyszłości, z możliwością zamknięcia informacji pr zez użytkownika jedynie w danej sesji; pełna treść powyższego oświadczenia ma być widoczna przez cały czas, gdy użytkownik jest na stronie (niezależnie od tego, czy strona jest przez użytkownika przewijana) i samodzielnie nie zamknie tej informacji (oświa dczenie nie może przybrać formy np. rotacyjnego banera czy slajdera), d. czcionka powinna odpowiadać wielkości czcionki zwyczajowo używanej na ww. stronie internetowej, tekst umieszczony w ramce, o rozmiarze takim, aby była ona w całości wypełniona oświadcze niem, o którym mowa w niniejszym punkcie, z uwzględnieniem marginesu 2 cm z każdej strony, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 4 e. fragment oświadczenia o treści „na stronie www.uokik.gov.pl” powinien być zamieszczony w formie hiperłącza (linka) do niniejszej decyzji ze strony Urzędu. IV. Na pods tawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 112 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – nakłada na: 1) MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 1 885 941 zł (słownie: jeden milion osiemset osiemdziesiąt pięć tysięcy dziewięćset czterdzieści jeden złotych) , płatną na r zecz Funduszu Edukacji Finansowej, 2) KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 2 545 098 zł (słownie: dwa miliony pięćset czterdzieści pięć tysięcy dziewięćdziesiąt osiem złotych), płatną na rzecz Funduszu Edukacji Finansowej, 3) JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. us tawy, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 88 833 zł (słownie: osiemdziesiąt osiem tysięcy osiemset trzydzieści trzy złote) , płatną na rzecz Funduszu Edukacji Finansowej, 4) Creamfinance Poland Sp. z o.o. z sied zibą w Warszawie w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji, karę pieniężną w wysokości 2 949 471 zł (słownie: dwa miliony dziewięćset czterdzieści dziewięć tysięc y czterysta siedemdziesiąt jeden złotych) , płatną do budżetu państwa. V. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania admi nistracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – dalej: „Kodeks postępowania administracyjnego”) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - postanawia obciążyć kosztami niniejszeg o postępowania oraz zobowiązać do ich zwrotu na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji: 1) MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w wysokości 47,80 zł (słownie: czterdzieści s iedem złotych i osiemdziesiąt groszy), 2) KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w wysokości 47,80 zł (słownie: czterdzieści siedem złotych i osiemdziesiąt groszy), Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 5 3) JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w wysokości 53,50 zł (słownie: pięćdziesiąt trzy złote i pięćdziesiąt groszy), 4) Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w wysokości 70,45 zł (słownie: siedemdziesiąt złotych i czterdzieści pięć groszy). Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezes UOKiK”, „Prezes Urzędu”) przeprowadził z urzędu postępowanie wyjaśniające w celu wstępnego ustalenia, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w związku z działalnoś cią prowadzoną przez Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie lub przedsiębiorców powiązanych ze spółką (sygn. akt: RWA - 405 - 4/15/AŻ). Wyniki analizy materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego wykazały istnienie pods taw do postawienia MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: „MDP Finance”), KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: „KIM Finance”), JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: „JJK Credit”) oraz Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: „Creamfinance” lub „Pośrednik”) [dalej także jako: „Przedsiębiorcy” lub „Spółki”] zarzutu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W trakcie powyższego postępow ania zbadano wzorce umów (Ramowe Umowy Pożyczki, Umowy Pożyczki), strony internetowe prowadzone przez Creamfinance Sp. z o.o., stosunki umowne między Spółkami, umowy między Spółkami a konsumentami, jak i zasady i sposób prowadzenia działalności przez Cream finance Sp. z o.o., JJK Credit Sp. z o.o., MDP Finance Sp. z o.o. oraz KIM Finance Sp. z o.o. W związku z tym, postanowieniem z dnia 1 marca 2022 r. Prezes Urzędu wszczął wobec Przedsiębiorców postępowanie w sprawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na udzielaniu naprzemiennie przez MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie za pośrednictwem Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych na spłatę poprzedniej pożyczki, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej z pożyczek oraz pobieraniu z tego tytułu przez ww. przedsiębiorców od konsumentów prowizji bez uwzględnienia ograniczeń wysokości pozaodse tkowych kosztów kredytu, określonych w ustawie z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2022 r. poz. 246, dalej: ukk). Jednocześnie, postanowieniem z dnia 1 marca 2022 r. zaliczono w poczet dowodów postępowania część materiału dowodowego z ebranego w toku postępowania wyjaśniającego. Pismami z dnia 1 marca 2022 r. Przedsiębiorcy zostali zawiadomieni o wszczęciu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 6 Pismem z dnia 8 kwietnia 2022 r. ustosunkowa li się do przedstawionych zarzutów. Odnosząc się do powyższych podnieśli, że: - Spółki każdorazowo stosowały się do ograniczeń dotyczących kosztów kredytu; - w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej także: „tarcza antykryzysowa”) zmieniającej ustawę z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim Przedsiębiorcy zakończyli oferowanie pożyczek refinansujących i w późniejszym czasie nie powrócili do ich oferowania; - Creamfinance Poland Sp. z o.o. była jedynie pośrednikiem kredytowym a do zawarcia umów pożyczek dochodziło bezpośrednio pomiędzy klientem a pożyczkodawcą. Do zad ań pośrednika należało jedynie świadczenie na rzecz pożyczkodawców usług wspomagających. Creamfinance pośredniczyła w przekazywaniu kwot z tytułu prowizji za pośrednictwem swojego rachunku bankowego, a sytuację prawną Creamfinance w opinii Spółki można por ównać do konstrukcji przedstawicielstwa z art. 95 kc, zgodnie z którym czynności przedstawiciela niosą za sobą skutek bezpośrednio dla zainteresowanego. Działania Pośrednika wynikały wprost z umów o współpracy 1 ; - Spółki stanowią odrębne podmioty prawne, j ak również prowadzą oddzielną księgowość, podejmują odrębne decyzje kierując się własnym interesem gospodarczym i oceną swojego zarządu, a ich relacje wynikają z umów o współpracy, z których nie wynika jakikolwiek element podporządkowania; - udzielanie poż yczek refinansujących miało charakter rzeczywisty - klient bowiem zawierał umowę z pierwszym pożyczkodawcą, a następnie kolejną z drugim pożyczkodawcą (odrębnym podmiotem prawnym), a skutkiem zawarcia umowy była spłata pierwotnego zobowiązania, a więc prze jęcie ryzyka związanego z niespłaceniem pożyczki na pożyczkodawcę refinansującego. Również kwota prowizji z tytułu refinansowania pożyczki była należna pożyczkodawcy udzielającemu refinansowania; 1 Przez umowę o współpracy rozumie się: - Umowę o świadczenie obsługi produktów pożyczkowych zawartą w dniu 29 lutego 2016 r. pomiędzy Creamfinance Poland Sp. z o.o. a KIM Finance Sp. z o.o., - Umowę o świadczenie obsługi produktów pożyczkowych zawartą w dniu 29 lutego 2016 r. pomiędzy Creamfinance Poland Sp. z o.o. a MDP Finance Sp. z o.o., - Umowę o świadczenie usług pośrednictwa finansowego zawartą w dniu 1 stycznia 2017 r. pomiędzy Creamfinance P oland Sp. z o.o. a KIM Finance Sp. z o.o.; - Umowę o świadczenie usług pośrednictwa finansowego zawartą w dniu 1 stycznia 2017 r. pomiędzy Creamfinance Poland Sp. z o.o. a MDP Finance Sp. z o.o.; - umowę o świadczenie usług pośrednictwa finansowego zaw artą w dniu 30.12.2019 r. pomiędzy Creamfinance Poland SP. z o.o. a JJK Credit Sp. z o.o.; - aneks nr 1 do Umowy o świadczenie usługi pośrednictwa finansowego z dnia 30 grudnia 2019 r. zawarty 1 sierpnia 2020 r. między JJK Credit Sp. z o.o. a Creamfinance Poland Sp. z o.o.; - aneks nr 2 do Umowy o świadczenie usługi pośrednictwa finansowego z dnia 1 stycznia 2017 r. zawarty 1 sierpnia 2020 r. między KIM Finance Sp. z o.o. a Creamfinance Poland Sp. z o.o .; - aneks nr 2 do Umowy o świadczenie usługi pośredni ctwa finansowego z dnia 1 stycznia 2017 r. zawarty 1 sierpnia 2020 r. między MDP Finance Sp. z o.o. a Creamfinance Poland Sp. z o.o. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 7 - do refinansowania pierwotnej pożyczki konieczne było dokon anie wpłaty prowizji za refinansowanie; - zgodnie z powszechnym poglądem orzecznictwa i doktryny wypłata pożyczki nie musi być realizowana bezpośrednio przez pożyczkodawcę; - pożyczkodawcy korzystali również z usług krajowej instytucji płatniczej (Dotpay S p. z o.o., obecnie PayPro S.A.) w zakresie spłat oraz wypłat pożyczek na rzecz pożyczkobiorców, którzy mieli możliwość wypłaty pożyczki zarówno przez Creamfinance Poland Sp. z o.o., jak i poprzez system krajowej instytucji płatniczej. Spółki argumentowały również, że: - Urząd błędnie zakłada, że refinansowanie może nastąpić jedynie w grupie określonych podmiotów – konsument natomiast ma prawo do wyboru z kilkuset instytucji pożyczkowych wpisanych na listę KNF. W związku z powyższym powiązania kapitałowe ni e wpłynęły na pozycję pożyczkobiorców. W wypadku zawarcia umowy pożyczki z innym, niż wskazanym w postępowaniu pożyczkodawca konsument również nie uniknąłby prowizji bądź też odsetek. Pożyczkobiorca miał również możliwość negocjowania warunków spłaty z do tychczasowym pożyczkodawcą; - pożyczka refinansująca była udzielana przez innego pożyczkodawcę, na wyłączny wniosek pożyczkobiorcy, a pożyczkodawcy w tym zakresie nie stosowali żadnych mechanizmów wpływających na pożyczkobiorcę; - powołując się m.in. na wy rok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 7 listopada 2014 r., sygn. akt: VI ACa 161/14 2 Spółki wskazały, że sposób prowadzenia działalności świadczy o tym, że postępują zgodnie z zasadami moralnymi i zgodnie z przyjętą w obrocie uczciwością; - dzięki pożyczc e refinansującej dochodziło do terminowej spłaty zobowiązania i braku zaległości w spłacie pożyczki; - ustawodawca do czasu wejścia w życie tzw. tarczy antykryzysowej zmieniającej ustawę o kredycie konsumenckim w zakresie art. 36 c nie zabraniał udzielania pożyczek na spłatę pożyczki, a także naliczania pozaodsetkowych kosztów kredytu od pożyczek refinansujących udzielanych przez podmioty powiązane, a więc nie było to celem ustawodawcy przed wejściem w życie art. 8 e tarczy antykryzysowej; - w raporcie z ko nsultacji art. 36 c ukk Ministerstwo Finansów (będące autorem projektu) stwierdziło, że omawiany przepis winien dotyczyć jedynie sytuacji, w której refinansowań miał dokonywać ten sam podmiot, co znalazło wyraz w odpowiedzi na uwagę instytucji pożyczkowej Wonga.pl Sp. z o.o. Spółki ponadto wskazały, że: 2 Sprzeczność z dobry mi obyczajami oznacza wykroczenie przeciw uznanym w społeczeństwie zasadom moralnym lub przyjętej w o brocie uczciwości, a za sprzeczne z dobry mi obyczajami należy uznać zachowanie przedsiębiorcy, który istotne dla konsumenta informacje dotyczące zmiany treści wzorca zamieszcza na ostatnich stronach czasopisma zawierającego przede wszystkim informację prog ramową, nie wskazując ani w treści korespondencji, ani nawet na okładce czasopisma, że konsument powinien zapoznać się z treścią zawartego w magazynie oświadczenia zmierzającego do zmiany zawartej umowy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 8 - istota obejścia przepisów prawa sprowadza się do czynności prawnej, która nie naruszając przepisów prawa zmierza jednocześnie do wywołania zabronionych prawem skutków i jak wskazano w wyroku Sądu Najwyższ ego z dnia 14.10.2016 r., sygn. Akt: I CSK 648/15 zakwalifikowanie czynności jako zmierzającej do obejścia prawa wymaga ustalenia jakie przepisy prawa miałyby obejść strony oraz czy miały taki zamiar; - w danej sytuacji nie istniał „zakazany przez prawo ce l” jakim dla Spółek było zawarcie umowy pożyczki z podmiotem powiązanym z pierwszym pożyczkodawcą; - uznanie, że w istocie umowy pożyczek refinansujących zmierzały do obejścia prawa prowadziłoby do wniosku, że są one nieważne w myśl art. 58 kc, co w świetl e prawomocnych wyroków zasądzających na rzecz pożyczkodawców podważałoby zaufanie do obowiązującego sytemu prawa, jak i umożliwiałoby wzruszenie prawomocnych wyroków sądowych; - proces udzielania pożyczek na spłatę zobowiązań innych podmiotów nie wprowadza ł pożyczkobiorców w błąd oraz nie wpływał w jakimkolwiek zakresie na zachowanie rynkowe konsumentów, które są osobami młodymi, ubankowionymi, sprawnie poruszającymi się w nowych technologiach – przeciętny konsument jest na tyle uważny i ostrożny że przeczy ta formularz informacyjny oraz warunki umowy, dokonując przelewu o określonym tytule będzie miał świadomość tego, że pożyczka refinansująca polega na zawarciu umowy z innym pożyczkodawcą, który udziela pożyczki na spłatę innego zobowiązania; - udzielenie p ożyczki refinansującej każdorazowo powodowało umorzenie zobowiązania w księgach oraz systemach poprzedniego wierzyciela, który zamykał zobowiązanie po otrzymaniu informacji od pośrednika kredytowego, że Pożyczkodawca udzielił klientowi pożyczki na spłatę d anego zobowiązania; - pożyczkodawcy dokonywali rozliczeń między sobą w cyklach; - Spółki w okresie oferowania pożyczek refinansujących działały jako start - upy, które z czasem doskonaliły się w zakresie serwisu internetowego, Spółki na bieżąco reagowały na zmiany przepisów prawa oraz monitorowały orzeczenia sądowe i ulepszały jakość świadczonych usług; - w ocenie Spółek klienci nie byli wprowadzani w błąd co do pożyczkodawcy refinansującego, takie twierdzenie stoi w sprzeczności z treścią formularzy informa cyjnych oraz umową pożyczki, jak i treściami informacyjnymi zawartymi w przepisach. Przedsiębiorcy w pismach z dnia 21 lipca 2022 r. przekazali informacje dotyczące sposobów wypłat i spłat pożyczek ze wskazaniem liczb transakcji dokonywanych za pośrednictw em Creamfinance oraz Dotpay Sp. z o.o. (obecnie PayPro S.A.). Pełnomocnik Przedsiębiorców w dniu 8 kwietnia 2022 r. złożył wniosek o wydanie decyzji, o której mowa w art. 28 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz wyznacze nie terminu spotkania. Do przedstawionego wniosku UOKIK odniósł pismem z dnia 25 kwietnia 2023 r. Zawiadomieniem z dnia 7 listopada 2023 r. strony zostały poinformowane o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu oraz o możliwoś ci zapoznania się z aktami sprawy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 9 Przedsiębiorcy skorzystali z przysługującego im w tym zakresie prawa. Pismem z dnia 13 grudnia 2023 r. Pełnomocnik Przedsiębiorców wniósł o: wydanie wobec każdej ze Spółek decyzji o umorzeniu postępowania prowadzonego po d sygnaturą DOZIK - 2.610.1.2022 z uwagi na jego bezprzedmiotowość, na zasadzie art. 78 kpa wniósł o przeprowadzenie dowodu z wydruków wskazanych w uzasadnieniu niniejszego pisma, wniósł o objęcie tajemnicą przedsiębiorstwa informacji i danych wskazanych prz ez Spółki we wskazanych pismach. Pełnomocnik argumentował, że: - zachowanie Spółek nie spełnia przesłanki bezprawności, niezbędnej dla uznania danej praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, zarzucane Spółkom przez UOKIK obejście przepisów pra wa jest odrębną od sprzeczności z prawem z konstrukcja prawną, zarzucane Spółkom przez UOKIK zachowanie nie zawiera elementów charakterystycznych dla konstrukcji obejścia prawa, karty akt sprawy są nieponumerowane (5/10 tomów akt), częściowo niepoukładane chronologicznie, dodatkowo zawierają błędy, co uniemożliwia pełnomocnikowi Spółek odwołanie się w sposób pewny do konkretnych dowodów, a także rodzi realne zagrożenie, że zarówno wydanie decyzji, jak i kontrola sądowoadministracyjna, nastąpi na podstawie n iekompletnego materiału dowodowego. Ponadto, w piśmie wskazał: - decyzja Prezesa UOKiK kończąca postępowanie winna odpowiadać zarzutom postawionym przedsiębiorcy w postanowieniu o wszczęciu postępowania, - działania Spółek nie spełniają przesłanki bezprawności, - elementami charakterystycznymi obejścia prawa są: istnienie wyraźnej normy zakazującej określonego celu, dokonanie czynności prawnej prowadzącej do osiągnięcia takiego celu zakazanego przez normę prawną o charakterze iuris cogentis, ustalen ie że sama dokonana czynność prawna jest zgodna z prawem, a najważniejszym elementem dla stwierdzenia obejścia prawa jest ustalenie obowiązywania normy prawnej zakazującej osiągnięcia określonego celu (norma obchodzona) i stwierdzenie, czy czynność prawna właśnie do takiego celu prowadzi - brak dokonania analizy ww. elementów przez organ powoduje, że zarzut obejścia prawa może być postawiony wszelkim czynności prawnym, co narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego prawa oraz narusza zasadę w olności układania swoich stosunków cywilnoprawnych, - art. 36c u.k.k. w brzmieniu obowiązującym w okresie do dnia 31 marca 2020 r. (tj. w okresie udzielania przez KIM, MDP i JJK pożyczek refinansujących) wymagał, aby pożyczki, do których stosowany jest lim it kosztów kredytu, zostały udzielone konsumentowi przez tego samego kredytodawcę, - w okresie udzielania przez Spółki pożyczek nie istniała norma prawna, która zakazywałaby spółce powiązanej z pożyczkodawcą udzielania konsumentom, którzy nie dokonali pełn ej spłaty pożyczki, pożyczki na spłatę poprzedniej pożyczki, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej z pożyczek oraz pobieraniu z tego tytułu prowizji, której wysokość mieści się w limicie pozaodstkowych kosztów kredytu określonym w art. 36a u.k.k., Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 10 - przytoczone w postanowieniu z dnia 1 marca 2022 r. wyroki sądów w ocenie Spółek nie potwierdzają twierdzenia zawartego w postanowieniu Prezesa UOKiK z dnia 1 marca 2022 r., iż „czynność prawna mająca na celu obejście ustawy jest czynnością sprzeczną z usta wą”, jak i przywołane przez UOKIK orzeczenia i poglądy nie uzasadniają twierdzenia UOKiK o bezprawności działań Spółek, - współpraca Spółek nie miała na celu obejścia obowiązujących przepisów prawa które, w celu analizy i potwierdzenia legalności prowadzon ej działalności gospodarczej, polegającej na pośredniczeniu w oferowaniu pożyczek udzielanych przez podmioty z grupy kapitałowej, w tym pożyczek refinansujących, poprzez prowadzone serwisy internetowe, zwróciły się o opinię prawną w przedmiotowym zakresie , która to jednoznacznie wskazywała, że pobieranie z tytułu udzielenia pożyczki refinansującej przez spółkę z grupy kapitałowej pozaodsetkowych kosztów kredytu w zakresie limitu określonego w art. 36a u.k.k., nie stanowi działania sprzecznego z obowiązując ym prawem ani obejścia prawa. W sytuacji gdyby w opinii prawnej stwierdzone zostało, że działalność Spółek narusza przepisy prawa lub stanowi obejście przepisów prawa, z całą pewnością, spółki KIM i MDP (a w okresie późniejszym JJK) nie udzielałyby pożycze k refinansujących na spłatę pożyczek udzielonych przez inne podmioty z grupy kapitałowej, - sygnały konsumenckie załączone do akt postępowania nie potwierdzają wprowadzania pożyczkobiorców w błąd. Prezes Urzędu ustalił, co następuje Creamfinance Poland Sp . z o.o. jest przedsiębiorcą wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie XIII Wydział Gospodarczy pod numerem: 453034. Creamfinance jest wpisana do rejestru pośredników kredytowych pro wadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego pod numerem RPK013028. Przedmiotem działalności Pośrednika jest m.in. pozostała finansowa działalność usługowa gdzie indziej nie sklasyfikowana z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszy emerytalnych, pozostałe formy u dzielania kredytów. Jedynym wspólnikiem Creamfinance jest Avafin Holding LTD., a jedynym członkiem zarządu jest prezes - Jerzy Kachnowicz uprawniony do jej reprezentowania samodzielnie. MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie jest przedsiębiorcą wpi sanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie XIII Wydział Gospodarczy pod numerem: 600366. MDP Finance jest wpisana do rejestru instytucji pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru F inansowego pod numerem RIP000171. Przedmiotem przeważającej działalności MDP Finance są pozostałe formy udzielania kredytów. Jedynym wspólnikiem MDP Finance jest Creamfinance Poland Sp. z o.o., a jedynym członkiem zarządu jest prezes - Justyna Jakubowska up rawniona do jej reprezentowania samodzielnie. KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie jest przedsiębiorcą wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie XIII Wydział Gospodarczy po d numerem: 600780. KIM Finance jest wpisana do rejestru instytucji pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego pod Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 11 numerem RIP000170. Przedmiotem przeważającej działalności KIM Finance są pozostałe formy udzielania kredytów. Jedynym wspólni kiem KIM Finance jest Creamfinance Poland Sp. z o.o., a jedynym członkiem zarządu jest prezes - Agnieszka Małgorzata Trzcińska Jantoń uprawniona do jej reprezentowania samodzielnie. JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie jest przedsiębiorcą wpisanym d o Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie XIII Wydział Gospodarczy pod numerem: 777317. JJK Credit jest wpisana do rejestru instytucji pożyczkowych prowadzonego przez Komisję Nadzoru Finansowe go pod numerem RIP000463. Przedmiotem przeważającej działalności JJK Credit są pozostałe formy udzielania kredytów. Jedynym wspólnikiem JJK Credit jest Creamfinance Poland Sp. z o.o., a jedynym członkiem zarządu jest prezes - Jerzy Kachnowicz uprawniony do jej reprezentowania samodzielnie. [dowód: wydruki z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego k. 5830 - 5842, wydruki z Rejestru Pośredników Kredytowych i Instytucji Pożyczkowych prowadzonych przez KNF, k. 5826 - 5829] Wszystkie wymienione podmioty nal eżą do jednej grupy kapitałowej w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1689, dalej również: "ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów" lub „uokik”). Spółka Creamfinance pos iada wszystkie udziały w Spółkach: MDP Finance, KIM Finance i JJK Credit. Natomiast jedynym wspólnikiem Spółki Creamfinance jest Avafin Holding LTD. Ponadto, między Creamfinance i JJK Credit występuje również powiązanie osobowe w postaci tożsamego prezesa . MDP Finance, KIM Finance i JJK Credit prowadzą działalność w zakresie udzielania kredytów konsumenckich w charakterze pożyczkodawców i udzielają konsumentom pożyczek za pośrednictwem pośrednika kredytowego - Creamfinance. Pożyczkodawcy zawierali umowy z konsumentami za pośrednictwem Pośrednika na podstawie wzorców umów pn. "Ramowa Umowa Pożyczki", "Umowa Pożyczki" oraz "Formularz Informacyjny". Umowy pomiędzy Pożyczkodawcami a konsumentami były umowami zawieranymi na odległość, w drodze oświadczeń i czy nności dokonywanych przez konsumentów na następujących platformach pożyczkowych należących do pośrednika kredytowego Creamfinance: www.lendon.pl, www.lendon.com.pl, www.ekstraportfel.pl, ekstraportfel.com.pl. Działania Spółek obejmowały obszar całego kraju , a klientami Spółek były osoby w różnych przedziałach wiekowych. Pożyczkodawcy udzielali pożyczek za pośrednictwem tego samego pośrednika kredytowego - Creamfinance, z którym zawarli Umowy o współpracy w zakresie udzielania pożyczek konsumenckich. Usługa pośrednictwa obejmuje m.in. „przygotowanie wzorów formularzy, wniosków oraz innych dokumentów związanych z procesem udzielania pożyczki (wzory dokumentacji pożyczkowej), informowanie klientów, którym zleceniodawca 3 udzielił pożyczki o kwocie pożyczki, Rocznej Rzeczywistej Stopie Oprocentowania pożyczki oraz innych szczegółach udzielonej pożyczki, w zakresie wymaganym przez właściwe przepisy 3 Zleceniodawca - wg. Zawartych między Spółkami Umów o współpracy: MDP Finance, KIM Finance lub JJK Credit Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 12 prawa, w tym w szczególności ustawę z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsum enckim, udostępnianie osobom zainteresowanym uzyskaniem pożyczki umów, formularzy, regulaminów i innych dokumentów niezbędnych do złożenia wniosku o udzielenie pożyczki, pośredniczenie w zakresie refinansowania pożyczek, o ile refinansowanie jest dokonywan e przez Zleceniodawcę na rzecz innych podmiotów, dla których Zleceniobiorca świadczy usługę pośrednictwa finansowego, albo przez te inne podmioty na rzecz Zleceniodawcy, także obsługę wypłat i rozliczania tych pożyczek”. Pożyczkodawcy nie korzystali z usłu g innego pośrednika kredytowego. KIM Finance, MDP Finance, JJK Credit posługiwali się wzorcami umów o analogicznej treści, różniącymi się jedynie szczegółami redakcyjnymi oraz oznaczeniem Pożyczkodawcy. Zasady, na jakich Pożyczkodawcy oraz pożyczkobiorcy zawierali umowy pożyczki zostały opisane w poszczególnych paragrafach Ramowej Umowy Pożyczki. Konsument otrzymywał także Umowę Pożyczki. Pośrednik prowadził serwisy pożyczkowe zawierające oferty m.in. MDP Finance, JJK Credit i KIM Finance. W celu zawarcia umowy pożyczki konsument dokonywał rejestracji i utworzenia "Konta Klienta" na platformie pożyczkowej. Rejestracja ta odbywała się jednocześnie ze złożeniem wniosku o pierwszą pożyczkę, konsument nie miał wpływu na wybór konkretnego kredytodawcy. W proces ie rejestracji zawierano Ramową Umowę Pożyczki, a konsument dokonywał weryfikacji swojej tożsamości za pomocą przelewu weryfikacyjnego na konto Pośrednika lub też poprzez skorzystanie z usługi weryfikacji tożsamości oferowanej przez podmioty świadczące usł ugę dostępu do rachunku bankowego (w wypadku wątpliwości konsument przechodził dodatkową weryfikacje tożsamości). Wraz z zakończeniem rejestracji dochodziło do zawarcia Umowy Ramowej. Dopiero po złożeniu wniosku i pozytywnej ocenie zdolności kredytowej Poś rednik udostępniał pożyczkobiorcy na trwałym nośniku, drogą mailową: Ramową Umowę Pożyczki, Formularz Informacyjny i Umowę Pożyczki. W okresie, w którym Spółki oferowały pożyczki refinansujące, celem zawarcia umowy pożyczki refinansującej konsument za poś rednictwem „Konta Klienta” na stronie Pośrednika, na której przedstawiona była oferta danego Pożyczkodawcy, musiał skorzystać z oferty „zmiany terminu spłaty pożyczki” na wybrany przez siebie okres. Oferta refinansowania pożyczki pojawiała się od momentu z awarcia umowy pożyczki pierwotnej. Warunkiem koniecznym złożenia wniosku o pożyczkę refinansującą była akceptacja Ramowej Umowy Pożyczki oraz Umowy Pożyczki (Potwierdzenie Refinansowania) z pożyczkodawcą oferującym pożyczki refinansujące poprzez odznaczeni e checkboxa na koncie klienta: „Zapoznałem się z Umową Ramową” oraz „Zapoznałem się z ofertą”. Warunkiem koniecznym „aktywowania wniosku” była uprzednia wpłata prowizji za refinansowanie na rzecz pożyczkodawcy refinansującego, w tytule przelewu koniecznym było jedynie zawarcie informacji identyfikujących pożyczkobiorcę. Po zaksięgowaniu wskazanej prowizji i weryfikacji konsumenta, otrzymywał on maila i smsa, do maila dołączano dokumenty - Umowę Ramową, Umowę Pożyczki i Formularz Informacyjny. [dowód: Umowa o świadczenie obsługi produktów pożyczkowych zawarta w dniu 29 lutego 2016 r. pomiędzy Creamfinance Poland Sp. z o.o. a KIM Finance Sp. z o.o. k.658 - 664, Umowa o świadczenie obsługi produktów pożyczkowych zawarta w dniu 29 lutego 2016 r. pomiędzy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 13 Creamfin ance Poland Sp. z o.o. a MDP Finance Sp. z o.o.,k. 665 - 671, Umowa o świadczenie usług pośrednictwa finansowego zawarta w dniu 1 stycznia 2017 r. pomiędzy Creamfinance Poland Sp. z o.o. a KIM Finance Sp. z o.o., k. 3789 - 3792, Umowa o świadczenie usług pośre dnictwa finansowego zawarta w dniu 1 stycznia 2017 r. pomiędzy Creamfinance Poland Sp. z o.o. a MDP Finance Sp. z o.o., k. 3795 - 3798, umowa o świadczenie usług pośrednictwa finansowego z dnia 30 grudnia 2019 r. zawarta między JJK Credit a Creamfinance Pola nd Sp. z o.o., k. 3783 - 3786; Aneks nr 1 do Umowy o świadczenie usługi pośrednictwa finansowego z dnia 30 grudnia 2019 r. zawarty w dniu 1 sierpnia 2020 r. między JJK Credit Sp. z o.o. a Creamfinance Poland Sp. z o.o. k. 3787 - 3788, Aneks nr 1 do Umowy o św iadczenie usługi pośrednictwa finansowego z dnia 1 stycznia 2017 r. zawarty w dniu 30 grudnia 2019 r. między KIM Finance Sp. z o.o. a Creamfinance Poland Sp. z o.o. k. 3793 - 3794, Aneks nr 1 do Umowy o świadczenie usługi pośrednictwa finansowego z dnia 1 st ycznia 2017 r. zawarty w dniu 30 grudnia 2019 r. między MDP Finance Sp. z o.o. a Creamfinance Poland Sp. z o.o. k. 3801 - 3802, Aneks nr 2 do Umowy o świadczenie usługi pośrednictwa finansowego z dnia 1 stycznia 2017 r. zawarty 1 sierpnia 2020 r. między KIM Finance Sp. z o.o. a Creamfinance Poland Sp. z o.o., k. 3799 - 3800, Aneks nr 2 do Umowy o świadczenie usługi pośrednictwa finansowego z dnia 1 stycznia 2017 r. zawarty 1 sierpnia 2020 r. między MDP Finance Sp. z o.o. a Creamfinance Poland Sp. z o.o., k. 380 3 - 3804, pismo Creamfinance z dnia 25 kwietnia 2018 r., k.11 - 19 , pismo Creamfinance z dnia 16 stycznia 2020 r. , k. 708 - 716, pismo Creamfinance z dnia 16 marca 2020 r. r., k. 722 - 728, pismo Creamfinance z dnia 15 lutego 2021 r., k. 2488 - 2490, pismo JJK Credi t z dnia 17 lutego 2021 r. wraz z załącznikami, k. 2492 - 2753, pismo KIM Finance z dnia 31 marca 2021 r., wraz z załącznikami, k. 2765 - 2954. pismo MDP Finance z dnia 31 marca 2021 r., wraz z załącznikami, k. 2950 - 3500, pismo Creamfinance z dnia 20 września 2021 r. , k.3754 - 3757, pismo Creamfinance z dnia 23 marca 2022 r., k. 5487 - 5488, pismo KIM Finance Sp. z o.o. z dnia 23 marca 2022 r., k. 5485, pismo MDP Finance Sp. z o.o. z dnia 23 marca 2022 r., k. 5490, pismo JJK Credit z dnia 23 marca 2022 r., k. 549 2, pismo Creamfinance z dnia 8 kwietnia 2022 r., k. 5502 - 5515] Spłaty i wypłaty pożyczek do 2019 r. były dokonywane wyłącznie na rachunek Pośrednika. Klient mógł spłacić pożyczkę poprzez dokonanie tradycyjnego przelewu na rachunek pośrednika - Creamfinance Poland Sp. z o.o., wówczas spłata pożyczki odnotowywana była po zaksięgowaniu wpłaty na rachunku bankowym Pośrednika. Od 2020 r. spłaty pożyczek były dokonywane na konto Pośrednika, bądź też za pośrednictwem platfromy Dotpay Sp. z o.o. (obecnie PayPro S.A .). W 2020 r. dokonano za pośrednictwem rachunku Creamfinance [informacja prawnie chroniona] spłat na rzecz KIM Finance Sp. z o.o. oraz [informacja prawnie chroniona] wypłat, na rzecz MDP Finance nastąpiło [informacja prawnie chroniona] spłat oraz [informa cja prawnie chroniona] wypłat, na rzecz JJK Credit dokonano [informacja prawnie chroniona] spłaty. W KIM Finance za pośrednictwem Dotpay Sp. z o.o. (obecnie PayPro S.A.) dokonano w 2020 r. [informacja prawnie chroniona] spłat oraz [informacja prawnie chroniona] wypłat. W JJK Credit za pośrednictwem Dotpay Sp. z o.o. (obecnie PayPro S.A.) dokonano w 2020 r. [informacja prawnie chroniona] spłat oraz [informacja prawnie chroniona] wypłat. W MDP Finance w 2020 r. doszło do [informacja prawnie chroniona] sp łat oraz [informacja prawnie chroniona] wypłat. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 14 Spółka Creamfinance Sp. z o.o. pośredniczyła w udzieleniu pożyczek refinansujących udzielanych przez Pożyczkodawców w okresie od marca 2016 r. do maja 2020 r. W 2016 r. Creamfinance pośredniczyła w zawarciu [informacja prawnie chroniona] pożyczek refinansujących, w 2017 r. - [informacja prawnie chroniona] , w 2018 r. - [informacja prawnie chroniona] , w 2019 r. - [informacja prawnie chroniona] , w 2020 r. - [informacja prawnie chroniona] . [dowód: pismo Creamfinance Poland Sp. z o.o. z dnia 20 września 2021 r., k. 3754 - 3757, pismo Creamfinance Poland Sp. z o.o. z dnia 23 marca 2022 r., k. 5487 - 5488] Spółka MDP Finance w ofercie posiadała pożyczki krótkoterminowe z okresem spłaty od 5 do 62 dni oraz pożyczki udzielane w ratach na okres od 3 do 36 miesięcy. W okresie od 1 kwietnia 2020 r. MDP Finance udzielała pożyczek krótkoterminowych z okresem spłaty 30 oraz 62 dni. Spółka w 2016 r. udzieliła [informacja prawnie chroniona] pożyczek refinansujących, w 2017 r. - [inform acja prawnie chroniona] , w 2018 r. - [informacja prawnie chroniona] , 2019 r. - [informacja prawnie chroniona] , 2020 r. - [informacja prawnie chroniona] . Spółka udzielała pożyczek na spłatę pożyczek udzielonych przez inne podmioty od marca 2016 r. do 22 maja 20 20 r. [dowód: pismo MDP Finance Sp. z o.o. z dnia 31 marca 2021 r., k. 2956 - 2959, pismo MDP Finance Sp. z o.o. z dnia 23 marca 2022 r., k. 5490] Spółka KIM Finance w ofercie posiadała pożyczki krótkoterminowe z okresem spłaty od 5 do 62 dni. Spółka w 2016 r. udzieliła [informacja prawnie chroniona] pożyczek refinansujących, w 2017 r. - [informacja prawnie chroniona] , w 2018 r. - [informacja prawnie chroniona] , 2019 r. - [informacja prawnie chroniona] , 2020 r. - [informacja prawnie chroniona] . Spółka udzielała pożyczek na spłatę pożyczek udzielonych przez inne podmioty od marca 2016 r. do 13 maja 2020 r. [dowód: pismo KIM Finance Sp. z o.o. z dnia 31 marca 2021 r., k. 2765 - 2768, pismo KIM Finance Sp. z o.o. z dnia 23 marca 2022 r., k. 5485] Spółka JJK Credit ud zielała pożyczek refinansujących na spłatę pożyczek: MDP Finance i KIM Finance (w ofercie Spółki były jedynie pożyczki refinansujące). Spółka w 2019 r. udzieliła [informacja prawnie chroniona] pożyczek refinansujących, natomiast w 2020 r. [informacja pra wnie chroniona] pożyczek refinansujących. Spółka udzielała pożyczek na spłatę pożyczek udzielonych przez inne podmioty w okresie od 10 maja 2019 r. do 14 maja 2020 r. w kwocie [informacja prawnie chroniona] . [dowód: pismo pełnomocnika JJK Credit Sp. z o.o . z dnia 31 marca 2021 r., k. 2492 - 2493 pismo JJK Credit Sp. z o.o. z dnia 23 marca 2022 r., k. 5492] Przedsiębiorcy w związku z wejściem w życie w dniu 3 marca 2020 r. ustawy COVID - 19 z dnia 2 marca 2020 r. zaprzestali udzielania pożyczek refinansujących i nie powrócili do tej formy działalności. Ostatnich pożyczek refinansujących udzielili 22 maja 2020 r., jednak zwrócili nadmiarowe koszty pobrane od tych konsumentów. Do UOKiK docierały sygnały konsumenckie dotyczące praktyk Przedsiębiorców m.in.: „Wskaz uję równocześnie, że zostałem wprowadzony w błąd i że nie miałem świadomości, że stosunek kontraktowy między mną a pierwotnym pożyczkodawcą wygasł a w jego miejsce Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 15 zostały wprowadzone umowy refinansujące. Nie mogłem dostrzec, że zmienili się pożyczkodawcy, ponieważ mechanizm refinansowania został pomyślany w taki sposób, abym dokonywał cały czas dokonywał spłat na konto należące do pośrednika pożyczkodawców - spółki Creamfinance Poland Sp. z o.o.[…]. Potwierdzenie przedłużenia spłaty nie zawierało także jaki ejkolwiek informacji o tym, że pożyczkodawca się zmienia - wszystko zostało pomyślane w ten sposób, aby myślał, iż odbywa się to po prostu w ramach serwisu internetowego oraz jednego podmiotu” [dowód: sygnał konsumencki z dnia 28.12.2021r., k. 5767] „W dniu 11.04.2016 r. zawarłam umowę pożyczki nr. YIHOIE na kwotę 1200 zł na 30 dni kwota do zwrotu wynosiła 1538, 64. Termin spłaty przypadał na 12.05.2016 r. Z uwagi na przejściowe kłopoty finansowe skorzystałam z opcji refinansowania pożyczki nie wiedziałam ja k to będzie wyglądać w praktyce gdyż przed uiszczeniem opłaty za refinansowanie nie weszłam w żaden link i nic nie kliknęłam aby potwierdzić refinansowanie na moim profilu pokazała się kwota i czas na który należy odroczyć termin płatności wynosiły one odp owiednio 7, 14, 30 dni za co pożyczkodawca pobierał ustalone sumy. Wpłaciłam odpowiednią sumę na refinansowanie , skorzystałam z tej opcji kilkukrotnie lecz wpłacone sumy nie pomniejszyły mojego zobowiązania lecz dług się nie zmniejszył mimo iż wpłaciłam 2 114,57 zł.” (pisownia oryginalna) [dowód: sygnał konsumencki z dnia 20.12.2022r., k. 5727] „[…] spółka Creamfinance, udzielająca do czasu wejścia w życie nowelizacji ustawy o kredycie konsumenckim pożyczek mogła dowolnie kształtować prowizję oraz przedłuż ać okres spłaty pożyczki ze względu na brak unormowania limitu kosztów pozaodsetkowych. Przed 11 marca 2016 roku zostały założone dwie spółki - córki, które na chwilą obecną udzielają pożyczek. Konsument zawierając umowę ze spółką MDP i zwlekając ze spłata j est zmuszany przez pożyczkodawcę do refinansowania pożyczki i przejścia zobowiązania do spółki KIM, a po miesiącu znowu z pierwotnym pożyczkodawcą, czyli Spółką MDP.” (pisownia oryginalna) [dowód: sygnał konsumencki z dnia 28.12.2021r., k. 5734] Jako przykład działania Przedsiębiorców, poniżej przedstawiono przypadki pięciu konsumentów: 1) A. N. Konsument zawarł umowę pożyczki AUEAUIEE na kwotę 3000 zł z pożyczkodawcą MDP Finance w dniu 2 listopada 2019 roku. W dniu 2 grudnia 2019 roku zawarł umowę pożyczki refinansującej AUGIMUYI z JJK Credit. W dniu 2 stycznia 2020 r. zawarł kolejną umowę pożycz ki refinansującej AUIUVELI z KIM Finance. Poniższa tabela przedstawia szczegóły zawieranych przez konsumentkę umów l.p. Data umowy pożyczki Pożyczkodawca Nazwa Umowy Pożyczki Całkowita kwota kredytu [zł] Poza odsetkowe koszty pożyczki [zł] Odsetki [zł ] Okres spłaty [dni] Nazwa podmiotu na rachunek dokonywano wypłaty pożyczki Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 16 1 2.11.19 MDP Finance AUEAUIEE 3000 - - 30 Konto klienta 2 2.12.19 JJK Credit AUGIMUYI 3000 580,63 - 30 Creamfinance 3 02.01.20 KIM Finance AUIUVELI 3000 614,79 - 30 Creamfinance Razem: 1195,42 MPKK: 971,91 2) G. Ż. Konsument w dniu 21 stycznia 2019 r. zawarł umowę pożyczki AOHULAQI z kredytodawcą KIM Finance na kwotę 2400 zł. W związku z brakiem spłaty zawarł umowę pożyczki refinansującej z MDP Finance, a następnie kolejne umowy pożyczek refinansujących z KIM Finance oraz MDP Finance. Pozaodsetkowe koszty powyższych pożyczek wyniosły 2515, 01 zł. Łącznie G.Ż zawarł 13 umów pożyczek refinansujących naprzemiennie z kredytodawcami: KIM Finance, MDP Finance i JJK Credit, gdzie łączna kwota prowizji uiszczona przez pożyczk obiorcę wyniosła 8414,95 złotych. Poniższa tabela przedstawia szczegóły zawieranych przez konsumenta umów l.p. Data umowy pożyczki Pożyczkodawca Nazwa Umowy Pożyczki Całkowita kwota kredytu [zł] Poza odsetkowe koszty pożyczki [zł] Odsetki [zł] Okres spłaty [dni] Nazwa podmiotu na rachunek dokonywano wypłaty pożyczki 1 21.01.19 KIM Finance AOHULAQI 2400 657,60 19,67 30 Konto klienta 2 26.02.19 MDP Finance AOKOWUZO 3077,27 639,33 - 30 Creamfinance 3 01.04.19 KIM Finance AONECOLO 3076,60 636,86 - 30 Creamfinance 4 07.05.19 MDP Finance AOQAVISU 3076,60 581,22 - 25 Creamfinance Razem: 2515,01 MPKK: 826,84 3) Ł. K. Konsument zawarł umowę pożyczki AULAAOCU na kwotę 600 zł z pożyczkodawcą KIM Finance w dniu 24 stycznia 2020 roku. W dniu 26 lutego 2020 roku zawarł umowę pożyczki refinansującej AUNUOLIA z JJK Credit. W dniu 26 lutego 2020 r. zawarł kolejną umowę pożyczki refinansującej AUPEAAZO z MDP Finance. Natomiast w dniu 15 kwietnia 2020 r. zawarł kolejną umowę AURINELA z kredytodawcą JJK Credit. Poniższa tabela przedstawia szczegóły zawieranych przez konsumenta umów l.p. Data umowy pożyczki Pożyczkodawca Nazwa Umowy Pożyczki Całkowita kwota pożyczki [zł] Poza odsetkowe koszty pożyczki [zł] Odsetki [zł] Okres spłaty [dni] Nazwa podmiotu na rachunek dokonywano wypłaty pożyczki 1 24.01.20 KIM Finance AULAAOCU 600 164,40 4,92 30 Konto klienta 2 26.02.20 JJK Credit AUNUOLIA 769,32 133,65 - 30 Creamfinance 3 12.03.20 MDP Finance AUPEAAZO 765,56 164,05 - 30 Creamfinance 4 15.04.20 JJK Credit AURINELA 765,56 119,59 - 25 Creamfinance Razem: 581,69 MPKK: 209,17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 17 4) M.Z. Konsument zawarł umowę pożyczki AUDEEYA na kwotę 100 zł z pożyczkodawcą KIM Finane w dniu 28 października 2019 roku. W dniu 2 listopada 2019 roku zawarł kolejną umowę pożyczki AUEATEBI z MDP Finance. W dniu 2 grudnia 2019 r. zawarł umowę pożyczki refinansu jącej AUFUUIOO z JJK Credit. Poniższa tabela przedstawia szczegóły zawieranych przez konsumenta umów l.p. Data umowy pożyczki Pożyczkodawca Nazwa Umowy Pożyczki Całkowita kwota pożyczki [zł] Poza odsetkowe koszty pożyczki [zł] Odsetki [zł] Okres spłaty [dni] Nazwa podmiotu na rachunek dokonywano wypłaty pożyczki 1 28.10.19 KIM Finance AUDUEEYA 100 27,4 0,82 30 Konto klienta 2 02.11.19 MDP Finance AUEATEBI 100 27,1 0,82 30 Konto klienta 3 02.12.19 JJK Credit AUFUUIOO 127,92 29,13 - 25 Creamfinance Razem: 83,63 MPKK: 31,98 5) E.K. Konsument zawarł umowę pożyczki AUEARINI na kwotę 3000 zł z pożyczkodawcą MDP Finance w dniu 2 listopada 2019 roku. W dniu 2 grudnia 2019 roku natomiast zawarł umowę pożyczki refinansującej AUGELAOE z JJK Credit. Poniższa tabela przedstawia szczegóły zawieranych przez konsumenta umów l.p. Data umowy pożyczki Pożyczkodawca Nazwa Umowy Pożyczki Całkowita kwota pożyczki [zł] Poza odsetkowe koszty pożyczki [zł] Odsetki [zł] Okres spłaty [dni] Nazwa podmiotu na rachunek dokonywano wypłaty pożyczki 1 02.11.19 MDP Finance AUEARINI 3000 813 24,59 30 Konto klienta 2 02.12.19 JJK Credit AUGELAOE 3837,59 602,96 - 20 Creamfinance Razem: 1415,96 MPKK: 873,28 Mając na względzie powyższe ustalenia faktyczne, Prezes UOKiK zważył co następuje: Naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 uokik, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu prowadzona jest w interesie publicznym. Naruszenie interesu publicznego stanowi podstawę do rozstrzygnięcia przez Prezesa Urzędu sprawy w oparciu o pr zepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Interes publiczny zostaje naruszony w szczególności wówczas, gdy określonymi działaniami przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zja wiska, powodując zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu 4 . 4 Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 24 października 1991 r., sygn. akt XVII Amr 8/90. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 18 W opinii Prezesa UOKiK, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, gdyż wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy zawarli z Pożyczkodawcami, przy udziale Pośrednika, pierwotną umowę pożyczki a następnie skorzystali lub też mogli skorzystać z oferty refinansowania pojawiającej się na Koncie Klienta na platformach Creamfinance. Praktyka Przedsiębiorców nie dotyczyła interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby c harakter jednostkowy, indywidualny i niedający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja była identyczna. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawiało się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawi e istnieją zatem podstawy do oceny zachowania Przedsiębiorców pod kątem stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów . Interes publiczny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez Przedsiębiorców interesu publicznego, możliwe jest poddanie kwestionowanych działań Przedsiębiorców ocenie w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pod kątem stosowania przez Spółki praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ocena zachowania Przedsiębiorców w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy ko nsumentów. Natomiast art. 24 ust. 2 uokik stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy. Na gruncie niniejszej sprawy zbiorowe interesy kon sumentów podlegają ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorcy. W związku z powyższym, dla uznania zachowania przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i kons umentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów należy wykazać, że spełnione zostały kumulatywnie trzy następujące przesłanki: 1. Oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. Zachowanie przedsiębiorcy jest sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, 3. Zachowanie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Status przedsiębiorcy Zgodnie z art. 4 pkt 1 uokik pod pojęciem przedsiębi orcy należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2023 r. poz. 221 ze zm.). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 19 której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły (art. 3 Pp). Creamfinance Poland Sp. z o.o. Creamfinance Poland Sp. z o.o. jest osobą prawną prowadzącą działalność gospodarczą, z odpisu z KRS wynika, że Creamfinance Poland Sp. z o.o. prowadzi działalność w zakresie m.in. pozostałe formy udzielania kredyt ów (PKD 64.92.Z). Działalność Creamfinance Poland ma zatem charakter zorganizowany, ciągły i zarobkowy. Nie ulega zatem wątpliwości, że Pośrednik posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 uokik. Tym samym, Creamfinance pr zy wykonywaniu działalności gospodarczej, podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, a jego działania mogą być oceniane w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. MDP Finance Sp. z o.o. MDP Finance Sp. z o.o. jest osobą prawną prowadzącą działalność gospodarczą, z odpisu z KRS wynika, że MDP Finance Sp. z o.o. prowadzi działalność w zakresie m.in. pozostałe formy udzielania kredytów (PKD 64.92.Z). Działalność MDP Finance ma z atem charakter zorganizowany, ciągły i zarobkowy. Nie ulega zatem wątpliwości, że posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 uokik. Tym samym, MDP Finance przy wykonywaniu działalności gospodarczej, podlega rygorom określo nym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, a jego działania mogą być oceniane w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. KIM Finance Sp. z o.o. KIM Finance Sp. z o.o. jest osobą prawną prowadzącą działalność gospodarczą, z odpisu z KRS wynika, że MDP Finance Sp. z o.o. prowadzi działalność w zakresie „pozostałe formy udzielania kredytów” (PKD 64.92.Z). Działalność KIM Finance ma zatem charakter zorganizowany, ciągły i zarobkowy. Nie ulega zatem wąt pliwości, że posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 uokik. Tym samym, KIM Finance przy wykonywaniu działalności gospodarczej, podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, a jego działania mogą być oceniane w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. JJK Credit Sp. z o.o. JJK Credit Sp. z o.o. jest osobą prawną prowadzącą działalność gospodarczą, z odpisu z KRS wynika, że JJK Credit Sp. z o.o. prowadzi działalność w zakresie „pozostałe formy udzielania kredytów” (PKD 64.92.Z). Działalność JJK Credit ma zatem charakter zorga nizowany, ciągły i zarobkowy. Nie ulega zatem wątpliwości, że posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 20 powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 uokik. Tym samym, JJK Credit przy wykonywaniu działalności gospodarczej, podlega rygorom określonym w ustawie o ochro nie konkurencji i konsumentów, a jego działania mogą być oceniane w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Sprzeczność zachowania przedsiębiorcy z prawem Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsu mentów sankcjonowane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre o byczaje natomiast pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porz ądku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 5 . Rozważenia, przy ocenie możliwości przypisania przedsiębiorcy st osowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, wymaga zatem kwestia, czy jego zachowanie było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Ustawodawca w art. 24 ust. 2 uokik nie wskazuje konkretnie, jakiego rodzaju sprzeczność z prawem zachowania przedsiębiorcy stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Dla stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 uokik wystarczy stwierdzenie sprzeczności zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami. W odniesieniu do zarzutu z sentencji decyzji, bezprawność działań Przedsiębiorców należy wywieść z naruszenia przepisów obowiązującego prawa, a konkretnie z obejścia przepisów art. 36c w związku z 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z tymi przepisami w przypadku udzielenia przez kredytodawcę konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów: 1) całkowitą kwotę kredytu, dla celów ustalenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, o której mowa w art. 36a, stanowi kwota pierwszego z kredytów; 2) pozaodsetkowe koszty kredytu obejmują sumę pozaodsetkow ych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie. Natomiast maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu należało obliczać według wzoru: 𝑀𝑃𝐾𝐾 ≤( 𝐾 ×25%)+( 𝐾 × 𝑛 / 𝑅 ×30%) w którym poszczególne symbole oznaczają: 𝑀𝑃𝐾𝐾 – maksymalną wysokoś ć pozaodsetkowych kosztów kredytu, 𝐾 – całkowitą kwotę kredytu, 5 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt XVII AmA 45/07 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 21 𝑛 – okres spłaty wyrażony w dniach, 𝑅 – liczbę dni w roku. Jednocześnie, pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogły być wyższe od całkowitej kwoty kredytu oraz poza odsetkowe koszty kredytu wynikające z umowy o kredyt konsumencki nie należały się w części przekraczającej całkowitą kwotę kredytu lub maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu obliczone zgodnie z podanym wzorem. W tym miejscu należy podkreślić, że do ustawy o kredycie konsumenckim wprowadzono przepis, którego celem było zapobieganie szkodliwej dla konsumentów praktyce tzw. rolowania kredytu, czyli zadłużania konsumentów celem spłaty poprzedniego zobowiązania, czyli cytowany art. 36 c ustawy o kredycie konsum enckim. Przepis ten miał na celu wyeliminowanie prób obchodzenia przez kredytodawców ograniczeń wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu wprowadzonych przez art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim poprzez udzielanie kredytobiorcom nowych kredytów na spłat ę wcześniejszych i obciążanie kredytobiorców wysokimi skumulowanymi kosztami. W uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw wskazano: „(...) w dodawanych art . 36b i 36c ustawy wprowadzono regulacje przeciwdziałające próbom obchodzenia ustawowo określonych limitów kosztów pozaodsetkowych (np. udzielanie 4 pożyczek z okresem spłaty 1 miesiąca i limitem kosztów 4x27,5% zamiast jednej pożyczki w tej samej kwocie n a 4 miesiące z limitem kosztów 35%). Praktyki stosowane aktualnie przez niektórych przedsiębiorców polegają na udzielaniu konsumentom pożyczek na krótkie okresy (tzw. chwilówki), z wymaganą w krótkim okresie całkowitą jednorazową spłatą pożyczki wraz z jej kosztami. W konsekwencji konsument staje przed koniecznością przedłużenia, po upływie kilkunastu lub kilkudziesięciu dni, spłaty pożyczki na kolejny okres, aby podołać obsłudze obciążenia. Za możliwość przedłużenia spłaty pożyczki na kolejny okres konsume nt jest zobowiązany ponieść dodatkowy koszt. 6 ” Biorąc również pod uwagę wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2019 r. (sygn. akt V CSK 626/17), w którym Sąd zwrócił uwagę na zasadę o charakterze ogólnym, że nowo wprowadzone przepisy ustawy, choć nie znajdują wprost zastosowania, mogą wyznaczać kierunek oceny postanowień umowy 7 , należy wziąć pod uwagę, że 2 lipca 2019 r. do Sejmu 6 Uzasadnienie projektu ustawy, VII kadencja, Druk sejm. nr 3460, s. 22 7 " Dokonując tej oceny Sądy niższej instancji wyszły z trafnego założenia, że chociaż w czasie zawierania umowy pożyczki, tj. w dniu 30 stycznia 2005 r., nie obowiązywały przepisy ograniczające maksymalną stopę odsetkową, a art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. nowelizującej kodeks cywilny nakazywał stosować n owe przepisy do czynności prawnych dokonanych po wejściu w życie nowelizacji, to treść nowego art. 359 § 21 k.c. może stanowić przesłankę dokonywanej w toku procesu oceny, czy konkretne odsetki umowne mieściły się w dozwolonej stronom swobodzie kształtowan ia treści stosunku prawnego, czy też nie. Wprowadzona w 2006 r. górna granica wysokości odsetek słusznie została wskazana przez Sądy niższej instancji jako wskazówka dla oceny, czy poziom odsetek ustalonych w okresie przed wejściem w życie przepisów o odse tkach maksymalnych mieści się w granicach dozwolonej swobody umów. Artykuł 359 § 21 k.c., choć nie znajduje wprost zastosowania, wyznacza jednak kierunek oceny postanowień umowy z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Skoro w dniu 7 lipca 2005 r. ( dzień ogłoszenia ustawy - Dz. U. z dnia 19 sierpnia 2005 r.), a więc przed zawarciem przez strony umowy pożyczki, ustawodawca uchwalił ograniczenie odsetek umownych na określonym poziomie, które znajduje zastosowanie od dnia 20 lutego 2006 r., to trzeba pr zyjąć, że poziom ten wyraża maksymalny dopuszczalny przez ustawodawcę „poziom tolerancji” odsetek, tzn. taki poziom, do którego nie mamy jeszcze do czynienia z lichwą. Trudno bowiem przyjąć, że do 2006 r. swoboda umów w zakresie odsetek - ujęta nie formaln ie, lecz materialnie - miałaby być wyznaczona na zasadniczo odmiennym poziomie, niż w okresach nieznacznie wcześniejszych. Stąd uzasadnienie przyjęcia dla odsetek maksymalnych sprzed wejścia w życie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 22 wpłynął rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania lichwie, który przewidywał nadanie nowego brzmienia art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim. Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że ma ona na celu przeciwdziałanie negatywnemu zjawisku tzw. rolowania kredytu (tj. sytuacji, w której składa się konsumentowi, który już zaciągnął kredyt, w razie n p. nieprzewidzianych wydatków i wynikającego z nich problemu z uregulowaniem tego kredytu, ofertę kolejnego kredytu, co w rezultacie prowadzi do tego, że klient wpada w spiralę długów). Zgodnie z proponowaną regulacją wskazane w tym przepisie parametry obl iczeń w przypadku udzielenia kolejnych kredytów (całkowita kwota kredytu oraz pozaodsetkowe koszty kredytu) miały dotyczyć następnych umów kredytowych zawieranych w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów, zarówno tych udzielanych przez pierw otnego kredytodawcę, jak i przez podmioty z nim powiązane. W tym celu projektowany przepis art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim odsyłał do definicji „podmiotu powiązanego”, którą posłużono się w Międzynarodowym Standardzie Rachunkowości 24 (Ujawnianie i nformacji na temat podmiotów powiązanych) zdefiniowanym w art. 2 Rozporządzenia (WE) Nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie stosowania Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (Dz. Urz. UE L 243 z 11.09.2002, str. 1 ). Proponowaną zmianę brzmienia art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim wprowadziła ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych o raz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, która w ustawie z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacj i kryzysowych dodała art. 8e w brzmieniu „W przypadku udzielenia przez kredytodawcę lub podmiot z nim powiązany w rozumieniu przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1126/2008 z dnia 3 listopada 2008 r. przyjmującego określone międzynarodowe standardy rach unkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 320 z 29.11.2008, str. 1, z pózn. zm.), konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwsz ego z kredytów: 1) całkowitą kwotę kredytu, dla celów ustalenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, o której mowa w art. 8d, stanowi kwota pierwszego z kredytów; 2) pozaodsetkowe koszty kredytu obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie.” Przenosząc powyższe regulacje na dany stan faktyczny należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie praktyka Przedsiębiorców polegała na wzajemnym refinansowaniu pożyczek przez powiązanych ze sobą Pożyczkodawców za pośrednictwem Pośrednika. Przykładowo: konsument na platformie Pośrednika zawierał umowę pożyczki z pierwotnym pożyczkodawcą (np. MDP Finance), gdzie przed terminem spłaty pożyczki pojawiała się automatycznie, bez inicjatywy konsumenta, oferta pożyczki refinansującej. Konsument za pośrednictwem tego nowelizacji kodeksu cywilnego na poziomie odpowiadającym w przybliżeniu dwukrotności odsetek ustawowych. Inna sprawa, że poziom wyznaczony przez art. 359 § 21 k.c. nie podlega uwzględnieniu w sposób „mechaniczny", bez głębszego odniesienia do konkretnego stanu faktycznego. Poziom odsetek maksymalnych określony w tym przepisie stanowi jedynie jedną ze wskazówek, ocenianych w związku z cał okształtem postanowień umownych." Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 23 samego Pośrednika zawierał umowę pożyczki refinansującej z innym pożyczkodawcą (tj. KIM Finance lub JJK Credit). Konsument nie miał wpływu na wybór Pożyczkodawcy refinansującego, a oferta nigdy nie pochodziła od pierwotnego Pożyczkodawcy. Należy również podkreślić, że wszystkie wskazane w decyzji podmioty są powiązane ze sobą kapitałowo - całość udziałów Spółek: Kim Finance, MDP Finance oraz JJK Credit posiada Creamfinance Poland Sp. z o.o. Spółka ta na podsta wie zawartych umów o współpracy dokonuje właściwie kompleksowej obsługi udzielonych pożyczek, obejmującej również ich rozliczanie. Co warto podkreślić, rozliczenia między Spółkami odbywały się w sposób cykliczny, nie natomiast rzeczywisty poprzez każdoraz owe przekazanie kwot pożyczek przez pożyczkodawcę refinansującego na rzecz pożyczkodawcy pierwotnego, więc w tym wypadku trudno twierdzić, że wraz z refinansowaniem pożyczki dochodziło do przejęcia ryzyka przez podmiot refinansujący. Co prawda, Spółki w pe wnym zakresie korzystały w zakresie płatności z usług zewnętrznego podmiotu, tj. Dotpay Sp. z o.o., jednak nawiązały one współpracę z tą Spółką dopiero w 2020 r., natomiast to Creamfinance w dalszym ciągu dokonywała w pozostałym zakresie kompleksowej obsł ugi pożyczek, poza tym część konsumentów w dalszym ciągu dokonywała spłat za jej pośrednictwem. W tym miejscu zasadnym wydaje się odniesienie się do przytoczonej w piśmie Creamfinance uwagi Wonga.pl do projektu ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynki em finansowym, która wskazywała na zasadność objęcia regulacją art. 36 c ukk również refinansowań wewnątrz jednej grupy kapitałowej, w odpowiedzi na którą wskazano na praktyczny problem realizacyjny po stronie samych kredytodawców, jak i organów państwowyc h. Jak wynika z opisanego stanu faktycznego w danej sprawie nie zachodzi faktyczny problem w weryfikacji, czy dany konsument w okresie 120 dni nie zaciągnął pożyczki w ramach grupy podmiotów należących do tej samej grupy kapitałowej - jedynym pośrednikiem d la powyższego stanu faktycznego był Creamfinance, a konsumentowi na Koncie Klienta każdorazowo przedstawiano ofertę refinansowania od innego pożyczkodawcy niż pożyczkodawca pierwotny, co wprost wskazuje że Spółki miały możliwość weryfikacji czy konsument z aciągnął uprzednio pożyczkę u pożyczkodawcy należącego do tej samej grupy kapitałowej i u jakiego z pożyczkodawców ją zaciągnął. Powyższy model działania pozwalał Spółkom na zawieranie praktycznie nieograniczonej ilości umów pożyczek refinansujących, co r ównież znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Konsumenci każdorazowo ponosili wysokie koszty pozaodsetkowe w postaci prowizji za refinansowanie, które niejednokrotnie przewyższały kwotę zaciągniętej pożyczki pierwotnej. Przykładowo, pr zy pożyczce udzielonej konsumentowi G.Ż. w kwocie 2400 zł na 30 dni, maksymalne pozaodsetkowe koszty pożyczki (MPKK) obliczone przy zastosowaniu art. 36a ukk wynoszą 659,17 zł. KIM Finance naliczył konsumentowi prowizję w wysokości 657,60. Ponieważ konsume nt po 30 dniach nie dokonał spłaty pożyczki udzielonej przez KIM Finance, skorzystał z oferty pożyczki refinansującej na kwotę 3077,27 zł, udzielonej już przez innego pożyczkodawcę, tj. MDP Finance. Udzielenie kolejnej pożyczki wiązało się z obowiązkiem ui szczenia przez konsumenta kolejnej prowizji w wysokości 639,33 zł. Następnie wobec braku spłaty G. Ż. zawarł kolejną umowę pożyczki refinansującej z pożyczkodawcą KIM Finance z obowiązkiem uiszczenia prowizji w kwocie 636,86 zł. Wobec kolejnego braku Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 24 spła ty Spółka MDP Finance zawarła z G. Ż. kolejną umowę pożyczki refinansującej z prowizją w wysokości 581,22. Natomiast w przypadku udzielenia konsumentowi G.Ż., który nie spłacił pożyczki, kolejnej pożyczki przez tego samego pożyczkodawcę, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej pożyczki, zastosowanie znalazłby przepis art. 36c ukk, który przewiduje, że całkowitą kwotę kredytu, dla celów ustalenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, o której mowa w art. 36a ukk, stanowi kwota pierwszeg o z kredytów. Natomiast maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu dla całego tego okresu obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych przez kredytodawcę jednemu konsumentowi w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z nich. Zatem, gdyby to KIM Finance udzielił kolejnej pożyczki, maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu dla całego tego okresu 120 dni, które konsument byłby zobowiązany ponieść nie powinny przekroczyć 659,17 zł. Podobnie było w przypadku pozostałych konsumentów, który m udzielano pożyczki refinansującej. Każdy z Pożyczkodawców obliczał pozaodsetkowe koszty pożyczek refinansujących oddzielnie dla zawartej z nim umowy. Naprzemienne refinansowanie pożyczek pozwalało Pożyczkodawcom każdorazowo na ustalanie kosztów (prowizji ) w wysokości wyższej, niż gdyby ten sam Pożyczkodawca udzielał kolejnej pożyczki na spłatę poprzednio udzielonej temu samemu konsumentowi. Podkreślenia wymaga, że prowizja była ustalana na poziomie maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu obliczonych według wzoru wskazanego w art. 36a ust. 1 ukk. Celem wyżej przytoczonych przepisów ustawy o kredycie konsumenckim było ograniczenie wysokości kosztów pozaodsetkowych. Natomiast zawieranie za pośrednictwem portalu pożyczkowego prowadzonego przez Pośrednik a pożyczek na refinansowanie zadłużeń, zaciągniętych u innych Pożyczkodawców (powiązanych kapitałowo) działających na tym samym portalu pożyczkowym, zmierzało w istocie do obejścia przepisów o ograniczeniu tychże kosztów, czego konsekwencją było zwiększeni e wynagrodzenia Pożyczkodawców i Pośrednika oraz zwiększenie obciążeń finansowych pożyczkobiorców. W ocenie Prezesa Urzędu, cel działań każdego z Pożyczkodawców oraz Pośrednika z nimi współpracującego jest tożsamy; zarówno bowiem oferowanie refinansowania pożyczki udzielonej przez powiązanego Pożyczkodawcę, jak i brak możliwości odroczenia spłaty lub refinansowania własnej pożyczki, miało na celu głównie pobranie dodatkowej prowizji w pełnej wysokości. Jak ustalono, warunkiem uruchomienia pożyczki refinansu jącej przez Pożyczkodawcę była uprzednia spłata przez klienta całkowitego kosztu pożyczki refinansowanej. W ten sposób Pożyczkodawcy, a także Pośrednik zagwarantowali sobie znaczne zwiększenie wynagrodzenia. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że k onsument nie miał realnego wpływu na wybór pożyczkodawcy, a ze względu na ustalone przez Pożyczkodawców i Pośrednika kryteria polityki kredytowej, nie mógł skorzystać z oferty kolejnej pożyczki u dotychczasowego pożyczkodawcy, która to opcja pod względem należnych kosztów pożyczki byłaby dla niego najkorzystniejsza, lecz jedynie mógł skorzystać z oferty refinansowania pożyczki u pożyczkodawcy powiązanego z pożyczkodawcą pierwotnym, co skutkowało obciążaniem konsumentów dodatkowymi kosztami prowizji za udzi elenie kolejnej pożyczki gotówkowej. Nie ma przy tym znaczenia, czy konsument miał możliwość skorzystania z Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 25 dowolnej oferty kredytowej u innego pożyczkodawcy działającego na rynku. Należy w tym miejscu podkreślić, że wbrew twierdzeniom Przedsiębiorców, któ rzy wskazali że osobami korzystającymi z serwisów Pośrednika są młode, ubankowione osoby, samo korzystanie z oferty Pożyczkodawców wskazuje, że wnioskującymi o pożyczkę refinansującą są konsumenci znajdujący się w pewnym przymusowym położeniu, nie posiadaj ący środków na spłatę aktualnego zadłużenia (w przeciwnym przypadku zobowiązanie by spłacili). Ponadto, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że pożyczki były udzielane osobom z różnych grup wiekowych. W tym miejscu należy również wskazać, że nawe t w wypadku gdyby pożyczkobiorcami byłyby jedynie osoby młode, „ubankowione” nie usprawiedliwiałoby to naliczenia kosztów kredytu ponad ustawowe normy. Za uzasadnieniem wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie z dnia 9 czerwca 2022 r., s ygn. Akt: VI C 1926/21 nakazującego Creamfinance zaniechanie stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej polegającej na udzielaniu przez spółkę kolejnych pożyczek konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty pierwszej pożyczki udzielonej mu przez spółkę lub innego kredytodawcę, gdzie koszty pierwszej pożyczki zaliczane są do całkowitej kwoty kolejnej pożyczki (tzw. rolowania pożyczki), należy wskazać, że: „Pozwany udziela takim konsumentom pożyczek na kwoty rzędu kilku tysięcy złotych na bardzo krótki okres, wynoszący około 30 dni, w praktyce zatem niezwykle rzadko będzie dochodziło do spłaty pożyczki przez konsumenta w tym terminie, co wynika z zasad doświadczenia życiowego. Skoro konsument nie miał środków i był zmuszony zaciągnąć pożyczkę, to zapewne nie bę dzie dysponował kwotą pożyczki, powiększoną o koszty jej udzielenia, po upływie zaledwie 30 dni. Wynagrodzenie za pracę, czy to na podstawie umowy o pracę, czy na podstawie umowy cywilnoprawnej jest zwykle wypłacane raz w miesiącu, wobec czego od daty zawa rcia umowy pożyczki do terminu jej spłaty konsument otrzyma jedno miesięczne wynagrodzenie, co w zdecydowanej większości przypadków nie pozwoli mu na zabezpieczenie całej kwoty potrzebnej do spłaty tej pożyczki, będzie zatem zmuszony do przynajmniej jednok rotnego refinansowania tej pożyczki, a zwykle konieczne będzie jej kilkukrotne refinansowanie. Pozwany wykorzystuje zatem trudne położenie konsumentów, oferując im produkt skonstruowany w sposób, który wymusza zawarcie kolejnych umów pożyczek, od których r ównież pobierana jest prowizja, a jednocześnie refinansowanie tych pożyczek, stanowiący sposób na odroczenie terminu zwrotu pożyczki przedstawiany jest jako ustępstwo ze strony pierwotnego pożyczkodawcy, gdy tymczasem stanowi z góry zamierzony element całe go produktu sprzedawanego przez pozwanego. Wskazać należy, że nie tylko sam termin, na jaki są udzielane pożyczki świadczy o zamiarze wymuszenia na konsumentach zawarcia umów refinansowania pożyczek, ale również postanowienia zawarte w ramowej umowy pożycz ki (§ 7 i 10), które przewidują, że konsument nie może w tym samym czasie korzystać z więcej niż jednej pożyczki, a wniosek o udzielenie kolejnej pożyczki może zostać przez niego złożony dopiero po całkowitym zwrocie przez pożyczkobiorcę wcześniejszej poży czki.” Jak słusznie wskazał Sąd konstrukcja sposobu działania Spółek była z góry zaprojektowana tak, żeby konsument musiał refinansowań pożyczkę, nawet wielokrotnie. Podkreślenia wymaga także, iż rola Pośrednika nie ograniczała się jedynie do zamieszczani a na swoich stronach internetowych ofert Pożyczkodawców. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego (w tym między innymi umów zawartych pomiędzy Pośrednikiem a Pożyczkodawcami) Pośrednik Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 26 zobowiązany był między innymi do: inicjowania kontaktu z obecnym lub b yłym klientem Zleceniodawcy w każdy prawnie dopuszczalny sposób, udostępniania i prezentowania informacji o produktach oferowanych przez pożyczkodawców, przygotowania wzorów formularzy, wniosków oraz innych dokumentów związanych z procesem udzielenia pożyc zki, generowania indywidualnych umów pierwszej i kolejnej pożyczki z klientami oraz przesyłania tych umów w sposób uzgodniony z pożyczkodawcą, obsługi w zakresie wypłaty pierwszej i kolejnej pożyczki (w tym z wykorzystaniem rachunku bankowego Zleceniobiorc y), pośredniczenia w zakresie refinansowania pożyczek dokonywanego przez zleceniodawcę na rzecz innych podmiotów, dla których Zleceniobiorca świadczy usługę pośrednictwa finansowego albo przez te inne podmioty, także obsługa wypłat i rozliczania tych poży czek oraz rozliczania tych pożyczek, jak i do dokonywania innych czynności zleconych przez Pożyczkodawców niezbędnych do zapewnienia prawidłowego przebiegu procesu udzielania pierwszych i kolejnych pożyczek. Ponadto, Pośrednik aktywnie uczestniczył w proc esie refinansowania pożyczek, który to został tak unormowany, aby konsument nie mógł swobodnie wybrać podmiotu refinansującego, a tym samym zmuszony był ponosić ponadnormatywne koszty tychże pożyczek. W tym miejscu należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom Spółek Prezes Urzędu nie neguje możliwości wypłaty i spłaty pożyczek za pośrednictwem Creamfinance, którego zakresu zleconych zadań nie ogranicza ukk 8 . Prezes UOKIK nie podważa również zasadności wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29.05.2015 r. (V CSK 44/14), a jedynie wskazuje, że ten sposób wypłat i spłat pożyczek był jednym z elementów konstrukcji działania Przedsiębiorców zmierzającej do obejścia przepisów prawa. Należy wskazać, że także w orzecznictwie sądów powszechnych, zwrócono uwagę na ryzyko wykorzys tania iluzorycznej odrębnej podmiotowości prawnej w instrumentalny sposób w celu obejścia przepisów ograniczających wysokość kosztów pozaodsetkowych. Sąd Rejonowy w Szczytnie w wyroku z dnia 19 listopada 2018 r. (sygn. I C 1643/18) wskazał, że: " Zapisy wyd ruków umów złożonych wraz z pozwem, które przewidują możliwość udzielenia pożyczek refinansujących, są zgodne z prawem, albowiem tego rodzaju zastrzeżenia umowne nie są zakazane. Jednakże uwzględniając całokształt ujawnionych w niniejszym postępowaniu okol iczności dobitnie należy podkreślić, że ewentualna umowa refinansująca byłaby zawarta w celu obejścia przepisów art. 36b i 36c ustawy o kredycie konsumenckim. Celem wyżej przytoczonych przepisów ustawy o kredycie konsumenckim było ograniczenie wysokości ko sztów pozaodsetkowych. Zawieranie za pośrednictwem portalu internetowego pożyczek na refinansowanie innego zadłużenia, również zaciągniętego w innym przedsiębiorstwie działającym na tym samym portalu internetowym, zmierzało by w istocie do obejścia przepis ów o ograniczeniu tychże kosztów. Takie działanie, zawierając pozór legalności, pozostaje w sprzeczności z intencją ustawy, która miała ograniczać możliwość tzw. rolowania kredytu. W realiach rozpoznawanej sprawy odrębna podmiotowość prawna zostałaby w ins trumentalny sposób wykorzystana w celu obejścia przepisów ograniczających wysokość kosztów pozaodsetkowych. Możliwe byłoby bowiem tworzenie w sposób „łańcuszkowy” podmiotów, które udzielałyby pożyczek na refinansowanie zadłużenia, tworząc w ten sposób spir alę zadłużenia, wbrew intencji ustawodawcy, który dodał art. 36b i art. 36c do ustawy o kredycie konsumenckim." 8 pośrednik kredytowy - przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, inny niż kredytodawca, który w zakresie swojej działalności gospodarczej lub zawodowej uzyskuje korzyści majątkowe, w szczególności wynagrodzenie od konsumenta, dokonując czynności faktycznych lub prawnych związanych z przygotowaniem, oferowaniem lub zawieraniem umowy o kredyt; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 27 Podobne stanowisko zostało wyrażone przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Widzewa w Łodzi w wyroku z dnia 29 października 2020 r. (sygn. VIII C 208/20). Z kolei Sąd Rejonowy dla Łodzi - Widzewa w Łodzi - w wyroku z dnia 7 sierpnia 2019 r. (sygn. VIII C 1862/18) wskazał, że: "W ocenie Sądu przyjęty przez […] sposób refinansowania stanowił próbę obejścia przepisu art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim, w my śl którego, w przypadku udzielenia przez kredytodawcę konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty kredytu, kolejnych kredytów w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszego z kredytów: (1) całkowitą kwotę kredytu, dla celów ustalenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, o której mowa w art. 36a, stanowi kwota pierwszego z kredytów, (2) pozaodsetkowe koszty kredytu obejmują sumę pozaodsetkowych kosztów wszystkich kredytów udzielonych w tym okresie. Podmioty, o których mowa, stworzyły pewneg o rodzaju iluzję, iż refinansowaniu podlega za każdym razem inne zobowiązanie (Arena refinansowała pierwotne zobowiązanie zaciągnięte przez pozwaną u T., następnie T. refinansowało zobowiązanie u Areny itd.). W istocie jednak cały czas chodziło o refinanso wanie tego samego zobowiązania, wynikającego z umowy z dnia 1 września 2017 roku. Zmiana podmiotu pożyczkodawcy miała jednak na celu obciążanie pożyczkobiorcy opłatą za refinansowanie na gruncie każdej kolejnej umowy refinansującej. Skoro T. dwukrotnie udz ieliło pozwanej pożyczki refinansującej, to przecież nie stało nic na przeszkodzie, aby refinansowania takiego udzielić już na gruncie zobowiązania wynikającego z umowy z dnia 1 września 2017 roku. Rzecz jednak w tym, iż wówczas pożyczkodawca nie mógłby na liczyć takich kosztów, jak w przypadku, gdyby refinansował zobowiązanie pozwanej względem innego podmiotu. Stąd współpraca T. z Arena Finanse, na mocy której, podmioty te udzielały pozwanej kolejnych pożyczek refinansujących. O czym jednak była już mowa, t aki sposób działania Sąd uznał za sprzeczny z obowiązującymi przepisami prawa – art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim." . Taka sama argumentacja podniesiona została przez ten Sąd w uzasadnieniu do wyroku z dnia 30 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt VIII C 1056/20. Tożsame stanowisko zajął również Sąd Rejonowy w Grudziądzu w wyroku z dnia 11 lutego 2022 r. (sygn. akt I C 1140/21). W uzasadnieniu do tego orzeczenia sąd ten podniósł, iż „ Możliwości udzielenia pożyczek refinansujących są zgodne z prawem. Jedn akże uwzględniając całokształt ujawnionych w niniejszym postępowaniu okoliczności należy podkreślić, że umowa refinansująca była zawarta w celu obejścia przepisów art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim. Celem wyżej przytoczonych przepisów ustawy o kredyci e konsumenckim było ograniczenie wysokości kosztów pozaodsetkowych. Zawieranie pożyczek na refinansowanie innego zadłużenia, również zaciągniętego w innym przedsiębiorstwie działającym w powiązaniu z powódką, zmierzało w ocenie Sądu w istocie do obejścia p rzepisów o ograniczeniu tychże kosztów. Takie działanie, zawierając pozór legalności, pozostaje w sprzeczności z intencją ustawy, która miała ograniczać możliwość tzw. rolowania kredytu. W realiach rozpoznawanej sprawy odrębna podmiotowość prawna pożyczkod awców została w instrumentalny sposób wykorzystana w celu obejścia przepisów ograniczających wysokość kosztów pozaodsetkowych. Dopuszczając sposób postępowania wierzycieli opisany w sprawie możliwe byłoby bowiem tworzenie w sposób ,,łańcuszkowy" podmiotów, które udzielałyby pożyczek na refinansowanie zadłużenia, tworząc w ten sposób spiralę zadłużenia, wbrew intencji ustawodawcy, który dodał art. 36b i art. 36c do ustawy o kredycie konsumenckim. ”. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 28 Również Sąd Rejonowy w Ciechanowie w wyroku z dnia 10 maja 2 022 r. (sygn. akt I C 542/21) odnosząc się do kwestii związanych z refinansowaniem pożyczek oraz uregulowań zawartych w art. 36a i 36c ustawy o kredycie konsumenckim podniósł cyt. „ Celem tych regulacji jest zapobieżenie omijania limitów kosztów pozaodsetko wych w razie udzielenia kredytów na krótkie okresy i pobierania wysokich opłat za ich przedłużanie (tzw. rolowanie). Uwzględniając treść tych przepisów oraz cel wprowadzenia regulacji wprowadzających górną granicę kosztów pozaodsetkowych, należy ocenić dzi ałania podmiotów udzielających pożyczek stosownie do treści art. 58 § 1 KC. Zgodnie z tym przepisem czynność prawna mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnyc h postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. O czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy można mówić tylko wtedy, gdy czynność taka pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z p rzepisu ustawy i z takim zamiarem została dokonana (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie II UK 34/10). Uwzględniając całokształt ujawnionych w niniejszym procesie okoliczności stwierdzić należy, że ewentualna umowa refinansująca byłaby zawarta w celu obejścia przepisów art. 36b i 36c ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Celem wyżej przytoczonych przepisów ustawy o kredycie konsumenckim było ograniczenie wysokości kosztów pozaodsetkowych, zaś udzielanie pożyczki refinan sującej przez inny podmiot, by potem pierwotny podmiot mógł udzielić kolejnej pożyczki refinansującej jest obejściem tych przepisów, bowiem technicznie nie dotyczą one „różnych” pożyczkodawców. Zawieranie za pośrednictwem portalu internetowego pożyczek na refinansowanie innego zadłużenia, również zaciągniętego w innym przedsiębiorstwie działającym na tym samym portalu internetowym, zmierzałoby w istocie do obejścia przepisów o ograniczeniu tychże kosztów. ” W tym miejscu wskazać także należy na wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie z dnia 9 czerwca 2022 r w sprawie o sygn. akt VI C 1926/21, który w sprawie z powództwa Rzecznika Finansowego nakazał pozwanej spółce Kim Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie zaniechanie stosowania nieuczciwej praktyki rynkowej polegającej na udzielaniu przez spółkę kolejnych pożyczek konsumentowi, który nie dokonał pełnej spłaty pierwszej pożyczki udzielonej mu przez spółkę lub innego kredytodawcę, gdzie k oszty pierwszej pożyczki zaliczane są do całkowitej kwoty kolejnej pożyczki (tzw. rolowania pożyczki), co powoduje przekroczenie ustawowych limitów dla pozaodsetkowych kosztów pożyczki nałożonych na konsumenta i jest sprzeczne z art. 36a w związku z art. 3 6b i art. 36c ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w sytuacji gdy spółka oraz inni kredytodawcy są spółkami zależnymi w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 . poz. 1526 ze z m.) od Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Ponadto, nakazał Kim Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, aby złożyła oświadczenie następującej treści: „W związku z wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy - Śródmieścia w Warszawie z dnia 09 czerwca 2022 r. o sygn. akt VI C 1926/21 Kim Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie oświadcza, że stosowała nieuczciwą praktykę rynkową względem swoich klientów polegającą na udzielaniu przez spółkę kolejnych pożyczek konsumentowi, który nie dokonał pe łnej spłaty pierwszej pożyczki udzielonej mu przez spółkę lub innego kredytodawcę, gdzie koszty pierwszej pożyczki zaliczane są do całkowitej kwoty kolejnej pożyczki (tzw. rolowanie pożyczki), co powoduje przekroczenie ustawowych limitów dla pozaodsetkowyc h kosztów pożyczki nałożonych na konsumenta i jest sprzeczne z art. 36a w związku z art. 36b i art. 36c ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 29 konsumenckim (Dz. U. z 2019 r. poz. 1083 ze zm.), w sytuacji gdy spółka oraz inni kredytodawcy są spółkami zale żnymi w rozumieniu art. 4 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1526 ze zm.) od Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Kim Finance Sp. z o.o. oświadcza, iż nie będzie stosować w przyszło ści tej nieuczciwej praktyki rynkowej.” Negacja opisanej w zarzucie praktyki wynika wprost z ugruntowanej linii orzeczniczej sądów powszechnych. Sądy powszechne w identycznych bądź też tożsamych przypadkach wskazały na iluzoryczność instytucji tworzonych przez kredytodawców celem obejścia przepisów prawa. Cały model działania Przedsiębiorców opierał się na wzajemnym refinansowaniu pożyczek przez Pożyczkodawców za pośrednictwem Creamfinance - pożyczkobiorcy na swoim „koncie klienta” otrzymali ofertę od dedy kowanego pożyczkodawcy, którym nigdy nie był pożyczkodawca pierwotny, przy zachowaniu prowizji oscylującej wokół górnej granicy pozaodsetkowych kosztów kredytowych. Pożyczkodawcy, wykorzystując fikcję prawną osobnej podmiotowości w przypadku każdej z pożyc zek refinansujących udzielonych do 120 dni od „pierwszej” pobierali pozaodsetkowe koszty kredytu przekraczające maksymalny poziom określony w ustawie o kredycie konsumenckim. Należy również wyjaśnić, że przywołany w piśmie Spółek z dnia 8 kwietnia 2022 r. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, VI ACa 161/14, który - zdaniem Przedsiębiorców - miałby potwierdzać , że sposób prowadzenia ich działalności jest zgod n y z zasadami moralnymi i przyjętą w obrocie uczciwością, pozosta j e bez znaczenia dla niniejszej spra wy. Przywoływane przez Spółki orzeczenie Sądu Apelacyjnego dotyczyło bowiem sprzecznego z dobrymi obyczajami zachowania przedsiębiorcy, który istotne dla konsumenta informacje dotyczące zmiany treści wzorca zamieszczał na ostatnich stronach czasopisma zawi erającego przede wszystkim informację programową . Natomiast p rowadzone przed Prezesem UOKiK postępowanie dotyczy obejści a przepisów ustawy o kredycie konsumenckim . Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera definicji zbiorowego interesu konsumentów, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów oznacza zatem narażeni e na uszczerbek interesów pewnej grupy lub wszystkich konsumentów poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Ochrona zbiorow ych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne w tym znaczeniu, że mogą dotknąć każdego konsumenta będącego lub mogącego być potencjalnie kontrahentem przedsiębiorcy. Nie ulega wątpliwości, że działanie przedsiębi orcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Natomiast przez interes zbiorowy należy rozumieć interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Dla stwierdzenia godzenia w zbiorowe interesy konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oceniając działanie przedsiębiorcy przez pryzmat definicji zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 30 należy ustalić, czy jego działania mogą naruszać interesy nieoznaczonego kręgu potencjalnych klientów. Tego typu naruszenie wystąpi wówczas, gdy działania przedsiębiorcy dotyczą zbiorowości i mogą dotknąć każd ego potencjalnego klienta, czyli gdy są powszechne. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, zgodnie z którym naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy potencjalnie daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w a nalogicznych okolicznościach. Sąd Najwyższy wskazał, że sformułowanie „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszo ne, nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w s tosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy 9 . W ocenie Prezesa Urzędu zakwestionowane w niniejszym postępowaniu zachowanie Przedsiębiorców godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Skutkami działań Przedsiębiorców dotknięty jest co prawda określony krąg podmiotów tj. konsumentów, którzy zawarli z nimi u mowę pożyczki, a następnie ją refinansowali u kolejnego z Pożyczkodawców, jednak w tym kręgu mógł znaleźć się każdy konsument, który zdecydowałby się zawrzeć umowę z Przedsiębiorcami. Potencjalnie zatem każdy z konsumentów mógłby być objęty zachowaniem ry nkowym Przedsiębiorców kwestionowanym przez Prezesa Urzędu w niniejszym postępowaniu. W niniejszej sprawie skutkami działań Pożyczkodawców i Pośrednika dotknięty mógł zostać nieoznaczony z góry krąg konsumentów – wszyscy konsumenci, do których kierują swoj ą oferty udzielenia pożyczki gotówkowej oraz oferty jej refinansowania. W niniejszej sprawie Prezes Urzędu przyjął, że dochodzi do naruszenia praw zbiorowości konsumentów . Wskutek działania Przedsiębiorców opisanych w pkt I sentencji decyzji konsumenci są narażeni na poważne konsekwencje finansowe wynikające z pobierania przez Przedsiębiorców kosztów pozaodsetkowych w znacznej mierze przewyższających ustawowe limity wynikające z ustawy o kredycie konsumenckim. Wykazanie zatem w niniejszej sprawie, że działa nia Przedsiębiorców powodowały obejście prawa i naruszały zbiorowy interes konsumentów przesądza, iż działania te miały charakter praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ponadto, biorąc pod uwagę oświadczenia Przedsiębiorców, z których wynika że ostatnie umowy pożyczek refinansujących zostały zawarte 22 maja 2020 r. Prezes Urzędu przyjął, iż z tym dniem doszło do zaniechania stosowanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Odniesienie się do wniosku Przedsiębiorców o wyznaczenie terminu spotkania i wydanie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 uokik W trakcie postępowania zakończonego przedmiotową decyzją Przedsiębiorcy wystąpili w dniu 8 kwietnia 2022 r. z wnioskiem o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 uokik nie przedsta wiając równocześnie propozycji zobowiązania. Jednocześnie, pełnomocnik wniósł 9 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SK 27/07. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 31 o wyznaczenie terminu spotkania celem omówienia możliwości wydania decyzji zobowiązującej. Stosownie do art. 28 ust. 1 uokik jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naru szających zbiorowe interesy konsumentów przedsiębiorca zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia lub usunięcia jego skutków, Prezes Urzędu może w drodze decyzji, zobowiązać przedsiębiorcę do wykon ania tych zobowiązań. Z treści ww. przepisu wynika, że przyjęcie przez Prezesa UOKiK propozycji przedłożonych przez przedsiębiorcę leży w zakresie uznania administracyjnego. Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że celem tzw. „decyzji zobowiązującej” jest doprowadzenie do zakończenia naruszenia i usunięcia jego skutków. W decyzji zobowiązującej mogą być wymienione tylko takie zobowiązani a, których wykonania podjął się sam przedsiębiorca, a Prezes UOKiK nie może wskazać w tego rodzaju decyzji zobowiązania, którego przedsiębiorca nie zaakceptował 10 . Prezes Urzędu w niniejszej sprawie postanowił nie skorzystać z leżącego w granicach uznania administracyjnego uprawnienia do wydania decyzji w ww. trybie. W ramach wniosku o wydanie decyzji zobowiązującej Przedsiębiorcy nie przedstawili żadnej propozycji zobowiązania, a jedynie wnieśli o wyznaczenie terminu spotkania [ informacja prawnie chroniona ]. Jak przytoczono wyżej inicjatywa w kwestii przedstawienia działań będących przedmiotem zobowiązania spoczywa na przedsiębiorcy. Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes Urzędu nie uznał, że zasadne jest wydanie w niniejszej sprawie decyzji zobowiązującej. Odn iesienie się do stanowiska Spółek z dnia 13 grudnia 2023 r. Pełnomocnik Spółek w powyższym piśmie argumentował, że w przedmiotowej sprawie nie są spełnione przesłanki uznania zarzucanego Spółkom zachowania jako praktyki naruszającej zbiorowe interesy kons umentów. Pełnomocnik wskazał, że zachowanie Spółek nie wykazuje cech bezprawności – co do tej kwestii Prezes UOKiK szczegółowo wyłożył istotę sprzeczności z prawem działania Spółek we fragmencie decyzji na str. 20 – 29 . Pełnomocnik Spółek argumentuje, że „w ww. okresie [tj. w okresie udzielania przez Spółki pożyczek na spłatę pożyczek udzielanych przez Spółki - przypis autora] nie istniała norma prawna, która zakazywałaby spółce powiązanej z pożyczkodawcą udzielania konsum entom, którzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, pożyczki na spłatę poprzedniej pożyczki, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej z pożyczek oraz pobierania z tego tytułu prowizji, której wysokość mieści się w limicie pozaodsetkowych kosztów kredytu określonym w art. 36a u.k.k.” jednocześnie wskazując, że „najważniejszym elementem dla stwierdzenia obejścia prawa jest ustalenie obowiązywania normy prawnej zakazującej osiągnięcia określonego celu (norma obchodzona) i stwierdzenie, czy czynność prawna wł aśnie do takiego celu prowadzi” oraz, że „Sąd Najwyższy stwierdził, iż treść czynności mającej na celu obejście ustawy nie zawiera elementów wprost sprzecznych z ustawą, ale skutki, które wywołuje i które objęte są zamiarem stron, naruszają zakazy lub naka zy ustawowe.” Zdaniem Prezesa UOKiK, istotnie nie istnieje norma 10 Por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt VI ACa 981/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt VI ACa 1311/11. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 32 prawna, która wprost zakazywałaby spółce powiązanej z pożyczkodawcą udzielania konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, pożyczki na spłatę poprzedniej pożyczki, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej z pożyczek oraz pobierania z tego tytułu prowizji, której wysokość mieści się w limicie pozaodsetkowych kosztów kredytu określonym w art. 36a u.k.k., jednakże skutki działania Przedsiębiorców wprost naruszają cele art. 36 c u kk - celem przepisu było bowiem zapobieganie szkodliwej dla konsumentów praktyce tzw. rolowania kredytu i tym samym zwielokrotniania kosztów pozaodsetkowych. Jednocześnie Pełnomocnik Spółek właściwie wskazał, że: „Sąd Najwyższy słusznie uznał, że obejście prawa nie zachodzi jeśli cel/rezultat osiągnięty przez dokonanie czynności prawnej jest zgodny z ustawą.” W związku z czym Prezes UOKiK uznał za obejście prawa opisane w pkt. I decyzji działania Spółek, które prowadziły do celu niezgodnego z ustawą, co wsk azano wyżej. Nie można również przypisać innej wartości dowodowej niż uznanie za stanowisko stron postępowania wyciągowi z prywatnej opinii prawnej zleconej przez strony celem potwierdzenia legalności prowadzonej działalności gospodarczej, polegającej na pośredniczeniu w oferowaniu pożyczek udzielanych przez podmioty z grupy kapitałowej, w tym pożyczek refinansujących, załączonemu do pisma Spółek z 13 grudnia 2023 r. Ponadto, Spółki również w swoim piśmie z dnia 8 kwietnia 2022 r. na str. 16 - 18 cytowały fr agmenty rzeczonej opinii. Odnosząc się do podniesionej przez Spółki kwestii, że zarzucana przez Prezesa UOKiK praktyka nie wprowadzała konsumentów w błąd, należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania była ocena działań MDP Finance Warszawie, K IM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie oraz Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w kontekście obejścia art. 36c w związku z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, nie natomiast wprowadz enia konsumentów w błąd. Odnosząc się do twierdzeń Pełnomocnika Spółek dotyczących rzekomego braku chronologii akt oraz braku numeracji stron należy wskazać, że akta sprawy administracyjnej są w pełni kompletne i odwzorowują przebieg postępowania, w znako mitej większości stanowiąc korespondencję między Prezesem UOKiK a Spółkami. Prezes UOKiK oparł swoją decyzję wyłącznie na dokumentach zebranych w toku postępowania, które wielokrotnie były przeglądane przez umocowanych przez Spółki pełnomocników (tylko od 25 kwietnia 2023 r. do chwili wydania decyzji Pełnomocnik trzykrotnie zapoznawał się z aktami postępowania), którzy nie zgłaszali uwag co do prowadzenia akt postępowania, a cytowany przez strony na poparcie tezy o rzekomej nieprawidłowości praktyki prowadz enia przez Prezesa UOKiK akt administracyjnych wyrok VII SA/Wa 2170/07 dotyczy akt przedkładanych sądowi w toku kontroli sądowoadministracyjnej. Trzeba też wskazać, że Spółki miały możliwość w każdej chwili przeglądania akt postępowania i w tym zakresie ni e były w żadnym stopniu ograniczane. Jednocześnie odnosząc się do wniosku z art. 78 kpa należy wskazać, że zgodnie z art. 84 uokik w sprawach dotyczących dowodów w postępowaniu przed Prezesem Urzędu stosuje się odpowiednio art. 227 – 315 ustawy z dnia 17 lis topada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, a ponadto strona nie oznaczyła dowodów (ograniczając się do sformułowania „dowodów z wydruków wskazanych w uzasadnieniu niniejszego pisma”), jak i okoliczności które mają zostać wykazane tym dowodem. Należy j ednak zaznaczyć, że wszelkie pisma Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 33 złożone wraz z końcowym stanowiskiem strony stanowią integralną część pisma i jako takie stanowią część akt postępowania administracyjnego. Obowiązki usunięcia trwających skutków naruszenia – pkt II i III sentencji decyz ji Zgodnie z art. 26 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu, w szczegól ności zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji. W przedmiotowej sprawie Pośrednik nie udzielał bezpośrednio pożyczek konsumentom, a jego rola polegała na oferowaniu produktó w finansowych Pożyczkodawców za pośrednictwem stron internetowych. Biorąc jednak pod uwagę czynne uczestnictwo w praktyce i fakt, że to Pośrednik przekazywał pożyczkobiorcom informacje zasadnym jest nałożenie na niego obowiązków o charakterze informacyjny m. W odniesieniu zatem do środków określonych w pkt II i III w związku z praktykami stwierdzonymi w punkcie I sentencji niniejszej decyzji, w ocenie Prezesa Urzędu, środki te pozwolą zrealizować przede wszystkim cele informacyjne i edukacyjne decyzji. Inf ormacja o wydaniu decyzji zostanie przekazana wszystkim konsumentom, którzy mogli być poszkodowani w wyniku działań Przedsiębiorców. Dzięki temu mogą oni zdecydować o dochodzeniu swoich indywidualnych roszczeń na drodze cywilnoprawnej. Ponadto, informacja ta, ze względu na zamieszczenie jej na stronach internetowych Pośrednika, pozwoli również zapoznać się z jej treścią potencjalnym przyszłym klientom Pożyczkodawców. Co ważne, informacja o ww. treści powinna zwiększyć wśród konsumentów wiedzę o przepisach c hroniących ich prawa – wskazuje bowiem jakie działania przedsiębiorców podejmowane wobec konsumentów mogą być uznane za sprzeczne z prawem. W związku z powyższym Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II i III sentencji niniejszej decyzji. Nałożenie przez Prezesa Urzędu kary pieniężnej (pkt IV rozstrzygnięcia decyzji) MDP Finance Sp. z o.o. w Warszawie Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokoś ci nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy. Art. 106 ust. 3 ww. ustawy, wskazujący sposób oblicz ania obrotu, przewiduje m.in. w pkt 1 że obrót oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości. Art. 106 ust. 5 ustawy stanowi przy tym, że w przypadku gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1 uwzględnia ś redni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary. Z kolei art. 106 ust. 6 ustawy przewiduje, że w przypadku, gdy przedsiębiorca nie osiągnął obrotu w okresie trzyletnim, o którym mowa w ust . 5, lub gdy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 34 obrót przedsiębiorcy obliczony na podstawie tego przepisu nie przekracza równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej równowartości 10.000 euro. Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ustawy, ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Ustawodawca wskazał w art. 111 ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zgodnie z art. 112 ust. 2 uokik środki finansowe pochodzące z kar pieniężnych stanowią dochód budżetu państwa, natomiast w przypadku gdy kara pieniężna została nałożona na podmiot, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym, czyli m.in. na instytucję pożyczkową stanowi przychód Funduszu Edukacji Finansowej. W ocenie Prezesa Urzędu, zgromadzony materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazuje na stosowanie przez MDP Finance praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, a okoliczności sprawy takie jak: charakter stosowanej praktyki jej szkodliwość i negatywne skutki w sferze ekonomicznych konsumentów, jakie ona wywołuje, przemawiają za zasadnością nałożenia w tym przypadku kary pieniężnej. Nie bez znaczenia pozostaje fak t, że stosowanie zakwestionowanej praktyki miało miejsce w stosunku do szerokiego grona konsumentów. Kwestionowana praktyka stosowana była wobec konsumentów jako słabszych uczestników obrotu, znajdujących się nierzadko w trudnej sytuacji finansowej. Tym s amym Prezes UOKiK działając w ramach uznania administracyjnego uznał nałożenie na MDP Finance kary pieniężnej za celowe. Analizując okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter zakwestionowanej praktyki naruszającej zbiorowy interes konsumentów oraz skalę naruszeń, Prezes Urzędu uznał, że uzasadnione jest nałożenie na MDP Finance kary pieniężnej. W ocenie Prezesa Urzędu nałożenie kary pieniężnej służyć będzie jako środek odstraszający MDP Finance od stosowania podobnych praktyk w przyszłości (prewencj a indywidualna), ma również być sygnałem dla innych profesjonalnych uczestników rynku finansowego, że tego typu działania nie mogą być podejmowane pod rygorem sankcji finansowej (prewencja ogólna). Kara pieniężna spełni również funkcję represyjną, to znacz y stanowić będzie dla strony niniejszego postępowania dolegliwość, uzasadnioną stwierdzeniem naruszenia interesów konsumentów. Umyślność naruszenia Zgodnie z art. 106 ust. 1 uokik kara pieniężna może być nałożona, gdy do naruszenia przepisów tej ustawy do szło choćby nieumyślnie. W świetle obowiązujących przepisów prawa stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Ocena zgromadzonego w niniejszej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 35 sprawie materiału do wodowego prowadzi do wniosku, że MDP Finance umyślnie naruszyła zakaz określony w art. 24 ust. 1 i ust. 2 uokik w przypadku praktyki określonej w pkt. I sentencji decyzji. Zdaniem Prezesa Urzędu, MDP Finance jako profesjonalista oraz podmiot doświadczony w prowadzonej działalności gospodarczej, ma obowiązek działania w sposób rzetelny. Jak już wcześniej podniesiono MDP Finance, wraz z pozostałymi Przedsiębiorcami zaprojektowali swój model działania celem obejścia uregulowania zawartego w art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim . Nie ulega wątpliwości, że stosowana przez MDP Finance praktyka była działaniem przemyślanym i celowym nastawionym na maksymalizację zysków z pokrzywdzeniem konsumentów. Zasady kalkulacji kary Stosownie do przepisu art. 106 ust. 3 pkt 1 uokik obrót, o którym mowa w art. 106 ust. 1 uokik, oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat – w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachun kowości. Podstawę obliczenia wysokości kary w niniejszym postępowaniu stanowi obrót potwierdzony rachunkiem zysków i strat MDP Finance osiągnięty w 2022 r., który wyniósł [ informacja prawnie chroniona] zł (słownie: [informacja prawnie chroniona] ). Ustaleni e wysokości kary pieniężnej ma charakter wieloetapowy. Ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej, należy uwzględnić w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy, uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także okres, stopień oraz skutki rynk owe naruszenia. Na tej podstawie ustalona zostaje kwota bazowa. W dalszej kolejności należy rozważyć, czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. Okoliczności naruszenia przepisów ustawy Ok oliczności naruszenia zostały już szczegółowo opisane w poprzedniej części uzasadnienia niniejszej decyzji. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu działanie MDP Finance polegało na stosowaniu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na udzielaniu naprzemiennie przez MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie za pośrednictwem Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie konsumentom, k tórzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych na spłatę poprzedniej pożyczki, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej z pożyczek oraz pobieraniu z tego tytułu przez ww. przedsiębiorców od konsumentów prowizji bez uwzględnien ia ograniczeń wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu . Kwestionowana praktyka MDP Finance ujawniała się na etapie zawierania oraz wykonywania kontraktu. Uprzednie naruszenie Należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 111 ust. 1 uokik, Prezes Urzędu, u stalając wysokość nakładanej kary pieniężnej, uwzględnia m.in. jakiekolwiek uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Dotychczas Prezes Urzędu nie wydał w stosunku do MDP Finance prawomocnej decyzji dotyczącej naruszenia przepisów ustawy. Okres stosowania Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 36 MDP Finance stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w pkt. I sentencji decyzji, w okresie od marca 2016 r. do dnia 22 maja 2020 r. W związku z powyższym okres stosowania praktyki należy ocenić jako długotrwały. Stopień i skutki rynkowe naruszenia (z uwzględnieniem okoliczności dotyczących natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia) W zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia, Prezes Urzędu uwzględnił, że stosowane przez Spółkę praktyki naruszały interesy konsumentów. Oceniając natomiast stopień naruszenia bez wątpienia należy ocenić jako znaczny. Działania MDP Finance zostały uznane za sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyka Spółki wywiera ła negatywne skutki w zakresie interesów ekonomicznych konsumentów poprzez niejednokrotne naliczanie i pobieranie pozaodsetkowych kosztów kredytu w wysokościach przekraczających maksymalne ustawowe wartości. Praktyka ujawniała się na etapie zarówno zawiera nia, jak i wykonywania kontraktu. W ocenie Prezesa Urzędu, stopień naruszenia zarzucanego Przedsiębiorcy jest znaczny. Wyliczenie kwoty bazowej kary Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Prezes Urzędu ustalił kwotę bazową kary na [ informa cja prawnie chroniona] % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 2022 r., a zatem kwota bazowa kary wynosi [ informacja prawnie chroniona] zł (słownie : [ informacja prawnie chroniona]). Okoliczności łagodzące i obciążające Zgodnie z przepisem art. 111 ust. 3 pk t 2 w zw. z art. 111 ust. 3 pkt 1 lit. a - d uokik, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalog u okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umy ślność naruszenia. W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu zidentyfikował okoliczność łagodzącą, za którą należy uznać dobrowolne zaprzestanie stosowania praktyki przed wszczęciem postępowania. Omawiana okoliczność łagodząca w postaci dobrowolnego zaprzestania stosowania prakt yki uzasadnia w ocenie Prezesa Urzędu obniżenie kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %. Prezes Urzędu za okoliczność obciążającą uznał znaczny zasięg terytorialny naruszenia, obejmujący terytorium całego kraju (skutkujący zwiększeniem kwoty bazowe j o [informacja prawnie chroniona] %) , jak i umyślność naruszenia (skutkującą zwiększeniem kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %) . Wskazać należy, że z oferty usług finansowych świadczonych przez MDP Finance mógł potencjalnie skorzystać każdy kons ument bez względu na miejsce zamieszkania. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 37 Wymienione okoliczności obciążające uzasadniają podwyższenie kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %, natomiast okoliczności łagodzące obniżenie o [informacja prawnie chroniona] % - na skutek łącznego uwzg lędnienia tych okoliczności kwotę bazową podwyższono o [informacja prawnie chroniona] %. Obliczenie kary Za orzeczoną praktykę, Prezes Urzędu postanowił ustalić karę, w wymiarze [ informacja prawnie chroniona] % obrotu, osiągniętego przez MDP Finance w roku 2022, co daje kwotę 1 885 941 zł (słownie: jeden milion osiemset osiemdziesiąt pięć tysięcy dziewięćset czterdzieści jeden złotych), jednocześnie, kara w tej wysokości jest niższa od wymiaru maksymalnego kary określonego przepisem art. 106 ust. 1 pkt 4 uok ik. KIM Finance Sp. z o.o. w Warszawie Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy. Art. 106 ust. 3 ww. ustawy, wskazujący sposób obliczania obrotu, przewiduje m.in. w pkt 1 że obrót oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości. Art. 106 ust. 5 ustawy stanowi przy tym, że w przypadku gdy przedsiębiorca w roku obro towym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1 uwzględnia średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary. Z kolei art. 106 ust. 6 ustawy przewiduje, że w przypadku, gdy przedsiębiorca nie osiągnął obrotu w okresie trzyletnim, o którym mowa w ust. 5, lub gdy obrót przedsiębiorcy obliczony na podstawie tego przepisu nie przekracza równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej równowartości 10.000 euro. Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ustawy, ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania adm inistracyjnego, Prezes Urzędu. Ustawodawca wskazał w art. 111 ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zgodnie z art. 112 ust. 2 uokik środki finansowe pochodzące z kar pieniężnych stanowią dochód budżetu państwa, natomiast w przypadku gdy kara pieniężna została nałożona na pod miot, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 38 finansowym, czyli m.in. na instytucję pożyczkową stan owi przychód Funduszu Edukacji Finansowej. W ocenie Prezesa Urzędu, zgromadzony materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazuje na stosowanie przez KIM Finance praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, a okoliczności sprawy takie jak: charakter stosowanej praktyki jej szkodliwość i negatywne skutki w sferze ekonomicznych interesów konsumentów, jakie ona wywołuje, przemawiają za zasadnością nałożenia w tym przypadku kary pieniężnej. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że stosowanie zakwestionowanej praktyki miało miejsce w stosunku do szerokiego grona konsumentów. Kwestionowana praktyka stosowana była wobec konsumentów jako słabszych uczestników obrotu, znajdujących się nierzadko w trudnej sytuacji finansowej. Tym samym Prezes UOKiK działając w ram ach uznania administracyjnego uznał nałożenie na KIM Finance kary pieniężnej za celowe. Analizując okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter zakwestionowanej praktyki naruszającej zbiorowy interes konsumentów oraz skalę naruszeń, Prezes Urzędu uznał , że uzasadnione jest nałożenie na KIM Finance kary pieniężnej. W ocenie Prezesa Urzędu nałożenie kary pieniężnej służyć będzie jako środek odstraszający KIM Finance od stosowania podobnych praktyk w przyszłości (prewencja indywidualna), ma również być syg nałem dla innych profesjonalnych uczestników rynku finansowego, że tego typu działania nie mogą być podejmowane pod rygorem sankcji finansowej (prewencja ogólna). Kara pieniężna spełni również funkcję represyjną, to znaczy stanowić będzie dla strony niniej szego postępowania dolegliwość, uzasadnioną stwierdzeniem naruszenia interesów konsumentów. Umyślność naruszenia Zgodnie z art. 106 ust. 1 uokik kara pieniężna może być nałożona, gdy do naruszenia przepisów tej ustawy doszło choćby nieumyślnie. W świetle obowiązujących przepisów prawa stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Ocena zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że KI M Finance umyślnie naruszyła zakaz określony w art. 24 ust. 1 i ust. 2 uokik w przypadku praktyki określonej w pkt. I sentencji decyzji. Zdaniem Prezesa Urzędu, KIM Finance jako profesjonalista oraz podmiot doświadczony w prowadzonej działalności gospodarc zej, ma obowiązek działania w sposób rzetelny. Jak już wcześniej podniesiono KIM Finance, wraz z pozostałymi Przedsiębiorcami zaprojektowali swój model działania celem obejścia uregulowania zawartego w art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim . Nie ulega wą tpliwości, że stosowana przez KIM Finance praktyka była działaniem przemyślanym i celowym nastawionym na maksymalizację zysków z pokrzywdzeniem konsumentów. Zasady kalkulacji kary Stosownie do przepisu art. 106 ust. 3 pkt 1 uokik obrót, o którym mowa w art. 106 ust. 1 uokik, oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat – w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachun kowości. Podstawę obliczenia wysokości kary w niniejszym postępowaniu stanowi obrót potwierdzony rachunkiem zysków i strat KIM Finance osiągnięty w 2022 r., który wyniósł [ informacja prawnie chroniona] zł (słownie: [ informacja prawnie chroniona] ). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 39 Ustaleni e wysokości kary pieniężnej ma charakter wieloetapowy. Ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej, należy uwzględnić w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy, uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także okres, stopień oraz skutki rynk owe naruszenia. Na tej podstawie ustalona zostaje kwota bazowa. W dalszej kolejności należy rozważyć, czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. Okoliczności naruszenia przepisów ustawy Ok oliczności naruszenia zostały już szczegółowo opisane w poprzedniej części uzasadnienia niniejszej decyzji. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu działanie KIM Finance polegało na stosowaniu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegające na udzielaniu naprzemiennie przez MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie za pośrednictwem Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie konsumentom, kt órzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych na spłatę poprzedniej pożyczki, w okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej z pożyczek oraz pobieraniu z tego tytułu przez ww. przedsiębiorców od konsumentów prowizji bez uwzględnieni a ograniczeń wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu . Kwestionowana praktyka KIM Finance ujawniała się na etapie zawierania oraz wykonywania kontraktu. Uprzednie naruszenie Należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 111 ust. 1 uokik, Prezes Urzędu, us talając wysokość nakładanej kary pieniężnej, uwzględnia m.in. jakiekolwiek uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Dotychczas Prezes Urzędu nie wydał w stosunku do KIM Finance prawomocnej decyzji dotyczącej naruszenia przepisów ustawy. Okres stosowania KIM Finance stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w pkt. I sentencji decyzji, w okresie od marca 2016 r. do dnia 22 maja 2020 r. W związku z powyższym okres stosowania praktyki należy ocenić jako długotrwały. Stopień i skutki rynkowe naruszenia (z uwzględnieniem okoliczności dotyczących natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia) W zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia, Prezes Urzędu uwzględnił, że stosowane przez Spółkę praktyki naruszały interesy konsumentów. Oceniając natomiast stopień naruszenia bez wątpienia należy ocenić jako znaczny. Działania KIM Finance zostały uznane za sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyka Spółki wywiera ła negatywne skutki w zakresie interesów ekonomicznych konsumentów poprzez niejednokrotne naliczanie i pobieranie pozaodsetkowych kosztów kredytu w wysokościach przekraczających maksymalne ustawowe wartości. Praktyka ujawniała się na etapie zarówno zawiera nia, jak i wykonywania kontraktu. W ocenie Prezesa Urzędu, stopień naruszenia zarzucanego Przedsiębiorcy jest znaczny. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 40 Wyliczenie kwoty bazowej kary Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Prezes Urzędu ustalił kwotę bazową kary na [ informacja prawnie chroniona] % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 2022 r., a zatem kwota bazowa kary wynosi [ informacja prawnie chroniona] zł (słownie: [ informacja prawnie chroniona] ). Okoliczności łagodzące i obciążające Zgodnie z przepisem art. 111 u st. 3 pkt 2 w zw. z art. 111 ust. 3 pkt 1 lit. a - d uokik, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, p odjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu zidentyfikował okoliczność łagodzącą, za którą należy uznać dobrowolne zaprzestanie stosowania praktyki przed wszczęciem postępowania. Omawiana okoliczność łagodząca w postaci dobrowolnego z aprzestania stosowania praktyki uzasadnia w ocenie Prezesa Urzędu obniżenie kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %. Prezes Urzędu za okoliczność obciążającą uznał znaczny zasięg terytorialny naruszenia, obejmujący terytorium całego kraju (skutkuj ący zwiększeniem kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %), jak i umyślność naruszenia (skutkującą zwiększeniem kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %). Wskazać należy, że z oferty usług finansowych świadczonych przez KIM Finance mógł pot encjalnie skorzystać każdy konsument bez względu na miejsce zamieszkania. Wymienione okoliczności obciążające uzasadniają podwyższenie kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %, natomiast okoliczności łagodzące obniżenie o [informacja prawnie chroniona] % - na skutek łącznego uwzględnienia tych okoliczności kwotę bazową podwyższono o [informacja prawnie chroniona] %. Obliczenie kary Za orzeczoną praktykę, Prezes Urzędu postanowił ustalić karę, w wymiarze [ informacja prawnie chroniona] % obrotu , osiągniętego przez KIM Finance w roku 2022, co daje 2 545 098 zł (słownie: dwa miliony pięćset czterdzieści pięć tysięcy dziewięćdziesiąt osiem złotych) , jednocześnie, kara w tej wysokości jest niższa od wymiaru maksymalnego kary określonego przepisem a rt. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. JJK Credit Sp. z o.o. w Warszawie Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 41 niż 10% ob rotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 ustawy. Art. 106 ust. 3 ww. ustawy, wskazujący sposób obliczania obrotu, przewiduje m. in. w pkt 1 że obrót oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat - w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości. Art. 106 ust. 5 ustawy stanowi przy tym, że w przypadku gdy przeds iębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu nakładając karę pieniężną na podstawie ust. 1 uwzględnia średni obrót osiągnięty prz ez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary. Z kolei art. 106 ust. 6 ustawy przewiduje, że w przypadku, gdy przedsiębiorca nie osiągnął obrotu w okresie trzyletnim, o którym mowa w ust. 5, lub gdy obrót przedsi ębiorcy obliczony na podstawie tego przepisu nie przekracza równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej równowartości 10.000 euro. Kara pieniężna za naruszenie za kazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ustawy, ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ra mach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Ustawodawca wskazał w art. 111 ustawy te okoliczności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprz ednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która sta nowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zgodnie z art. 112 ust. 2 uokik środki finansowe pochodzące z kar pieniężnych stanowią dochód budżetu państwa, natomiast w przypadku gdy kara pieniężna została nałożona na podmiot, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym, czyli m.in. na instytucję pożyczkową stanowi przychód Funduszu Edukacji Finansowej.W ocenie Prezesa Urzędu, zgromadzony materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazuje na stosowanie przez JJK Credit praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, a okoliczności sprawy takie jak: charakter stosowanej praktyki jej szkodliwość i negatywne skutki w sferze ekonomicznych interesów konsumentów, jakie ona wywołuje, przemawiają za zasadnością n ałożenia w tym przypadku kary pieniężnej. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że stosowanie zakwestionowanej praktyki miało miejsce w stosunku do szerokiego grona konsumentów. Kwestionowana praktyka stosowana była wobec konsumentów jako słabszych uczestnikó w obrotu, znajdujących się nierzadko w trudnej sytuacji finansowej. Tym samym Prezes UOKiK działając w ramach uznania administracyjnego uznał nałożenie na JJK Credit kary pieniężnej za celowe. Analizując okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter zak westionowanej praktyki naruszającej zbiorowy interes konsumentów oraz skalę naruszeń, Prezes Urzędu uznał, że uzasadnione jest nałożenie na JJK Credit kary pieniężnej. W ocenie Prezesa Urzędu Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 42 nałożenie kary pieniężnej służyć będzie jako środek odstraszając y JJK Credit od stosowania podobnych praktyk w przyszłości (prewencja indywidualna), ma również być sygnałem dla innych profesjonalnych uczestników rynku finansowego, że tego typu działania nie mogą być podejmowane pod rygorem sankcji finansowej (prewencja ogólna). Kara pieniężna spełni również funkcję represyjną, to znaczy stanowić będzie dla strony niniejszego postępowania dolegliwość, uzasadnioną stwierdzeniem naruszenia interesów konsumentów. Umyślność naruszenia Zgodnie z art. 106 ust. 1 uokik kara pi eniężna może być nałożona, gdy do naruszenia przepisów tej ustawy doszło choćby nieumyślnie. W świetle obowiązujących przepisów prawa stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów daje zatem podstawę do nałożenia ka ry pieniężnej. Ocena zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że JJK Credit umyślnie naruszyła zakaz określony w art. 24 ust. 1 i ust. 2 uokik w przypadku praktyki określonej w pkt. I sentencji decyzji. Zdaniem Prezesa U rzędu, JJK Credit jako profesjonalista oraz podmiot doświadczony w prowadzonej działalności gospodarczej, ma obowiązek działania w sposób rzetelny. Jak już wcześniej podniesiono JJK Credit, wraz z pozostałymi Przedsiębiorcami zaprojektowali swój model dzi ałania celem obejścia uregulowania zawartego w art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim . Nie ulega wątpliwości, że stosowana przez JJK Credit praktyka była działaniem przemyślanym i celowym nastawionym na maksymalizację zysków z pokrzywdzeniem konsumentów. Zasady kalkulacji kary Stosownie do przepisu art. 106 ust. 3 pkt 1 uokik obrót, o którym mowa w art. 106 ust. 1 uokik, oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat – w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na pod stawie przepisów o rachunkowości. Podstawę obliczenia wysokości kary w niniejszym postępowaniu stanowi obrót potwierdzony rachunkiem zysków i strat JJK Credit osiągnięty w 2022 r., który wyniósł [ informacja prawnie chroniona] zł (słownie: [ informacja prawn ie chroniona] ). Ustalenie wysokości kary pieniężnej ma charakter wieloetapowy. Ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej, należy uwzględnić w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy, uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia. Na tej podstawie ustalona zostaje kwota bazowa. W dalszej kolejności należy rozważyć, czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. Okoliczności narusze nia przepisów ustawy Okoliczności naruszenia zostały już szczegółowo opisane w poprzedniej części uzasadnienia niniejszej decyzji. Zakwestionowane przez Prezesa Urzędu działanie JJK Credit polegało na stosowaniu praktyki naruszającej zbiorowe interesy kon sumentów polegające na udzielaniu naprzemiennie przez MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie za pośrednictwem Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych na spłatę poprzedniej pożyczki, w Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 43 okresie 120 dni od dnia wypłaty pierwszej z pożyczek oraz pobieraniu z tego tytułu przez ww. przedsiębiorców od konsumentów prowizji bez uwzględnienia ograniczeń wysokości pozaodse tkowych kosztów kredytu . Kwestionowana praktyka JJK Credit ujawniała się na etapie zawierania oraz wykonywania kontraktu. Uprzednie naruszenie Należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 111 ust. 1 uokik, Prezes Urzędu, ustalając wysokość nakładanej kar y pieniężnej, uwzględnia m.in. jakiekolwiek uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Dotychczas Prezes Urzędu nie wydał w stosunku do JJK Credit prawomocnej decyzji dotyczącej naruszenia przepisów ustawy. Okres stosowania JJK Credit stosował praktykę narusz ającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w pkt. I sentencji decyzji, co prawda krócej niż pozostali pożyczkodawcy, jednak biorąc pod uwagę, że refinansował pożyczki na warunkach opisanych w sentencji od maja 2019 r. do 22 maja 2020 r., a więc przez n iemalże rok, okres stosowania należy ocenić jako długotrwały. Stopień i skutki rynkowe naruszenia (z uwzględnieniem okoliczności dotyczących natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia) W zakresie czynników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia, Prezes Urzędu uwzględnił, że stosowane przez Spółkę praktyki naruszały interesy konsumentów. Oceniając natomiast stopień naruszenia bez wątpienia należy ocenić jako znaczny. Działania J JK Credit zostały uznane za sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Praktyka Spółki wywierała negatywne skutki w zakresie interesów ekonomicznych konsumentów poprzez niejednokrotne naliczanie i pobieranie pozaodsetkowych kosztów kredytu w wysokościach przekraczających maksymalne ustawowe wartości. Praktyka ujawniała się na etapie zarówno zawierania, jak i wykonywania kontraktu. W ocenie Prezesa Urzędu, stopień naruszenia zarzucanego Przedsiębiorcy jest znaczny. Wyliczenie kwoty bazowej kary Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Prezes Urzędu ustalił kwotę bazową kary na [ informacja prawnie chroniona] % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 2022 r. JJK Credit Sp. z o.o. osiągnął w 2022 r. obrót w wysokości [ informacja prawnie chroniona] zł, a zatem kwota bazowa kary wynosi [ informacja prawnie chroniona] zł (słownie: [ informacja prawnie chroniona] ). Okoliczności łagodzące i obciążające Zgodnie z przepisem art. 111 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 111 ust. 3 pkt 1 lit. a - d uokik, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub u sunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 44 postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymieni a: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu zidenty fikował okoliczność łagodzącą, za którą należy uznać dobrowolne zaprzestanie stosowania praktyki przed wszczęciem postępowania. Omawiana okoliczność łagodząca w postaci dobrowolnego zaprzestania stosowania praktyki uzasadnia w ocenie Prezesa Urzędu obniżen ie kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %. Prezes Urzędu za okoliczność obciążającą uznał znaczny zasięg terytorialny naruszenia, obejmujący terytorium całego kraju (skutkujący zwiększeniem kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %) , jak i u myślność naruszenia (skutkującą zwiększeniem kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %) . Wskazać należy, że z oferty usług finansowych świadczonych przez JJK Credit mógł potencjalnie skorzystać każdy konsument bez względu na miejsce zamieszkania. Wymienione okoliczności obciążające uzasadniają podwyższenie kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %, natomiast okoliczności łagodzące obniżenie o [informacja prawnie chroniona] % - na skutek łącznego uwzględnienia tych okoliczności kwotę bazową p odwyższono o [informacja prawnie chroniona] %. Obliczenie kary Za orzeczoną praktykę, Prezes Urzędu postanowił ustalić karę, w wymiarze [ informacja prawnie chroniona] % obrotu, osiągniętego przez JJK Credit w roku 2022, co daje kwotę 88 833 zł (słownie: os iemdziesiąt osiem tysięcy osiemset trzydzieści trzy złote) , jednocześnie, kara w tej wysokości jest niższa od wymiaru maksymalnego kary określonego przepisem art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Creamfinance Poland Sp. z o.o. w Warszawie Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 uokik, ma charakter fakultatywny. Należy zwrócić uwagę, że przepisy nie określają przy tym przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 uokik te okoliczności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności: okoliczności naruszenia przepisów ustawy, uprze dnie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która s tanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 uokik). Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes Urzędu bierze również pod uwagę okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie. Zgodnie z art. 112 ust. 2 uokik środki finansowe pocho dzące z kar pieniężnych stanowią dochód budżetu państwa, natomiast w przypadku gdy kara pieniężna została nałożona na podmiot, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym, czyli m.in. na instytucję pożyczkową stanowi przychód Funduszu Edukacji Finansowej. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 45 W ocenie Prezesa Urzędu, zgromadzony materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wskazuje na sto sowanie przez Creamfinance praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, a okoliczności sprawy takie jak: charakter stosowanej praktyki jej szkodliwość i negatywne skutki w sferze ekonomicznych interesów konsumentów, jakie ona wywołuje, przemawiają za zasadnością nałożenia w tym przypadku kary pieniężnej. Co prawda w całym procederze Creamfinance pełniła rolę pośrednika, ale w danym stanie faktycznym stanowiła ona oś działań Spółek - przekazując konsumentom oferty określonych pożyczkodawców, prezentuj ąc określone treści na stronach internetowych, jak i dokonywała transakcji finansowych uzyskując również z tego tytułu wynagrodzenie. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że stosowanie zakwestionowanej praktyki miało miejsce w stosunku do szerokiego grona ko nsumentów. Kwestionowana praktyka stosowana była wobec konsumentów jako słabszych uczestników obrotu, znajdujących się nierzadko w trudnej sytuacji finansowej. Tym samym Prezes UOKiK działając w ramach uznania administracyjnego uznał nałożenie na Creamfina nce kary pieniężnej za celowe. Analizując okoliczności sprawy, przede wszystkim charakter zakwestionowanej praktyki naruszającej zbiorowy interes konsumentów oraz skalę naruszeń, Prezes Urzędu uznał, że uzasadnione jest nałożenie na Creamfinance kary pieni ężnej. W ocenie Prezesa Urzędu nałożenie kary pieniężnej służyć będzie jako środek odstraszający Creamfinance od stosowania podobnych praktyk w przyszłości (prewencja indywidualna), ma również być sygnałem dla innych profesjonalnych uczestników rynku finan sowego, że tego typu działania nie mogą być podejmowane pod rygorem sankcji finansowej (prewencja ogólna). Kara pieniężna spełni również funkcję represyjną, to znaczy stanowić będzie dla strony niniejszego postępowania dolegliwość, uzasadnioną stwierdzenie m naruszenia interesów konsumentów. Umyślność naruszenia Zgodnie z art. 106 ust. 1 uokik kara pieniężna może być nałożona, gdy do naruszenia przepisów tej ustawy doszło choćby nieumyślnie. W świetle obowiązujących przepisów prawa stwierdzenie nawet nieumy ślnego naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Ocena zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Creamfinance umyślnie naruszyła zakaz określony w art. 24 ust. 1 i ust. 2 uokik w przypadku praktyki określonej w pkt. I sentencji decyzji. Zdaniem Prezesa Urzędu, Creamfinance jako profesjonalista oraz podmiot doświadczony w prowadzonej działalności gospodarczej ma obowiązek działania w sposób rzetelny. Jak już wcześniej podniesiono Creamfinance, wraz z pozostałymi Przedsiębiorcami zaprojektowali swój model działania celem obejścia uregulowań zawartych w art. 36c ustawy o kredycie konsumenckim . Nie ulega wątpliwości, że stosowana przez Creamfinance praktyka była działaniem przemyślanym i celowym, nastawionym na maksymalizację zysków z pokrzywdzeniem konsumentów. Zasady kalkulacji kary Stosownie do przepisu art. 106 ust. 3 pkt 1 uokik obrót, o którym mowa w art. 106 ust. 1 uokik, oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat – w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o rachunkowości. Podstawę obliczenia wysokości kary w niniejszym postępowaniu stanowi obrót potwierdzony rachunkiem zysków i strat Spółk i osiągnięty w 2022 r., który wyniósł Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 46 [ informacja prawnie chroniona] zł (słownie: [ informacja prawnie chroniona] ). Ustalenie wysokości kary pieniężnej ma charakter wieloetapowy. Ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej, należy uwzględnić w szczególnoś ci okoliczności naruszenia przepisów ustawy, uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia. Na tej podstawie ustalona zostaje kwota bazowa. W dalszej kolejności należy rozważyć, czy w sprawie występują okolicz ności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. Okoliczności naruszenia przepisów ustawy Okoliczności naruszenia zostały już szczegółowo opisane w poprzedniej części uzasadnienia niniejszej decyzji. Zakwestionowane przez Pre zesa Urzędu działanie Creamfinance polegało na stosowaniu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na na udzielaniu naprzemiennie przez MDP Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, KIM Finance Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, JJK Credit Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie za pośrednictwem Creamfinance Poland Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie konsumentom, którzy nie dokonali pełnej spłaty pożyczki, kolejnych pożyczek gotówkowych na spłatę poprzedniej pożyczki, w okresie 120 dni od dn ia wypłaty pierwszej z pożyczek oraz pobieraniu z tego tytułu przez ww. przedsiębiorców od konsumentów prowizji bez uwzględnienia ograniczeń wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu . Kwestionowana praktyka Creamfinance ujawniała się na etapie zawierania oraz wykonywania kontraktu. Uprzednie naruszenie Należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 111 ust. 1 uokik, Prezes Urzędu, ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej, uwzględnia m.in. jakiekolwiek uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Dotychczas Prezes Urzędu nie wydał w stosunku do Creamfinance prawomocnej decyzji dotyczącej naruszenia przepisów ustawy. Okres stosowania Creamfinance stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w pkt. I sentencji decyzji, w okresie od dnia marca 2016 r. do dnia 22 maja 2020 r. W związku z powyższym okres stosowania praktyki należy ocenić jako długotrwały. Stopień i skutki rynkowe naruszenia (z uwzględnieniem okoliczności dotyczących natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia) W zakresie czyn ników obrazujących stopień i skutki rynkowe naruszenia, Prezes Urzędu uwzględnił, że stosowane przez Przedsiębiorcę praktyki naruszały interesy konsumentów. Oceniając natomiast stopień naruszenia bez wątpienia należy ocenić jako znaczny. Działania Creamfin ance zostały uznane za sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa i zmierzały do jego obejścia. Praktyki Przedsiębiorców wywierały szczególnie negatywne skutki dla interesów ekonomicznych konsumentów zmierzając do uzyskania od nich prowizji w nienależnej wysokości, wielokrotnie przekraczającej normy wynikające z ustawy. Ekonomiczne interesy konsumentów zostały naruszone poprzez naliczenie zbyt wysokich kosztów pożyczek refinansujących. W ocenie Prezesa Urzędu, stopień naruszenia zarzucanego Przedsiębiorcy jest znaczny. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 47 Wyliczenie kwoty bazowej kary Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Prezes Urzędu ustalił kwotę bazową kary na [ informacja prawnie chroniona] % obrotu osiągniętego przez Pośrednika w 2022 r. Creamfinance osiągnął w 2022 r. obrót w wysokości [ informacja prawnie chroniona] zł, a zatem kwota bazowa kary wynosi [ informacja prawnie chroniona] zł ( słownie: [ informacja prawnie chroniona] ). Okoliczności łagodzące i obciążające Zgodnie z przepisem art. 111 ust. 3 pkt 2 w zw. z a rt. 111 ust. 3 pkt 1 lit. a - d uokik, okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej ini cjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okolicznośc i obciążających art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność narusz enia. W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu zidentyfikował okoliczność łagodzącą, za którą należy uznać dobrowolne zaprzestanie stosowania praktyki przed wszczęciem postępowania. Omawiana okoliczność łagodząca w postaci dobrowolnego zaprzestania stosowani a praktyki uzasadnia w ocenie Prezesa Urzędu obniżenie kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %. Prezes Urzędu za okoliczność obciążającą uznał znaczny zasięg terytorialny naruszenia, obejmujący terytorium całego kraju (skutkujący zwiększeniem kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %) , jak i umyślność naruszenia (skutkującą zwiększeniem kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %) . Wskazać należy, że z oferty usług finansowych świadczonych przez Creamfinanc e mógł potencjalnie skorzystać każdy konsument bez względu na miejsce zamieszkania. Wymienione okoliczności obciążające uzasadniają podwyższenie kwoty bazowej o [informacja prawnie chroniona] %, natomiast okoliczności łagodzące obniżenie o [informacja prawnie chroniona] % - na skutek łącznego uwzględnienia tych okoliczności kwotę bazową podwyższono o [informacja prawnie chroniona] %. Obliczenie kary Za orzeczoną praktykę, Prezes Urzędu postanowił ustalić karę, w wymiarze [ informacja prawnie chroniona] % obrotu, osiągniętego przez Creamfinance w roku 2022, co daje kwotę 2 949 471 zł (słownie: dwa miliony dziewięćset czterdzieści dziewięć tysięcy czterysta siedemdziesiąt jeden złotych), jednocześnie, kara w tej wysokości jest niższa od wymiaru maksymalnego kary określonego przepisem art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Koszty postępowania (pkt V rozstrzygnięcia decyzji) Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 48 Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszen ie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 263 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadk ów i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Zgodnie z art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. W wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie stosowania przez Spółki praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu w pkt I rozstrzygnięcia niniejszej decyzji stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interes y konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stronami postępowania. W związku z powyższym, postanowiono obciążyć Spółki następującymi kosztami postępowania: Creamfinance Poland Sp. z o.o. w kwocie 70,45 zł (słownie: siedemdziesiąt złotych i czterdzieści pięć groszy), MDP Finance Sp. z o.o. w kwocie 47,80 zł (słownie: czterdzieści siedem złotych i osiemdziesiąt groszy), KIM Finance Sp. z o.o. w kwocie 47,80 zł (słownie: czterdzieści siedem złotych i osiemdziesiąt groszy) i JJK Credit Sp. z o.o. w kwocie 53,50 zł (słownie: pięćdziesiąt trzy złote i pięćdziesiąt groszy). Pouczenie Stosownie do treści art. 81 ust. 1 uokik w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.) od niniejszej decyzji przysługuje Stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, które wnosi się za poś rednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie V niniejszej decyzji, na podstawie art. 264 § 2 kpa, w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsume ntów, jak również stosownie do art. 81 ust. 5 tej ustawy, w związku z art. 479 32 Kodeksu postępowania cywilnego, stronie przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie tygodniowym od dnia doręczeni a niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1144 z e zm.) odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł, natomiast zażalenie na jego postanowienie podlega opłacie stałej w kwocie 500 zł. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 49 Zgodnie z art. 103 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kosztach sąd owych w sprawach cywilnych sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Sp ółka handlowa powinna wykazać także, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki. Zgodnie z art. 105 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyz nanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kos ztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowy ch lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. z up. PREZESA Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ZASTĘPCA DYREKTORA Departamentu Ochrony Zbiorowych Interesów Konsumentów Artur Zwaliński Otrzymują: 1. Creamfinance Poland Sp. z o.o. MDP Finance Sp. z o.o. KIM Finance Sp. z o.o. JJK Credit Sp. z o.o. zastępowane przez: [ informacja prawnie chroniona] adres do doręczeń: Creamfinance Poland Sp. z o.o. [ informacja prawnie chroniona] ul. Bukowińska 22 B 02 - 703 Warszawa 2. aa