DOZIK-6/2025

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 1 P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY Warszawa, 1 5 grud nia 2025 r. DOZIK - 2.61 0 .1.2025.MG wersja jawna DECYZJA nr DOZIK - 6/2025 Informacje prawnie chronione oznaczono [xxx] I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1616; ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe in teresy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie Banku Polskiej Kasy Opieki Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie polegające na udzielaniu konsumentom zawieszenia sp łaty kredytu, o którym mowa w art. 73 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (Dz.U. z 2022 r. poz. 1488, Dz.U. z 2023 r. poz. 414, Dz.U. z 2024 r. poz. 984, 1963), na o kresy krótsze niż miesiąc w wypadku złożenia przez konsumenta wniosku dotyczącego ostatniego miesiąca danego kwartału w trakcie trwania tego miesiąca lub w wypadku złożenia wniosku w trakcie trwania miesiąca objętego wnioskiem dotyczącego następujących po sobie miesięcy obejmujących ostatni miesiąc kwartału, co narusza art. 73 ust. 3 ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 31 grudnia 2024 r. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1616; ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie prak tyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie Banku Polskiej Kasy Opieki Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie polegające na przedłuż aniu konsumentom, którzy skorzystali z zawieszenia spłaty kredytu, o którym mowa w art. 73 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (Dz.U. z 2022 r. poz. 1488, Dz.U. z 2023 r. po z. 414, Dz.U. z 2024 r. poz. 984, 1963) okresu kredytowania o czas dłuższy niż udzielony im okres zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego w wypadku udzielenia zawieszenia spłaty kredytu na okres krótszy niż miesiąc , co narusza art. 73 ust. 11 ustawy o fina nsowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom oraz godzi Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 2 w zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 31 grudnia 2023 r. III. 1. Na podstawie art. 27 ust. 4 w związku z art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1616 ze zm.) po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Bank Polską Kasę Opieki Spółkę Akcyjną z siedzibą w Warszawie środek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, w postaci przekazania, wiadomością SMS oraz e - mail albo wiadomością SMS i listem poleconym (w odniesieniu do k onsumentów, których aktywnym adresem e - mail Bank nie dysponuje), z użyciem formatowania przyjętego standardowo na potrzeby komunikacji z konsumentami, na swój koszt, w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji każdemu konsumentowi, k tóry skorzystał z zawieszenia spłaty kredytu na podstawie art. 73 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (Dz.U. z 2022 r. poz. 1488, Dz.U. z 2023 r. poz. 414, Dz.U. z 2 024 r. poz. 984, 1963) i został dotknięty praktykami, o których mowa w pkt I i II komunikacji indywidualnej o treści: „W związku z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Nr DOZIK - 6/2025 z dnia 1 5 grudnia 2025 r., Bank Polska Kasa Opieki Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie informuje, iż w trakcie ustawowych wakacji kredytowych stosował praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Praktyki polegały na: zawieszeniu spłaty kredytu na okresy krótsze niż należny miesiąc oraz przedłuża niu konsumentom okresu kredytowania o czas dłuższy niż udzielony im okres zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego niezgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom. Pełna treś ć decyzji Prezesa UOKiK nr DOZIK - 6/2025 z dnia 1 5 gr udnia 2025 r. d ostępna jest pod adresem [tutaj zostanie dodane hiperłącze (link) odsyłające do wersji jawnej decyzji w bazie decyzji dostępnej pod adresem www.uokik.gov.pl ] ”. 2. Na podstawie art. 27 ust. 4 w związku z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2024 r., poz. 1616 ze zm.) , po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorow e interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Bank Polską Kasę Opieki Spółkę Akcyjną z siedzibą w Warszawie obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, w terminie 1 (jednego) mies iąca od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, w postaci złożenia oświadczenia utrzymywanego na stronie internetowej Banku przez okres 6 (sześciu) miesięcy, o następującej treści: „Decyzją nr DOZIK - 6/2025 z dnia 1 5 grudnia 2025 r. Prez es UOKiK uznał za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów: - udzielanie konsumentom zawieszenia spłaty kredytu, na okresy krótsze niż miesiąc niezgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy k redytobiorcom (wakacje kredytowe). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 3 - przedłużanie konsumentom, którzy skorzystali z zawieszenia spłaty kredytu, okresu kredytowania o czas dłuższy niż udzielony im okres zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego niezgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o f inansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (wakacje kredytowe). Pełna treść decyzji Prezesa UOKiK nr DOZIK - 6/2025 z dnia 1 5 grudnia 2025 r. dostępna jest pod adresem [tutaj zostanie dodane hiperłącze (link) odsyłaj ące do wersji jawnej decyzji w bazie decyzji dostępnej pod adresem www.uokik.gov.pl]” w następujący sposób: [1] czarną czcionką (kod szesnastkowy RGB #000000) ARIAL na białym tle (kod szesnastkowy RGB #ffffff), [2] tekst powyższego oświadczenia wyjustowany, [3] w górnej części strony głównej domeny www.pekao.com.pl i na każdej innej stronie internetowej przedsiębiorcy zastępującej tę stronę w przyszłości, z możliwością zamknięcia informacji przez użytkownika jedynie w danej sesji; pełna treść pow yższego oświadczenia ma być widoczna przez cały czas, gdy użytkownik jest na stronie (niezależnie od tego, czy strona jest przez użytkownika przewijana) i samodzielnie nie zamknie tej informacji (oświadczenie nie może przybrać formy np. rotacyjnego banera czy slajdera), [4] czcionka powinna odpowiadać wielkości czcionki zwyczajowo używanej na ww. stronie internetowej, tekst umieszczony w ramce, o rozmiarze takim, aby była ona w całości wypełniona oświadczeniem, o którym mowa w niniejszym punkcie, z uwzglę dnieniem marginesu 2,5 cm z każdej strony, [5] w przypadku zmiany nazwy przedsiębiorcy, jego przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, publikacja zostanie zrealizowana odpowiednio przez lub za pośrednictwem B ank Polską Kasę Opieki Spółkę Akcyjną z siedzibą w Warszawie lub następcy prawnego, ze wskazaniem dawnej oraz nowej nazwy, [6] fragment: „ Decyzja Prezesa UOKiK nr DOZIK - 6/2025 ” będzie stanowić hiperłącze prowadzące do strony internetowej: https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf. 3. Na podstawie art. 27 ust. 4 w związku z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2024 r., poz. 1616 ze zm.) , Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsument ów nakłada na Bank Polską Kasę Opieki Spółkę Akcyjną z siedzibą w Warszawie środek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów , w postaci zamieszczenia na koncie prowadzonym przez przedsiębiorcę na portalu społecznościowym Ins tagram: https://www.instagram.com (na moment wydawania niniejszej decyzji działającym pod nazwą „bankpekaosa”) oraz na portalu społecznościowym Facebook: www.facebook.com (na moment wydawania niniejszej decyzji działającym pod nazwą „Bank Pekao S.A.”) komu nikatu o następującej treści (dalej jako: „Oświadczenie”): „DECYZJA PREZESA UOKiK OŚWIADCZENIE Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 4 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał, że w latach 2022 – 2024 Bank stosował praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów odnoszące się do u stawowych wakacji kredytowych. Stwierdził też, że Bank zaprzestał ich stosowania. Oświadczenie jest wykonaniem decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr DOZIK - 6/2025 z dnia 1 5 grudnia 2025 r. dostępnej na uokik.gov.pl.” w ten sposób, że w w. Oświadczenie powinno zostać opublikowane w formacie posta (dalej także jako: Post ) widocznego w zakładce profilu „posty”, w terminie 7 (siedmiu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji i być utrzymywane przez okres 3 (trzech) miesięcy od daty jego opublikowania, oraz powinno być: a) zamieszczone jako opis do Posta (tzw. podpis) zawierającego jednocześnie grafikę o wymiarach zalecanych aktualnie przez platformę – na dzień wydania decyzji: 1080×1350 pikseli – o treści: „Decyzja Prezesa UOKiK Ośw iadczenie” pisanej czarnymi literami na białym tle, czcionką nie mniejszą niż 55 punktów, jak poniżej: b) ww. grafika stanowić będzie zarazem okładkę Posta, c) drugą grafikę Posta stanowić będzie Oświadczenie pisane czarnymi literami na białym tle, czcionką nie mniejszą niż 34 punkty, d) Post powinien być zamieszczony z wykorzystaniem funkcjonalności przypięcia w górnej części profilu Banku Polskiej Kasy Opieki Spółki Akcyjnej w serwisie Instagram, e) funkcjonalność dodawania komentarzy do Posta nie może zostać wyłączona, f) Oświadczenie powinno być napisane standardową, domyślną czcionką o wielkości zwyczajowo używanej do tworzenia komunikatów na wskazanym portalu społecznościowym, g) fragment Oświadczenia: „uokik.gov.pl” będzie stanowić hiperłącze odsyłające do wer sji jawnej decyzji w bazie decyzji dostępnej pod adresem www.uokik.gov.pl, a jeżeli nie będzie możliwe umieszczenie hiperłącza, to zamiast ww. fragmentu zostanie zamieszczony adres linku, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 5 h) bezpośrednio po ww. fragmencie Oświadczenia – w nowym akapicie – zo staną dodane znaczniki internetowe w formie poniższych hasztagów: #naruszenieinteresówkonsumentów, #UrządOchronyKonkurencjiiKonsumentów,#Pekao,#UOK iK; Dodatkowo Oświadczenie powinno zostać opublikowane także w biogramie użytkownika w formie linka, który odsyłać będzie do Posta, w terminie 7 (siedmiu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji i być utrzymywane przez okres 3 (trzech) miesięcy od daty jego opublikowania . Jednocześnie Oświadczenie powinno zostać dodatkowo opubl ikowane w formacie relacji (tzw. stories), w terminie 7 (siedmiu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji , przy uwzględnieniu poniższych wymogów: a) publikacja ww. relacji nastąpi poprzez udostępnienie Posta, z zachowaniem jego standardowej wielkoś ci oraz białego tła Oświadczenia, b) publikacja ww. relacji będzie ponawiana kolejne 3 razy co 7 dni, c) Oświadczenie w formacie relacji powinno być wyświetlane co najmniej na 3 częściach (tzw. kafelkach), łącznie przez minimum 45 sekund, d) fragment Oświadczenia: „ uokik.gov.pl ” będzie stanowić hiperłącze prowadzące do komunikatu prasowego Prezesa UOKiK w domenie uokik.gov.pl dotyczącego wydania niniejszej decyzji , a jeżeli nie będzie możliwe umieszczenie hiperłącza, to zamias t ww. fragmentu zostanie zamieszczony adres linku , Publikacja Oświadczenia w formacie Posta, relacji oraz linka zawartego w biogramie profilu Banku Polskiej Kasy Opieki Spółki Akcyjnej nastąpi: e) w tym samym dniu roboczym w godzinach między 9:00 a 12:00, f) p ublikacja kolejnych relacji nastąpi w godzinach między 9:00 a 12:00, g) w przypadku zmiany nazwy Banku Polskiej Kasy Opieki Spółki Akcyjnej , jej przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, publikacja zostanie zrea lizowana odpowiednio przez lub za pośrednictwem Banku Polskiej Kasy Opieki Spółki Akcyjnej lub następcy prawnego, ze wskazaniem dawnej i nowej nazwy, h) w przypadku zmiany nazwy profilu Banku Polskiej Kasy Opieki Spółki Akcyjnej w serwisie Instagram lub Face book niniejsze zobowiązanie będzie odnosić się do profili Przedsiębiorcy funkcjonujących w czasie zamieszczenia przedmiotowych postów. IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt w związku z art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i k onsumentów (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1616, ze zm.) , Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Bank Polską Kasę Opieki Spółkę Akcyjną z siedzibą w Warszawie , płatną na rzecz Funduszu Edukacji Finansowej , karę pieniężną w wysokości: a) 52 356 000 zł (słownie: pięćdziesiąt dwa miliony trzysta pięćdziesiąt sześć tysięcy złotych) , z tytułu naruszenia zakazu o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie określonym w punkcie pierwszym rozstrzygnięcia niniejszej decyzji ; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 6 b) 65 445 000 zł (słownie: sześćdziesiąt pięć milionów czterysta czterdzieści pięć tysięcy złotych) , z tytułu naruszenia zakazu o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie określonym w punk cie drugim rozstrzygnięcia niniejszej decyzji. V. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1616, ze zm.) oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dni a 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów obciąża Bank Polską Kasę Opieki Spółkę Akcy jną z siedzibą w Warszawie kosztami przeprowadzonego postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązuje tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 18,30 zł (słownie: osiemnaście złotych i trzydzieści groszy) w terminie 14 (czternastu) dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie (1) W dniu 29 lipca 2022 r. w życie weszła ustawa z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (Dz.U. z 2024 r. poz. 984, ze. zm; dalej: „ufs” lub „ustawa o pomocy kredytobiorcom”), w którą włączono przepisy przyznające konsumentom czasowe uprawnienie do zawieszenia spłaty kredytu mieszkaniowe go zabezpieczonego hipoteką, udzielonego w złotych (dalej: „wakacje kredytowe”). W przypadku skorzystania przez konsumenta z niniejszego uprawnienia, w okresie zawieszenia konsument nie był zobowiązany do ponoszenia opłat związanych ze spłatą kredytu hipot ecznego, z wyjątkiem tych z tytułu ubezpieczeń powiązanych z umową. Ustawa o pomocy kredytobiorcom przewidywała możliwość zawieszenia spłaty kredytu łącznie na 4 miesiące w III i IV kwartale 2022 r., a także do 4 miesięcy po jednym miesiącu w każdym kwarta le 2023 r. i 2024 r. Zamiarem wprowadzenia możliwości czasowego zawieszenia rat kredytów hipotecznych było wprowadzenie instrumentu osłonowego w celu złagodzenia uciążliwych skutków warunków kredytowych dla konsumentów, związanych z dynamicznymi podwyżkami stóp procentowych 1 . (2) Z uwagi na rozpoczęcie obowiązywania powyższego rozwiązania pomocowego, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezes UOKIK”) podjął wobec rynku bankowego czynności monitorujące w celu sprawdzenia sposobów informowa nia i realizacji wniosków o wakacje kredytowe. W ramach powyższych działań kontrolnych Prezes UOKiK przeprowadził m.in. wobec Banku Polskiej Kasy Opieki Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie (dalej: „Bank”) postępowanie wyjaśniające (sygn. DOZIK - 2.403.11. 2022.MG) w celu wstępnego ustalenia, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w związku z zasadami na jakich Bank udziela konsumentom zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego na podstawie art. 73 – 75 ustawy o pomocy kredytobiorcom. 1 Rządowy projekt ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (druk nr 2269), p osiedzenie K omisji Finansów Publicznych z dnia 27.05.2022 Sejm RP, dostęp : www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/biuletyn.xsp?skrnr=FPB - 297 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 7 (3) W toku postępowania wyjaśniającego, Prezes UOKiK dokonał analizy przekazanych przez Bank w pismach informacji, wiadomości zawartych na stronie internetowej Banku oraz przekazanych przez Bank dokum entów, w tym harmonogramów spłaty kredytu hipotecznego. (4) Z analizy zgromadzonych dokumentów wynikało, że przyjęty przez Bank model realizacji wniosków o zawieszenie spłaty kredytu na podstawie ustawy o pomocy kredytobiorcom ograniczał konsumentom możliwość wykorzystania pełnego okresu zawieszenia spłaty kredytu, przyznanego ustawą w wymiarach miesięcznych. (5) Bank, w przypadku wniosków złożonych w ostatnim miesiącu kalendarzowym danego kwartału - złożonego już w trakcie trwania objętego wnioskiem miesiąca - pr zyjął rozwiązanie polegające na zawieszeniu spłaty kredytu wyłącznie od dnia złożenia wniosku do ostatniego dnia ostatniego miesiąca kwartalnego i finalnie obliczał okres zawieszenia w rozbiciu na poszczególne dni, a nie w ujęciu miesięcznym. Wprowadzony p rzez Bank model obsługi wniosków o wakacje kredytowe pomijał okoliczność czy konsument zamierzał skorzystać z pełnego miesięcznego wymiaru zawieszenia spłaty kredytu i arbitralnie ograniczał okres zawieszenia spłaty do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowe go, w przypadku wniosków złożonych w ostatnim miesiącu kalendarzowym w danym kwartale. (6) Stosownie do poczynionych ustaleń, w wypadku składania przez konsumentów wniosku o wakacje kredytowe dotyczącego ostatniego miesiąca kwartału, w trakcie trwania tego mi esiąca, konsumentowi zawieszano spłatę na okres krótszy niż miesiąc, np. w wypadku złożenia przez konsumenta wniosku o zawieszenie spłaty kredytu hipotecznego w dniu 15 marca 2023 r. okres zawieszenia spłaty obejmował okres od 15 marca 2023 r. do 31 marca 2023 r., a więc czas za który Bank nie naliczał odsetek wynosił jedynie 17 dni. (7) W analogiczny sposób Bank zawieszał okres spłaty kredytu w wypadku złożenia przez konsumenta wniosku o wakacje kredytowe obejmującego więcej niż jeden miesiąc, zawierającego również ostatni miesiąc kwartału w wypadku złożenia wniosku w trakcie trwania miesiąca, np. gdy konsument złożył wniosek o wakacje kredytowe w dniu 15 sierpnia 2022 r. na sierpień i wrzesień 2022 r. to okres udzielonego zawieszenia spłaty obejmował czas o d 15 sierpnia 2022 r. do 30 września 2022 r. (8) Jednocześnie Bank, skracając wymiar zawieszenia spłaty kredytu do poszczególnych dni, okres kredytowania wydłużał już każdorazowo automatycznie w ujęciu miesięcznym. W efekcie Bank wydłużał okres kredytowania o czas nieodpowiadający okresowi zawieszenia spłat kredytu, którego wymiar został przez Bank zredukowany do poszczególnych dni. (9) Wobec powyższego Prezes UOKiK postanowieniem z dnia 21 stycznia 2025 r. ( DOZIK - 2.610.1.2025) wszczął postępowanie w sprawie stos owania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zaliczył w poczet materiału dowodowego zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego dokumenty. (10) W odpowiedzi na wszczęcie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe inte resy konsumentów Bank pismem z dnia 12 lutego 2025 r. przekazał żądane przez Prezesa UOKiK informacje i dokumenty oraz poinformował o planowanym odniesieniu się do zarzutów na dalszym etapie postępowania. (11) Bank pismem z dnia 27 czerwca 2025 r. złożył wniose k o wydanie decyzji zobowiązującej na podstawie art. 28 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1616; ze zm.; dalej: „uokik”) oraz odniósł się do zarzutów Prezesa Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 8 UOKiK. Propozycja została zmodyfikow ana pismami Banku z dnia 26 sierpnia 2025 r. oraz 21 listopada 2025 r. (12) Pismem z dnia 17 listopada 2025 r. Bank przekazał informację o wysokości obrotu osiągniętego w 2024 r. (13) Pismem z dnia 25 listopada 2025 r. Prezes UOKiK skierował do Banku zawiadomienie o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości przeglądania akt i wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Bank zapoznał się z aktami sprawy w dniu 4 grudnia 2025 r. Stanowisko Banku (14) W odpowiedzi na wszczęcie postępowa nia w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Bank pismem z dnia 17 czerwca 2025 r. przedstawiając swoje stanowisko, podkreślił że kontrolowanie przez Prezesa UOKiK zachowania nie pozostają w sprzeczności z prawem, jak i nie naruszają dobrych obyczajów a przyjęty przez Bank model działania wynika z językowej wykładni przepisów ustawy o pomocy kredytobiorcom, i nie narusza również dobrych obyczajów. Kwestionowane zachowania, w ocenie Banku nie naruszają również zbiorowych inte resów konsumentów. (15) W stosunku do zarzutu 1 Bank wskazał, że Prezes UOKiK uzasadniając przedmiotowy zarzut w sposób nieuprawniony rozszerzył rzekome naruszenie Banku na dyspozycję art. 73 ust. 1 - 2 ustawy o pomocy kredytobiorcom, pomimo iż sam zarzut nr 1 ob ejmuje wyłącznie art. 73 ust. 3 tejże Ustawy. Z pisma Banku wynika, że Prezes UOKiK twierdzi, że Bank miałby naruszyć również art. 73 ust. 1 - 2 ufs, mimo że nie dokonał wszczęcia przeciwko Bankowi postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe intere sy konsumentów, które miałoby polegać na naruszeniu tychże przepisów. Nawiązując do powyższego Bank doszedł do wniosku, że natomiast norma art. 73 ust. 3 nie jest skierowana do Banku a do konsumentów, gdyż to oni są adresatami przepisu. (16) Bank powołał się r ównież na art. 8 zd. 2 Prawa przedsiębiorców, wskazując że skoro Bank nie był adresatem dyspozycji przepisu art. 73 ust. 3 ufs, to przepisy te nie mogły zostać przez Bank naruszone, a Prezes UOKiK nie jest uprawniony do konstruowania dodatkowych obowiązkó w przedsiębiorców jedynie w drodze prawotwórczej wykładni. (17) Bank na marginesie wskazał, że zawieszenie spłaty kredytu hipotecznego może mieć miejsce wyłącznie w okresach wskazanych w art. 73 ust. 3 ustawy pomocowej oraz we wskazanym tam wymiarze. Nie jest zatem dopuszczalne zawieszenie spłaty kredytu w taki sposób, by miało ono obowiązywać w roku 2025, ponieważ art. 73 ust. 3 ustawy o pomocy kredytobiorcom nie przewiduje żadnego wymiaru dla zawieszenia spłaty kredytu w tym roku. (18) Ponadto, Bank podniósł że za wieszenie spłaty kredytu hipotecznego następuje z mocy prawa automatycznie, z dniem doręczenia wniosku i na okres w nim wskazany. Zmiana w zobowiązaniu dokonuje się z mocy (skutecznego) złożenia „wniosku" 2 . Bank wobec tego wywiódł, że uprawnienie do zawies zenia spłaty jest wykonywane na mocy decyzji konsumenta i ma ono postać uprawnienia „prawokształtującego”. (19) Zdaniem Banku, zgodnie z wymogami art. 73 ustawy o pomocy kredytobiorcom zawieszenie spłaty kredytu nie może wywierać skutku retroaktywnego. Bank wyj aśnił, że w myśl art. 73 2 Art. 73 FinSpołecznoś cioweU red. serii Osajda/red. tomu Dybiński 2024, wyd. 1/M. Bujalski/K. Górniak . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 9 ust 8 ufs 3 zawieszenie kredytu następuje z mocy prawa z dniem doręczenia wniosku i tylko we wskazanych poszczególnych datach. Nadto z uwagi na fakt, że wniosek o wakacje kredytowe jest uprawnieniem prawokształtujacym, a więc stanow i czynność prawną, której dokonanie powoduje zmianę w treści zobowiązania wynikającego z umowy kredytu, to nie jest dopuszczalne, by mogło ono kreować taką zmianę „w przeszłości". (20) Bank wskazał również, że z powołanych wyżej przepisów w żadnych wypadku nie wynika, że okres zawieszenia spłaty kredytu musi obejmować pełen miesiąc. (21) Bank zaprezentował również przyjętą w ramach obsługi wniosków o „wakacje kredytowe” własną interpretację art. 73 ust. 3 ufs, w myśl której użyte w przepisie sformułowanie „wymiar” od nosi się jedynie do górnej granicy, czyli maksymalnej liczby miesięcy możliwych do wykorzystania w danym okresie. W związku z czym w ocenie Banku „wymiar” miesięczny (lub dwumiesięczny) należy rozumieć jako maksymalny czas zawieszenia spłaty kredytu, bez o bowiązku wykorzystania pełnego wymiaru. (22) Bank wskazał również, że konsumenci byli świadomi wdrożonych rozwiązań i zasad udzielania wakacji kredytowych, a odpowiednie informacje znajdowały się w treści formularza wniosku o zawieszenie. Świadomy powyższego b ył również Prezes UOKiK, którego Bank informował o przyjętym sposobie wyliczania zawieszenia. (23) Bank podniósł, że przepisy ustawy o pomocy kredytobiorcom stanowią wyjątek od zasady pacta sunt servanda i wynikającej z art. 354 Kodeksu cywilnego reguły, iż dł użnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno - gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom, ni e mogą zatem podlegać wykładni rozszerzającej. W ocenie Banku przyjęcie odmiennej, niż dokonana przez Bank, interpretacji art. 73 ufs mogłoby stanowić działanie na szkodę Banku, co w konsekwencji może stanowić działanie na szkodę spółki akcyjnej w rozumien iu art. 483 § 1 kodeksu spółek handlowych oraz art. 296 kodeksu karnego. (24) Ponadto, Bank podniósł kwestie podatkowe, według których nieuzasadnione odstąpienie od naliczania i pobrania należnych rat i odsetek w terminach przewidzianych w umowie kredytu może b yć rozpatrywane jako zdarzenie istotne z punktu widzenia podatku dochodowego i generować przychód, podlegający opodatkowaniu. (25) Bank podsumował, że literalna wykładnia przepisu art. 73 ust. 3 ufs nie może prowadzić do wniosku, że ustawodawca nałożył na bank i obowiązek zapewnienia konsumentom możliwości złożenia Wniosku o wakacje kredytowe obejmującego wyłącznie pełne miesiące. (26) Bank ponadto podkreślił, że nawet w wypadku gdyby wykładnia prezentowana przez Prezesa UOKiK byłaby dopuszczalna, stanowiłaby ona tyl ko jedną z dopuszczalnych wykładni, konkurencyjną wobec wykładni językowej prezentowanej przez Bank, a niedopuszczalnym jest dokonywanie przez Organ wyboru jednej z możliwych wykładni, tylko i wyłącznie po to, aby uzasadnić rzekome naruszenie prawa przez p rzedsiębiorcę i umożliwić sobie nałożenie na niego kary pieniężnej. (27) Prezentowany przez Bank sposób działania nie naruszał również interesów konsumentów, bowiem ten prawidłowo ustalał wnioskowane okresy oraz udzielał zawieszenia spłaty kredytu 3 Art. 73 ust . 8 u fs : Z dniem doręczenia kredytodawcy wniosku, o którym mowa w ust. 5, spłata kredytu zostaje zawieszona na okres w nim wskazany . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 10 hipotecznego zgodnie z Wnioskami składanymi przez konsumentów, zatem nie można mówić o naruszeniu ich interesów ekonomicznych. (28) Reasumując, w ocenie Banku Prezes UOKiK nie powinien przyjmować jednej z możliwych interpretacji 73 ust. 3 ufs, zgodnie z którą okres zawiesz enia musi w każdym przypadku obejmować jeden miesiąc. (29) Natomiast, odnosząc się do drugiego zarzutu przedłużania okresu kredytowania o czas dłuższy niż udzielony okres zawieszenia spłaty kredytu, Bank wskazał że system spłat kredytu hipotecznego opiera się n a miesięcznych odstępach pomiędzy ratami i tym samym jeśli konsument skorzystał z odroczenia raty, to odroczeniu ulegają także wszystkie kolejne raty o ten sam okres, co skutkuje modyfikacją całego harmonogramu spłat wynikającego z umowy kredytu. (30) Podniósł również, że wykorzystywane powszechnie matematyczne wzory na obliczenie rat malejących i annuitetowych przewidują podanie liczby rat właśnie w miesiącach (a nie w dniach). Przedmiotowe wzory służące do obliczenia rat kredytów mieszkaniowych, zgodnie z prz yjętą praktyką, opierają się na założeniu, że wartość „n - liczba rat" podawana jest zawsze w pełnym miesiącach (np. 240 lub 241), a nie w dniach bądź miesiącach i dniach. A tym samym przedłużenie okresu kredytowania o poszczególne dni mogłoby prowadzić do utrzymania tej samej liczby rat do końca okresu kredytowania, co mogłoby doprowadzić do tego, że rata kredytu po upływie wakacji kredytowych uległaby wzrostowi, mogłoby również spowodować, że w ostatnim miesiącu klient zapłaciłby skumulowaną ratę lub dwie raty w jednym miesiącu. (31) Bank wyjaśnił także, że postępował zgodnie z wyjaśnieniami zamieszczonymi przez Ministerstwo Finansów zawartymi w Przewodniku po wakacjach kredytowych Ministerstwa Finansów z dnia 28 lipca 2022 r ., w którym wskazano, że okresy kred ytowania przedłuża się o miesiące, w których spłata kredytu była zawieszona. (32) Konstatując Bank wskazał również, że w kontrolowanym okresie ufs była ustawą nową i w dniu jej wejścia w życie nie istniała jeszcze (i nie mogła istnieć) jakakolwiek utrwalona p raktyka stosowania art. 73 ust. 11 ufs, który nie reguluje w sposób precyzyjny operacyjnych kwestii związanych z wydłużaniem okresu kredytowania. Propozycja zobowiązania (33) Bank w piśmie z dnia 27 czerwca 2025 r. przedłożył propozycję zobowiązania, zmodyfiko waną pismem z dnia 26 sierpnia 2025 r. oraz pismem z dnia 21 listopada 2025 r. W piśmie z dnia 26 sierpnia 2025 r. [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 11 xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] (34) Bank wskazał, że szacowane koszty związane z ww. zmodyfikowaną propozycj ą wyniosą ok. [xxxxxx] zł. I. Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny (35) Bank Polska Kasa Opieki Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie jest wpisany do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Wa rszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem 0000014843. Przedmiotem działalności Banku są m.in. pozostałe pośrednictwo pieniężne i pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana, z wyłącz eniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych. [dowód: k. 492 - 541 akt adm.] (36) W dniu 29 lipca 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (DZ.U. z 2022 r. poz. 1488), która umożliwiła konsumentom zawieszenie spłaty kredytu hipotecznego udzielonego w walucie polskiej (tzw. wakacje kredytowe). (37) Bank, z dniem wejścia w życie ustawy pomocowej, tj. 29 lipca 2022 r., umożliwił uprawnionym kredytobiorcom składanie wniosków o za wieszenie spłaty posiadanego kredytu hipotecznego. Wprowadzone przez Bank zasady rozpatrywania oraz weryfikowania wniosków kredytobiorców o udzielenie wakacji kredytowych zostały wewnętrzne uregulowane w dokumentach o nazwie: a) [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] b) [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] c) [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] d) [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] e) [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 12 [dowód: k . 6 - 7, 308 - 312 akt adm.] (38) Bank umożliwiał złożenie wniosku o wakacje kredytowe w bankowości internetowej Pekao24, aplikacji mobilnej PeoPay lub dowolnym oddziale Banku (również listownie). W takich przypadkach wniosek mógł być złożony na przygotowanym przez Bank formularzu lub sporządzony w odrębnym piśmie przez konsumenta - wnioski w tych przypadkach miały być opatrzone własnoręcznym podpisem oraz zawierać także wszystkie wymogi wynikające z ustawy pomocowej. [dowód: k. 7 akt adm.] (39) Bank, w ślad za brzmieniem art. 73 ust 3 ustawy pomocowej, w stosowanej wewnętrznej procedurze zawieszenia spłaty kredytu przewidział możliwość zawieszenia spłaty kredytu w wymiarach miesięcznych. Zgodnie z treścią [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxx] (40) Weryfikacja i realizacja wniosku o wakacje kredytowe następowała z datą jego doręczenia do Banku, przy czym Bank nie wskazał w stosowanej procedurze zawieszenia spłaty kredytu, iż okres zawieszenia spłaty będzie wobec poszcze gólnych miesięcy kalendarzowych - krótszy niż miesięczny wymiar. Zgodnie z treścią [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxx] Analogiczne postanowienia do powyższych znalazły się również w [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx]. [dowód: k. 14 - 23, 311 - 314 akt adm.] (41) Jednocześnie Bank dopuścił możliwość cofnięcia wniosku o wakacje kredyto we w terminie 14 dni. Konsument po złożeniu oświadczenia o anulowaniu złożonego wniosku o wakacje kredytowe zostawał ponownie zobowiązany do spłaty raty, która została uprzednio zawieszona. [dowód: k. 310 - 313 akt adm.] (42) Udostępniony przez Bank wzór formular za wniosku o wakacje kredytowe: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 14 [dowód: k. 21 akt adm.] (43) Z treści formularzy stosowanych przez Bank wynika, iż udostępnione dla konsumentów wzory wniosków o wakacje kredytowe przewidywały możliwość oznaczenia okresu zawieszenia spłaty kredytu wyłącznie w ujęciu miesięcznym (poprzez wybór konkretnych miesięcy w formie pola typu checkbox). Konstrukcja formularzy nie umożliwiała wskazania wymiaru zawieszenia kredytu krótszego niż miesiąc - czy też wyboru dni w jakich miałoby obowiązywać zawieszenie spłaty k redytu. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 15 (44) Natomiast, stosownie do poczynionych w toku postępowania ustaleń, Bank w praktyce realizując część wniosków o wakacje kredytowe, skrócił okres zawieszenia poniżej pełnego miesiąca. Bank przyjął sposób funkcjonowania zawieszenia spłaty kredytu, zgo dnie z którym okres zawieszenia zaczynał się od dnia złożenia wniosku a musiał zakończyć się z ostatnim dniem miesiąca danego kwartału. Oznaczało to, że Bank wprowadził rozwiązanie, zgodnie z którym zawieszenie spłaty kredytu nie mogło przekroczyć granicy kwartału danego roku, nawet jeśli konsument nie wykorzystał pełnego miesięcznego wymiaru zawieszenia spłaty kredytu, przysługującego mu na podstawie ustawy o pomocy kredytobiorcom. (45) W efekcie konsument składający wniosek w trakcie trwania miesiąca objętego tym wnioskiem oraz gdy miesiąc ten przypadał na ostatni miesiąc danego kwartału, otrzymywał krótszy niż miesięczny wymiar zawieszenia kredytu, bowiem Bank zawieszał spłatę od dnia złożenia wniosku do ostatniego dnia tego miesiąca. (46) W analogiczny sposób Ba nk zawieszał okres spłaty kredytu w wypadku złożenia przez konsumenta wniosku o wakacje kredytowe obejmującego więcej niż jeden miesiąc, obejmującego również ostatni miesiąc kwartału oraz w razie złożenia wniosku już w trakcie miesiąca wskazanego we wniosk u, np. gdy konsument złożył wniosek o wakacje kredytowe w dniu 15 sierpnia 2022 r. na sierpień i wrzesień 2022 r. to okres udzielonego zawieszenia spłaty obejmował czas od 15 sierpnia 2022 r. do 30 września 2022 r. [dowód: k. 33, 308 - 310, 318 - 320, 350 - 354 akt adm.] (47) Z uwagi na nowelizację ustawy pomocowej 4 , przedłużającej kredytobiorcom możliwość zawieszenia spłaty kredytu na rok 2024 r. Bank wydał nową wewnętrzną regulację określającą zasady rozpatrywania oraz weryfikowania wniosków kredytobiorców o udzielenie wakacji kredytowych na rok 2024 r. – dokument o nazwie: [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx]. [dowód: k. 321 - 329 akt adm.] (48) Bank w 2024 r. utrzymał system skracania okresu zawieszenia spłaty kredytu w przypadku złożonych przez konsumen tów wniosków obejmujących przełom okresów, w których kredytodawca mógł zawiesić spłatę kredytu. [dowód: k. 318 - 320 akt adm.] (49) Wprowadzone na rok 2024 r. formularze wniosków o zawieszenie spłaty kredytu również wprowadzały możliwość wyboru okresu zawieszen ia spłaty kredytu wyłącznie w ujęciu miesięcznym (poprzez wybór konkretnych miesięcy w formie pola typu checkbox ). Przy czym część informacyjna stosowanych przez Bank formularzy zawierała informację o przyjętym przez Bank modelu skracania wymiaru zawieszen ia spłaty kredytu w przypadku złożenia wniosku w poszczególnych datach, obejmujących przedziały czasowe przewidziane dla zawieszenia spłaty: 4 Zmiany zostały wprowadzone ustawą z dnia 12 kwietnia 2024 r. o zmianie ustawy o wsparciu kredytobiorców, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy i znajdują się w trudnej sytuacji finansowej oraz ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredyto biorcom (Dz.U. z 2024 r. poz. 696), które weszły w życie w dniu 15 maja 2024 r. oraz wprowadziły możliwość wnioskowania o wakacje kredytowe od dnia 1 czerwca 2024 r. do dnia 31 sierpnia 2024 r. – w wymiarze dwóch miesięcy; od dnia 1 września 2024 r. do dni a 31 grudnia 2024 r. – również w wymiarze dwóch miesięcy. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 16 „ Przyjmuję do wiadomości, że: 1. we wniosku mogę zaznaczyć okres lub wszystkie okresy zawieszenia w miesiącach, a ter min miesięczny jest liczony w następujący sposób: • jeśli doręczę wniosek pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego i zaznaczyłem ten miesiąc, miesięczny okres zawieszenia rozpocznie się w tym dniu, a skończy się z upływem tego miesiąca, • jeśli doręczę wniosek w drugim lub kolejnym dniu miesiąca kalendarzowego i zaznaczyłem ten miesiąc, miesięczny okres zawieszenia rozpocznie się w tym dniu, a skończy w dniu poprzedzającym dzień, który odpowiada datą początkowi okresu zawieszenia, • jeśli d oręczę wniosek w sierpniu 2024 r. lub w grudniu 2024 r., to zawieszenie obowiązuje do ostatniego dnia tego miesiąca kalendarzowego, • jeśli doręczę wniosek w lipcu 2024 r. lub w listopadzie 2024 r. i zaznaczyłem jednocześnie ten miesiąc i kolejny, to zawie szenie obowiązuje w pierwszym przypadku do końca sierpnia 2024 r., a w drugim przypadku do końca grudnia 2024 r., • jeśli wskażę miesiąc kalendarzowy inny niż miesiąc złożenia wniosku, miesięczny okres zawieszenia spłaty rozpocznie się pierwszego dnia wskaz anego miesiąca kalendarzowego i będzie obowiązywał do końca tego miesiąca, • zawieszenie nie może obejmować okresu przed dniem doręczenia wniosku ” [dowód: k. 323 - 324 akt adm.] (50) Na podstawie przekazanych przez Bank informacji, Prezes UOKiK ustalił liczbę wn iosków konsumentów, obejmujących więcej niż jeden miesiąc, które nie zostały rozpatrzone przez Bank w ujęciu miesięcznym - w podziale na poszczególną liczbę dni trwania wakacji kredytowych. Jednocześnie Prezes UOKiK ustalił łączną kwotę kapitału pozostając ego do spłaty na dzień zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego: Liczba dni objętych zawieszeniem spłaty kredytu Przypadki (szt.) Łączna kwota kapitału pozostającego do spłaty (mln PLN) 1 X X 2 X X 3 X X 4 X X 5 X X 6 X X 7 X X Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 17 8 X X 9 X X 10 X X 11 X X 12 X X 13 X X 14 X X 15 X X 16 X X 17 X X 18 X X 19 X X 20 X X 21 X X 22 X X 23 X X 24 X X 25 X X 26 X X 27 X X 28 X X 29 X X Razem X X [dowód: k. 350 - 352 akt adm.] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 18 (51) W toku postępowania została również ustalona liczba wniosków konsumentów, obejmujących jeden miesiąc, złożonych w trakcie trwania ostatniego miesiąca danego kwartału, które zostały rozpatrzone przez Bank na okres krótszy niż 30 - dniowy: Liczba dni objętych zawieszeniem spłaty kredytu Przypadki (szt.) Łączna kwota kapitału pozostającego do spłaty (min PLN) 1 X X 2 X X 3 X X 4 X X 5 X X 6 X X 7 X X 8 X X 9 X X 10 X X 11 X X 12 X X 13 X X 14 X X 15 X X 16 X X 17 X X 18 X X 19 X X 20 X X 21 X X Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 19 22 X X 23 X X 24 X X 25 X X 26 X X 27 X X 28 X X 29 X X Razem X X [dowód: k. 350 - 352 akt adm.] (52) Bank naliczał odsetki do dnia rozpoczęcia zawieszenia (od dnia płatności ostatniej raty), które były wymagane do zapłaty wraz z pierwszą wymagalną ratą już po okresie zawieszenia. Bowiem, dla konsumentów z rozpatrzonymi przez Bank wnioskami z krótszym niż miesięczny wymiar zawieszenia spłaty kredytu, wysokość pierwszej raty po okresie zawieszenia była wyższa niż standardowa wysokość raty – wynikająca z umowy kredytu, ponieważ część należności (odsetki za „niezawieszony” fragment miesiąca) zostawały przenies ione do pierwszej po zawieszeniu raty. (53) W konsekwencji wnioskujący konsumenci ze skróconym przez Bank okresem zawieszenia spłaty kredytu, byli po jego upływie obciążani ratą o wyższej niż wynikająca z umowy standardowa wysokość raty, z uwagi na nieuwzględn ienie przez Bank pełnego miesięcznego wymiaru zawieszenia. [dowód: k. 308 - 310 akt adm.] (54) Jednocześnie, Bank mimo udzielania zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego na okresy krótsze niż miesiąc każdorazowo automatycznie w sposób niesymetryczny wydłużał okre s kredytowania o pełny miesiąc odpowiadający miesięcznej racie, tak jakby konsument skorzystał z pełnego miesięcznego zawieszenia. (55) Wydłużenie okresu kredytowania ponad rzeczywisty okres zawieszenia miało miejsce mimo, iż Bank w stosowanej przez siebie proc edurze zawieszenia spłaty kredytu, tj. [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] , przewidział postanowienie wprost wskazujące, że okres kredytowania zostanie przedłużony o udzielony konsumentowi okres zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego: [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] - [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 20 (56) Analogiczne postanowien ie zostały wprowadzone w: [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxx] . [dowód: k. 9, 14, 19, 311 akt adm.] (57) Wskazane postanowienie znalazło się także w kolejnych obowiązujących od 2024 r. wewnętrznych regulacjach, określających zasady rozpatrywania oraz weryfikowania wniosków kredytobiorców o udzielenie wakacji kredytowych na rok 2024 r., tj. [xxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] [dowód: k. 321 akt adm.] (58) W toku postępowania Bank zadeklarował, iż w przypadku udzielenia konsumentom zawieszenia na okres krótszy niż miesięczny, na wniosek klienta, w trybie indywidualnych decyzji, dostosowywał okres kredy towania o okres odpowiadający liczbie dni zawieszenia. (59) Niemniej, w odpowiedzi na wezwanie Prezesa UOKiK do przekazania informacji o liczbie indywidualnie skorygowanych okresów kredytowania zgodnie z okresem obowiązywania zawieszenia, Bank wskazał, że jedn ak nie odnotował wniosków klientów dotyczących skorygowania okresu kredytowania. [dowód: k.310, 456 - 457 akt adm.] (60) Zgodnie z przekazanymi przez Bank wyjaśnieniami, w 2024 r. Bank dostosował metodykę przedłużania okresów kredytowania wobec zawieszonych kred ytów hipotecznych. We wskazanych w ustawie okresach zawieszenia spłaty kredytu, przysługujących konsumentom na rok 2024 r., okresy kredytowania były adekwatne do udzielonego okresu zawieszenia - system automatycznie przedłużył okres kredytowania o 1 lub 2 m iesiące, natomiast następnie dokonano ręcznej korekty w dwóch turach we wrześniu 2024 r, i styczniu 2025 r,. o dokładną liczbę dni odpowiadającą okresowi zabezpieczenia. Tym samym Bank od 1 stycznia 2024 r. przyjął rozwiązanie polegające na wydłużaniu okr esu kredytowania o dokładn ą liczbę dni zawieszenia. [dowód: k. 319 - 320 akt adm.] Program wakacji kredytowych wprowadzony ustawą pomocową zakończył się z dniem 31 grudnia 2024 r., tym samym Bank zaprzestał kwestionowanych działań opisanych w pkt I sentencj i Decyzji. II. Ocena prawna ustalonych faktów II.1. Naruszenie interesu publicznego. (61) Art. 1 ust. 1 uokik ogranicza zastosowanie przepisów tej ustawy wyłącznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Warunkiem k oniecznym do uruchomienia instrumentów określonych w tej ustawie jest zatem zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców naruszają jej przepisy i jednocześnie stanowią zagrożenie dla interesu publicznego, bądź też naruszają ten interes. Ingerencja Prezesa UOKiK ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykaj ą szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie 5 . 5 Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 24 października 1991 r., sygn. akt XVII Amr 8/90. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 21 (62) W rozpatrywanej sprawie Prezes UOKiK podjął interwencję wobec Banku, bowiem działanie Banku polegające na skracaniu zawieszenia spłaty kredytu poniżej miesięcznego wymiaru i jednocześnie wydłużaniu okresu kredytowania o pełen miesiąc, pozbawiało konsumentów możliwości skorzystania w pełni z ustawowego uprawnienia, ograniczając zakres pomocy dla kredytobiorców Banku obciążonych rosnącymi kosztami rat kredytowych. Ustawa o pomoc y kredytobiorcom miała charakter interwencji ustawodawczej w interesie publicznym, mającej na celu złagodzenie skutków gwałtownie rosnącej inflacji, wzrostu stóp procentowych, a w efekcie wzrostu kosztów kredytów hipotecznych. Natomiast przyjęty przez Bank model realizacji wniosków o wakacje kredytowe powodował, iż konsumenci nie otrzymywali ochrony w takim zakresie, w jakim zagwarantował ustawodawca. Z tego względu rozpatrywana sprawa ma charakter publiczny. (63) Procedowana sprawa wiąże się z ochroną praw pote ncjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, którzy mogli być narażeni na negatywne skutki praktyk stosowanych przez Bank. Działanie Banku nie dotyczyło interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i niedający s ię porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, którzy zawarli z Bankiem umowę kredytu hipotecznego w walucie polskiej w przewidzianym przez ufs okresie . Oznacza to, że na działanie Banku był narażony każdy konsument, uprawniony ustawą do zawieszenia spłaty k redytu hipotecznego w walucie polskiej, który zamierzał złożyć wniosek o wakacje kredytowe obejmujący ostatni miesiąc danego kwartału w trakcie trwania tego miesiąca lub w trakcie trwania miesiąca objętego wnioskiem dotyczącego następujących po sobie miesi ęcy obejmujących ostatni miesiąc kwartału. Należy przy tym zaznaczyć, że praktyki Banku, w postaci rozpatrywania wniosków o wakacje kredytowe, są skierowane do konsumentów będących już jego klientami, przy czym nie są one podejmowane w stosunku do zindywid ualizowanego konsumenta, tylko do członków grupy wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium, jakim jest wykonywanie w relacji z Bankiem uprawnień dotyczących umów o kredyt hipoteczny. (64) Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie miało miejsce naruszenie interesu publicznego, możliwe jest poddanie kwestionowanych działań Banku pod ocenę w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pod kątem stosowania przez Bank praktyk nar uszających zbiorowe interesy konsumentów. II.2. Zakaz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów (65) Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W świetle przepisu art. 24 ust. 2 uokik, przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 24 ust. 3 uokik zbiorowym interesem konsumentów nie jest suma indywidualnyc h interesów. (66) Oceny, czy w danym przypadku mamy do czynienia z praktyką określoną w wyżej wymienionym przepisie należy dokonać na podstawie ustalenia łącznego spełnienia trzech przesłanek, którymi są: 1) kwestionowane zachowanie jest działaniem przedsiębiorcy; 2) zachowanie to jest sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami; 3) zachowanie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 22 II.3. Status przedsiębiorcy (67) Stosownie do art. 4 pkt 1 uokik ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy - rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r. poz. 236). Z kolei stosownie do art. 4 ust. 1 tej ustawy, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebę dąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. (68) Bank Polska Kasa Opieki Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie jest wpisany do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem 0000014843. Przedmiotem działalności Banku są m.in. udzielanie kredytów zabezpieczonych hipoteką. Nie ulega zatem wątpliwości, że Spółka posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego wyżej art. 4 pkt 1 uokik. (69) Tym samym Bank przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jego działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. II.4. Sprzeczność z prawem lub naruszenie dobrych obyczajów. (70) N a gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów sankcjonowane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z p rawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaje natomiast pozostają klauzulą generalną, która podlega kon kretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 6 . Przy czym sprzeczność z prawem , jest czynnikiem obiektywnym, a więc niezależna jest od winy i jej stopnia, jak również bez znacze nia jest świadomość przedsiębiorcy istnienia naruszeń lub wystąpienia szkody. (71) Ustawodawca w art. 24 ust. 2 uokik nie wskazuje konkretnie, jakiego rodzaju sprzeczność z prawem zachowania przedsiębiorcy stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumen tów. Dla stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorcę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 uokik, wystarczy stwierdzenie sprzeczności zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami . (72) Sprzeczność zachowania przedsiębiorcy z prawem opisana w pkt. I sentencji decyzji, Prezes UOKiK wywodzi z naruszenia dyspozycji art. 73 ust 3 ufs. Przewidziana w tym przepisie norma ustanawia obowiązek kredytodawcy zawieszenia spłaty kredytu, w przypadku złożenia stosownego wniosku, w przysługujących konsumentowi wyznaczonych okresach i wymiarach. Z kolei w odniesieniu do pkt 2 sentencji niniejszej decyzji, naruszenia dyspozycji art. 73 ust. 11 ufs, zgodnie z którym okresu zawieszenia spłaty kredytu nie w licza się do okresu 6 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt XVII AmA 45/07 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 23 kredytowania. Okres kredytowania oraz terminy przewidziane w umowie ulegają przedłużeniu o okres zawieszenia spłaty kredytu. II.4.1. - Ad pkt I sentencji decyzji (73) Prezes UOKiK postawił Bankowi zarzut naruszenia art. 73 ust. 3 ufs poprzez działanie polegające na udzielaniu konsumentom zawieszenia spłaty kredytu, na okresy krótsze niż miesiąc w wypadku złożenia przez konsumenta wniosku dotyczącego ostatniego miesiąca danego kwartału w trakcie trwania tego miesiąca lub w wypadku złożenia wni osku w trakcie trwania miesiąca objętego wnioskiem dotyczącego następujących po sobie miesięcy obejmujących ostatni miesiąc kwartału. (74) Zgodnie z art. 73 ust. 1 - 3 ustawy o pomocy kredytobiorcom: 1. Na wniosek konsumenta kredytodawca zawiesza spłatę kredytu hipotecznego udzielonego w walucie polskiej, z wyłączeniem kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty innej niż waluta polska. 2. Zawiesza się wyłącznie spłatę kredytu hipotecznego, udzielonego na podstawie umowy o kredyt hipoteczny, która może być uznana za umowę o kredyt hipoteczny w rozumieniu art. 3 ustawy zmienianej w art. 69. 3. Zawieszenie spłaty kredytu przysługuje konsumentowi w okresie: 1) od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia 30 września 2022 r. – w wymiarze dwóch miesięcy 2) od dnia 1 października 20 22 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. – w wymiarze dwóch miesięcy 3) od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. – w wymiarze miesiąca w każdym kwartale. (75) Powyższa ustawa została zmieniona ustawą z dnia 12 kwietnia 2024 r. o zmianie ustawy o wsparciu kr edytobiorców, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy i znajdują się w trudnej sytuacji finansowej oraz ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom (Dz. U. z 2024 r., poz. 696), m.in. w zakresie art. 73 ust. 3, który otrzymał następujące brzmienie: Zawieszenie spłaty kredytu przysługuje konsumentowi w okresie: 1) od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia 30 września 2022 r. – w wymiarze dwóch miesięcy 2) od dnia 1 października 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. – w wymia rze dwóch miesięcy 3) od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. – w wymiarze miesiąca w każdym kwartale; 4) od dnia 1 czerwca 2024 r. do dnia 31 sierpnia 2024 r. - w wymiarze dwóch miesięcy; 5) od dnia 1 września 2024 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. - w wymiarze dwóch miesięcy. (76) Przepisy ustawy o pomocy kredytobiorcom wyczerpujaco określiły zasady korzystania z uprawnienia w postaci wakacji kredytowych. Z zawieszenia rat kredytów hipotecznych mogły skorzystać osoby, które spłacają kredyt hipoteczny zacią gnięty przed 1 lipca 2022 r. na własne potrzeby mieszkaniowe w walucie polskiej, z wyłączeniem kredytów indeksowanych lub denominowanych do innych walut. Ulga mogła dotyczyć tylko jednego kredytu. W okresie zawieszenia bank nie mógł pobierać żadnych opłat wynikających z umowy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 24 z wyjątkiem tych z tytułu ubezpieczenia. Enumeratywnie wskazano obligatoryjne elementy, jakie musi zawierać wniosek, co przesądzało o jego prawidłowości formalnej (art. 73 ust. 5 ufs). Ustawa o pomocy kredytobiorcom również przewidział a, iż okres kredytowania ulegnie przedłużeniu o okres zawieszenia spłaty kredytu (art. 73 ust. 11 ufs). (77) Art. 73 ust. 3 ufs przewidzał ile razy i na jak długo konsument może skorzystać z wakacji kredytowych (po dwa miesiące w III i IV kwartale 2022 r., po jednym miesiącu w każdym kwartale 2023 r. oraz po 2 miesiące w okresie od 1.6.2024 r. do 31.8.2024 r. i w okresie od 1.9.2024 r. do końca 31.12.2024 r.). Biorąc pod uwagę powyższe, przepisy pozostawiły wybór konsumentom, na ile miesięcy z przewidzianej w u stawie puli – wyrażonej miesiącach - chcą zawiesić spłatę kredytu. (78) W ocenie Prezesa UOKiK przepisy ustawy o pomocy kredytobiorcom stanowią kompletną i dostatecznie precyzyjną regulację instrumentu prawnego w postacji uprawnienia do zawieszenia spłaty kred ytu, tj. jednoznacznie wskazują k to może skorzystać z zawieszenia, w jaki sposób, co dokładnie obejmuje zawieszenie oraz w jakim okresie i na ile czasu (tj. w jakim wymiarze) przysługuje. Przy czym przyznane ustawą o pomocy kredytobiorcom uprawnienie konsu menta powiązane jest z odpowiednim obowiązkiem działania kredytodawcy w zakresie prawidłowej realizacji wniosku o wakacje kredytowe. (79) Zdaniem Prezesa UOKiK nie ulega wątpliwości, że uprawnionym do zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego kredytobiorcom przys ługiwało zawieszenie spłaty wyłącznie w wymiarze miesięcznym tj. w wymiarze miesiąca lub dwóch miesięcy, we wskazanych ustawowo okresach. Wynika to wprost z brzmienia art. 73 ust. 3 ufs . W ocenie Prezesa UOKiK ustawodawca celowo w przepisie doprecyzował ok resy zawieszenia o dodatkowe wskazanie wymiaru miesięcznego („ - w wymiarze dwóch miesięcy” lub „ - w wymiarze miesiąca w każdym kwartale ”), aby nie było wątpliwości, że zawieszenie zawsze przysługuje wobec całego okresu miesięcznego, a nie np. tylko na kilk anaście dni. (80) Należy przy tym zaznaczyć, że praktyka rynkowa udzielanych na rynku kredytów hipotecznych wskazuje, iż co do zasady zobowiązania z tego rodzaju umów spłacane są w cyklu miesięcznym tj. w drodze wyliczenia w umowie liczby rat kredytu, które o dpowiadają miesięcznym okresom. Konstrukcja ta wynika zarówno z powszechnie przyjętego modelu funkcjonowania kredytu hipotecznego, jak i z samej istoty tego instrumentu finansowego, którego harmonogram spłat zakłada powtarzalny, miesięczny rytm obciążeń po stronie kredytobiorcy. Co zresztą sam Bank wskazał w swoim stanowisku z dnia 17 czerwca 2025 r., w odpowiedzi na drugi zarzut 7 . Dlatego też w ocenie Prezesa UOKiK, wprowadzona ustawą możliwość zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego pozostaje w bezpośred niej korelacji z charakterem zobowiązań wynikających z umowy kredytu hipotecznego, którego spłata co do zasady odbywa się w regularnych, miesięcznych ratach. Jednocześnie miesięczny wymiar zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego jest odzwierciedleniem cyklu rozliczeniowego przyjętego w danej umowie kredytu hipotecznego. W konsekwencji ogranicza to ryzyko błędów w harmonogramach spłaty kredytu hipotecznego, które kredytodawca ma obowiązek sporządzać i udostępniać kredytobiorcom. (81) Jak wynika z uzasadnienia ustawy pomocowej: „ Ratio legis przepisu jest, by zawieszenie wykonania umowy (spłaty należności) następowało z mocy ustawy z chwilą doręczenia 7 Cyt. Pismo Banku z dnia 17 czerwca 2025 r.: „ Na wstępie należy wskazać, że ogólnie przyjęta praktyka rynkowa wskazuje, że raty kredytów mieszkaniowych spłacane są okresach miesięcznych.” Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 25 kredytodawcy wniosku o zawieszenie wykonania umowy. Jest to zatem możliwie prosta konstrukcja, której cechą jest transparentność dla kredytobiorców i kredytodawców, możliwość szybkiego rozpatrzenia wniosku oraz elastyczny dobór okresu zawieszenia według wyboru kredytobiorcy ” 8 . (82) Natomiast odnosząc się do przedstawionego przez Bank argumentu, iż okres zawieszenia spła ty kredytu w ramach wakacji kredytowych nie mógł objąć okresu poprzedzającego jego doręczenie należy wskazać, że na gruncie przepisów wprowadzających wakacje kredytowe brak jest podstaw do przyjęcia, iż warunkiem skuteczności wniosku jest jego złożenie prz ed rozpoczęciem danego miesiąca. (83) Co więcej, przepisy te nie wskazują w jakim terminie konsument może najpóźniej złożyć wniosek w celu skorzystania z wakacji kredytowych w danym okresie. W związku z czym brak jest przeszkód aby konsument złożył taki wnios ek obejmujący miesiąc, który już trwa, a nawet już po dniu wymagalności raty. Przepisy ustawy o pomocy kredytobiorcom nie przewidują warunku, który uzależniałby możliwość skorzystania z wakacji kredytowych jedynie od dnia złożenia wniosku. Wręcz przeciwnie , przepisy te jednoznacznie wskazują, że zawieszenie spłaty ma nastąpić na okres wskazany we wniosku (art. 73 ust. 8 ufs). (84) Wobec powyższego, w ocenie Prezesa UOKiK, przedstawiona przez Bank w odpowiedzi na wszczęcie postępowania w sprawie stosowania pra ktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów interpretacja przepisów, prowadzi do rezultatów niezgodnych z tym, co wprost wynika z normy prawnej art. 73 ust. 3 ufs . Przy czym przyjęte przez Bank założenia interpretacyjne art. 73 ust. 3 ufs są dla niego ekonomicznie korzystniejsze, gdyż umożliwiają mu naliczanie odsetek za okres skróconego przez Bank zawieszenia. (85) Przykładowo gdy konsument składał wniosek z zamiarem zawieszenia spłaty raty za listopad 2022 oraz za grudzień 2022 – co mieściło się w limici e dwóch miesięcy dla IV kwartału 2022, i gdy wniosek ten złożył 14 listopada, Bank zastosował zawieszenie od 14.11.2022 do 31.12.2022, naliczając odsetki za okres 1 – 13 listopada. W efekcie konsument otrzymał wakacje kredytowe krótsze niż ustawowy miesiąc i okres zawieszenia wyniósł ok. 1,5 miesiąca zamiast pełnych 2 miesięcy przewidzianych ustawą. Odsetki były konsumentowi doliczane do pierwszej raty następującej po okresie zawieszenia. Analogicznie w 2023 r. jeśli konsument wnioskował o wakacje dla miesiąc a przypadającego w danym kwartale, ale zrobił to w trakcie tego miesiąca, Bank skracał zawieszenie do końca tego miesiąca, będącego jednocześnie końcem kwartału, jeśli wnioskowano w ostatnim miesiącu kwartału, bądź w wypadku złożenia przez konsumenta wnios ku o wakacje kredytowe obejmującego więcej niż jeden miesiąc, obejmującego również ostatni miesiąc kwartału. Również w 2024 r. Bank nie zmienił swojego mechanizmu i narażał konsumentów składających wniosek o wakacje kredytowe na ich realizację w niepełnym miesięcznym wymiarze. (86) Należy przy tym odnotować, że wewnętrzne procedury Banku [ xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxx xxxxxxxx] . Mimo, że stosowane przez Bank wzory wniosków o wakacje kredytowe zawierały informację, że wniosek może zostać skrócony do poszczególnych dni, to jednak konsument korzystając z formularza przygotowanego przez Bank , zaznaczając odpowiednie pole w formularzu ( wybór konkretnych miesięcy w formie pola typu checkbox ), 8 https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.x sp?nr=2269 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 26 wnioskował o pełen lub pełne miesiące. Konstrukcja formularzy nie umożliwiała konsumentom wskazania wymiaru zawieszenia kredytu w dniach. (87) Dodatkowo, w nawiązaniu do argumentu Banku, że za wieszenie spłaty kredytu nie mogło obejmować okresu sprzed doręczenia wniosku należy podkreślić , iż zgodnie z przyjętą przez Bank wewnętrzną procedurą [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxx] W konsekwencji Bank w tym przypadku przewidywał retroaktywny skutek ingerencji w treść stosunku kredytowego. Bowiem w tej sytuacji następowało odtworzenie poprzednich warunków kredytu sprzed okresu zawieszenia, co wymagało wstecznych rozliczeń raty kredyt u. (88) Odnosząc się natomiast do zarzutu Banku sugerującego, iż brak jest możliwości przypisania mu odpowiedzialności za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w wyniku jego sprzecznego z art. 73 ust. 3 ufs zachowania - w ocenie Banku przepis ten nie nakłada na Bank wprost obowiązku określonego zachowania, należy wskazać, że przepis ten wprowadza ściśle określone limity czasowe zawieszenia kredytu, z czego wynika jednoznaczny obowiązek określonego zachowania się podmiotu rozpatrującego wniosek o wakacje kredytowe i nie budzi wątpliwości, że adresatem tego przepisu – z uwagi na charakter regulacji – są kredytodawcy hipoteczni. W tym miejscu należy podkreślić, że w istocie przepis ustanawia uprawnienie po stronie konsumenta, jednakże to Ba nk ma obowiązek to świadczenie spełnić w takim zakresie w jakim przysługuje ono konsumentowi. Należy pokreślić, że konsument nie ma możliwości skorzystać z przysługującego mu uprawnienia bez udziału Banku. Obowiązki Banku wynikające z art. 73 ufs należy postrzegać jako lustrzane odbicie uprawnień konsumentów do zawieszenia spłaty w określonym wymiarze i Bank ma obowiązek przestrzegać uprawnień konsumentów. Wynikające z art. 73 ufs uprawnienie konsumenta nie ma charakteru fakultatywnego po stronie Banku. N ie jest to instrument „uznaniowy”, który Bank może kształtować wedle własnych potrzeb interpretacyjnych. Skoro ustawa przesądza o konkretnym wymiarze oraz skutkach zawieszenia spłaty, to obowiązki banku muszą być rozumiane jako ścisłe odwzorowanie tego, co konsumentowi przysługuje. (89) Prezes UOKiK w istocie zgadza się z poglądem Banku, że uprawnienie do zawieszenia spłaty ma konstrukcję uprawnienia prawokształtującego, a oznacza to tyle, że jeżeli konsument złoży wniosek o zawieszenie spłaty, to odroczenie te rminów płatności następuje automatycznie, zgodnie z jego treścią i kredytodawca nie może się temu sprzeciwić. Tym samym po stronie banku powstaje zobowiązanie do zastosowania wniosku zgodnie z jego treścią (w przedmiotowej sprawie w formularzu wniosku prz edstawionym do wykorzystania dla konsumentów przez Bank, konsument zaznaczał konkretne miesiące kalendarzowe, w których zamierza skorzystać z wakacji kredytowych, nie natomiast przedział czasowy określony w dniach). (90) Reasumując, w świetle przepisów ustawy o pomocy kredytobiorcom możliwe było przyjęcie przez Bank rozwiązań, które w pełni respektowałyby miesięczny wymiar przysługującego konsumentowi zawieszenia, mimo złożonego wniosku w czasie wnioskowanego miesiąca m.in. mógł dokonać odpowiedniego rozliczen ia w zakresie dni, które upłynęły przed datą złożenia wniosku. Bank mógł zrealizować wniosek w sposób zgodny z ustawowym uprawnieniem konsumenta, nie naruszając tym samym gwarantowanego mu miesięcznego Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 27 wymiaru zawieszenia spłaty i jednocześnie zgodnie z tr eścią złożonego przez konsumenta wniosku (miesięczne okresy przewidziane w udostępnianych przez Bank formularzach). Po zakończeniu wakacji kredytowych kredytobiorca mógł wrócić do spłat, a data ostatecznej spłaty całego kredytu przesuwała się o długość ust awowych wakacji kredytowych. (91) W kontekście powyższych okoliczności Prezes UOKiK uznał, iż Bank dopuścił się naruszenia art. 73 ust. 3 ustawy o pomocy kredytobiorcom. Z uwagi na naruszenie powyższego przepisu, stosowana przez Bank praktyka, opisana w pkt 1 s entencji jest sprzeczna z prawem. (92) Bank nie zmienił modelu obsługi wniosków o wakacje kredytowe do końca okresu obowiązywania programu pomocowego. Ostatnim możliwym okresem złożenia wniosku był IV kwartał 2024 r., w związku z powyższym należy przyjąć, iż za rzucane Bankowi bezprawne zachowanie zakończyło się z chwilą końca programu tj. z dniem 31 grudnia 2024 r. II.4.2. - Ad pkt II sentencji decyzji (93) W pkt II sentencji niniejszej decyzji Prezes UOKiK uznał działanie Banku polegające na przedłużaniu konsumentom , którzy skorzystali z zawieszenia spłaty kredytu, okresu kredytowania o czas dłuższy niż udzielony im okres zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego, w wypadku udzielenia zawieszenia spłaty kredytu na okres krótszy niż miesiąc , za naruszenie art. 73 ust. 1 1 ustawy o pomocy kredytobiorcom. (94) Zgodnie z art. 73 ust. 11 ustawy o pomocy kredytobiorcom, okresu zawieszenia spłaty kredytu nie wlicza się do okresu kredytowania. Okres kredytowania oraz terminy spłaty kredytu przewidziane w umowie ulegają przedłużeniu o okres zawieszenia spłaty kredytu 9 . (95) Kwestionowane w pkt II sentencji zachowanie Banku jest działaniem powiązanym z działaniem stwierdzonym w pkt I sentencji Decyzji praktyki, bowiem Bank skracając wymiar wakacji kredytowych do poszczególnych dni, jednocześ nie wydłużał okres kredytowania o cały miesiąc tak, jakby konsument skorzystał z pełnego miesięcznego zawieszenia. Jak wynika z poczynionych w toku postępowania ustaleń Bank mimo udzielania w określonych przypadkach zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego w wymiarze krótszym niż miesiąc , a okres ten w niektórych przypadkach wyniósł nawet 1 dzień, automatycznie przedłużał okres kredytowania o pełen miesiąc. (96) Należy przy tym zaznaczyć, że Bank w toku postępowania zadeklarował możliwość korygowania okresu kredy towania o okres odpowiadający liczbie dni zawieszenia, na indywidualny wniosek klienta. Mimo tego z ustaleń faktycznych niniejszej sprawy wynika, że Bank nie odnotował takich wniosków klientów. Natomiast kwestionowana praktyka Banku miała charakter systemo wy, bowiem Bank w sposób automatyczny wydłużał okres kredytowania o miesiąc i następcze. (97) Bank dopuszczał się wydłużania okresu kredytowania w sposób niewspółmierny do udzielonego okresu zawieszenia - mimo, iż sam w wydanych wewnętrznie procedurach 9 Należy przy tym odnotować, że z dniem 29 września 2023 r. nastąpiła zmiana treści przepisu art. 73 ust. 11 ufs . Przepis ten został zmieniony na mocy art. 38 pkt 5 ustawy z dnia 16 sierpnia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku (Dz. U. z 2023 r., poz. 1723). Obowiązujące do dnia 28 lipca 2022 r. stare brzmienie art. 73 ust. 11 ufs , okresu zawieszenia spłaty kredytu nie wlicza się do okresu kredytowania. Okres kredytowania oraz terminy przewidziane w umowie ulegają przedłużeniu o okres zawieszenia spłaty kredytu. Zmiana ma charakter redakcyjny – w drugim zdaniu przepisu doprecyzowano iż terminy odnoszą się do terminów spłaty kredytu, co nie modyfikuje nor my prawnej wynikającej z treści przepisu . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 28 [xxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] (98) Art. 73 ust. 11 ustawy o pomocy kredytobiorcom nie pozostawia w tym zakresie pola dla odmiennych interpretacji i tym samym odmiennych praktyk rynkowych kredytodawców hipotecznych. Przepis ten stanowi wprost, że okresu zawieszenia spłaty kredytu nie wlicza się do okresu kredytowania, a terminy spłaty ulegają przedłużeniu o okres zawieszenia. Innymi słowy, czas, na który wstrzymano spłatę, nie jest liczony jako część trwania umowy kredytowej, a umowa kredytu hipotecznego ma zostać wydłużona dokładnie o tyle, ile wynosił okres zawieszenia. (99) Natomiast Bank nie dostosowywał przedłużenia umowy do faktycznego czasu zaw ieszenia, lecz dodał do okresu kredytowania dodatkowe dni, ponad okres zredukowanego przez niego wymiaru wakacji kredytowych. W efekcie do okresu kredytowania włączono dni, w których kredyt nie był faktycznie zawieszony, co stoi w sprzeczności z literalnym brzmieniem i celem przepisu. (100) Bez znaczenia pozostaje w tym wypadku argument Banku, że system spłat kredytu hipotecznego opiera się na miesięcznych odstępach pomiędzy ratami (jeżeli konsument skorzystał z odroczenia odroczeniu ulegają także wszystkie kolej ne raty o ten sam okres), a wykorzystywane powszechnie wzory na obliczenie rat malejących i annuitetowych przewidują podanie liczby rat w miesiącach (a nie w dniach). Prezes UOKiK, co prawda w istocie zgadza się z twierdzeniami Banku, że system spłat kredy tu opiera się na ratach miesięcznych, jednak to Bank zakwestionował taką konstrukcję zawieszając spłatę kredytu na okresy inne niż miesięczne. Racjonalny ustawodawca założył, że Bank zgodnie z ogólnie przyjętym sposobem działania, który również w tym miejs cu powołał Bank, dokona zawieszenia spłaty w okresach miesięcznych, co będzie miało wprost na przełożenie na wydłużenie okresu kredytowania. (101) Praktyka Banku skutkowała niepełnym efektem przyznanej ustawą ulgi, do tego Bank wydłużając okres kredytowania nie współmiernie do udzielonych dni zawieszenia dodatkowo zwiększał ponoszone przez wnioskujących kredytobiorców koszty kredytu (odsetki za okres, który nie powinien był być doliczony). (102) Bank w 2024 r. zmienił zasady przedłużania okresów kredytowania, wobec wniosków konsumentów z niepełnym ustawowym wymiarem wakacji kredytowych. Wobec rozpatrzonych w 2024 r. wniosków o wakacje kredytowe, okresy kredytowania odpowiadały liczbie dni zawiesze nia. (103) Ostatnim możliwym okresem złożenia wniosku, który był narażony na bezprawne automatyczne wydłużenie okresu kredytowania w sposób niewspółmierny do zredukowanej przez Bank liczby dni zawieszenia, był IV kwartał 2023 r., w związku z czym należy przyjąć, iż zarzucane Bankowi bezprawne zachowanie zakończyło się z dniem 31 grudnia 2023 r. Wobec powyższego należy uznać, iż Bank dopuścił się naruszenia art. 73 ust. 11 ustawy o pomocy kredytobiorcom. Jednocześnie należy przyjąć, iż zarzucane Bankowi bezprawne zachowanie zakończyło się z dniem z dniem 31 grudnia 2023 r. II.5. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów (104) Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera definicji zbiorowego interesu konsumentów, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów oznacza zatem Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 29 narażenie na uszczerbek interesów pewnej grupy lub wszystkich konsumentów poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę. Ponadto, godzenie w zbiorowe i nteresy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Ochrona zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne w tym znaczeniu, że mogą dotknąć każdego konsumenta będą cego lub mogącego być potencjalnie kontrahentem przedsiębiorcy. (105) Nie ulega wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Natomiast przez interes zbiorowy należy ro zumieć interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Dla stwierdzenia godzenia w zbiorowe interesy konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczon ego z góry kręgu podmiotów. Oceniając działanie przedsiębiorcy przez pryzmat definicji zawartej w art. 24 ust. 2 uokik, należy ustalić, czy jego działania mogą naruszać interesy nieoznaczonego kręgu potencjalnych klientów. Tego typu naruszenie wystąpi wówc zas, gdy działania przedsiębiorcy dotyczą zbiorowości i mogą dotknąć każdego potencjalnego klienta, czyli gdy są powszechne. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, zgodnie z którym naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy potencj alnie daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach. (106) Sąd Najwyższy wskazał, że sformułowanie „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposó b, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone, nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być k ażdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy 10 . (107) Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę za zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Określenie stałego czy zamkniętego katalogu interesów konsumentów nie jest przy tym ani możliwe, ani zasadne. Pod pojęciem naruszenia zbiorowego interesu konsumentów należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak i prawo konsument ów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego dokonyw anych czynności. Jak podniósł Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt VI ACa 1918/15: „Pojęcie interesów konsumenta należy rozumieć szeroko, nie tylko jako interes ekonomiczny, ale mogą tu wejść w grę także inne aspekty: zdr owia konsumenta (i jego bliskich), jego czasu zbędnie traconego, dezorganizacji toku życia, przykrości, zawodu itp.” Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może przy tym polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie jest zate m konieczne ustalenie, że którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki. 10 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SK 27/07. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 30 (108) Zdaniem Prezesa UOKiK w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw potencjalnie nieograniczonej liczby k onsumentów. W niniejszej sprawie zakwestionowany model działania Banku wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, którzy mogli być narażeni na negatywne skutki praktyk stosowanych przez Bank. Zakwestionowane praktyki dotykały konsumentów posiadających kredyty hipoteczne w złotych, zawarte z Bankiem w przewidywanym przez ufs okresie. Praktyki Banku, w postaci rozpatrywania wniosków o wakacje kredytowe, były skierowane do konsumentów będących już jego klientami, przy czym nie by ły one podejmowane w stosunku do zindywidualizowanego konsumenta, tylko do członków grupy wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium, jakim jest wykonywanie w relacji z Bankiem uprawnień dotyczących umów o kredyt hipote czny. (109) W przypadku zarzutu opisanego w pkt I sentencji decyzji, kwestionowane zachowanie Banku miało istotne negatywne skutki ekonomiczne dla konsumentów. Bank obciążał klientów odsetkami za okres w którym powinien zawiesić spłatę w wyniku złożonego wniosku o wakacje kredytowe, co pozbawiało kredytobiorców części należnych im korzyści z wakacji kredytowych. W rezultacie Bank uzyskał finansową korzyść, ponieważ naliczał na swoją rzecz odsetki za dni, które zostały przez niego jednostronnie wyłączone z okresu zawieszenia. (110) Z kolei w przypadku zarzutu opisanego w pkt II sentencji decyzji, Bank wydłużając okres kredytowania ponad rzeczywisty okres zawieszenia, tj. o pełen miesiąc, narażał konsumenta na kolejne starty finansowe w postaci odsetek za okres, o który n ie powinien zostać wydłużony kredyt – klienci Banku muszą spłacać kredyt dłużej, niż wynikałoby to z rzeczywistej przerwy w spłacie. W związku z czym niniejsza praktyk Banku również godziła wywoływała negatywne ekonomiczne skutki dla konsumentów. (111) Należy t eż ponownie wskazać, że kolejnym negatywnym dla konsumentów efektem postępowania Banku było doliczanie odsetek za dni poprzedzające złożenie wniosku do pierwszej raty po okresie zawieszenia. W konsekwencji pierwsza, następna rata, przypadająca do zapłaty p o skorzystaniu przez kredytobiorcę z wakacji kredytowych była w wyniku kumulacji odsetek wyższa niż standardowa w ramach umowy kredytu. (112) Odnosząc się zaś do naruszenia interesów konsumentów w sferze pozaekonomicznej, wobec obu zakwestionowanych praktyk, wskazać należy przede wszystkim na kwestię naruszenia zaufania do Banku w wyniku nierespektowania ustawowych gwarancji ochronnych, mających w założeniu pełnić funkcję pomocową dla kredytobiorców w trudnej sytuacji ekonomicznej w tamtym okresie. W takiej s ytuacji konsumenci mogą tracić pewność, czy mogą polegać na obowiązujących regulacjach, wpisujących się w system ochrony konsumentów. Nie bez znaczenia jest także generowanie po stronie konsumentów dodatkowego stresu i uczucia niesprawiedliwości związanego ze skróceniem okresu zawieszenia spłaty kredytu oraz niewspółmiernym do okresu zawieszenia przedłużeniem okresu kredytowania i dochodzenia swoich praw w drodze ewentualnych indywidualnych roszczeń wobec Banku. W tym stanie rzeczy, Prezes UOKiK uznał, że wszystkie przesłanki z art. 24 ust. 1 uokik zostały spełnione, co oznacza, iż Bank dopuszczał się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zaniechanie stosowania praktyk przez Bank (113) Z uwagi na wdrożenie przez Bank, dla wniosków o wak acje kredytowe składanych w 2024 roku, rozwiązania polegającego na wydłużaniu okresu kredytowania o dokładną liczbę dni odpowiadającą liczbie dni zawieszenia, opisana w pkt II sentencji decyzji praktyka Banku Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 31 zakończyła się z dniem 31 grudnia 2023 r. tj. z dniem zakończenia okresu dotyczącego realizacji ostatniego kwartału wakacji kredytowych za 2023 r. (114) Natomiast opisana w pkt I sentencji Decyzji praktyka Banku nie zmieniła się do końca okresu obowiązywania programu pomocowego. W związku z czym ostatnim moż liwym okresem złożenia wniosku był IV kwartał 2024 r. i tym samym należy przyjąć, iż zarzucane Bankowi bezprawne zachowanie z pkt I sentencji decyzji zakończyło się z chwilą końca programu tj. z dniem 31 grudnia 2024 r. Wobec powyższego, Prezes Urzędu orze kł jak w pkt. I i II sentencji niniejszej decyzji. Odmowa przyjęcia propozycji zobowiązania Banku przez Prezesa UOKIK (115) W toku postępowania Bank złożył wnioski o wydanie przez Prezesa UOKiK decyzji w trybie art. 28 ust. 1 uokik. (116) W rozpatrywanej sprawie doszło do zaniechania stosowania kwestionowanych praktyk przez Spółkę. W takim przypadku, na mocy art. 28 ust. 1 in fine uokik, Prezes Urzędu może wydać decyzję stwierdzającą uprawdopodobnienie stosowania praktyk i zobowiązać w niej przedsiębiorcę do usunięcia skutków naruszenia (dalej również: „decyzja zobowiązująca”). Wydanie decyzji w trybie art. 28 ust. 1 uokik leży w g ranicach uznania administracyjnego, co oznacza, że Prezes UOKiK nie ma obowiązku wydania decyzji zobowiązującej w każdym przypadku, gdy wniesie o to przedsiębiorca. Pogląd o uznaniowym charakterze ww. uprawnienia znajduje potwierdzenie w orzecznictwie SOKi K oraz Sądu Najwyższego. Jak wskazano w wyroku SOKiK z dnia 28 września 2022 r., XVII AmA 61/20: Przepis art. 28 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów nie nakłada na Prezesa obowiązku wydania decyzji zobowiązującej, a więc ni ewydanie takiej decyzji nie może świadczyć o naruszeniu przez niego przepisu art. 28 tej ustawy. Prezes UOKiK dysponuje swobodnym uznaniem co do zastosowania przepisu art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Propozycje złożone przez przedsiębio rcę nie wiążą go, powinien się jednak do nich ustosunkować w uzasadnieniu decyzji, jeśli odmawia zastosowania art. 28 ustawy […] 11 . Pogląd, iż niewydanie decyzji zobowiązującej kwestionowane może być wyłącznie w wyjątkowych przypadkach, takich jak zupełny b rak uzasadnienia przy stosowaniu kompetencji uznaniowej, wyraził również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 października 2016 r., III SK 54/1: Ingerencja sądowa w samą decyzję organu o zastosowaniu art. 28 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurenc ji i konsumentów (Dz.U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) bądź o nałożeniu kary pieniężnej ma charakter wyjątkowy. Jest niewątpliwie dopuszczalna wówczas, gdy organ w ogóle nie uzasadnia w danej sprawie sposobu wykorzystania przysługujących mu kompetencji uznaniowych, bądź gdy w ocenie sądu doszło do swoistego nadużycia uznania regulacyjnego, poprzez nałożenia kary pieniężnej w takich okolicznościach faktycznych, które czynią wymierzoną sankcję niesprawiedliwą. W pozostałych przypadkach, z uwagi na funkcje kar pieniężnych (zwłaszcza zaś prewencyjną) oraz ścisły związek polityki nakładania kar pieniężnych ze skuteczną realizacją polityki ochrony konsumentów, tylko wyjątkowo jest możliwe zakwestionowanie przez sąd zastosowania art. 26 w związku z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 12 11 Por. również wyrok SOKiK z dnia 8 listopada 2013 r., XVII AmA 54/12; wyrok SOKiK z 25 maja 2009 r., XVII AmA 98/08; 12 Pogląd następnie potwierdzony w Postanowieniu SN z dnia 18 grudnia 2018 r., I NSK 25/18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 32 (117) Prezes UOKiK uznał, że w procedowanej sprawie konieczne było wydanie decyzji stwierdzającej praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w pkt I i II rozstrzygnięcia niniejszej dec yzji. Prezes UOKiK decydując się na nieprzyjęcie zobowiązania w pierwszej kolejności wziął pod uwagę negatywne skutki stosowanych przez Bank praktyk. Należy wskazać, że zarzucane praktyki w sposób istotny godziły w ekonomiczne interesy konsumentów, którym ustawa o wsparciu kredytobiorców miała pomóc w szczególnie trudnej sytuacji związanej z pandemią COVID i stale rosnącymi ratami kredytów hipotecznych, co również mogło wywołać skutki pozaekonomiczne - szczególny stres i niepewność co do przyszłości konsumen tów. Ponadto zakwestionowane praktyki Banku miały długotrwały charakter. Wskazana w pkt I sentencji decyzji praktyka nie została przez Bank zmieniona do końca trwania programu pomocowego, z kolei wskazana w pkt II sentencji praktyka została zmieniona dopie ro w ostatnim roku funkcjonowania programu pomocowego. Wobec rozpatrzonych w 2024 r. wniosków o wakacje kredytowe, okresy kredytowania zostały przez Bank skorygowane w sposób odpowiadający liczbie dni zawieszenia. (118) Co więcej Bank zadeklarował, że w okresie stosowania wskazanej w pkt II sentencji decyzji praktyki, był gotowy do możliwości skorygowania na wniosek konsumenta okresu kredytowania o okres odpowiadający liczbie dni zawieszenia. Powyższe w ocenie Prezesa UOKiK świadczy o tym, że Bank dopuszczając si ę naruszenia, w istocie akceptował nieprawidłowość rozpatrzonych wniosków w zakresie okresu kredytowania, a jednak na poziomie systemowym nie podejmował żadnych działań zmierzających do usunięcia tych nieprawidłowości. Oznacza to, że mimo świadomości Banku naruszania art. 73 ust. 11 ufs , nie wdrożono procedur ani mechanizmów zapewniających zgodność wskazanej w pkt II sentencji praktyki z obowiązującymi przepisami oraz należytą ochronę uprawnień konsumentów w trakcie trwania tej praktyki. (119) W ocenie Prezesa UO KiK, działania zaproponowane przez Bank uznać należy za niewystarczające z uwagi na wagę i skalę naruszeń. [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx x] Przedstawiona przez Bank propozycja zobowiązania w ocenie Prezesa UOKiK nie zapewnił aby w dostateczny sposób usunięcia skutków naruszeń zakazu stosowania praktyk naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. (120) [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxx] (121) Ze względu na powyższe, Prezes UOKiK w niniejszej sprawie postanowił nie skorzystać z leżącego w granicach uznania administracyjnego uprawnienia do wydania decyzji w ww. trybie i nie przyjął zobowiązania, o czym Bank został poinformowany pismem z dnia 7 listopada 2025 r . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 33 (122) Bank, pismem z dnia 21 listopada 2025 r. przedstawił następną propozycję zobowiązania. Niemniej jednak kolejne działania zaproponowane przez Bank w zakresie modyfikacji zobowiązania należy uznać za spóźnione. Druga modyfi kacja propozycji zobowiązania została złożona przez Bank dopiero po wezwaniu dotyczącym przedstawienia przez Bank obrotu celem obliczenia kary pieniężnej. Natomiast, funkcją wydania decyzji zobowiązaniowej jest przyczynienie się do sprawnego i szybkiego pr zeprowadzenia postępowania administracyjnego. Przedsiębiorca, który deklaruje wolę współpracy z organem i przedstawia - w ramach wniosku o wydanie decyzji zobowiązującej - plan działań zmierzających do usunięcia skutków uprawdopodobnionych, kwestionowanych praktyk rynkowych, powinien uczynić to nie tylko niezwłocznie po wszczęciu postępowania, lecz również w sposób pełny i kompleksowy, tak aby propozycja zobowiązania z założenia nie stanowiła przedmiotu kilkukrotnych negocjacji z Prezesem UOKiK co do zakres u korzyści oferowanych konsumentom, lecz odzwierciedlała rzeczywistą, adekwatną i proporcjonalną reakcję przedsiębiorcy na podniesione zastrzeżenia. (123) Ze względu na powyższe, Prezes UOKiK w niniejszej sprawie postanowił nie skorzystać z leżącego w granicach uznania administracyjnego uprawnienia do wydania decyzji w ww. trybie i nie przyjął zobowiązania Banku. III. Rozstrzygnięcie o środkach usunięcia trwających skutków naruszenia (pkt III rozstrzygnięcia decyzji) (124) Zgodnie z art. 26 ust. 2 uokik w decyzji stwi erdzającej stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, w szczególności zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia jednokrotnego lub w ielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji. W myśl art. 26 ust. 4 uokik środki, o których mowa w ust. 2, powinny być proporcjonalne do wagi i rodzaju naruszenia oraz konieczne do usunięcia jego skutków. Zgodnie z art. 27 uokik jeżel i przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 uokik, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 27 ust. 4 uokik, art. 26 ust. 2 - 4 stosuje się odpowiednio. (125) W omawianej sprawie Prezes Urzędu zdecydował o zastosowaniu środków usunięcia trwających skutków stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów opisanych w punkcie I i II rozstrzygnięcia decyzji. Konsume nci, wobec których stosowano praktyki, mogą w dalszym ciągu nie zdawać sobie z tego sprawy. Zwłaszcza w przypadku praktyki, o której mowa w pkt II rozstrzygnięcia decyzji, konsumenci mogli się nie zorientować, że nieadekwatnie przedłużono im okres spłaty k redytu hipotecznego. (126) W związku z powyższym Prezes Urzędu uznał za zasadne zamieszczenie informacji o stosowanych przez Spółkę praktykach zarówno w komunikacji indywidualnej do konsumentów, jak i na stronie internetowej Banku. Informacja o stosowaniu prze z Spółkę praktyk powinna ponadto zostać umieszczona na profilach mediów społecznościowych Facebook i Instagram. (127) Informacja o wydaniu decyzji zostanie przekazana szerokiemu kręgowi odbiorców, co umożliwi zapoznanie się z treścią decyzji Prezesa Urzędu wsz ystkim uczestnikom rynku, zarówno konsumentom jak i przedsiębiorcom oraz pozwoli na pozyskanie informacji nie tylko o tym, jakie praktyki zostały zakwestionowane, ale także jakie motywy stoją za rozstrzygnięciem Prezesa Urzędu. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 34 (128) Zakres nałożonego na Bank o bowiązku jest proporcjonalny do jego możliwości i wagi stwierdzonego naruszenia. Jest to obowiązek, którego realizacja nie będzie dla Banku uciążliwa, a jednocześnie przyczyni się do zrealizowania funkcji decyzji. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu or zekł jak w pkt III rozstrzygnięcia decyzji. IV. Kara pieniężna (129) Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik, Prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprz edzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 uokik. Kara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o którym mowa w art . 24 uokik, ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes UOKiK. (130) Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają przy tym przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 uokik te okoliczności, które Prezes UOKiK ma obowiązek uwzględnić decydując o wymi arze kary pieniężnej. Są to w szczególności: okoliczności naruszenia przepisów ustawy, uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia przepisów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes UOKIK ocenia biorąc p od uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia oraz działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 uokik). Ustalając wysokość kar pieniężnych Prezes UOKiK bierze również pod uwagę okoliczności łagodzące lub obci ążające, które wystąpiły w sprawie. (131) Zdaniem Prezesa UOKiK, okoliczności niniejszej sprawy, przede wszystkim charakter stosowanych przez Bank praktyk , oraz ich negatywne skutki w sferze ekonomicznych i pozaekonomicznych interesów konsumentów, wskazują na ce lowość zastosowania tego środka represji. W ocenie Prezesa UOKiK wymierzenie kary pieniężnej zasadne jest także z uwagi na cele prewencji indywidualnej i ogólnej, jak również cel represyjny. Nałożenie kary pieniężnej służyć będzie zatem jako środek odstras zający Bank od stosowania podobnych praktyk w przyszłości (prewencja indywidualna). Rozstrzygnięcie o karze ma również być sygnałem dla innych profesjonalnych uczestników rynku finansowego, że tego typu działania mogą spotkać się z rygorem sankcji finansow ej (prewencja ogólna). Kara pieniężna spełni również funkcję represyjną, to znaczy stanowić będzie dolegliwość dla strony niniejszego postępowania, uzasadnioną stwierdzeniem naruszenia interesów konsumentów. IV.1. Nieumyślność naruszenia praktyki pkt I oraz umyślność naruszenia praktyki pkt II (132) Zgodnie z art. 106 ust. 1 uokik kara pieniężna może być nałożona, gdy do naruszenia przepisów tej ustawy doszło choćby nieumyślnie. W świetle obowiązujących przepisów prawa s twierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej. (133) W przypadku praktyki określonej w pkt. I sentencji decyzji, ocena zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowe go wskazuje na nieumyślne naruszenie przez Bank zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i ust. 2 uokik. (134) Przepisy ustawy o pomocy kredytobiorcom wprowadziły do porządku prawnego nowy doraźny instrument służący złagodzeniu skutkom gwałtownych zmian ekonomicznyc h i w momencie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 35 jego wejścia w życie brak było utrwalonej praktyki rynkowej, czy wykładni organów nadzorczych lub orzecznictwa w tym zakresie. W tych warunkach Bank mógł działać w oparciu o nieprawidłowo rozumiane przez siebie przepisy, co nie musi świadczy ć o zamiarze naruszenia przepisów, lecz o niedochowaniu należytej staranności w odczytaniu celu naruszonej przez Bank regulacji. (135) Prezes Urzędu podkreśla, że na profesjonalnych uczestnikach rynku spoczywa obowiązek dochowania należytej staranności przy oce nie zgodności ich działań z obowiązującymi przepisami prawa. Bank bez wątpienia posiada zasoby finansowe, kadrowe i ekonomiczne pozwalające na przeprowadzenie odpowiednich analiz prawnych i wprowadzenie odpowiednich rozwiązań systemowych pozwalających kons umentom na realizację ich ustawowych uprawnień. (136) Z tego względu, w ocenie Prezesa UOKiK, zachowanie Banku było efektem niedołożenia przez niego należytej staranności, jakiej należałoby oczekiwać od profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego na rynku finansowym. W związku z powyższym należy uznać, iż praktyka określona w pkt. I decyzji była stosowana przez Bank nieumyślnie. (137) W związku z powyższym należy uznać, iż praktyka określona w pkt. I decyzji była stosowana przez Bank nieumyślnie. (138) Natomiast odnosz ąc się do praktyki określonej w pkt II sentencji decyzji, polegającej na dokonywaniu automatycznego wydłużenia okresu kredytowania zawsze o pełny miesiąc dla klientów korzystających z ustawowego zawieszenia spłaty kredytu, celowość wprowadzonego rozwiązani a wskazuje na umyślność jej stosowania. (139) W ocenie Prezesa UOKiK art. 73 ust 11 ufs nie pozostawiał wątpliwości, że okres kredytowania przedłuża się o okres zawieszenia okresu spłaty kredytu. Jeżeli Bank przyjął już model obsługi zawieszenia spłaty kredytu d opuszczający krótszy niż miesięczny wymiar zawieszenia kredytu, to Bank siłą rzeczy musiał mieć świadomość, że wydłużanie okresu kredytowania zawsze o pełny miesiąc będzie niewspółmierne wobec przypadków skróconego przez Bank okresu zawieszenia wakacji kre dytowych do poszczególnych dni. Dlatego nieadekwatne przedłużanie okresu kredytowania do faktycznego okresu zawieszenia spłaty kredytu nie jest efektem niedołożenia przez Bank należytej staranności, tylko intencjonalnym działaniem, tj. świadomie przyjętego i stosowanego mechanizmu. (140) Należy przy tym wskazać, że już na etapie wdrażania procesu realizacji wniosków o wakacje kredytowe Bank musiał dostrzec, że w przypadku skracania okresu zawieszenia poniżej ustawowego pełnego miesiąca, klient nie skorzysta z cał ego miesięcznego wymiaru wakacji kredytowych, a mimo to harmonogram spłaty kredytu wydłuży się o pełny miesiąc i naliczone zostaną odsetki nie tylko za część nieuwzględnionych dni, ale również za wydłużony niewspółmiernie od okresu zawieszenia okres kredyt owania, co oznacza świadome odejście od przepisu ustawy, a nie działanie wynikające z niewiedzy. (141) Bank między innymi wyjaśnił, że automatyczne miesięczne wydłużenie okresu kredytowania było konieczne celem prawidłowego obliczenia wysokości raty kredytu i te rminu jej płatności. Niemniej, Bank od początku obowiązywania programu pomocowego był w stanie dostosować, zgodnie z art. 73 ust 11 ufs, okres kredytowania danej umowy o okres odpowiadający liczbie dni jej zawieszenia, bowiem Bank deklarował taką możliwość w przypadku indywidualnych wniosków klienta o właściwe dostosowanie okresu kredytowania, od chwili wejścia w życie ustawy pomocowej. Reasumując, Bank w sposób zamierzony Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 36 wdrożył model wydłużania okresu kredytowania o pełne miesiące wobec wszystkich klient ów korzystających z ustawowego zawieszenia spłaty, naruszając przy tym dyspozycję art. 73 ust. 11 ufs, zgodnie z którą okres kredytowania ulega przedłużeniu o okres zawieszenia spłaty kredytu. (142) Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności, Prezes UOKiK uz nał, że naruszenie dokonane przez Spółkę, określone w pkt. II sentencji niniejszej decyzji, było umyślne. (143) Ze względu na powyższe została spełniona przesłanka umożliwiająca nałożenie na Bank kar za naruszenia, o których mowa w pkt I i II decyzji. IV.2. Oko liczności naruszenia przepisów ustawy, stopień naruszenia oraz skutki naruszenia (144) Okoliczności naruszenia zostały już opisane szczegółowo w niniejszej decyzji. Kwestionowane zachowania Banku polegały na zawieszaniu okresu spłaty kredytu od dnia złożenia wni osku do końca kwartału , czy też w sytuacji złożenia wniosku w trakcie trwania miesiąca objętego wnioskiem dotyczącego następujących po sobie miesięcy obejmujących ostatni miesiąc kwartału , w wyniku czego Bank skracał w określonych przypadkach okres zawiesz enia spłaty poniżej ustawowego miesiąca i przyjął praktykę wydłużania okresu kredytowania o pełen miesiąc niezależnie od tego, jak krótko trwało zawieszenie spłaty. Działania Banku pozostawały w sprzeczności z ustawą o pomocy kredytobiorcom, nie były incyd entem, lecz powtarzalnym, systemowym postępowaniem Banku oraz wypaczały cel regulacji pomocowej. W czasie gdy konsumenci szczególnie powinni podlegać ustawowej ochronie (traktując ją jako gwarantowane prawo), Bank jednostronnie tę ochronę osłabił. (145) Kwestionowane zachowania Banku miały miejsce na etapie wykonywania kontraktu, a zatem w stosunku do konsumentów o znacznie ograniczonej swobodzie faktycznej decydowania o pozostawaniu w stosunku prawnym z Bankiem, szczególnie w odniesieniu do pr oduktu długoterminowego, takiego jak kredyt hipoteczny. Oceniając stopień naruszenia uwzględnić trzeba także specyfikę rynku, który w tym przypadku związany jest ze świadczeniem usług finansowych. Tym samym należy mieć na uwadze, że Bank – jako profesjona lista i instytucja zaufania publicznego - w stosunkach z konsumentami powinien działać w sposób rzetelny mając na uwadze interesy swoich klientów. (146) Odnosząc się do skutków naruszenia należy wskazać, że skracanie poniżej ustawowego wymiaru okresu zawieszenia spłaty kredytu z jednoczesnym wydłużaniem okresu kredytowania o pełen miesiąc przede wszystkim pozbawiało kredytobiorców części należnych im korzyści ekonomicznych z wakacji kredytowych. Przy czym Prezes UOKiK dokonując oceny stopnia na ruszenia ustawy uokik miał na uwadze fakt, iż od dnia wejścia w życie ustawy pomocowej, która weszła w życie kilka dni przed pierwszym miesiącem w którym obowiązywało zawieszenie, Bank był gotowy do przyjmowania wniosków o wakacje kredytowe . (147) Zważywszy na powyższe, stopień naruszenia przez Bank przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec każdego z zarzutów określonych w pkt I i II sentencji decyzji, należy zakwalifikować jako znaczny. IV.3. Uprzednie naruszenia (148) Zgodnie z przepisem art. 111 ust. 1 uokik, Prezes Urzędu, ustalając wysokość nakładanej kary pieniężnej, uwzględnia m.in. jakiekolwiek uprzednie naruszenie przepisów tej ustawy. Dotychczas Prezes Urzędu wydał następujące prawomocne decyzje w sprawie stosowania przez Bank praktyki nar uszającej zbiorowe interesy konsumentów: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 37 Decyzja nr RKR - 25/2010 (149) Prezes UOKiK uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, działania Banku Polska Kasa Opieki S. A. z siedzibą w Warszawie, polegające na stosowaniu we wzorcu umowy pod nazwą „Ogólne warunki otwierania i prowadzenia przez Bank Polska Kasa Opieki S. A. rachunków wkładów oszczędnościowych” postanowień umownych, wpisanych na podstawie art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedo zwolone, tj. postanowień o treści: 1) „Za przekroczenie przez Bank terminu realizacji dyspozycji posiadaczowi rachunku przysługuje prawo żądania odsetek w wysokości ustawowej za każdy dzień zwłoki” (tak: § 45 ust. 2 Ogólnych warunków) – wpisanego do rejest ru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycją 1962; 2) „W przypadku wysyłania korespondencji drogą pocztową listami zwykłymi – przesyłkę uznaje się za doręczoną po upływie pięciu dni roboczych od daty jej nadania w urzędzie pocztowym” ( tak: § 51 Ogólnych warunków) – wpisanego do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycją 1954 i stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 3 listopada 2010. Decyzja RKR - 57/2012 (150) Prezes UOKiK uznał za praktykę naruszającą zbi orowe interesy konsumentów działania Banku Polskiej Kasy Opieki S.A. z siedzibą w Warszawie, polegające na zaniechaniu niezwłocznego przekazywania do Biura Informacji Kredytowej S.A. informacji o wygaśnięciu zobowiązania kredytobiorców, będących konsumenta mi, w okresie pomiędzy datami przesyłania do Biura Informacji Kredytowej S.A. poszczególnych Wsadów Informacyjnych w danym miesiącu, co, jako sprzeczne z dobrymi obyczajami, zostało uznane za czyn nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tj. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) i stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 29 czerwca 2012 r. Decyzja RBG - 1/2018 (151) Prezes UOKiK uznał za praktykę naruszającą zbiorowe intere sy konsumentów działanie Banku Polskiej Kasy Opieki S.A. z siedzibą w Warszawie polegające na informowaniu konsumentów, którzy są stroną umowy rachunku bankowego, mają dostęp do usług bankowości elektronicznej Pekao24 oraz wyrazili zgodę na dostarczanie in formacji o zmianie warunków prowadzenia rachunku wyłącznie za pomocą serwisu PekaoInternet usługi Pekao24, o proponowanych zmianach warunków umowy w trakcie jej trwania wyłącznie za pomocą wiadomości elektronicznych przesyłanych w ramach konta założonego w bankowości elektronicznej Pekao24, który nie stanowi trwałego nośnika informacji w rozumieniu art. 2 pkt 30 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2003 ze zm.), co stanowiło naruszenie obowiązku o którym mowa art. 29 ust. 1 i 3 w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych i w konsekwencji narusza art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 38 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdził zaniechanie jej stosowania z dn iem 2 lipca 2016 r. Decyzja DOZIK - 17/2020 (152) Prezes UOKiK uznał za niedozwolone postanowienie umowne, o którym mowa w art. 385 1 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), postanowienie wzorców umów stosowane przez Bank Polska Kasa Opieki Spółkę Akcyjną z siedzibą w Warszawie o treści: „Przy udzielaniu i obsłudze kredytów denominowanych/inde ksowanych do waluty innej niż waluta polska, Bank stosuje kursy waluty, w której ewidencjonowany jest kredyt, określone w sporządzanej przez Bank tabeli podstawowych kursów walut. Tabela podstawowych kursów walut sporządzona jest na podstawie rynkowych kur sów kupna i sprzedaży walut, przy uwzględnieniu przyjętych przez Bank założeń budżetowych dotyczących dochodów z tytułu różnic kursowych oraz względów konkurencyjności. Ustalanie przez Bank podstawowych kursów walut, w zależności od zmiany rynkowych kursów kupna i sprzedaży walut, odbywa się raz lub więcej razy w ciągu dnia roboczego, z zastrzeżeniem, że sobota nie jest traktowana jak dzień roboczy”. [postanowienie umowne stosowane w następujących wzorcach umowy: - „Aneks nr … z dnia … do Umowy kredytu budo wlano - hipotecznego” oraz - „Aneks nr… do Umowy kredytu hipotecznego”] i zakazał jego wykorzystywania. (153) Treść powyższych decyzji dostępna jest na stronie internetowej UOKiK pod adresem: www.uokik.gov.pl. IV.4. Okres trwania praktyk (154) Prezes UOKiK przy wymiar ze kary wziął pod uwagę również okres trwania praktyk. Przyjęty przez Bank model rozpatrywania wniosków o wakacje kredytowe obowiązywał wobec wniosków złożonych od dnia wejścia w życie ustawy o pomocy kredytobiorcom, tj. od dnia 29 lipca 2022 r. Natomiast pierwsze wnioski, które mogły zostać dotknięte skróconym okresem zawieszenia to wnioski złożone w dniu 2 sierpnia 2022 r., obejmujące zawieszenie na okres sierpień i wrzesień 2022 r. W związku z czym obie kwestionowane praktyki były stosowane od dnia 2 sie rpnia 2022 r. (155) Wskazana w pkt I sentencji decyzji praktyka Banku nie zmieniła się do końca okresu obowiązywania programu pomocowego. Tym samym należy przyjąć, iż zarzucane Bankowi bezprawne zachowanie z pkt I sentencji decyzji zakończyło się z chwilą końca programu tj. z dniem 31 grudnia 2024 r. (156) Natomiast z uwagi na wdrożenie przez Bank, dla wniosków o wakacje kredytowe składanych w okresie 2024 roku, rozwiązania polegającego na wydłużaniu okresu kredytowania o dokładną liczbę dni odpowiadającą liczbie dni zawieszenia, opisana w pkt II sentencji decyzji praktyka Banku zakończyła się z dniem 31 grudnia 2023 r. (157) W związku z powyższym wszystkie za kwestionowane praktyki miały charakter długotrwały. IV.5. Zasady kalkulacji kary (158) Stosownie do przepisu art. 106 ust . 3 pkt 1 uokik obrót, o którym mowa w art. 106 ust. 1 uokik, oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat – w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przepisów o Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 39 rachunkowości. Podstawę obliczenia wysok ości kary w niniejszym postępowaniu stanowi obrót potwierdzony rachunkiem zysków i strat Banku osiągnięty w 2024 r., który wyniósł [xxxxxxxxxxxxxx] zł (słownie: [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxx] ). (159) Mając na względzie pr zedstawione powyżej okoliczności, Prezes UOKiK ustalił kwotę bazową kar dla każdej z praktyk na poziomie [xxxx] o brotu osiągniętego przez Spółkę w 2024 r. Zatem kwota bazowa dla każdej z praktyk wynosi [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxx] . (160) Okresy kwestionowanych praktyk różniły się od siebie, niemniej ze względu na to że obie charakteryzowały się długotrwałością oraz analogicznym stopniem naruszenia, Prezes UOKiK ustalił jednolitą kwotę bazową kary dla każdej z praktyk. IV.6. Okoliczności łagodzące i obciążające (161) Wskazana w pkt I sentencji decyzji praktyka została zaniechana, niemniej zaniechanie niniejszej praktyki nie wynika z podjętych przez Bank dzi ałań zmierzających do zaprzestania jej stosowania tylko z wynikającego z przepisów zakończenia programu pomocowego, w związku z czym nie jest zasadne uwzględnienie okoliczności łagodzącej w postaci zaniechania praktyki wskazanej w pkt I sentencji . (162) W przypa dku wskazanej w pkt II sentencji decyzji praktyki Prezes UOKiK, kalkulując karę pieniężną, wziął pod uwagę jako okoliczność łagodzącą z uwagi na zaniechanie przez Bank stosowania kwestionowanej praktyki jeszcze przed końcem programu pomocowego. Prezes UOKi K uznał, iż ta okoliczność uzasadnia obniżenie kwoty bazowej o [xxx] wobec kary nakładanej za stosowanie praktyki wskazanej w pkt II sentencji decyzji. W niniejszej sprawie współpraca z Prezesem UOKiK w toku postępowania nie wykraczała poza ramy wypełnia nia obowiązków strony postepowania administracyjnego, czy też działaniami , którym można by przypisać w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Fakt terminowego udzielania odpowiedzi na wezwania Prezesa UOKiK p rzez przedsiębiorcę jest obowiązkiem strony postępowania administracyjnego i jako taki nie może być oceniany jako wyraz aktywnej współpracy z organem. Przedstawiona propozycja zobowiązania nie zmierzała do usunięcia skutków stosowania praktyki, nie przedst awiała również wymiernych skutków po stronie konsumentów, nie stanowiła również rozwiązania korzystniejszego dla konsumentów niż prawidłowe wykonanie obowiązków ustawowych przez Bank, które winno nastąpić już w chwili powstania obowiązku ich realizacji. W związku z czym Prezes UOKiK nie dopatrzył się okoliczności łagodzącej w postaci współpracy Spółki z organem. W konsekwencji Prezes UOKiK nie uznał za zasadne uwzględnienie współpracy Banku z organem jako okoliczności łagodzącej w przypadku obu praktyk. (163) Pre zes UOKiK, kalkulując karę pieniężną, wziął pod uwagę jako okoliczność obciążającą znaczny zasięg terytorialny naruszenia zbiorowych interesów konsumentów z uwagi na to, że praktyki Banku miały miejsce na terytorium całego kraju. Prezes UOKiK uznał, że ta okoliczność obciążająca uzasadnia podwyższenie kwoty bazowej każdej z praktyk o [xxx] . (164) Stosownie do katalogu okoliczności obciążających Prezes Urzędu uwzględnił również w stosunku do praktyki wskazanej w pkt II sentencji umyślność naruszenia. Prezes UOKiK uznał, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 40 że ta okoliczność uzasadnia podwyższenie kwoty bazowej o [xxx] . Uzasadnienie umyślności działań Banku zostało przedstawione w pkt 138 - 142 uzasadnienia Decyzji. IV.7. Obliczenie kary (165) W wyniku powyższych kalkulacji (uwzględnienia okoliczności narusze nia przepisów ustawy, uprzedniego naruszenia przepisów ustawy, a także okresu, stopnia oraz skutków rynkowych naruszenia oraz okoliczności łagodzących i okoliczności obciążających), kwota bazowa kar: – wobec praktyki z pkt I sentencji decyzji , została pod wyższona o [xxx] (znaczny zasięg terytorialny). W związku z czym kara pieniężna z tytułu naruszenia zakazu w pkt I sentencji decyzji , wynosi 52 356 000, 00 zł, co stanowi [xxxxx] obrotu osiągniętego przez Bank w 2024 r. i [xx] maksymalnej kary, która mogłaby zostać nałożona za stosowanie stwierdzonej praktyki na Bank na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik; – wobec praktyki z pkt II sentencji decyzji , została podwyższona o [xxx] (+ [xxx] znaczny zasięg terytorialny, + [xxx] umy ślność, - [xxx] zaniechanie) . W związku z czym kara pieniężna z tytułu naruszenia zakazu w pkt II sentencji decyzji, wynosi 65 445 000, 00 zł , co stanowi [xxxx] obrotu osiągniętego przez Bank w 2024 r. i [xx] m aksymalnej kary, która mogłaby zostać nałożona za stosowanie stwierdzonej praktyki na Bank na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. (166) Nakładając niniejszą decyzją kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK kierował się przesłankami wskazanymi w art. 106 oraz art. 111 uokik Kara w powyższej wysokości jest w ocenie Prezesa UOKiK adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes UOKiK wziął pod uwagę, że kara ta spełni funkcję prewency jną (zarówno w ujęciu ogólnym, jak i indywidualnym) oraz funkcję represyjną. Decyzja Prezesa UOKiK w omawianym przypadku wysyła również ważny sygnał do całego rynku bankowego, że niedopuszczalne jest dowolne ograniczanie ustawowych uprawnień konsumentów. (167) Z godnie z przepisem art. 112 ust. 2 i 3 uokik karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na rzecz Funduszu Edukacji Finansowej na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. (168) Mając na uwadze powyższe Prezes UOKiK orzekł jak w pkt. IV rozstrzygnięcia niniejszej decyzji. V. Koszty postępowania (169) Zgodnie z przepisem art. 80 uokik, Prezes UOKiK rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zam ieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Jednocześnie zgodnie z przepisem art. 77 ust. 1 uokik, jeżeli w wyniku postępowania Prezes UOKiK stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z przepisem art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: „kpa”), do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegł ych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 kpa a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczania stronom pism urzędowych. Zgodnie z przepisem art. 264 § 1 kpa, jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji pu blicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. W Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 41 wyniku przeprowadzonego postępowania, Prezes Urzędu w pkt. I sentencji niniejszej decyzji stwierdził naruszeni e przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną w trakcie postępowania. W związku z powyższym, postanowiono obciążyć Bank kosztami postępowania w wysokości 18 zł 3 0 groszy (słownie: osiemnaście złotych i trzydzieści groszy). Koszty niniejszego postępowania, określone w pkt. IV sentencji niniejszej decyzji, Bank obowiązany jest wpłacić, w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na konto Urzędu Ochron y Konkurencji i Konsumentów NBP O/O Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Wobec powyższego Prezes UOKiK orzekł jak w sentencji niniejszej Decyzji. VI. Pouczenie (170) Stosownie do treści art. 81 ust. 1 uokik w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 1568; ze zm.) od niniejszej decyzji przysługuje Stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie miesiąca od dn ia jej doręczenia, które wnosi się za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. (171) W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie V niniejszej decyzji, na podstawie art. 264 § 2 kpa, w związku z art. 8 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak również stosownie do art. 81 ust. 5 tej ustawy, w związku z art. 479 32 Kodeksu postępowania cywilnego, stronie przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. (172) Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawac h cywilnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 959) odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł, natomiast zażalenie na jego postanowienie podlega opłacie stałej w kwocie 500 zł. Opłatę od odwołania lub zażalenia należy uiścić na rachunek bankowy Sądu Okręgowego w Warszawie albo w kasie tego sądu lub w inny sposób, zgodnie z informacjami podanymi przez Sąd. Na stronie internetowej Sądu Okręgowego w Warszawie oraz na tablicy ogłoszeń w budynku Sądu dostępn e informacje o: 1) funkcjonujących kasach sądu, w których można uiścić opłatę sądową; 2) możliwych sposobach uiszczania opłat sądowych w formie bezgotówkowej; 3) numerach rachunków bieżących dochodów sądu, na które można dokonywać wpłat. (173) Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie zaś z art. 105 ust. 1 zd. 1 tej ustawy, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. (174) Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 556 04 24 < faks +48 22 827 67 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 42 dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wnios ek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Niniejsza decyzja nie podlega dorę czeniu w trybie art. 4 i 5 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 ze zm.), w związku z art. 147 ust. 5 tej ustawy. z up. PREZESA Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ZASTĘPCA DYREKTORA Departam entu Ochrony Zbiorowych Interesów Konsumentów Artur Zwaliński Załącznik : 1. spis treści 2. wersja jawna decyzji Otrzymuje: 1. Bank Polska Kasa Opieki Spółka Akcyjna reprezentowana przez: [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx] adres pełnomocników do doręczeń: [xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxx] 2. a/a