RBG-11/2002

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu ochrony konkurencji i konsumentów w bydgoszczy 85-097 Bydgoszcz, ul. Jagiellońska 34 Tel. (0-52) 345-56-44, Fax (0-52) 345-56-17, Tel. Centrala (0-52) 3254-100 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 29 maja 2002 roku RBG- 531-S-03/01/MW Decyzja nr 11/2002 Na podstawie art. 104 Kpa, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000 roku nr 122 poz. 1319), po przeprowadzeniu w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postępowania antymonopolowego I. stwierdza się praktykę ograniczająca konkurencję, polegającą na zawarciu przez: 1. Bartosza Musielewicza, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „MARBA” z siedzibą w Bydgoszczy; 2. Automobilklub Bydgoski; 3. Ligę Obrony Kraju z siedzibą w Bydgoszczy; 4. Annę Musiał, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą „ANMARK” s.c. z siedzibą w Bydgoszczy 5. Marka Musiał, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „ANMARK” s.c. z siedzibą w Bydgoszczy 6. Janusza Karwackiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Refleks” z siedzibą w Bydgoszczy 7. Henryka Cichackiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkołą Jazdy „ARKA” z siedzibą w Bydgoszczy 8. Jana Krauze, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „JAN” z siedzibą w Bydgoszczy 9. Tomasza śelaznego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „PRESTIś” z siedzibą w Bydgoszczy 10. Edwarda Bogusza, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „GAZ z siedzibą w Bydgoszczy 11. Henryka Leszczyńskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „AUTOJAZDA” s.c. z siedzibą w śołędowie 12. Justynę Juszczak, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą „AUTOJAZDA” s.c. z siedzibą w śołędowie 13. Romana Kaptura, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Nauka Jazdy „Prafko” z siedzibą w Bydgoszczy 14. Jerzego Kociszewskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „Modraczek” z siedzibą w Bydgoszczy 15. Wiesława Grodeckiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „Modraczek” z siedzibą w Bydgoszczy 16. Irenę Porazińską, prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą STOP Szkoła Nauki Jazdy z siedzibą w Bydgoszczy 17. Wiolettę Pawłowską, prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „Miedzyń” z siedzibą w Bydgoszczy 18. Jacka Pawłowskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „Miedzyń” z siedzibą w Bydgoszczy 19. Andrzeja Swigona, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy ABT z siedzibą w Bydgoszczy 20. Jana Pliszkę, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców AGORA – MIRAś z siedzibą w Bydgoszczy 21. Jarosława Deczyńskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma Szkoleniowa „AKADEMIK” z siedzibą w Bydgoszczy 22. Mariana Piestrzyńskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkołą Jazdy ATU z siedzibą w Bydgoszczy 23. Macieja Puziaka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Auto Start z siedzibą w Bydgoszczy 24. Polski Związek Motorowy OZDG Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy zakazanego porozumienia, polegającego na ustaleniu jednolitej ceny szkolenia kierowców (przygotowanie do egzaminu na kat. B prawa jazdy) w wysokości zbliŜonej do 700 zł (głównie 699 lub 700 złotych) którego skutkiem było ograniczenie konkurencji na lokalnym rynku szkolenia kierowców. II. Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000 roku nr 122 poz. 1319), w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, na przedsiębiorców, wymienionych w punkcie I sentencji, a nie wymienionych punkcie III i IV sentencji nakłada się karę pienięŜną w wysokości 1000 euro (słownie: jeden tysiąc euro), co stanowi równowartość 3496 złotych 30 groszy (słownie: trzy tysiące czterysta dziewięćdziesiąt sześć złotych (30/100)) III. Na podstawie art. 61 § 1 Kpa wyłącza się do odrębnego postępowania kwestię nałoŜenia kary pienięŜnej na Wiesława Grodeckiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „Modraczek z siedzibą w Bydgoszczy IV. Na podstawie art. 105 Kpa w związku z art. 101 ust. 2 umarza się postępowanie w sprawie nałoŜenia kary wobec: 1. Edwarda Bogusza, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „GAZ z siedzibą w Bydgoszczy 2. Andrzeja Swigona, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy ABT z siedzibą w Bydgoszczy 3. Marka Musiał, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „ANMARK” s.c. z siedzibą w Bydgoszczy V. Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000 roku nr 122 poz. 1319) nie stwierdza się praktyki ograniczającej konkurencję, polegającej na zawarciu zakazanego porozumienia, polegającego na ustaleniu jednolitej ceny szkolenia kierowców (przygotowanie do egzaminu na kat. B prawa jazdy) w wysokości zbliŜonej do 700 zł (głównie 699 lub 700 złotych) którego skutkiem było ograniczenie konkurencji na lokalnym rynku szkolenia kierowców, w odniesieniu do następujących przedsiębiorców: 1. Małgorzaty Burchrdt, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą PHU SOLEIL z siedzibą w Bydgoszczy 2. Roberta Burchardt, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PHU SOLEIL z siedzibą w Bydgoszczy 3. Radosława Kołeckiego, prowadzacego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „INSTRUKTOR” z siedzibą w Bydgoszczy 4. Wojciecha Ryniec, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy BIS z siedzibą w Bydgoszczy 5. Jacka Kosmalskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PHPU TRANSFER s.c. z siedzibą w Bydgoszczy 6. Adama Topolińskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą PHPU TRANSFER s.c. z siedzibą w Bydgoszczy 7. Waldemara Chałacaic, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazą Szkoła Jazdy TEST z siedzibą w Bydgoszczy 8. Doroty Szweda – Ostrówka, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Nauka Jazdy „SZOFER” z siedzibą w Bydgoszczy 9. Marii Nawrockiej, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Usługowo – Szkoleniowy „PERFECT” z siedzibą w Bydgoszczy 10. Tadeusza Nahotko, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła jazdy T&T z siedzibą w Bydgoszczy 11. Janusza Rodziewicza, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców SZKOLMOT z siedzibą w Bydgoszczy 12. Dariusza Krupińskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „PEGAZ” z siedzibą w Bydgoszczy 13. Adama Olejnika, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą FUSH Szkoła Jazdy „EFEKT” z siedzibą w Bydgoszczy 14. XV Liceum Ogólnokształcącego 15. Mariana Dulęby, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkołą Nauki Jazdy „Duet” z siedzibą w Bydgoszczy 16. Józefa Kopaczewskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwa Szkoła Jazdy „WYNIK” z siedzibą w Bydgoszczy 17. Zespołu Szkół Ogrodniczych z siedzibą w Bydgoszczy 18. Krzysztofa Lubińskiego, prowadzącego działalnośc gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców „SZÓSTKA” z siedzibą w Bydgoszczy 19. Krzysztofa Króla, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców „SAMOCHODÓWKA” z siedzibą w Bydgoszczy VI. Na podstawie art. 105 Kpa umarza się postępowanie antymonopolowe w odniesieniu do następujących przedsiębiorców: 1. Adama Gallasa, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców „Agal” z siedziba w Bydgoszczy 2. Mariusza Jaworskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma Szkoleniowo Usługowa Bema z siedzibą w Bydgoszczy 3. Marka Osickiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą szkoła Jazdy „Express” z siedzibą w Bydgoszczy 4. Piotra Kozika, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy ABS z siedzibą w Bydgoszczy 5. Macieja Chełminiaka, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „EFEKT” z siedzibą w Bydgoszczy 6. Artura Krzemianowskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą AUTO BIS z siedzibą w Bydgoszczy. Uzasadnienie: Lokalna prasa doniosła o istnieniu wśród bydgoskich szkół nauki jazdy porozumienia cenowego, dotyczącego szkolenia kierowców ubiegających się o prawo jazdy kat. B. Działający w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Prezesem Urzędu) Dyrektor bydgoskiej delegatury UOKiK wszczął postępowanie wyjaśniające, w ramach którego zbadał rynek szkolenia kierowców. Celem badania rynku było wstępne potwierdzenie informacji prasowych o istnieniu porozumienia cenowego. Z przedłoŜonych przez przedsiębiorców informacji wynikało, iŜ podwyŜki cen dokonano mniej więcej w tym samym czasie – w styczniu 2001 roku. Bartosz Musielewicz, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkołą Jazdy „MARBA” z siedzibą w Bydgoszczy przedłoŜył informacje, z których wynika, Ŝe cena szkolenia kierowców (kat. B), w poszczególnych okresach przedstawiała się następująco: Okres Cena 01.01.1999-30.06.1999 480 zł 01.07.1999-15.01.2000 499 zł 16.01.2000-31.05.2000 540 zł 01.06.2000-20.01.2001 580 zł i 550 zł dla młodzieŜy uczącej się 20.01.2001-20.02.2001 699 zł Od 21.02.2001 700 zł W Automobilklubie Bydgoskim ceny kształtowały się w sposób następujący: OkresCena 15.10.1998-30.09.1999 570 zł 01.10.1999-30.12.2000 620 zł 02.01.2001 do chwili obecnej 700 zł Automobilklub Bydgoski z siedzibą w Bydgoszczy, w piśmie z dnia 23 lipca 2001 roku wyraził „swoje zdziwienie stanowiskiem UOKiK dotyczącym cen na kursy prawa jazdy OSK Automobilklubu Bydgoskiego”. Zdaniem osób reprezentujących Automobilklub Bydgoski, ceny kursów zmieniane są średnio raz w roku i spowodowane jest to inflacją w Polsce. Danuta Szweda - Ostrówka, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „Szofer” z siedzibą w Bydgoszczy, poinformowała, w piśmie z dnia 18 lipca 2001 roku, iŜ ceny kursów na prawo jazdy kat. B kształtowały się następująco: OkresCena Od 01.01.1999-18.07.2001 Od 480 zł do 760 zł Kierownik Ligi Obrony Kraju, Ośrodka Szkolenia Zawodowego Kierowców z siedzibą w Bydgoszczy, w piśmie z dnia 23 lipca 2001 roku poinformował o następujących cenach szkolenia kierowców (kat.B): OkresCena 12.01.1999-18.02.1999 600 zł 18.02.1999-11.06.1999 550 zł 11.06.1999-19.08.1999 590 zł 19.08.1999-20.01.2000 600 zł 24.02.2000-27.06.2000 610 zł 27.06.2000-18.07.2000 530 zł 18.07.2000-08.08.2000 590 zł 08.08.2000-17.10.2000 620 zł 17.10.2000-31.12.2000 600 zł 22.01.2001 do chwili obecnej 700 zł Anna i Marek Musiał, prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki prawa cywilnego – „ANMARK s.c.” przedłoŜyli następujące informacje o cenach kursów prawa jazdy (kat.B): OkresCena 01.01.1999-21.08.1999 500 zł 21.08.1999-09.10.1999 530 zł 09.10.1999-05.01.2001 550 zł Od 05.01.2001 700 zł Janusz Karwacki, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Nauka Jazdy „Refleks” z siedzibą w Bydgoszczy poinformował, w piśmie z dnia 24 lipca 2001 roku, Ŝe w jego szkole, w jednym terminie, obowiązywały róŜne ceny, w zaleŜności od popytu. Firma Janusza Karwackiego stosuje róŜnego rodzaju ulgi, mające wpływ na cenę końcową. Przedsiębiorca ten poinformował równieŜ organ antymonopolowy, iŜ nie naleŜy do RSWOSK i nie uzgadnia cen z Ŝadną szkołą jazdy. Zdaniem Janusza Karwackiego, usługi przez niego świadczone są najwyŜszej jakości a „obowiązująca cena nie jest adekwatna do ponoszonych kosztów”. Cena powinna być wyŜsza, jednakŜe to potencjalny klient ma bezpośredni wpływ na jej poziom. Ceny przedstawiały się następująco: OkresCena I-IV 1999 Od 480 zł do 550 zł V 1999 Od 450 zł do 550 zł VI 1999 480 zł VI-IX 1999 550 zł X 1999 Od 490 zł do 550 zł XI-XII 1999 550 zł I-II 2000 Od 520 zł do 550 zł III 2000 Od 489 zł do 550 zł IV 2000 550 zł V 2000 Od 500 zł do 550 zł VI-VII 2000 550 zł VIII 2000 570 zł IX 2000 580 zł X 2000 Od 580 zł do 600 zł XI-XII 2000 580 zł I-II 2001 Od 590 zł do 699 zł III 2001 Od 570 zł do 699 zł IV-VII 2001 Od 570 zł do 699 zł Henryk Cichacki, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkołą Jazdy „ARKA” z siedzibą w Bydgoszczy, w piśmie z dnia 30 lipca 2001 roku, poinformował o stosowaniu następujących cen kursów jazdy (kat. B): OkresCena 01.01.1999-31.01.1999 600 zł 01.02.1999-31.12.2000 550 zł Od 01.01.2001 700 zł Jan Krauze, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „JAN” z siedzibą w Bydgoszczy, poinformował o następujących cenach, obowiązującej, w kierowanej przez niego szkole (data wpływu pisma: 31.07.2001r.): OkresCena 01.01.1999-30.04.1999 450 zł 01.05.1999-31.07.1999 480 zł 01.08.1999-14.02.2000 500 zł 15.02.2000-30.04.2000 Uczniowie – 500/530 zł 01.05.2000-30.06.2000 530 zł 01.06.2000-31.07.2000 Uczniowie 530/550 zł 01.08.2000-14.09.2000 Uczniowie – 500/550 zł 15.09.2000-31.12.2000 Uczniowie – 530/550 zł 01.01.2001-20.05.2001 700 zł Od 21.05.2001 660 zł Tomasz śelezny, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą „PRESTIś” z siedzibą w Bydgoszczy, w piśmie z dnia 30 lipca 2001 roku, przedłoŜył następujące informacje o cenach szkolenia kierowców (kat. B): OkresCena 01.01.1999-27.02.1999 480 zł 02.03.1999-23.04.1999 380 zł 24.04.1999-26.06.1999 398 zł 27.06.1999-11.08.1999 420 zł 12.08.1999-27.09.1999 430 zł 28.09.1999-11.01.2000 500 zł 12.01.2000-08.04.2000 460 zł 09.04.2000-01.05.2000 560 zł 02.05.2000-23.06.2000 500 zł 24.06.2000-31.12.2000 550 zł 01.01.2001-15.02.2001 700 zł 16.02.2001-30.07.2001 600 zł Maria Nawrocka, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Usługowo – Szkoleniowy „PERFECT” z siedzibą w Bydgoszczy, pismem z dnia 27.07.2001 roku przedłoŜyła następujące informacje o cenach szkolenia kierowców (kat. B): OkresCena 01.01.1999-17.08.1999 650 zł 18.08.1999-18.05.2000 680 zł 19.05.2000-29.11.2000 700 zł 30.11.2000-28.02.2001 720 zł Od 01.03.2001 750 zł Edward Bogusz, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „GAZ” z siedzibą w Bydgoszczy, pismem z dnia 28 lipca 2001 roku, przedłoŜył następujące informacje o cenach szkolenia kierowców (kat.B): OkresCena 01.01.1999-31.08.1999 570 zł 01.09.1999-31.08.2000 600 zł 01.09.2000-31.12.2000 650 zł 01.01.2001-15.06.2001 700 zł Od 16.06.2001 850 zł Henryk Leszczyński i Justyna Juszczak, prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki prawa cywilnego pod nazwą „AUTOJAZDA” s.c. z siedzibą w śołędowie, pismem z dnia 30 lipca 2001 roku, przedłoŜyli następujące informacje o stosowanych przez siebie cenach szkolenia kierowców (kat.B): OkresCena 01.01.1999-26.01.1999 530 zł 27.01.1999-23.02.1999 500 zł 24.02.1999-07.05.1999 450 zł 08.05.1999-27.06.1999 500 zł 28.06.1999-05.11.1999 550 zł 06.11.1999-01.12.1999 600 zł 02.12.1999-03.09.2000 550 zł 04.09.2000-29.01.2001 560 zł Od 29.01.2001 700 zł Roman Kaptur, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Nauka Jazdy „Prafko” z siedzibą w Bydgoszczy, podał (data wpływu: 01.08.2001) następujące informacje o ustalanych przez swój ośrodek szkolenia ceny kursów jazdy (kat. B): Okres Cena 14.02.1999-08.05.1999 450 zł 08.05.1999-28.09.1999 490 zł 28.09.1999-12.01.2000 520 zł 12.01.2000-08.06.2000 500 zł 08.06.2000-28.10.2000 520 zł 28.10.2000-03.01.2001 550 zł 03.01.2001-28.05.2001 699 zł Od 28.05.2001 650 zł Jerzy Kociszewski, kierownik Szkoły Jazdy „Modraczek” z siedzibą w Bydgoszczy, prowadzący działalność gospodarczą wspólnie z Wiesławem Grodeckim, w piśmie z dnia 30 lipca 2001 roku przedłoŜył następujące informacje o cenach szkolenia kierowców (kat. B): OkresCena 01.01.1999-31.01.1999 500 zł 01.02.1999-15.02.1999 450 zł 15.02.1999-31.05.1999 480 zł 01.06.1999-15.01.2001 550 zł Od 15.01.2001 699 zł Irena Porazińska i Jerzy Poraziński, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą „STOP: Szkoła Nauki Jazdy z siedzibą w Bydgoszczy, w pismach z dnia 2 sierpnia 2001 roku przedłoŜyli następujące informacje o cenach szkolenia kierowców (kat. B): Jerzy Poraziński: OkresCena Styczeń – sierpień 1999 500 zł Wrzesień – październik 1999 600 zł Listopad – grudzień 1999 540 zł Styczeń – marzec 2000 550 zł Kwiecień – czerwiec 2000 550 zł Irena Porazińska: OkresCena Od stycznia 2001 roku 699 zł Wioletta Pawłowska i Jacek Pawłowski, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „Miedzyń” z siedzibą w Bydgoszczy, w piśmie z dnia 30 lipca 2001 roku przedłoŜyli następujące informacje o cenach szkolenia kierowców (kat. B): Okres Cena Promocje 01.01.1999-17.05.1999 550 zł 480 zł 17.05.1999-11.09.2000 520 zł 480 zł 11.09.2000-19.01.2001 580 zł 480 zł 19.01.2001-30.07.2001 699 zł 580 zł Andrzej Swigon, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy ABT z siedzibą w Bydgoszczy, pismem z dnia 3 sierpnia 2001 przekazał informacje o cenach kursów prawa jazdy (kat. B): Okres Cena 01.06.1998-31.01.1999 570 zł 01.02.1999-30.04.1999 440 zł 01.05.1999-31.05.1999 490 zł 01.06.1999-31.10.1999 500 zł 01.11.1999-30.11.2000 550 zł Od 01.12.2000 699 zł Tadeusz Nahotko, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „T&T” z siedzibą w Bydgoszczy, pismem z dnia 20 września 2001 roku przekazał informacje o cenach kursów prawa jazdy (kat. B): OkresCena 01.01.1999-08.02.1999 400 zł 15.02.1999-24.04.2000 450 zł 02.05.2000-08.09.2000 490 zł 19.09.2000-02.05.2000 500 zł 06.05.2000-29.06.2000 580 zł 02.04.2001-09.04.2001 600 zł 20.01.2001 – obecnie 640 zł W trakcie postępowania wyjaśniającego uzyskano niepotwierdzoną informację, iŜ bydgoscy przedsiębiorcy, szkolący kierowców spotykali się celem uzgodnienia jednolitej ceny kursów prawa jazdy. Spotkania odbywać się miały w siedzibie Regionalnego Stowarzyszenia Właścicieli Ośrodków Szkolenia Kierowców w Bydgoszczy (zwane dalej RSWOSK). W oparciu o tę informację, organ antymonopolowy wezwał RSWOSK do przedłoŜenia wszystkich, posiadanych przez siebie dokumentów, dotyczących uzgodnień w sprawie ustalenia ceny kursów prawa jazdy (kat. B). Pismem z dnia 21 sierpnia 2001 roku, Prezes RSWOSK przedłoŜył uwierzytelnione kopie dokumentów z trzech spotkań przedsiębiorców szkolących kierowców. Dnia 28 października 2000 roku odbyło się spotkanie, którego tematem była „próba ustalenia cen minimalnych na szkolenie kierowców, szczególnie kat.B. (...) Prezes Stowarzyszenia (...) przedstawił kalkulację kosztów prowadzenia nauki jazdy kat. B, (...) odczytano apel do szkolących, wydano deklarację dot. zgody na stosowanie cen minimalnych” W deklaracji, o której mowa wyŜej czytamy: „Ja niŜej podpisany(a) oświadczam, Ŝe nie zamierzam konkurować z innymi podmiotami zajmującymi się szkoleniem osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami NIE CENĄ lecz: • Ofertą programową, • Warunkami szkolenia i wyposaŜeniem dydaktycznym, • Sprawnością i estetyką pojazdów szkoleniowych, • Kwalifikacjami kadry instruktorskiej, • Kulturą oraz wynikami szkolenia itp. (...) Oświadczam, Ŝe od dnia (tu puste miejsce w dokumencie – przyp. UOKiK) zastosuję minimalną cenę za szkolenie podstawowe w zakresie kategorii B prawa jazdy (w/w cena uwzględnia wszelkie zniŜki). Jednocześnie informuję, Ŝe dobrowolnie poddaję się kontroli realizacji niniejszego zobowiązania – w formie i przez osoby wyłonione na zebraniach środowiskowych z zastosowaniem demokratycznych procedur (głosowanie większościowe)” Dowody: 1. kopia zaproszenia na spotkanie 2. kopia apelu do szkolących 3. kopia protokołu ze spotkania 4. kopia listy obecności 5. kopia kalkulacji cen szkolenia na prawo jazdy kat. B 6. kopia deklaracji Dnia 18 listopada 2000 roku odbyło się spotkanie, którego tematem była m.in. „ponowna próba ustalenia cen minimalnych na szkolenie kierowców kat.B”. Dowody: 1. kopia protokołu ze spotkania 2. kopia listy obecności Dnia 2 grudnia 2000 roku odbyło się spotkanie, którego tematem „była sprawa stosowania rzetelnych cen za prawo jazdy kat. B, wynikających z przedstawionej kalkulacji. (...) Zebrani stwierdzili, Ŝe przedstawiona kalkulacja 35 zł za godzinę jazdy gwarantuje zachowanie właściwej jakości szkolenia przy kosztach prowadzenia działalności, wyliczonych na dzień 01.01.2001 roku”. Dowody: 1. kopia protokołu ze spotkania 2. kopia listy obecności. W wymienionym wyŜej piśmie z dnia 21 sierpnia 2001 roku, Prezes RSWOSK wyjaśnił, iŜ ze względu na ogromny wzrost ilości samochodów, wzrosła równieŜ ilość chętnych do uzyskania prawa jazdy. Zdaniem Prezesa RSWOSK wzrostowi liczby samochodów towarzyszyło masowe powstawanie prywatnych szkół jazdy. Nowe szkoły – w momencie wchodzenia na rynek – oferowały coraz niŜsze ceny, w celu pozyskania klientów. Jednocześnie ciągła nowelizacja obowiązujących przepisów bez konsultacji ze środowiskiem osób szkolących spowodowała, iŜ zaczęły powstawać stowarzyszenia środowiskowe oraz – w konsekwencji Polska Federacja Szkół Kierowców z siedzibą w Krakowie (której członkiem jest RSWOSK). Jako organizacje pozarządowe – stowarzyszenia takie jak RSWOSK – nie uzurpują sobie (w opinii Prezesa RSWOSK) praw do kreowania polityki w zakresie szkolenia kierowców, „ale w naszych działaniach musimy brać pod uwagę obronę praw naszych klientów i nas samych. Naszym głównym celem jest systematyczne podnoszenie poziomu szkolenia kandydatów na kierowców, co bezpośrednio ma wpływ na podniesienie poziomu bezpieczeństwa w ruchu drogowym. (...) o umiejętnościach (kierowcy – przyp. UOKiK) decyduje tylko i wyłącznie ilość godzin spędzonych za kierownicą, czyli ilość przejechanych kilometrów. MoŜna w ciągu jednej godziny jazdy w czasie trwania kursu przejechać średnio 25-30 km. MoŜna jednak równieŜ 5-10 km. śaden przepis tego nie precyzuje, mówi się tylko o minimalnej ilości godzin jazd (20 godz.). Weryfikuje to później zdany lub nie egzamin państwowy na prawo jazdy. JeŜeli organizator szkolenia na spotkaniu organizacyjnym nie przekaŜe właściwych informacji to mało który z kandydatów na kierowców wie, Ŝe jedna godzina nauki jazdy jest jednostką 60 minutową. MoŜna było spotkać w naszej prasie ogłoszenia: „... u nas w cenie kursu 25 godz. jazd ...” Sprawdziliśmy – polegało to na tym, Ŝe godz. jazdy zamiast 60 min trwała 45 min. Wówczas z 20 godz. robi się automatycznie 25 godz. Spotykaliśmy się ze skargami klientów Szkół Jazd, Ŝe średnio na kursie pokonywali 5-6 km. Ogłoszenia w sprawie kursów prawa jazdy ”U nas najlepiej, najszybciej, najtaniej” stały się powszechne. JeŜeli jeszcze na domiar wszystkiego właściciel szkoły jazdy jazdy pracuje zawodowo w innej firmie a szkolenie traktuje jako sposób na podwyŜszenie domowego budŜetu, to mamy właśnie „najlepiej, najszybciej, najtaniej”. Kończymy kurs w ciągu tygodnia i zdajemy egzamin kilka lub kilkanaście razy. Te właśnie przyczyny spowodowały wyścig cenowy w dół i legły u podstaw zorganizowania spotkania firm będących członkiem Stowarzyszenia z pozostałymi firmami.(...) Do spotkania doszło dn. 18.11.2000r. Wzięło w nim udział 19 firm szkolących z czego 3 nie były członkami Stowarzyszenia (...). Zebranym przedstawiono kalkulację ceny kursu kat.B (...) oraz odczytano apel do firm szkolących (...). Z kalkulacji cenowej wynikała cena 1 godziny nauki jazdy w granicach 33-39 zł. PoniewaŜ nie uwzględniała ona zakupu sprzętu komputerowego i oprogramowania do przeprowadzania egzaminu stwierdzono, Ŝe optymalną ceną za 1 godz. nauki przy zysku ok. 15% będzie kwota 35 zł. Pragnę zauwaŜyć, Ŝe ustalenia te nie miały na celu zawierania jakichkolwiek porozumień cenowych, lecz miały spowodować wprowadzenie rzetelnej ceny minimalnej (niektóre z firm szkolących stosowały w tym czasie ceny wyŜsze np. PZM, LOK czy Szkoły Jazdy spoza Bydgoszczy). Na wniosek zebranych opracowano deklarację (...) zobowiązującą do podniesienia poziomu świadczonych usług. Późniejsze spotkania spowodowały, Ŝe zrezygnowano z podpisywania i składania tych deklaracji. Ustalono, Ŝe kolejne spotkanie odbędzie się w dn. 18.11.2000r. Dnia 18.11.2000 roku w spotkaniu wzięli udział przedstawiciele 24 firm szkolących (...). Ze względu na zwiększony skład osobowy, ponownie odczytano apel i przedstawiono kalkulację cen(...). Nie poczyniono Ŝadnych ustaleń co do ceny minimalnej. Kolejne spotkanie w sprawie stosowania w szkoleniu rzetelnej ceny minimalnej, opartej na przedstawionej kalkulacji odbyło się 02.12.2000r. (...) Zebrani stwierdzili, Ŝe przedstawiona kalkulacja daje podstawy do stwierdzenia, iŜ cena poniŜej 35 zł. za 1 godzinę nauki jazdy nie gwarantuje właściwej jakości szkolenia co w kontekście zwiększającego się ciągle natęŜenia ruchu spowoduje zmniejszenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym”. W dalszej części swego pisma Prezes RSWOSK zwraca uwagę, Ŝe „jazda egzaminacyjna na kat. B wynosi obecnie 67 zł a od 01.09.2001 roku będzie wynosiła 74 zł (jest to cena ustalona przez MTiGM) Czy w tym kontekście, oparta na sporządzonej kalkulacji 1 godz. nauki jazdy wynosząca 35 zł jest ceną zawyŜoną?” Zdaniem Prezesa RSWOSK, celem spotkań członków Stowarzyszenia z właścicielami pozostałych firm szkolących nie było zawarcie niezgodnego z obowiązującym prawem porozumienia cenowego. „Mieliśmy na względzie dobro naszych klientów (odpowiedni poziom szkolenia przy zastosowaniu minimum cenowego), dobro nasze (ograniczenie „wyścigu cenowego w dół) oraz zwiększenie bezpieczeństwa w ruch drogowym (lepiej przygotowani przyszli kierowcy jeŜdŜą bezpieczniej”. Na podstawie zebranego materiału dowodowego, postanowieniem z dnia 18 września 2001 roku, Prezes Urzędu wszczął postępowanie antymonopolowe, którym objęto przedsiębiorców, biorących udział w spotkaniu z dnia 2 grudnia 2000 roku w siedzibie RSWOSK. W postanowieniu o wszczęcie postępowania antymonopolowego zarzucono przedsiębiorcom naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów., poprzez zawarcie porozumienia cenowego, ustalającego minimalna cenę kursu prawa jazdy kategorii B na poziomie 700 złotych. W toku postępowania ustalono, co następuje: Janusz Rodziewicz, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców „SZKOLMOT” z siedzibą w Bydgoszczy zeznał w siedzibie bydgoskiej delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, iŜ w prowadzonym przez niego ośrodku szkolenia ceny są negocjacyjne. W 1997 roku cena bazowa, wyjściowa do negocjacji kształtowała się na poziomie 600 zł. W połowie 1998 roku (wrzesień) cena wzrosła do 700 złotych i obowiązuje do dnia dzisiejszego, w związku z tym nie mógł on brać udziału w Ŝadnym porozumieniu cenowym. Maciej Chełminiak, w piśmie z dnia 01.10.2001 roku stwierdził, iŜ w dniu 2 grudnia 2000 roku nie prowadził Ośrodka Szkolenia Kierowców „EFEKT”. Jego obecność na spotkaniu sprowadzała się do roli obserwatora. Działalność gospodarczą Maciej Chełminiak rozpoczął dnia 30 kwietnia 2001 roku. Dowód: kopia: zezwolenia Prezydenta Miasta Bydgoszczy nr 00530461 Zdaniem Pana Chełminiaka, w dniu 02.12.2000 roku ośrodek szkolenia kierowców pod nazwą FUSH szkoła Jazdy „EFEKT” prowadził Adam Olejnik. Prezes Urzędu, postanowieniem z dnia 4 października wszczął postępowanie antymonopolowe równieŜ przeciwko przedsiębiorcy, Adamowi Olejnikowi. Polski Związek Motorowy OZDG Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy, w piśmie z dnia 27 września 2001 roku nie zgodził się z zarzutem zawarcia sprzecznego z prawem porozumienia dotyczącego ustalenia ceny minimalnej szkolenia kierowców na kwotę 35 zł za godzinę jazdy i 700 zł za kurs. W piśmie Polskiego Związku Motorowego OZDG Sp. z o.o. wyjaśniono, iŜ cena kursu w wysokości 700 złotych składa się z dwóch składników: - wykładów teoretycznych w ilości 28-32 godzin – średni koszt: 40 zł/kursant; - zajęć praktycznych 20 godzin (stawka 33 zł) koszt 20x33=660 zł. Polski Związek Motorowy podniósł, iŜ prowadzi własną politykę cenową, biorąc pod uwagę przede wszystkim rentowność prowadzonej działalności, jak równieŜ istniejący konkurencyjny rynek szkoleniowy. W ośrodkach szkoleniowych Polskiego Związku Motorowego są stosowane róŜne ceny kursów, co świadczy o nie uczestniczeniu w zmowie cenowej, „gdyŜ PZM sam ze sobą konkuruje róŜnymi cenami wynoszącymi od 500 zł. do 700 zł. CSK PZM w Bydgoszczy, z siedzibą przy ul. Jagiellońskiej 58 prowadzi działalność, polegającą na szkoleniu kierowców od dnia 1 kwietnia 2000 roku (będąc kontynuatorem przeniesionego Ośrodka szkolenia PZM w Bydgoszczy, ul. 3 Maja 20a). Do kwietnia 2000 roku stosowana była cena 690 zł, a następnie, na skutek istniejącej konkurencji i braku naboru, obniŜono cenę do poziomu 580 – 600 zł. za kurs. „Biorąc realia ekonomiczne CSK po okresie adaptacyjnym oraz prowadzonej szerokiej akcji reklamowej w nowym miejscu działania, zmuszony był podwyŜszyć cenę kursu prawa jazdy, nie kierując się Ŝadnymi ustaleniami z innymi przedsiębiorcami do poziomu kwoty 700 zł., który nawiasem mówiąc stosował juŜ w pierwszym kwartale 2000 roku. Ustalona stawka jest wielkością dającą szansę na przetrwanie i utrzymanie ośrodka szkolenia. Marzena i Robert Burchardt, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Usługowo – Handlowe „SOLEIL” z siedzibą Bydgoszczy przyznali – w piśmie z dnia 25 września 2001 roku, Ŝe brali udział w spotkaniu z dnia 2 grudnia 2000 roku. W roku 2000 ceny szkolenia kierowców (kat.B) oscylowały w okolicach 450 do 500 zł. Utrzymanie cen na tym pułapie było – zdaniem Marzeny i Roberta Burchardt – bardzo nieopłacalne. Decyzja o podniesieniu cen w 2001 roku była jedynym sposobem na poprawę wyników finansowych ośrodka szkolenia. Marzena i Robert Burchardt nie podali jednak w wymienionym wyŜej piśmie, jaka była skala podwyŜki cen szkolenia. Pełnomocnik Jana Pliszki, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek szkolenia Kierowców „AGORA – MIRAś” z siedzibą w Bydgoszczy podniósł, iŜ subsumpcja normy zawartej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie moŜe następować w oderwaniu od treści art. 4 pkt a i b w/w ustawy, który jako porozumienia traktuje tak umowy jak i uzgodnienia zawierane, bądź dokonane. W przedmiotowej sprawie – zdaniem pełnomocnika Jana Pliszki – nie mamy do czynienia z jakimkolwiek porozumieniem, o którym traktuje ustawa, albowiem nie został spełniony warunek trybu dokonanego. Ponadto pełnomocnik Jana Pliszki podniósł, iŜ aby porozumienie mogłoby być poddane rygoryzmowi art. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów naleŜałoby ustalić, iŜ jego sygnatariuszami byli konkurenci, których udział w rynku przekracza 5%. Zdaniem pełnomocnika Jana Pliszki rynkiem właściwym, w ujęciu geograficznym, w niniejszej sprawie powinien być teren całej Polski. Ponadto wnioskodawca Jana Pliszki wniósł o: 1. przesłuchanie stron postępowania na okoliczność, czy doszło między nimi do porozumienia ograniczającego, eliminującego lub naruszającego konkurencję; 2. dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny ekonomii i badania rynku na okoliczność wskazań opłacalności prowadzenia szkoleń kierowców przy uwzględnieniu parytetu kosztów własnych i cen za szkolenie tak na terenie województwa kujawsko – pomorskiego jak i na terenie całego kraju – stosowanych przez adresatów postanowienia, jak i ich konkurentów; 3. przeprowadzenie wywiadu nt. cen stosowanych dla kandydatów na kierowców na terenie kraju od 1 stycznia 1999 roku do dnia dzisiejszego. Radosław Kołecki, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „INSTRUKTOR”, w piśmie z dnia 20 września 2001 roku poinformował, iŜ działalność gospodarczą pod obecną nazwą prowadzi od dnia 1 czerwca 2001 roku. Wcześniej działalność, polegającą na szkoleniu kierowców prowadził wraz ze wspólnikiem w formie spółki prawa cywilnego. Radosław Kołecki zaznaczył, iŜ cena szkolenia kierowców (kat.B) jest przybliŜona do cen zawartych w postanowieniu o wszczęciu postępowania antymonopolowego. Niemniej – zdaniem Radosława Kołeckiego – na cenę szkolenia nie mają wpływu jedynie zajęcia praktyczne – nie moŜna twierdzić Ŝe cena 700 złotych za kurs to suma 20 godzin jazdy, z których kaŜda kosztuje 35 złotych. W cenę wkalkulowane są równieŜ zajęcia teoretyczne. Radosław Kołecki podniósł równieŜ, iŜ cenę kształtują koszty związane z działalnością, a takŜe chęć podnoszenia poziomu szkolenia. Zdaniem Radosława Kołeckiego, skoro w Bydgoszczy działa około 54 ośrodków szkolenia, nie moŜna mówić o monopolu, w przypadku stosowania „cen wyŜszych od pozostałych” przez 24 firmy. Radosław Kołecki stwierdził, iŜ - w jego przypadku – to nie porozumienie ukształtowało taką cenę za kurs prawa jazdy, ale „realia naszego rynku i solidność naszej szkoły”. Henryk Leszczyński, Justyna Juszczak prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki prawa cywilnego, pod nazwą AUTOJAZDA s.c. z siedzibą w śołędowie, w piśmie z dnia 28 września 2001 roku stwierdzili, Ŝe nie brali udziału w Ŝadnym porozumieniu, które miało na celu wyeliminowanie z rynku konkurencji. Zdaniem Henryka Leszczyńskiego i Justyny Juszczak, ceny obowiązujące w ich firmie są cenami umownymi. Wymienieni wyŜej przedsiębiorcy podnieśli równieŜ, iŜ przepisy prawne określają minimum godzin szkolenia, któremu musi być poddany kandydat na kierowcę. Dwadzieścia godzin praktyki, o których mowa w postanowieniu o wszczęcie postępowania nie jest – zdaniem Henryka Leszczyńskiego i Justyny Juszczak – wystarczające do wyszkolenia kandydata na kierowcę. Artur Krzemianowski, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą AUTO BIS, zeznał, iŜ zezwolenie na szkolenie kierowców uzyskał w dniu 12 lutego 2001 roku i od tej daty rozpoczął szkolenie kierowców, jako samodzielny przedsiębiorca. We wcześniejszym okresie, Artur Krzemianowski był jedynie pracownikiem, zatrudnionym w szkole AUTO BIS. Dnia 19 października, w związku z toczącym się postępowaniem, przeprowadzono rozprawę administracyjną, w trakcie której: 1. Prezes Urzędu postanowił dopuścić dowód z przesłuchania stron postępowania, na okoliczność – czy między stronami postępowania doszło do porozumienia ograniczającego, eliminującego lub naruszającego konkurencję. 2. Prezes Urzędu postanowił oddalić wniosek o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego na okoliczność wskazań opłacalności prowadzenia szkoleń kierowców przy uwzględnieniu parytetu kosztów własnych i cen za szkolenie tak na terenie województwa kujawsko – pomorskiego jak i na terenie całego kraju – stosowanych przez adresatów postanowienia, jak i ich konkurentów; 3. Prezes Urzędu postanowił oddalić wniosek dowodowy o przeprowadzenie wywiadu nt. cen stosowanych dla kandydatów na kierowców na terenie kraju od 1 stycznia 1999 roku do dnia dzisiejszego. Podczas rozprawy pod wątpliwość poddano kompetencje Prezesa Urzędu. Według przedsiębiorcy Jacka Kosmalskiego, dyspozycja art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie ma zastosowania do świadczenia usług, polegających na szkoleniu kierowców. Przedsiębiorcy, którzy przedłoŜyli organowi antymonopolowemu pisemne informacje o stosowanych przez siebie cenach, potwierdzili je na rozprawie. Dariusz Krupiński (Szkoła Jazdy „PEGAZ”) zeznał, iŜ w okresie od października 2000 roku do lutego 2001 roku stosował ceny w wysokości od 500 do 570 złotych. Dorota Szweda – Ostrówka zeznała, iŜ w prowadzonej przez nią szkole jazdy ceny kursów, w okresie od 1 listopada 2000 roku do lutego 2001 roku, cena kursu wynosiła 600 złotych. Adam Olejnik, nie prowadzący działalności gospodarczej, zeznał, iŜ ceny kursów prowadzonych przez niego szkoleń (gdy działalność taką prowadził), kształtowały się następująco: Od grudnia 2000 roku – 650 złotych; Od stycznia 2001 roku – 720 złotych. Robert Burchardt, podczas rozprawy, zeznał, iŜ pod koniec stycznia – w prowadzonej przez niego szkole nastąpiły podwyŜki cen do 680 złotych. Radosław Kołecki, w piśmie z dnia 22 października 2001 roku stwierdził, iŜ na początku jego działalności cena kursu wynosiła 530 zł. (marzec 2000) „W czerwcu próbowaliśmy podnieść cenę do 630 zł, jednak z uwagi na ceny konkurencji (niŜsze) nie mogliśmy utrzymać takiej ceny”. Radosław Kołecki poinformował, iŜ w okresie od października 2000 roku do końca stycznia 2001 roku cena kursów kształtowała się w przedziale 550 – 600 złotych. Od lutego cena kształtuje się natomiast na poziomie 600 – 700 złotych. Wojciech Ryniec, w piśmie z dnia 30 października 2001 roku poinformował organ antymonopolowy, iŜ ceny, w prowadzonym przez niego ośrodku szkolenia, kształtowały się następująco: Okres Cena Listopad 2000 520 zł Styczeń 2001 600 zł Luty 2001 700 zł Jan Pliszka poinformował Prezesa Urzędu, iŜ cena kursu kategorii B w październiku 2000 roku wynosiła 550 zł. Z dniem 1 stycznia 2001 roku cena uległa zmianie: 699 złotych. Jarosław Deczyński, w piśmie z dnia 30 października 2001 roku stwierdził, iŜ stosował następujące ceny szkolenia kierowców: Okres Cena Listopad 2000 550 zł Grudzień 2000 600 zł Styczeń 2001 700 zł Jarosław Deczyński podniósł równieŜ, iŜ w kwietniu i w maju 2001 roku, na niektórych kursach stosował cenę 630 zł. J. Kosmalski, A. Topoliński, w prowadzonej przez siebie szkole jazdy stosowali następujące ceny kursów: OkresCena Listopad-grudzień 2000 530-560 zł Styczeń-luty 2001 550-690 zł Postanowieniem z dnia 8 listopada 2001 roku, Prezes Urzędu rozszerzył postępowanie antymonopolowe o podmioty szkolące kandydatów na kierowców, mające swą siedzibę w Bydgoszczy, których przedstawiciele nie byli na Ŝadnym ze spotkań, na których w sposób bezpośredni uzgadniano cenę szkolenia kierowców. Justyna Szypryt, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą „WiraŜ” zeznała, iŜ prowadzi działalność gospodarczą od 1 sierpnia 2001 roku. Krzysztof Król, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców „Samochodówka”, mający swą siedzibę w Zespole Szkół Samochodowych, poinformował organ antymonopolowy, w piśmie z dnia 11 grudnia 2001 roku, iŜ w okresie od października 2000 roku do lutego 2001 roku cena za kurs prawa jazdy kat. B wynosiła 600 zł. Krzysztof Lubiński, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców „Szóstka”, w piśmie z dnia 12 grudnia 2001 roku przedstawił następujące, stosowane przez siebie ceny szkolenia kierowców: OkresCena 24 październik 2000-1 luty 2001 600 zł 1 luty 2001 699 zł Dyrektor Zespołu Szkół Ogrodniczych w Bydgoszczy poinformował, iŜ szkoli swych uczniów bezpłatnie, w ramach programu nauczania. Jerzy Kopaczewski, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Nauki Jazdy „Wynik” zeznał, w piśmie z dnia 12 grudnia 2001 roku, iŜ w okresie od października 2000 roku do lutego 2001 roku ceny – w jego ośrodku szkolenia – kształtowały się na poziomie 550 zł – 620 zł. Zdzisław Krix, zeznał (dnia 12 grudnia 2001 roku) w siedzibie bydgoskiej delegatury UOKiK, iŜ od października 2000 roku nie prowadzi działalności gospodarczej. Andrzej Dylewski, prowadzący działalność pod nazwą FUSH Szkoła Jazdy „GWARANT”, podał następujące informacje o stosowanych w jego ośrodku szkolenia, cenach: OkresCena Listopad 2000 – grudzień 2000 500 zł Od stycznia 2001 roku 600 zł Daniel Kawczyński, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą PUH „PARTNER” przedłoŜył następujące ceny szkolenia kierowców: OkresCena Październik-grudzień 2000 550 zł Grudzień 2000-luty 2001 620 zł Marian Dulęba, w piśmie z dnia 15 grudnia 2001 roku, iŜ ceny szkolenia kierowców w jego szkole nigdy nie przekraczały kwoty od 500 do 650 złotych. Dyrektor XV Liceum Ogólnokształcącego w Bydgoszczy, w piśmie z dnia 19 grudnia 2001 roku zeznał, iŜ od września 2000 roku cena szkolenia kierowców wynosiła 420 złotych. Od stycznia 2001 roku cena wzrosła do 450 złotych. Stanisław SzeleŜyński, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „TARAS”, w piśmie z dnia 21 grudnia 2001 roku, przedłoŜył następujące informacje o cenach: OkresCena Od grudnia 2000 roku 500 zł Od stycznia 2001 roku 600 zł. Janusz Kruger, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą OSK TORNADO, w piśmie z dnia 20 grudnia 2001 roku stwierdził, iŜ „w 2000 roku ceny były stałe, więc ustaliłem cenę 550 złotych (...) W 2001 roku ceny wzrosły, więc moja cena teŜ wzrosła do 700 złotych i nie była wynikiem zmowy lecz czystej kalkulacji i ekonomii”. Piotr Kozik, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy ABS, w piśmie z dnia 31 grudnia 2001 roku stwierdził, iŜ w okresie od 4 października 2000 roku do15 maja 2001 roku nie prowadził samodzielnej działalności gospodarczej pod nazwą Szkołą Jazdy ABS. Waldemar Chałacaic, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkołą Jazdy „TEST”, w piśmie z dnia 20 stycznia 2002 roku podał następujące, stosowane przez swój ośrodek szkolenia ceny kursów prawa jazdy – kat. B: OkresCena 01.10.2000-31.01.2001 600 zł Od 01.02.2001 700 zł Marian Piestrzyński, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy ATU, w piśmie z dnia 31 stycznia 2001 roku, podał następujące informacje o stosowanych przez swój ośrodek szkolenia, cenach: OkresCena 01.10.2000-31.12.2000 580 zł Od 01.01.2001 700 zł Dnia 4 lutego 2002 roku pracownicy bydgoskiej delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeprowadzili kontrolę w siedzibach trzech ośrodków szkolenia, które nie przesłały Ŝadnych informacji, o które Ŝądał Prezes Urzędu: 1. FSU Bema, ul. Gdańska 113/10 w Bydgoszczy 2. Szkoła Jazdy „Express”, ul. Ogrody 29/81A w Bydgoszczy 3. OSK Agal, ul. Lehmana 2 w Bydgoszczy W toku kontroli ustalono: Ad. 1 FSU Bema nie istnieje od ponad 1,5 roku. Ad. 2 Pod wskazanym adresem nie jest prowadzona działalność gospodarcza pod nazwą Szkoła Jazdy „Express” Ad. 3 Przy ul. Lehmana 2 pawilon 25 istnieje ośrodek szkolenia. W dniu kontroli ośrodek był jednak nieczynny. Pismem z dnia 5 lutego 2002 roku, Adam Gallas, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców „Agal”, z siedzibą przy ul. Lehmana 2 paw. 25 podał, iŜ w okresie od lipca 2000 roku do 9 maja 2001 roku nie prowadził wym. wyŜej działalności. Maciej Puziak, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Auto Start, podał, w piśmie z dnia 11 lutego 2002 roku, następujące informacje o cenach: OkresCena Październik 2000 – grudzień 2000 599 zł Od stycznia 699 zł Analizując stan faktyczny w niniejszej sprawie, uwzględnić naleŜy pismo Jerzego Kociszewskiego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Szkołą Jazdy „Modraczek” oraz będącego Prezesem RSWOSK, z dnia 27 września 2001 roku. Jerzy Kociszewski przedłoŜył informacje o cenach szkolenia kierowców na terenie kraju: MiastoCena Szczecin 600-780 zł Gdańsk 600-890 zł Poznań 600-700 zł Kraków 600-850 zł Gorzów Wlkp 650-800 zł Jelenia Góra 850-900 zł Białystok 600-740 zł Wałbrzych 500-1000 zł Koszalin 550-600 zł Olsztyn 650-700 zł Kołobrzeg 650-700 zł Piła 600-700 zł Słupsk 600-750 zł Bytów 850-1000 zł Bydgoszcz 630-780 zł Mając na uwadze ustalony stan faktyczny, Prezes Urzędu zwaŜył, co następuje Podstawa prawna: Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000 roku nr 122 poz. 1319), zakazane są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym, polegające w szczególności na ustalaniu, bezpośrednio lub pośrednio, cen i innych warunków zakupu lub sprzedaŜy towarów. Zgodnie z punktem 4 art. 4 ustawy przez towary rozumieć równieŜ naleŜy usługi. W związku z tym usługi polegające na szkoleniu kierowców podlegają kompetencjom Prezesa Urzędu. Rynek właściwy: W celu postawienia przedsiębiorcom zarzutu stosowania praktyk ograniczających konkurencję, naleŜy ustalić rynek właściwy, na którym uwidaczniają się negatywne skutki stosowanych praktyk. W art. 4 pkt 8 znajduje się legalna definicja rynku właściwego - rozumie się przez to rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. Rynek właściwy zawęŜony został do miasta Bydgoszczy – duŜego, czterystutysięcznego ośrodka, zapewniającego jego mieszkańcom zaspokojenie większości potrzeb Ŝyciowych. Kandydaci na kierowców mają moŜliwość wyboru jedną z kilkudziesięciu szkół jazdy, w której mogą przygotować się do egzaminu na prawo jazdy. Państwowe egzaminy dla kandydatów na kierowców odbywają się na ulicach Bydgoszczy. Przeciętny konsument, pragnący uzyskać uprawnienia do kierowania pojazdem mechanicznym, mieszkaniec Bydgoszczy niewątpliwie skorzysta z usług jednego z przedsiębiorców, działających na terenie Bydgoszczy. Inny wybór byłby nieracjonalny z ekonomicznego punktu widzenia (jest to fakt notoryjny). Art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, iŜ zakazu, o którym mowa w art. 5 nie stosuje się do porozumień zawieranych między konkurentami, których łączny udział w rynku, w roku kalendarzowym poprzedzającym zawarcie porozumienia, nie przekracza 5%. Porozumienie faktycznie zaczęło oddziaływać na lokalny rynek w styczniu 2001 roku. NaleŜało więc ustalić siłę rynkową, przedsiębiorców, zawierających zmowę cenową, według stanu na rok 2000. W Bydgoszczy działało 45 Stan na 18.09.2001 roku: źródło – Urząd Miasta Bydgoszczy. ośrodków szkolenia. Ukarani przedsiębiorcy prowadzą 20 ośrodków szkolenia, co stanowi 44,4% ogółu ośrodków szkolenia. NaleŜy przy tym zaznaczyć, iŜ w momencie wprowadzania w Ŝycie porozumienia – podwyŜszania cen w styczniu 2001 roku, na bydgoskim rynku funkcjonowało 39 ośrodków szkolenia – udział szkół jazdy, prowadzonych przez ukaranych przedsiębiorców tej liczbie wynosi 51,2%. Organ antymonopolowy stoi na stanowisku, Ŝe obiektywnym kryterium wyznaczenia siły rynkowej przedsiębiorców, naruszających ustawę jest ustalenie ilości kursantów, wyszkolonych przez te ośrodki, przystępujących do egzaminu na prawo jazdy. Na podstawie danych, uzyskanych z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Bydgoszczy, udział kursantów, pochodzących z ukaranych ośrodków szkolenia w ogólnej liczbie egzaminowanych w roku 2000 kształtował się następująco: 1. do egzaminu teoretycznego przystąpiło 4 035 osób, co stanowi 24 % ogółu zdających; 2. do egzaminu praktycznego przystąpiło 2 739 osób, co stanowi 18% ogółu zdających. NaleŜy zaznaczyć, iŜ dane powyŜsze nie są precyzyjne, gdyŜ do egzaminu na prawo jazdy w ośrodku egzaminacyjnym w Bydgoszczy przystępować mogą kursanci z całego kraju. NaleŜy jednak domniemywać, Ŝe kursanci wyszkoleni przez bydgoskie szkoły jazdy zdają egzamin w Bydgoszczy. Zaznaczyć tu równieŜ naleŜy, iŜ – przy ustalaniu udziału w rynku – na liście przedsiębiorców wysłanej do Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Bydgoszczy nie znalazł się Polski Związek Motorowy OZDG Sp. z o.o. natomiast figuruje na niej ośrodek szkolenia „TRANSFER”, prowadzony przez Jacka Kosmalskiego i Adama Topolińskiego. Za udowodnione uznać jednak naleŜy większy niŜ 5% udział ukaranych przedsiębiorców w lokalnym rynku szkolenia kierowców. NaleŜy równieŜ domniemywać (wnioskowanie z mniejszego na większe), Ŝe udział ten jest większy niŜ ustalony w toku postępowania, gdyŜ egzamin na prawo jazdy w Bydgoszczy składają równieŜ kursanci z powiatów, połoŜonych wokół Bydgoszczy (jest to najmniej kosztowne), szkolący się w ośrodkach szkolenia, mających swe siedziby poza Bydgoszczą. Ocena dowodów: W toku niniejszego postępowania nie jest kwestionowana sama wysokość ceny (ok. 700 zł) za przygotowanie kandydatów na kierowców do egzaminu na prawo jazdy kat. B, lecz sposób jej ustalenia. Sprzeczne z prawem jest bowiem bezpośrednie lub pośrednie ustalenie ceny szkolenia kierowców: bezpośrednie – czyli na spotkaniach, tak jak to miało miejsce podczas co najmniej trzech spotkań w siedzibie RSWOSK i pośrednie: poprzez identyczne zachowania rynkowe przedsiębiorców, którzy wprawdzie nie brali bezpośredniego udziału w ustaleniu ceny, ale faktycznie zachowują się tak, jakby tę cenę, w sposób bezpośredni ustalili (por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego z dnia 7 lutego 2001 roku, sygn. akt XVII Ama 25/00). OdróŜnić przy tym naleŜy zachowania rynkowe, będące wynikiem wprowadzenia w Ŝycie zmowy cenowej od naśladowania, sprzecznych z prawem zachowań przedsiębiorców, uczestniczących w zmowie, które nie podlega sankcjom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. W niniejszej sprawie organ antymonopolowy, na podstawie posiadanych dowodów uznał, Ŝe skutki zmowy uwidoczniły się na rynku w styczniu 2001 roku (z wyjątkiem jednego przedsiębiorcy, który cenę 699 zł wprowadził od 1 grudnia 2000 roku). Wszelkie zmiany, mające miejsce po styczniu 2001 roku – ze względu na upływ czasu od spotkań, w trakcie których zasugerowano stosowanie jednolitej ceny - uznać naleŜy za naśladownictwo sprzecznych z prawem zachowań. Naśladownictwo zachowań rynkowych polegało w tym przypadku na obserwowaniu podwyŜek cen, mających swe źródło w zmowie cenowej i dostosowywaniu opłat za szkolenie do poziomu ustalonego przez podmioty biorące udział w porozumieniu. Takie zachowania rynkowe nie moŜna oceniać w kategoriach porozumienia ograniczającego lub eliminującego konkurencję. Naśladownictwo, o którym mowa wyŜej jest jedynie negatywnym następstwem zastosowania zmowy cenowej. Do powszechnych podwyŜek cen kursów nauki jazdy do poziomu 700 złotych nie doszłoby gdyby nie działanie podmiotów uczestniczących w zmowie. Oceniając rynkowe zachowania podmiotów podwyŜszających ceny swych usług pod wpływem obserwacji zmian na rynku, wywołanych zmową cenową, stwierdzić moŜemy iŜ właśnie w naśladownictwie ujawniają się destrukcyjne dla wolnej konkurencji, skutki zawarcia porozumienia cenowego. Silna, skonsolidowana grupa podmiotów gospodarczych, działająca w porozumieniu potrafiła zlikwidować konkurencje cenami na bydgoskim rynku szkolenia kierowców. NajwaŜniejszymi dowodami są protokoły ze spotkań przedsiębiorców w siedzibie RSWOSK. W aktach sprawy znajdują się uwierzytelnione kopie dokumentów, sporządzonych podczas tych spotkań oraz zeznania stron niniejszego postępowania – zgodnie potwierdzano, iŜ takie spotkania miały rzeczywiście miejsce. Zdaniem organu antymonopolowego, oczywistym jest, Ŝe celem spotkań było ustalenie jednolitej ceny szkolenia kierowców. PrzedłoŜona przez Prezesa RSWOSK, kalkulacja ceny szkolenia kierowców nie ma Ŝadnego związku z rzeczywiście ponoszonymi przez poszczególne ośrodki szkolenia, kosztami. Oczywistym jest, iŜ poszczególni przedsiębiorcy działają w róŜnych warunkach a co za tym idzie – ponoszą róŜne koszty swej działalności. Kalkulacja przedłoŜona przez Prezesa RSWOSK jest jedynie pewną teoretyczną konstrukcją, której nie moŜna dowolnie dostosowywać do warunków działania poszczególnych przedsiębiorców. Nie ulega równieŜ wątpliwości, Ŝe – w wyniku dokonanych na tych spotkaniach ustaleń – dąŜono do ograniczenia konkurencji na rozpatrywanym w niniejszej sprawie rynku właściwym. W deklaracji, którą przedłoŜono uczestnikom spotkań, czytamy: „Ja niŜej podpisany(a) oświadczam, Ŝe nie zamierzam konkurować z innymi podmiotami zajmującymi się szkoleniem osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami NIE CENĄ(w oryginalnym tekście – równieŜ te słowa napisano duŜymi literami – przyp. UOKiK) lecz: • Ofertą programową, • Warunkami szkolenia i wyposaŜeniem dydaktycznym, • Sprawnością i estetyką pojazdów szkoleniowych, • Kwalifikacjami kadry instruktorskiej, • Kulturą oraz wynikami szkolenia itp. (...) Oświadczam, Ŝe od dnia (tu puste miejsce w dokumencie – przyp. UOKiK) zastosuję minimalną cenę za szkolenie podstawowe w zakresie kategorii B prawa jazdy (w/w cena uwzględnia wszelkie zniŜki). Jednocześnie informuję, Ŝe dobrowolnie poddaję się kontroli realizacji niniejszego zobowiązania – w formie i przez osoby wyłonione na zebraniach środowiskowych z zastosowaniem demokratycznych procedur (głosowanie większościowe)”. Regulatorem cen jest wolny rynek a nie ustalenia dokonane przy „zielonym stoliku”. Odezwa (apel) do przedsiębiorców szkolących kierowców (stanowiący załącznik nr 4 do pisma Prezesa RSWOSK z dnia 21 sierpnia 2001 roku, zinterpretować naleŜy jako rodzaj wywarcia niedopuszczalnej presji na konkurentów, aby ci podwyŜszyli ceny swych usług. Sam fakt obecności przedstawiciela danego ośrodka szkolenia na którymkolwiek ze spotkań, o których mowa w kontekście rozpatrywanej sprawy nie świadczy o przystąpieniu do porozumienia. Sprzeczne z prawem antymonopolowym zmowy kartelowe ujawniają się na rynku. Prezes Urzędu, w toku tego postępowania zbadał zachowania rynkowe wszystkich ośrodków szkolenia na terenie Bydgoszczy – niezaleŜnie od tego, czy ich przedstawiciele brali udział w spotkaniach w siedzibie RSWOSK, czy teŜ nie. Za sprzeczne z prawem uznano następujące zachowania poszczególnych przedsiębiorców: 1. Bartosz Musielewicz, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „MARBA”, członek RSWOSK, biorący udział w trzech spotkaniach, od 20 stycznia 2001 roku podwyŜszył cenę kursu (kat. B) z 580 zł do 699 zł. Analiza wcześniejszych podwyŜek cen, dokonywanych przez ten ośrodek szkolenia, wskazuje, Ŝe ceny szkolenia nie wzrastały tak skokowo. 2. Automobilklub Bydgoski, z dniem 2 stycznia 2001 roku podwyŜszył cenę z 620 zł. do 700 zł. Argumentację przedstawicieli Automobilklubu Bydgoskiego, iŜ zmiana ceny kursu podyktowana była inflacją w Polsce uznać naleŜy za błędną. W roku 2000 inflacja wynosiła 10,1% podczas gdy ceny kursów wzrosły o 12,9%. Zdaniem organu antymonopolowego, Automobilklub Bydgoski, poprzez równoległe z innymi firmami, szkolącymi kierowców, wprowadzenie ceny 700 złotych, brał czynny udział w porozumieniu cenowym ograniczającym konkurencję. 3. Liga Obrony Kraju, Ośrodka Szkolenia Zawodowego Kierowców z siedzibą w Bydgoszczy, z dniem 22 stycznia 2001 roku podwyŜszył cenę z 600 zł do 700 zł. W okresie od 12 stycznia 1999 roku ceny szkolenia kierowców w tym ośrodku ulegały częstym zmianom: od 530 zł do 620 złotych. Na ogół cena oscylowała wokół kwoty 600 złotych. Gwałtowny wzrost ceny: do 700 złotych w styczniu 2001 roku świadczy o czynnym udziale Ligi Obrony Kraju, Ośrodka Szkolenia Zawodowego Kierowców z siedzibą w Bydgoszczy do porozumienia cenowego. 4. Anna i Marek Musiał, prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki prawa cywilnego – „ANMARK s.c.”, z dniem 5 stycznia 2001 roku podwyŜszyli cenę z 550 zł do 700 zł. Przedstawiciel tej szkoły uczestniczył w spotkaniu w siedzibie RSWOSK, którego tematem była „próba ustalenia cen minimalnych na szkolenie kierowców kat. B”. Skokowa podwyŜka cen szkolenia: z 550 zł do 700 złotych świadczy o czynnym udziale wymienionych wyŜej przedsiębiorców w porozumieniu cenowym. 5. Janusz Karwacki, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Nauka Jazdy „Refleks” z siedzibą w Bydgoszczy, w okresie styczeń – luty 2001 roku podwyŜszył cenę z 580 zł do „590 – 699 zł”). Przedsiębiorca ten podniósł, iŜ stosuje róŜnego rodzaju ulgi a ceny uzaleŜnione są od popytu. Gwałtowna podwyŜka cen szkolenia: z 580 złotych do 699 złotych świadczy o czynnym udziale tego przedsiębiorcy w porozumieniu cenowym. 6. Henryk Cichacki, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkołą Jazdy „ARKA” z siedzibą w Bydgoszczy, z dniem 1 stycznia 2001 roku podwyŜszył cenę kursu z 550 zł do 700 zł. Przedsiębiorca ten, członek RSWOSK, poprzez gwałtowną podwyŜkę cen do poziomu 700 zł. – w ocenie Prezesa Urzędu – przyłączył się do porozumienia cenowego. 7. Jan Krauze, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „JAN” z siedzibą w Bydgoszczy, z dniem 1 stycznia 2001 roku podwyŜszył cenę kursu z 550 zł do 700 zł. Przedsiębiorca ten, członek RSWOSK, biorący udział w spotkaniach, w siedzibie RSWOSK, w sprawie ustalenia ceny kursów prawa jazdy, poprzez gwałtowną podwyŜkę cen do poziomu 700 zł. – w ocenie Prezesa Urzędu – przyłączył się do porozumienia cenowego. 8. Tomasz śelezny, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą „PRESTIś” z siedzibą w Bydgoszczy, z dniem 1 stycznia 2001 roku podwyŜszył cenę kursu z 550 zł do 700 zł. Przedsiębiorca ten, poprzez gwałtowną podwyŜkę cen do poziomu 700 zł – w ocenie Prezesa Urzędu – przyłączył się do porozumienia cenowego. 9. Edward Bogusz, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „GAZ” z siedzibą w Bydgoszczy, z dniem 1 stycznia 2001 roku podwyŜszył cenę kursu z 650 zł do 700 zł. Przedsiębiorca ten, biorący udział w spotkaniach w siedzibie RSWOSK, których przedmiotem była kwestia ustalenia ceny szkolenia kierowców, poprzez, skoordynowaną z innymi przedsiębiorcami, podwyŜkę cen do poziomu 700 zł – w ocenie Prezesa Urzędu – przyłączył się do porozumienia cenowego. 10. Henryk Leszczyński i Justyna Juszczak, prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki prawa cywilnego pod nazwą „AUTOJAZDA” s.c. z siedzibą w śołędowie, z dniem 29 stycznia 2001 roku podwyŜszyli cenę kursu z 560 zł do 700 zł. Przedsiębiorcy ci, prowadząc swój ośrodek szkolenia, posiadający swój oddział w Bydgoszczy, a więc działający na wyodrębnionym w niniejszej sprawie rynku właściwym, bez wątpienia wzięli udział w zmowie cenowej. Wymieniony wyŜej ośrodek szkolenia jest członkiem RSWOSK a przedstawiciel „AUTOJAZDY” brał udział w spotkaniach, których przedmiotem było ustalenie jednolitej ceny kursów. 11. Roman Kaptur, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Nauka Jazdy „Prafko” z siedzibą w Bydgoszczy, z dniem 3 stycznia 2001 roku podwyŜszył cenę kursu z 550 zł do 699 zł. Przedsiębiorca ten, biorący udział w spotkaniach w siedzibie RSWOSK, których przedmiotem była kwestia ustalenia ceny szkolenia kierowców, poprzez gwałtowną podwyŜkę cen do poziomu 699 zł – w ocenie Prezesa Urzędu – przyłączył się do porozumienia cenowego. 12. Jerzy Kociszewski, kierownik Szkoły Jazdy „Modraczek” z siedzibą w Bydgoszczy, prowadzący działalność gospodarczą wspólnie z Wiesławem Grodeckim, z dniem 15 stycznia 2001 roku podwyŜszyli cenę kursu z 550 zł do 699 zł. Przedsiębiorcy ci, biorący udział w spotkaniach w siedzibie RSWOSK, których przedmiotem była kwestia ustalenia ceny szkolenia kierowców, poprzez gwałtowną podwyŜkę cen do poziomu 699 zł – w ocenie Prezesa Urzędu – przyłączyli się do porozumienia cenowego. 13. Irena Porazińska, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą „STOP: Szkoła Nauki Jazdy z siedzibą w Bydgoszczy, w styczniu 2001 roku ustaliła cenę kursu na poziomie 699 zł. Przedsiębiorca ten rozpoczął wprawdzie działalność w styczniu 2001 roku, ale wszedł na rynek z identyczną ceną jaką – właśnie w tym czasie – wprowadzali przedsiębiorcy uczestniczący w zmowie cenowej. NaleŜy więc stwierdzić, Ŝe równieŜ ten przedsiębiorca przyłączył się do porozumienia cenowego. 14. Wioletta Pawłowska i Jacek Pawłowski, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „Miedzyń” z siedzibą w Bydgoszczy, z dniem 19 stycznia 2001 roku podwyŜszyli cenę kursu z 580 zł na 699 zł. Przedsiębiorcy ci, biorący udział w spotkaniach w siedzibie RSWOSK, których przedmiotem była kwestia ustalenia ceny szkolenia kierowców, poprzez gwałtowną podwyŜkę cen do poziomu 699 zł – w ocenie Prezesa Urzędu – przyłączyli się do porozumienia cenowego. 15. Andrzej Swigon, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy ABT z siedzibą w Bydgoszczy, z dniem 1 grudnia 2000 roku podwyŜszył cenę kursu z 550 zł do 699 zł. Przedsiębiorca ten, członek RSWOSK, uczestniczący w spotkaniach, których przedmiotem było ustalenie jednolitej ceny kursów, jako pierwszy, juŜ w grudniu 2000 roku podwyŜszył cenę do poziomu 699 zł. Mimo, iŜ podwyŜka nastąpiła juŜ w grudniu, Prezes Urzędu uznał, iŜ Andrzej Swigon wprowadzając cene 699 złotych wiedział o zmowie cenowej i jako pierwszy zaczął wprowadzać na rynek jej postanowienia. 16. Jan Pliszka prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców AGORA – MIRAś, w styczniu 2001 roku podwyŜszył cenę kursu z 550 zł do 700 zł. Przedsiębiorca ten, członek RSWOSK, uczestniczący w spotkaniach, organizowanych w siedzibie tego Stowarzyszenia, których przedmiotem była kwestia ustalenia jednolitej ceny szkolenia kierowców, poprzez wprowadzenie w styczniu 2001 roku ceny 700 zł za szkolenie kierowców, przyłączył się do porozumienia cenowego. 17. Jarosław Deczyński, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Firma Szkoleniowa „AKADEMIK”, w styczniu 2001 roku podniósł cenę kursu z 600 zł na 700 zł. W listopadzie obowiązywała cena 550 zł. . Przedsiębiorca ten, uczestniczący w spotkaniach, organizowanych w siedzibie RSWOSK, których przedmiotem była kwestia ustalenia jednolitej ceny szkolenia kierowców, poprzez wprowadzenie w styczniu 2001 roku ceny 700 zł za szkolenie kierowców, przyłączył się do porozumienia cenowego. 18. Marian Piestrzyński, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy ATU, z dniem 1 stycznia 2001 roku podniósł cenę kursu z 580 zł do 700 złotych. Przedsiębiorca ten, poprzez podwyŜkę cen do poziomu 700 zł – w ocenie Prezesa Urzędu – przyłączył się do porozumienia cenowego. 19. Maciej Puziak, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Auto Start, w styczniu 2001 roku podniósł cenę kursu z 599 zł do 699 złotych. 20. Polski Związek Motorowy OZDG Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy, od stycznia 2001 roku podniósł w swoim bydgoskim ośrodku cenę kursu z 600 zł do 700 zł. Spółka ta uczestnicząca w spotkaniach, organizowanych w siedzibie RSWOSK, których przedmiotem była kwestia ustalenia jednolitej ceny szkolenia kierowców, poprzez wprowadzenie w styczniu 2001 roku ceny 700 zł za szkolenie kierowców, przyłączyła się do porozumienia cenowego. W stosunku do przedsiębiorców, którzy w styczniu 2001 czyli w okresie, w którym uwidoczniły się skutki zawartego, w siedzibie RSWOSK, porozumienia nie podporządkowali się dyktatowi cenowemu i nie podwyŜszyli cen szkolenia kierowców do poziomu 700 złotych, nie stwierdzono stosowania praktyki ograniczającej konkurencję. Tymi przedsiębiorcami są: 1. Małgorzata Burchardt, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą PHU SOLEIL z siedzibą w Bydgoszczy. 2. Robert Burchardt, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą PHU SOLEIL z siedzibą w Bydgoszczy. Robert Burchardt, prowadzący działalność wspólnie z Marzeną Burchardt, w 2000 roku ustalali ceny szkolenia kierowców na poziomie 450 zł – 500 zł. Pod koniec stycznia 2001 roku wprowadzili cenę – 680 zł. Dwadzieścia złotych róŜnicy stanowi istotny element konkurencyjnej walki o klienta oraz świadczy o niepodporządkowaniu się Roberta i Marzeny Burchardt dyktatowi cenowemu, zmierzającemu do ujednolicenia cen na jednym poziomie. Konsument – pomimo skokowej podwyŜki cen ma moŜliwość wyboru oferty. 3. Radosław Kołecki, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „INSTRUKTOR” z siedzibą w Bydgoszczy. Przedsiębiorca ten – do końca stycznia 2001 roku – ustalił cenę szkolenia kierowców na poziomie 550 – 600 zł. Od lutego ceny wzrosły: 600 – 700 złotych. Na podstawie zgromadzonych danych wskazać naleŜy, iŜ Radosław Kołecki prowadził samodzielną politykę cenową, próbując konkurować z innymi ośrodkami szkolenia, ceną. Zdaniem organu antymonopolowego wzrost cen szkolenia kierowców w lutym 2001 roku do poziomu 700 złotych uznać naleŜy za naśladownictwo rynkowych zachowań przedsiębiorców uczestniczących w zmowie cenowej. 4. Wojciech Ryniec, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy BIS z siedzibą w Bydgoszczy do końca stycznia ustalił cenę szkolenia kierowców na poziomie 600 zł. W lutym 2001 roku cena wzrosła do wysokości 700 złotych. Stosowanie w styczniu 2001 roku ceny 600 złotych świadczyło o prowadzeniu przez tego przedsiębiorcę walki cenowej ze swymi konkurentami. PodwyŜka cen szkolenia kierowców, która miała miejsce w lutym 2001 roku oceniona została jako naśladowanie rynkowych zachowań przedsiębiorców, biorących udział w zmowie cenowej. 5. Jacek Kosmalski, prowadzący działalność gospodarczą, pod nazwą PHPU TRANSFER s.c. z siedzibą w Bydgoszczy. 6. Adam Topoliński, prowadzący działalność gospodarczą, pod nazwą PHPU TRANSFER s.c. z siedzibą w Bydgoszczy. Przedsiębiorca ten prowadzi działalność gospodarczą wspólnie z Jackiem Kosmalskim, w kursach, organizowanych w styczniu i lutym 2001 roku podwyŜszył ceny do poziomu 690 złotych. Pomimo skokowej podwyŜki cen, uznać naleŜy, iŜ wyŜej wymienieni przedsiębiorcy, poprzez ustalenie ceny o 10 złotych niŜszej od 700 złotych przyczynili się do zróŜnicowania cen szkoleń i niepodporządkowania się tendencji ujednolicenia cen szkoleń. 7. Waldemar Chałacaic, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkołą Jazdy TEST z siedzibą w Bydgoszczy. Przedsiębiorca ten – do 31 stycznia 2001 roku – stosował cenę 600 złotych. Od 1 lutego 2001 roku podwyŜszył cenę do poziomu 700 złotych. Zachowanie takie uznać naleŜy za naśladownictwo rynkowych zachowań przedsiębiorców aktywnie uczestniczących w zmowie cenowej. 8. Dorota Szweda – Ostrówka, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Nauka Jazdy SZOFER z siedzibą w Bydgoszczy. Przedsiębiorca ten zeznał, iŜ w okresie od listopada 2000 roku do lutego 2001 roku ustalił cene na poziomie 600 zł. Cena ta świadczy o samodzielnej polityce cenowej tego podmiotu gospodarczego. 9. Maria Nawrocka, prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Usługowo Szkoleniowy „PERFEKT” z siedzibą w Bydgoszczy. Przedsiębiorca ten, cenę na poziomie 700 złotych, ustalił juŜ w maju 2000 roku, co świadczy o prowadzonej, samodzielnej polityce cenowej. 10. Tadeusz Nahotko, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „T&T” z siedzibą w Bydgoszczy. Przedsiębiorca ten, od 20 stycznia 2001 roku ustalił cenę szkolenia kierowców na poziomie 640 złotych. Zachowanie takie świadczy o prowadzeniu samodzielnej polityki cenowej. 11. Janusz Rodziewicz, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców SZKOLMOT z siedzibą w Bydgoszczy. Przedsiębiorca ten – od połowy 1998 roku stosuje cenę 700 złotych za szkolenia kierowców. Zachowanie takie świadczy o stosowaniu własnej polityki cenowej. 12. Dariusz Krupiński, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „PEGAZ” z siedzibą w Bydgoszczy, w okresie od października 2000 roku do lutego 2001 roku stosował ceny od 500 do 570 złotych. Zachowanie takie świadczy o prowadzeniu własnej polityki cenowej. 13. Adam Olejnik, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą FUSH Szkoła Jazdy „EFEKT” z siedzibą w Bydgoszczy, w czasie gdy prowadził działalność gospodarczą, od stycznia 2001 roku stosował cenę 750 złotych. Zachowanie takie świadczy o prowadzeniu własnej polityki cenowej. 14. XV Liceum Ogólnokształcące w Bydgoszczy. Dyrektor XV LO zeznał, iŜ od stycznia 2001 roku cena kursów prawa jazdy ustalona została na poziomie 450 złotych. Na podstawie posiadanych danych stwierdzić naleŜy, iŜ podmiot ten stosuje własną politykę cenową. 15. Marian Dulęba, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkołą Nauki Jazdy „Duet” z siedzibą w Bydgoszczy. Przedsiębiorca ten zeznał, iŜ cena szkolenia kierowców w jego szkole nigdy nie przekraczała kwoty 650 złotych. Na tej podstawie stwierdzić naleŜy, iŜ przedsiębiorca ten, prowadząc własną politykę cenową nie brał udziału w zmowie cenowej. 16. Józef Kopaczewski, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkołą Jazdy „WYNIK” z siedzibą w Bydgoszczy. Przedsiębiorca ten przedłoŜył informacje, według których, w okresie od października 2000 roku do lutego 2001 roku ceny – w jego ośrodku szkolenia – kształtowały się na poziomie 550 zł – 620 zł. Na tej podstawie stwierdzić naleŜy, iŜ Józef Kopaczewski, prowadząc własną politykę cenową, nie brał udziału w zmowie. 17. Zespół Szkół Ogrodniczych z siedzibą w Bydgoszczy jako podmiot szkolący bezpłatnie uczniów szkoły, w ramach programu nauczania, nie brał udziału w zmowie cenowej. 18. Krzysztof Lubiński, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców „SZÓSTKA” z siedzibą w Bydgoszczy, podniósł cenę szkolenia kierowców od 1 lutego 2001 roku do poziomu 699 złotych. Zachowanie takie naleŜy uznać jako naśladownictwo rynkowych zachowań przedsiębiorców, biorących udział w zmowie cenowej. 19. Krzysztof Król, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców „SAMOCHODÓWKA” z siedzibą w Bydgoszczy podniósł cenę szkolenia kierowców od 1 lutego 2001 roku do poziomu 699 złotych. Zachowanie takie naleŜy uznać jako naśladownictwo rynkowych zachowań przedsiębiorców, biorących udział w zmowie cenowej. Postępowanie naleŜało umorzyć w stosunku do przedsiębiorców, którzy w styczniu 2001 roku, a wiec w okresie gdy ujawniły się skutki zawarcia porozumienia cenowego, nie prowadzili działalności gospodarczej, polegającej na szkoleniu kierowców. Tymi przedsiębiorcami są: 1. Adam Gallas, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Ośrodek Szkolenia Kierowców „Agal” z siedzibą w Bydgoszczy okresie od lipca 2000 roku do 9 maja 2001 roku nie prowadził wym. wyŜej działalności. W związku z tym przedsiębiorca ten nie mógł wziąć udziału w zmowie cenowej, która jest przedmiotem niniejszego postępowania. 2. Mariuszowi Jaworskiemu - Firma Szkoleniowo – Usługowa „Bema” z siedzibą w Bydgoszczy nie moŜna przypisać udziału w zmowie cenowej, gdyŜ wyŜej wymieniony ośrodek szkolenia nie istnieje od około 1,5 roku. 3. Markowi Osickiemu - Szkoła Jazdy „Express” z siedzibą w Bydgoszczy nie moŜna przypisać udziału w zmowie cenowej, gdyŜ ten ośrodek szkolenia nie istnieje pod adresem zgłoszonym w referacie działalności gospodarczej Urzędu Miasta. 4. Piotr Kozik, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy ABS z siedzibą w Bydgoszczy w okresie od 4 października 2000 roku do15 maja 2001 roku nie prowadził samodzielnej działalności gospodarczej pod nazwą Szkołą Jazdy ABS. Przedsiębiorca ten nie mógł więc wziąć udziału w zmowie cenowej, o której mowa w niniejszym postępowaniu. 5. Maciej Chełminiak, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Szkoła Jazdy „EFEKT” z siedzibą w Bydgoszczy, rozpoczął działalność dnia 30 kwietnia 2001 roku – nie mógł więc wziąć udziału w zmowie cenowej. 6. Artur Krzemianowski, prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą AUTO BIS z siedzibą w Bydgoszczy zeznał, iŜ zezwolenie na szkolenie kierowców uzyskał w dniu 12 lutego 2001 roku i od tej daty rozpoczął szkolenie kierowców, jako samodzielny przedsiębiorca – nie mógł więc wziąć udziału w zmowie cenowej. Kara Górną granicą braną pod uwagę przy nałoŜeniu kary pienięŜnej (pkt II decyzji) było zgodnie z art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym, poprzedzającym rok nałoŜenia kary. Ukarani przedsiębiorcy, ustalając jednolitą cenę szkolenia kierowców, dąŜący do wyłączenia moŜliwości konkurowania ceną w sposób raŜący naruszyli prawo antymonopolowe. Zmowy kartelowe, a z taka właśnie zmową mamy do czynienia w niniejszej sprawie słuŜą do ograniczania konkurencji bez wytwarzania w zamian (w efekcie tego ograniczenia konkurencji) jakichkolwiek korzyści (przede wszystkim dla konsumentów) Figfting Cartels – why and how? Swedish Competition Authority, Goteborg 2001. . Kara pienięŜna, nałoŜona wprawdzie w minimalnej wysokości winna zniechęcić przedsiębiorców szkolących kierowców do ponownych prób regulowania rynku poprzez sztuczne wprowadzanie cen szkolenia kierowców. Mając na uwadze fakt, iŜ szkolenie kierowców zaliczyć naleŜy raczej do drobnej przedsiębiorczości, nie przynoszącej duŜych przychodów, Prezes Urzędu nałoŜył minimalną karę w wysokości 1000 euro. Wymiar kary nie mógł przekroczyć 10% rocznych przychodów kaŜdego z ukaranych przedsiębiorców. W związku z wyłączeniem jawności danych o przychodach poszczególnych przedsiębiorców – kaŜdy z ukaranych przedsiębiorców otrzymuje – jako załącznik do decyzji wyliczenie, z którego wynika jaki procent jego przychodów stanowi kara pienięŜna. Przy przeliczaniu na złote, zgodnie z art. 115 ustawy przyjęto wartość euro według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok nałoŜenia kary, tj. w dniu 31.12.2001 r. Zgodnie z tym przyjęto, iŜ 1 euro stanowi równowartość 3,4963 zł. Kwotę 3496 złotych 30 groszy (trzy tysiące czterysta dziewięćdziesiąt sześć złotych (30/100)) z tytułu kary pienięŜnej kaŜdy z ukaranych przedsiębiorców winien uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji do BudŜetu Państwa – na rachunek: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 W razie nie uiszczenia kary w terminie jak wyŜej, zostanie ona ściągnięta w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezes Urzędu umorzył postępowanie w sprawie nałoŜenia kary pienięŜnej na trzech przedsiębiorców, wymienionych w punkcie III decyzji, gdyŜ kara pienięŜna (mimo tego, Ŝe ustalona została w minimalnej wysokości), przekracza 10% ich rocznych przychodów. W związku z nie przedłoŜeniem danych o przychodach przez przedsiębiorcę, Wiesława Grodeckiego, kwestię nałoŜenia na niego kary pienięŜnej wyłączono do odrębnego postępowania. Decyzja administracyjna – w odniesieniu do tego przedsiębiorcy – wydana zostanie niezwłocznie po ustaleniu przez organ antymonopolowy wysokości przychodów, uzyskanych przez Wiesława Grodeckiego w roku 2001. Na postanowienie o wyłączeniu do odrębnego postępowania (punkt III sentencji decyzji), zaŜalenie nie słuŜy. Mając na uwadze powyŜsze naleŜało orzec jak w sentencji. Od niniejszej decyzji słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem niniejszej Delegatury w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia niniejszej decyzji.