RBG-29/2014

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Długa 47,85-034 Bydgoszcz Tel. 52 345-56-44, Fax 52 345-56-17 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 15 października 2014 r. Znak: RBG-61-39/13/KL DECYZJA NR RBG - 29/2014 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – umarza się jako bezprzedmiotowe, postępowanie wszczęte z urzędu w związku z podejrzeniem stosowania przez A. S. i A. S., prowadzących działalność gospodarczą w Bydgoszczy w formie spółki cywilnej pod nazwą Alfa s.c. praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: A. stosowaniu we wzorcach umów: • Umowy o świadczenie usługi dostępu do Internetu 3; • Umowy o świadczenie usługi dostępu do Internetu 4.5; • Umowy o świadczenie usługi dostępu do Internetu 5.5; • Umowy o świadczenie usługi przesyłu telekomunikacyjnego w postaci sygnału telewizji satelitarnej; • Umowy o świadczenie usługi przesyłu telekomunikacyjnego w postaci sygnału telewizji satelitarnej „TV na próbę”;, • Cennik Usług i Taryf firmy ALFA, postanowień, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), których treść jest następująca: 1. W przypadku, gdy przerwa w świadczeniu Usługi nie nastąpiła z winy Abonenta lub osób, którym udostępnił urządzenia umożliwiające dostęp do internetu, za każdy dzień w którym nastąpiła przerwa w świadczeniu Usługi trwającej dłużej niż 12 godzin, Abonentowi przysługuje zwrot 1/30 miesięcznej opłaty 2 abonamentowej Warunkiem skorzystania przez Abonenta z tego prawa jest skuteczne zgłoszenia reklamacji do ALFA. (§ 4 ust. 15 Umowy o świadczenie usługi dostępu do Internetu 3.; § 4 ust. 16 Umowy o świadczenie usługi dostępu do Internetu 4.5.; § 4 ust. 15 Umowy o świadczenie usługi dostępu do Internetu 5.5; § 3 ust. 11 Umowy o świadczenie usługi przesyłu telekomunikacyjnego w postaci sygnału telewizji satelitarnej; § 3 ust. 11 Umowy o świadczenie usługi przesyłu telekomunikacyjnego w postaci sygnału telewizji satelitarnej „TV na próbę”; § 33 ust. 1 Regulaminu korzystania z usługi Dostępu do Internetu świadczonej przez ALFA) 2. Kara za udostępnienie usługi internetowej poza lokalem, nielegalne korzystanie z sieci, podłączenie większej liczby komputerów niż określona w warunkach usługi – 3 000 zł. (Cennik Usług i Taryf firmy ALFA) 3. ALFA ma prawo w każdym czasie tymczasowo zawiesić świadczenie Usługi i rozwiązać Umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia w przypadku stwierdzenia niewłaściwego wykonania przez Abonenta lub Użytkownika postanowień Umowy, naruszenia Regulaminu lub przepisów prawa w zakresie związanym z korzystaniem z Usług, a w szczególności: (…) 3) nieprzestrzegania przez Abonenta lub Użytkownika, w zakresie, jakim go dotyczą, przepisów powszechnie obowiązującego prawa (§ 11 ust. 4 Regulaminu korzystania z usługi Dostępu do Internetu przez ALFA) co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów; B. 1. bezprawnym działaniu polegającym na obciążaniu konsumentów zryczałtowaną opłatą w wysokości połowy sumy należności za okres pierwszych 12 miesięcy obowiązywania Umowy o świadczenie usługi przesyłu telekomunikacyjnego w postaci sygnału telewizji satelitarnej „TV na próbę” z tytułu rozwiązania przez konsumenta tejże umowy, która to opłata może przekraczać wysokość ulgi przyznanej przez przedsiębiorcę przy zawarciu umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, pomniejszonej proporcjonalnie o jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania, które to działanie pozostaje w sprzeczności z art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171 poz.1800 ze zm.); 2. bezprawnym działaniu polegającym na obciążaniu konsumentów zryczałtowaną opłatą w wysokości sumy należności za okres pierwszych 12 miesięcy obowiązywania Umowy o świadczenie usługi przesyłu telekomunikacyjnego w postaci sygnału telewizji satelitarnej „TV na próbę” z tytułu rozwiązania przez przedsiębiorcę umowy z winy konsumenta, która to opłata może przekraczać wysokość ulgi przyznanej przez przedsiębiorcę przy zawarciu umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych pomniejszonej proporcjonalnie o jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania, które to działanie pozostaje w sprzeczności z art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171 poz.1800 ze zm.); 3 3. bezprawnym działaniu polegającym na obciążaniu konsumentów zryczałtowaną karą umowną w wysokości sumy należności za okres pierwszych 12 miesięcy obowiązywania Umowy o świadczenie usługi przesyłu telekomunikacyjnego w postaci sygnału telewizji satelitarnej „TV na próbę” z tytułu rozwiązania przez konsumenta umowy oraz w związku z rozwiązaniem przez przedsiębiorcę umowy z winy konsumenta po upływie 24 miesięcy, czyli terminu na jaki została ona zawarta, które to działanie pozostaje w sprzeczności z art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171 poz.1800 ze zm.); 4. bezprawnym narzuceniu konsumentom zawierającym umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych elektronicznej formy doręczania faktury na podany adres e-mailowy, mimo niewyrażenia w sposób swobodny przez konsumenta zgody na taką formę otrzymywania faktury, co może stanowić naruszenie § 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie przesyłania faktur w formie elektronicznej, zasad ich przechowywania oraz trybu udostępniania organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej (Dz. U. 2012, poz. 1528); 5. niedostosowanie warunków umów zawartych z konsumentami przed 21 stycznia 2013 r. do przepisów nowelizacji ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne i niedoinformowanie ich o tych zmianach, co pozostaje w sprzeczności z art. 13 ustawy z dnia 16 listopada 2012 r. o zmianie ustawy - Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2012 poz.1445), co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ; C. 1. bezprawnym działaniu polegającym na obciążaniu konsumentów obowiązkiem zwrotu przyznanej ulgi z tytułu przyłączenia do publicznej sieci telekomunikacyjnej w sytuacji, w której to ulga została ustanowiona za czynności niezwiązane z zawieraną umową o świadczenie usług telekomunikacyjnych, gdyż dotyczy opłaty za przyłączenie do publicznej sieci telekomunikacyjnej, którą konsumenci ponieśli już przy wcześniejszej umowie, które to działanie wyczerpuje znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej zdefiniowanej w art. 5 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), a także pozostaje w sprzeczności z art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171 poz.1800 ze zm.); 2. bezprawnym działaniu polegającym na wprowadzeniu opłaty w wysokości 5 zł za udostępnianie konsumentom faktur w formie papierowej, co może stanowić naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 153, poz. 1503 ze zm.) co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów . 4 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK lub organ ochrony konsumentów ) przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy wzorce umowne stosowane przez przedsiębiorców ze spółki Alfa s.c. z siedzibą w Bydgoszczy oraz Stowarzyszenie Klubu Sympatyków Telewizji Satelitarnej „Ogrody” z siedzibą w Bydgoszczy zawierają niedozwolone postanowienia umowne, a co za tym idzie, czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach, tj. art. 479 38 §1 i art. 479 39 k.p.c. w związku z art. 385 1 -385 3 k.c. oraz mające na celu wstępne ustalenie, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające wszczęcie postępowań w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w tym w zakresie naruszenia przepisów ustawy Prawo telekomunikacyjne. W toku tego postępowania Prezes UOKiK ustalił, iż A. S. i A. S. prowadzą działalność gospodarczą w Bydgoszczy w formie spółki cywilnej pod nazwą Alfa s.c (dalej: przedsiębiorca , Alfa lub Spółka ). Ponadto organ ochrony konsumentów przeprowadził analizę wzorców umów nadesłanych przez Alfę. W wyniku przeprowadzonego postępowania zaszło podejrzenie stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów opisanych w sentencji niniejszego postanowienia. Mając powyższe na uwadze – postanowieniem Nr RBG-262/2013 z dnia 14 października 2013 r. – Prezes UOKiK wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wskazanych w sentencji niniejszej decyzji. W toku niniejszego postępowania Prezes UOKiK pismem z dnia 14 października 2013 r. wezwał przedsiębiorcę do ustosunkowania się do przedstawionych zarzutów. W piśmie z dnia 28 października 2013 r. Spółka ustosunkowała się do przedmiotowych zarzutów, a także złożyła wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) – dalej: u.o.k.i.k. W dalszej korespondencji prowadzonej w toku postępowania przedsiębiorca udostępnił Prezesowi UOKiK wszelkie wymagane przez niego dokumenty, a także udzielał niezbędnych wyjaśnień związanych z przedmiotem postępowania. Pismem z dnia 25 czerwca 2014 r. pełnomocnik A. S. i A. S. poinformował organ ochrony konsumentów, że z dniem 23 czerwca 2014 r. ww. osoby zaprzestały prowadzenia działalności gospodarczej, a w dniu 24 czerwca 2014 r. zostały wykreślone z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: CEIDG ). Prezes UOKiK ustalił następujący stan faktyczny: Na podstawie zebranych w toku postępowania dokumentów Prezes UOKiK ustalił, iż A. S. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą ALFA w Bydgoszczy. Przedmiotem działalności jest m.in. działalność w zakresie telekomunikacji przewodowej (61.10.Z). A. S. był wspólnikiem spółki Alfa s.c. Działalność gospodarczą prowadził również drugi ze wspólników spółki cywilnej A. S., która czyniła to pod nazwą ALFA. 5 Alfa s.c. została założona 1 kwietnia 1995 r. umową pomiędzy A. i B. S. . W dniu 31 marca 2001 roku ze spółki wystąpił B. S. , a w jego miejsce wstąpiła A. S. . Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Zgodnie z §10 Umowy spółki „Każdy ze wspólników upoważniony i zobowiązany jest do samodzielnego prowadzenia wszelkich spraw Spółki i reprezentowania jej na zewnątrz”. Z przedmiotowej umowy wynika, że udział w zyskach i stratach Spółki był następujący: A. S. – 95%, A. S. – 5%. W związku z prowadzoną działalnością, Alfa zawierała z konsumentami umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych na podstawie następujących wzorców: Umowy o świadczenie usługi dostępu do Internetu 3; Umowy o świadczenie usługi dostępu do Internetu 4.5; Umowy o świadczenie usługi dostępu do Internetu 5.5; Umowy o świadczenie usługi przesyłu telekomunikacyjnego w postaci sygnału telewizji satelitarnej; Umowy o świadczenie usługi przesyłu telekomunikacyjnego w postaci sygnału telewizji satelitarnej „TV na próbę”;, Cennik Usług i Taryf firmy ALFA. Powyższe wzorce umowne obowiązywały od co najmniej 2011 roku. Z zamieszczonych w CEIDG informacji wynika, iż powyższe osoby fizyczne – prowadzące działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej - zaprzestały prowadzenia działalności gospodarczych z dniem 23 czerwca 2014 r., natomiast wykreślenie wpisu z ww. rejestru zostało dokonane dzień później, tj. w dniu 24 czerwca 2014 r. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes UOKiK zważył, co następuje: Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej: k.p.a. – stroną w postępowaniu administracyjnym jest ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Na podstawie art. 49 ust. 1 u.o.k.i.k. organ ochrony konsumentów może wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Przepis art. 24 ust. 1 tejże ustawy stanowi, iż „Zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów ”, natomiast art. 24 ust. 2 określa, iż „Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego; 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji”. Prezes UOKiK w sprawie stosowanych przez przedsiębiorców praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 u.o.k.i.k. może wydać decyzje opisane w art. 26, 27 lub 28 tej ustawy. Jednak decyzje te mogą zostać wydane tylko wówczas, gdy organ ochrony konsumentów dokonuje oceny działań przedsiębiorcy. Ustawodawca, zamieszczając w art. 24 u.o.k.i.k. definicję praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, jednocześnie przesądził, iż działań tych może dopuścić się wyłącznie przedsiębiorca. Tym samym zakaz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów 6 może zostać orzeczony wyłącznie przeciwko przedsiębiorcy, to tylko on może być adresatem zakazu zamieszczonego w art. 24 ust. 1 u.o.k.i.k. 1 . Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod pojęciem „przedsiębiorcy” należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 672) – dalej: u.s.d.g. Z art. 4 ust. 1 u.s.d.g. wynika zaś, że przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. W toku prowadzonych działań ustalono, że osoby w stosunku do których prowadzone było postępowanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów zaprzestały prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 23 czerwca 2014 r., a z dniem 24 czerwca 2014 r. nastąpiło wykreślenie ich wpisów z CEIDG, w związku z czym utraciły ona status przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części . Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów pozwalających na rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty 2 . Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może zarówno z przyczyn podmiotowych (np. śmierć strony, ustanie bytu prawnego osoby prawnej), jak i przedmiotowych (np. w przypadku stwierdzenia, że organ, który prowadził postępowanie na żądanie strony nie był właściwy, a także, gdy strona wnosi o wydanie decyzji tożsamej w decyzją uprzednią). W tym zakresie brak jest więc podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy. W niniejszym przypadku okolicznością powodującą konieczność umorzenia przedmiotowego postępowania jest fakt, iż A. i A. S. nie są już przedsiębiorcami. Tym samym, nie są też już stronami postępowanie jakie może prowadzić Prezes UOKiK. Następstwem tego jest brak możliwości wydania decyzji administracyjnej w stosunku do strony postępowania i stwierdzenie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, o których mowa w art. 24 u.o.k.i.k. Przywołane okoliczności uzasadniają umorzenie niniejszego postępowania. Należy również zauważyć, iż Sąd Okręgowy w Warszawie w jednym z wyroków wskazał, że uzasadnienie decyzji o umorzeniu postępowania wydawanej na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie może zawierać treści dotyczących rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, czy też w inny sposób wyrażać stanowiska Prezesa UOKiK w zakresie zasadności zarzutów sformułowanych 1 M. Sieradzka, Komentarz do art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , [w:] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Kohutek K., Sieradzka M., opubl. LEX 2008. 2 Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01. 7 we wszczęciu postępowania 3 . Z uwagi na powyższe brak również podstaw do rozważenia w przedmiotowej decyzji dalszych kwestii związanych z tą sprawą. Mając na względzie ww. okoliczności należało orzec, jak w sentencji decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 kodeksu postępowania cywilnego od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie, które wnosi się za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Piotr Adamczewski 3 Wyroku z dnia 28 czerwca 1995 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Antymonopolowy (sygn. akt XVII Amr 24/95, opubl. Wokanda 1996, nr 8, s. 53).