RBG-30/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Jagiello ń ska 34 85-097 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17, E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 15 pa ź dziernika 2004 roku RBG-411-03/04/MW Pan Jerzy Buczkowski Radca prawny „Edytor” Sp. z o.o. ul. Tracka 5 10-364 Olsztyn Decyzja nr RBG 30/2004 I. Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000 r. Nr 122, poz. 1319 z pó ź n. zm. – zwana dalej ustaw ą ) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko „Edytor” Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie, dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za ograniczaj ą ce konkurencj ę i naruszaj ą ce zakaz o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy, praktyki polegaj ą ce na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej poprzez: 1. przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na regionalnym, warmi ń sko - mazurskim rynku reklamy prasowej oraz rynku prasy lokalnej, poprzez stosowanie w umowach o zamieszczanie reklam prasowych klauzul, polegaj ą cych na zobowi ą zaniu kontrahenta „Edytor” Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie do publikacji reklam w Gazecie Olszty ń skiej pod rygorem utraty bonifikaty z tytu ł u zawarcia umowy 2. przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na lokalnych rynkach reklamy prasowej oraz rynkach prasy lokalnej, poprzez eliminowanie konkurentów na lokalnych 1 rynkach prasy i reklamy w regionie warmi ń sko – mazurskim, poprzez wydawanie nieodp ł atnych wk ł adek do Gazety Olszty ń skiej o tematyce zbli ż onej do wydawanych przez konkurencj ę tygodników, oraz wydawanie tych wk ł adek w dniu poprzedzaj ą cym publikacje konkurencyjnych czasopism, a tak ż e, poprzez organizowanie sponsorowanych przez reklamodawców, imprez o charakterze kulturalnym, sportowym o tej samej tematyce, co imprezy organizowane przez konkurencyjne, lokalne media i nakazuje si ę zaniechania ich stosowania II. Na podstawie art. 105 k.p.a. oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172), umarza si ę post ę powanie antymonopolowe dotycz ą ce praktyki polegaj ą cej na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na olszty ń skim rynku reklamy prasowej oraz rynku prasy lokalnej, poprzez wydawanie przez Wydawc ę Olsztyn Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie, podmiotu b ę d ą cego pod bezpo ś redni ą kontrol ą Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie bezp ł atnego tygodnika Nasz Olsztyniak, a tym samym uniemo ż liwianie pojawienia si ę na lokalnych rynkach prasy i reklamy prasowej innych, konkurencyjnych wydawców. III. Na podstawie art. 101 ust. 2 pkt 1 w zwi ą zku z art. 104 i art. 115 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000 r. Nr 122, poz. 1319) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada si ę na „Edytor” Sp. z o.o. w Olsztynie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 350 000 z ł (s ł ownie: trzysta pi ęć dziesi ą t tysi ę cy) p ł atn ą do Bud ż etu Pa ń stwa. Uzasadnienie: Postanowieniem z dnia 18 lutego 2004 roku Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego zbadania warmi ń sko – mazurskiego rynku prasy codziennej i rynku sprzeda ż y reklam. W toku tego post ę powania, dnia 19 lutego 2004 roku przeprowadzono kontrol ę w siedzibie Spó ł ki Edytor, której przedmiotem by ł o wst ę pne ustalenie istnienia obowi ą zku zg ł oszenia zamiaru koncentracji oraz wst ę pne zbadanie warmi ń sko – mazurskiego rynku prasy codziennej i rynku sprzeda ż y reklam. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2004 roku wszcz ę te zosta ł o post ę powanie antymonopolowe przeciwko „Edytor” Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynkach prasy lokalnej i reklamy prasowej poprzez: 1. narzucanie uci ąż liwych warunków umów podmiotom zlecaj ą cym publikacj ę reklam w ten sposób i ż narzucanie im wy łą czno ś ci czasopism, b ę d ą cych pod kontrol ą EDYTOR Sp. z o.o. 2. stosowania nieuczciwych cen za publikacj ę reklam i og ł osze ń w gazetach i czasopismach b ę d ą cych pod kontrol ą EDYTOR Sp. z o.o. 2 Post ę powanie antymonopolowe wszcz ę to równie ż w sprawie nie zg ł oszenia Prezesowi Urz ę du zamiaru koncentracji na warmi ń sko – mazurskim rynku prasy, dokonywanych w okresie od 1998 roku. Post ę powanie to zosta ł o umorzone decyzj ą nr RBG 16/2004. W toku post ę powania antymonopolowego zarzuty wobec Spó ł ki Edytor by ł y kilkakrotnie modyfikowane, ostatecznie uzyskuj ą c nast ę puj ą ce brzmienie: 1. przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na olszty ń skim rynku reklamy prasowej oraz rynku prasy lokalnej, poprzez stosowanie w umowach o zamieszczanie reklam prasowych klauzul, polegaj ą cych na zobowi ą zaniu kontrahenta „Edytor” Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie do publikacji reklam w Gazecie Olszty ń skiej pod rygorem utraty bonifikaty z tytu ł u zawarcia umowy , co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 powo ł anej wy ż ej ustawy; 2. stosowanie nieuczciwych cen za publikacj ę reklam i og ł osze ń w gazetach i czasopismach, b ę d ą cych pod kontrol ą Edytor Sp. z o.o. w Olsztynie oraz podmiotu znajduj ą cego si ę pod jego bezpo ś redni ą kontrol ą , tj. Wydawcy Olsztyn Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; 3. przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na olszty ń skim rynku reklamy prasowej oraz rynku prasy lokalnej, poprzez wydawanie przez Wydawc ę Olsztyn Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie, podmiotu b ę d ą cego pod bezpo ś redni ą kontrol ą Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie bezp ł atnego tygodnika Nasz Olsztyniak, a tym samym uniemo ż liwianie pojawienia si ę na lokalnych rynkach prasy i reklamy prasowej innych, konkurencyjnych wydawców, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 powo ł anej wy ż ej ustawy; 4. przeciwdzia ł anie ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na olszty ń skim rynku reklamy prasowej oraz rynku prasy lokalnej, poprzez eliminowanie lokalnych konkurentów na rynkach prasy i reklamy w regionie warmi ń sko – mazurskim, poprzez wydawanie nieodp ł atnych wk ł adek do Gazety Olszty ń skiej o tematyce zbli ż onej do wydawanych przez konkurencj ę tygodników, oraz wydawanie tych wk ł adek w dniu poprzedzaj ą cym publikacje konkurencyjnych czasopism, a tak ż e, poprzez organizowanie sponsorowanych przez reklamodawców, imprez o charakterze kulturalnym, sportowym o tej samej tematyce, co imprezy organizowane przez konkurencyjne, lokalne media, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 powo ł anej wy ż ej ustawy; W toku post ę powania antymonopolowego przeprowadzono, dnia 24 lutego 2004 roku, przeprowadzono dwie kontrole: • w Zwi ą zku Stowarzysze ń , Sejmik Samorz ą du Gospodarczego Warmii i Mazur z siedzib ą w Olsztynie. Przedmiotem kontroli by ł a weryfikacja informacji, przed ł o ż onych w pi ś mie Pani Gra ż yny Gregorowicz, Pe ł nomocnika ds. Relacji Zewn ę trznych Marsza ł ka Sejmiku Gospodarczego z dnia 16 lutego 2004 roku, które wp ł yn ęł o do bydgoskiej delegatury poczt ą elektroniczn ą , a dotyczy ł o sytuacji na warmi ń sko – mazurskim rynku prasy. • W siedzibie Spó ł ki Edytor. Przedmiot kontroli by ł taki jak w trakcie kontroli przeprowadzonej dnia 19 lutego 2004 roku. 3 Po publikacjach prasowych, dotycz ą cych wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego przeciwko stronie niniejszego post ę powania, do bydgoskiej delegatury zacz ęł y wp ł ywa ć pisma od lokalnych ś rodowisk dziennikarskich, których przedmiotem by ł a – zdaniem autorów tych pism – monopolizacja warmi ń sko – mazurskiego rynku prasy. Postanowieniem z dnia 4 marca 2004 roku, Prezes Urz ę du postanowi ł przeprowadzi ć dowód z przes ł uchania ś wiadków: 1. [dane osobowe], redaktora naczelnego Tygodnika Pojezierza 2. [dane osobowe], redaktora naczelnego Panoramy Mazurskiej; 3. [dane osobowe], redaktora naczelnego Kurka Mazurskiego 4. [dane osobowe], prezesa olszty ń skiego oddzia ł u Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich na okoliczno ść eliminowania konkurencyjnych wobec Gazety Olszty ń skiej lokalnych czasopism z rynku reklamy oraz rynku informacji prasowej. Ś wiadkowie przes ł uchani zostan ą równie ż na okoliczno ść braku pluralizmu na warmi ń sko – mazurskich rynkach informacji prasowej. EDYTOR Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie jest w ł asno ś ci ą nast ę puj ą cych podmiotów: 1. LANCELOT HIRTREITER UNTERNEHMENSBERATUNG GMBH z siedzib ą w Freinberg, Austria – 10791 udzia ł ów 2. INCOM PRIVATE EQUITY GMBH z siedzib ą w Passau, Niemcy – 4981 udzia ł ów 3. [tajemnica przedsi ę biorstwa] G ł ówn ą gazet ą wydawan ą przez EDYTOR Sp. z o.o. jest Gazeta Olszty ń ska wydawana w ca ł ym województwie warmi ń sko – mazurskim. Edytor Sp. z o.o. stworzy ł grup ę kapita ł ow ą , w sk ł ad której wchodz ą : Edytor Sp. z o.o. [tajemnica przedsi ę biorstwa] [tajemnica przedsi ę biorstwa] [tajemnica przedsi ę biorstwa] jest podmiotem wydaj ą cym bezp ł atny tygodnik „Nasz Olsztyniak”, natomiast [tajemnica przedsi ę biorstwa] jest administratorem portalu internetowego wm.pl. 4 Od 1998 roku EDYTOR Sp. z o.o. rozpocz ęł a przejmowanie lokalnych czasopism. Przejmowanie odbywa ł o si ę na dwa sposoby: - kupno istniej ą cego periodyku - przej ę cie tytu ł y, który od pewnego czasu nie by ł wydawany. Obecnie stan posiadania Spó ł ki EDYTOR przedstawia si ę nast ę puj ą co: Z e s ta w ie n ie t y t u ł ó w w p o s ia d a n iu E D Y T O R S p . z o .o . w O ls z t y n ie Gazeta Olszty ń ska Dziennik Elbl ą ski Tytu ł y g ł ówne Nasz Olsztyniak Nasza Warmia Olsztyn IKAT Gazeta Braniewska Elbl ą g Nasz Mazur Nasza Gazeta Nidzicka Goniec Bartoszycki Gazeta w K ę trzynie Gazeta Lidzbarska Kurier Mr ą gowski Warmia i Mazury G ł os Lubawski Gazeta Ostródzka Gazeta Nowomiejska Gazeta I ł awska Gazeta Dzia ł dowska Gazeta Mor ą ska Pojezierze Kurier Go ł dapski G ł os Olecka Gazeta Gi ż ycka Gazeta Piska Rozmaito ś ci E ł ckie W ę gorzewski Tydzie ń Mazury Tygodniki EDYTOR Sp. z o.o. Pracownicy organu antymonopolowego zabezpieczyli w toku kontroli przyk ł adowe kopie umów pozwalaj ą na wst ę pne przyj ę cie tezy o narzucaniu podmiotom zlecaj ą cym opublikowanie reklamy klauzul na wy łą czno ść . Typowe zapisy takich umów zredagowane zosta ł y w sposób nast ę puj ą cy: W umowie Spó ł ki Edytor z [tajemnica przedsi ę biorstwa], w § 2 wprowadzono postanowienie o nast ę puj ą cej tre ś ci: [tajemnica przedsi ę biorstwa]. W § 5 pkt 1 umowy czytamy, i ż [tajemnica przedsi ę biorstwa], natomiast w § 8: [tajemnica przedsi ę biorstwa] § 9 zawiera klauzul ę , zgodnie z któr ą [tajemnica przedsi ę biorstwa]. [tajemnica przedsi ę biorstwa], w pi ś mie z dnia 9 lipca 2004 roku potwierdzi ł , i ż umowa zawarta w dniu 15 stycznia 2004 roku z Edytorem Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie zawiera zobowi ą zanie [tajemnica przedsi ę biorstwa] do zamieszczania w Gazecie Olszty ń skiej reklam i og ł osze ń . Jednocze ś nie [tajemnica przedsi ę biorstwa] wyja ś ni ł a, ż e nie traktuje umowy jako zawartej na wy łą czno ść , poniewa ż cz ęść og ł osze ń z uwagi na wymogi wynikaj ą ce z przepisów jest 5 publikowana w gazetach o zasi ę gu ogólnopolskim np. „Gazeta Lekarska”, „Gazeta Wyborcza”. W umowie Spó ł ki Edytor z [tajemnica przedsi ę biorstwa], w § 2 wprowadzono postanowienie o nast ę puj ą cej tre ś ci: [tajemnica przedsi ę biorstwa]. W § 5 umowy [tajemnica przedsi ę biorstwa]. W § 8 zawarto klauzul ę , zgodnie z któr ą [tajemnica przedsi ę biorstwa]. W umowie Spó ł ki Edytor z [tajemnica przedsi ę biorstwa], w § 2 umowy czytamy: [tajemnica przedsi ę biorstwa]. W § 4 czytamy m.in.: [tajemnica przedsi ę biorstwa]. W § 7 umowy zawarto klauzul ę nast ę puj ą cej tre ś ci: [tajemnica przedsi ę biorstwa] Strona niniejszego post ę powania, w pi ś mie z dnia 23 lutego 2004 roku, kierowanym do Prezesa Urz ę du, uzna ł a za „nieprawdziwy, oszczerczy wobec „Edytora” zarzut narzucania reklamodawcom uci ąż liwych, monopolistycznych warunków umów. Zdaniem strony post ę powania, w umowach o publikacj ę reklam, stosowana jest zasada premiowania bonifikatami tych og ł oszeniodawców, którzy sk ł adaj ą zlecenia o stosunkowo du ż ej warto ś ci. „Edytor” nie żą da od swych kontrahentów, by nie og ł aszali si ę w innych tytu ł ach. Przes ł uchiwany w charakterze ś wiadka Pan [dane osobowe], redaktor naczelny tygodnika Panorama Mazurska zezna ł , i ż nic nie s ł ysza ł o stosowaniu przez Gazet ę Olszty ń sk ą praktyki narzucania klauzuli na wy łą czno ść w zakresie reklam. Z kolei [dane osobowe], by ł y pracownik Spó ł ki „Edytor”, w momencie sk ł adania zezna ń redaktor naczelny Tygodnika Pojezierza (pismo ju ż si ę nie ukazuje – przyp. UOKiK), zezna ł , i ż tytu ł y Katolickie Stowarzyszenie im. Biskupa Hozjusza, Tygodnik Warmi ń ski, Tygodnik Pojezierza znik ł y z rynku z powodu braku zlece ń na reklamy, co by ł o skutkiem m.in. stosowania przez Spó ł k ę Edytor umów na wy łą czno ść . Po zamkni ę ciu post ę powania dowodowego, pe ł nomocnik strony niniejszego post ę powania wyst ą pi ł do Prezesa Urz ę du z wnioskiem o wznowienie post ę powania dowodowego i zaliczenie w poczet materia ł u dowodowego pisma [tajemnica przedsi ę biorstwa] z dnia 26 sierpnia 2004 roku, adresowanego do Edytor Sp. z o.o. W pi ś mie tym [tajemnica przedsi ę biorstwa] informuje, i ż umowa z Edytorem Sp. z o.o. w Olsztynie dotycz ą ca publikowania og ł osze ń wspó ł istnia ł a w czasie z umowami z innymi wydawnictwami i w niczym nie ogranicza ł a [tajemnica przedsi ę biorstwa] w zakresie wyboru no ś nika. W okresie obowi ą zywania umowy z Edytorem Sp. z o.o. w Olsztynie og ł oszenia zlecane przez [tajemnica przedsi ę biorstwa] by ł y publikowane w innych tytu ł ach prasowych ni ż wydawane przez Edytora Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie. Ceny reklam Cennik reklam, stosowany przez Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie, obowi ą zuj ą c od dnia 19 stycznia 2004 roku, zabezpieczony w toku kontroli przedsi ę biorcy, wygl ą da nast ę puj ą co: Strona og ł oszeniowa 1 modu ł Poniedzia ł ek – ś roda, sobota 89 z ł Czwartek 95 z ł Pi ą tek 178 z ł Strona redakcyjna 1 modu ł 6 Poniedzia ł ek – ś roda, sobota 178 z ł Czwartek 190 z ł Pi ą tek 356 z ł UCHO (kolor) I strona 1 modu ł Poniedzia ł ek – ś roda, sobota 523 z ł Czwartek 660 z ł Pi ą tek 1146 z ł Strona ostatnia Ca ł a strona (kolor) Poniedzia ł ek – sobota 5500 z ł Pi ą tek 11 000 z ł Pó ł strony (kolor) Poniedzia ł ek – sobota 3500 z ł Pi ą tek 6500 z ł Mutacje Gazety Olszty ń skiej: Olsztyn dzie ń po dniu 1 modu ł (czarno – bia ł y) poniedzia ł ek – ś roda, sobota 86 z ł Czwartek 92 z ł Pi ą tek 175 z ł Ucho (kolor) I strona Poniedzia ł ek – ś roda, sobota 299 z ł Czwartek 399 z ł Pi ą tek 599 z ł Warmia i Mazury 1 modu ł (czarno – bia ł y) poniedzia ł ek – ś roda, sobota 23 z ł Czwartek 28 z ł Pi ą tek 49 z ł Ucho (kolor) I strona Poniedzia ł ek – ś roda, sobota 99 z ł Czwartek 109 z ł Pi ą tek 129 z ł Dziennik Mazurski 1 modu ł (czarno – bia ł y) poniedzia ł ek – ś roda, sobota 16 z ł Czwartek 32 z ł Pi ą tek 39 z ł Ucho (kolor) I strona Poniedzia ł ek – ś roda, sobota 99 z ł Czwartek 109 z ł Pi ą tek 129 z ł Dziennik Pojezierza 7 1 modu ł (czarno – bia ł y) poniedzia ł ek – ś roda, sobota 21 z ł Czwartek 28 z ł Pi ą tek 49 z ł Ucho (kolor) I strona Poniedzia ł ek – ś roda, sobota 99 z ł Czwartek 109 z ł Pi ą tek 129 z ł Ceny reklam w tygodnikach lokalnych, stanowi ą cych za łą czniki do Gazety Olszty ń skiej przedstawiaj ą si ę nast ę puj ą co: GRUPA I (cena za 1 emisj ę w 1 tygodniku) Modu ł czarno-bia ł y, str. og ł . 25 z ł Pierwsza strona 80 z ł Dotyczy: Gazety Gi ż yckiej (czwartek), IKAT (pi ą tek), Nasza Warmia (czwartek) GRUPA II (cena za 1 emisj ę w 1 tygodniku) Modu ł czarno-bia ł y, str. og ł . 23 z ł Pierwsza strona 74 z ł Dotyczy: Gazeta Mor ą ska (pi ą tek), Gazeta Ostródzka (pi ą tek), Gazeta Dziadowska (czwartek), Gazeta Nowomiejska (pi ą tek), Goniec Bartoszycki (pi ą tek), Kurier Mr ą gowski (czwartek), G ł os Lubawski (pi ą tek). GRUPA III (cena za 1 emisj ę w 1 tygodniku) Modu ł czarno-bia ł y, str. og ł . 21 z ł Pierwsza strona 67 z ł Dotyczy: Nasz Mazur (pi ą tek), Nasza Gazeta Nidzica (czwartek), Gazeta w K ę trzynie (pi ą tek) GRUPA IV (cena za 1 emisj ę w 1 tygodniku) Modu ł czarno-bia ł y, str. og ł . 18 z ł Pierwsza strona 58 z ł Gazeta I ł awska (pi ą tek), Nasza Gazeta Nidzica (czwartek), Gazeta w K ę trzynie (pi ą tek) GRUPA V (cena za 1 emisj ę w 1 tygodniku) Modu ł czarno-bia ł y, str. og ł . 14 z ł Pierwsza strona 45 z ł Dotyczy: G ł os Olecka (czwartek), Gazeta Lidzbarska (czwartek), Kurier Go ł dapski (czwartek), W ę gorzewski Tydzie ń (pi ą tek). Do podanych wy ż ej cen stosowane s ą liczne dop ł aty (za wskazanie strony og ł oszenia, za kolor na stronie og ł oszeniowej itd.). W toku rozprawy administracyjnej, przeprowadzonej dnia 18 marca 2004 roku ś wiadek [dane osobowe] zezna ł , i ż „w przetargu og ł oszonym przez [tajemnica przedsi ę biorstwa], Edytor przed ł o ż y ł ofert ę , gdzie cena jednego modu ł u reklamowego wynosi ł a [tajemnica przedsi ę biorstwa], co jest cen ą poni ż ej kosztów. Natomiast z oficjalnego cennika spó ł ki Edytor wynika, i ż cena jednego modu ł u wynosi 28,06 z ł . (...) Cena jednego modu ł u (wi ę kszy ni ż w Edytorze) wynosi 20.06 z ł . Wp ł ywy z reklam, których zleceniodawcami s ą [tajemnica przedsi ę biorstwa] mieszcz ą si ę w granicach od 25% - 35% łą cznych przychodów z reklam”. 8 Zdaniem ś wiadka, konsument, mieszkaniec Mr ą gowa posiada dost ę p do zró ż nicowanych ź róde ł informacji. Potencjalni reklamodawcy – jak zezna ł ś wiadek – publikuj ą reklamy zarówno w Gazecie Olszty ń skiej jak i w Panoramie Mazurskiej. Ś wiadek – na pytanie pe ł nomocnika strony niniejszego post ę powania – zezna ł . I ż nie zna kosztów funkcjonowania spó ł ki Edytor. Ś wiadek, przes ł uchiwany przez pe ł nomocnika Spó ł ki Edytor, zezna ł tak ż e, i ż „Panorama Mazurska wycofa ł a si ę z przetargów organizowanych przez [tajemnica przedsi ę biorstwa] ju ż dwa lata temu”. Ś wiadek [dane osobowe] zezna ł , i ż „Gazeta Olszty ń ska zaproponowa ł a specjalny pakiet rabatowy dla samorz ą dów, [tajemnica przedsi ę biorstwa] stawki za modu ł reklamowy. Kurek Mazurski musi si ę do tej ceny dostosowa ć , co obni ż a jego dochodowo ść . Udzia ł zlece ń samorz ą dowych w portfelu Kurka nie jest dominuj ą cy. (...) Cena modu ł u reklamowego w Kurku Mazurskim to 60 z ł za 36 cm 2 (netto) – modu ł ok. 9 * 4 cm. Ceny proponowane przez Gazet ę Olszty ń sk ą s ą ni ż sze. Cena po rabacie [tajemnica przedsi ę biorstwa] proponowana przez Gazet ę Olszty ń sk ą zapewnia Kurkowi, przy uwzgl ę dnieniu jego kosztów niewielki zysk”. Kwestia nieuczciwych cen reklam zosta ł a wy łą czona, postanowieniem z dnia 15 pa ź dziernika 2004 roku do odr ę bnego post ę powania. W toku tego post ę powania zbada ć nale ż y, czy w niniejszej sprawie mo ż emy mie ć do czynienia z subsydiowaniem strat wynikaj ą cych ze stosowania cen poni ż ej kosztów na wybranych rynkach powiatowych, przychodami uzyskanymi na rynkach reklamy, w których Edytor Sp. z o.o. nie spotyka si ę ze znacz ą c ą konkurencj ą . W toku post ę powania zbadane zostan ą w szczególno ś ci oferty cenowe Spó ł ki Edytor stosowane w przetargach na publikacje og ł osze ń , rozpisywanych przez lokalne w ł adze administracyjne. „Nasz Olsztyniak” jest bezp ł atnym tygodnikiem ukazuj ą cym si ę na terenie miasta Olsztyna. Tygodnik ten wydawany jest przez [tajemnica przedsi ę biorstwa] (podmiot zale ż ny od „Edytor” Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie) i ukazuje w ka ż d ą niedziel ę w nak ł adzie 31 000 egzemplarzy. Powierzchnia reklamowa w tygodniku zajmuje, w zale ż no ś ci od wydania 50- 70% powierzchni ca ł kowitej. Powierzchnia reklamowa w trzech ostatnich wydaniach tygodnika przedstawia ł a si ę nast ę puj ą co: 1) wydanie z 18.04.2004 – 54,3% 2) wydanie z 25.04.2004 – 68,6% 3) wydanie z 02.05.2004 – 53,19% W aktach sprawy znajduje si ę artyku ł napisany przez [dane osobowe], Prezesa Olszty ń skiego Oddzia ł u Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich pt. „Prasa Warmii i Mazur 1989 – 2004 r., czyli od decentralizacji do monopolizacji”. W artykule tym opisany zosta ł mechanizm dzia ł ania wydawcy Gazety Olszty ń skiej: „ Pustk ę na rynku wydawniczym wype ł ni ł y: nowy dwutygodnik „Nasz Region” finansowany przez Izb ę Gospodarcz ą Nowej Przedsi ę biorczo ś ci w Olsztynie, który ukaza ł si ę w lutym 2000 roku oraz wydawany przez samorz ą d powiatu olszty ń skiego od stycznia do pa ź dziernika 2000 roku „Przegl ą d Warmi ń ski”. „Przegl ą d” w grudniu 2000 roku przekszta ł ci ł si ę w „Tygodnik Warmi ń ski”, adresowany do mieszka ń ców powiatu olszty ń skiego (...). Jego wydawc ą by ł o wydawnictwo Press Foto. 9 Gazeta Olszty ń ska zareagowa ł a po paru miesi ą cach: od wrze ś nia 2001 roku zacz ęł a wydawa ć dodatek „Nasza Warmia” adresowany równie ż do mieszka ń ców tego powiatu. Poniewa ż Tygodnik ukazywa ł si ę w czwartek, Gazeta zacz ęł a wydawa ć nieodp ł atn ą „Nasz ą Warmi ę ” w ś rod ę . „Tygodnik” nie wytrzyma ł konkurencji. W maju 2002 roku ukaza ł si ę jego ostatni, 75 numer. Warto zauwa ż y ć , ż e wydawca „Tygodnika” od wrze ś nia 2000 roku zacz ął wydawa ć p ł atny miesi ę cznik dla kobiet „Nowoczesna Olsztynianka”. Natychmiast Gazeta Olszty ń ska zacz ęł a wydawa ć nieodp ł atny dodatek dla kobiet „Ca ł a Ty”, a nast ę pnie tygodnik bezp ł atny „Nasz Olsztyniak”. Oczywi ś cie doprowadzi ł o to do znikni ę cia „Nowoczesnej Olsztynianki”. Jak ł atwo si ę domy ś le ć Gazeta przesta ł a wydawa ć dodatek „Ca ł a Ty ”. Autorka cytowanego wy ż ej artyku ł u zosta ł a przes ł uchana w charakterze ś wiadka na okoliczno ść eliminowania konkurencyjnych wobec Gazety Olszty ń skiej lokalnych czasopism z rynku reklamy oraz rynku informacji prasowej. W swych zeznaniach ś wiadek potwierdzi ł informacje zawarte w artykule prasowym, tj. „Na lokalnym rynku powiatu olszty ń skiego, w grudniu 2000 roku zacz ął si ę ukazywa ć Tygodnik Warmi ń ski. Reakcj ą Gazety Olszty ń skiej by ł o wprowadzenie po kilku miesi ą cach nieodp ł atnego dodatku do Gazety Olszty ń skiej pt. Nasza Warmia (od wrze ś nia 2001 roku). Nasza Warmia ukazywa ł a si ę w ś rod ę a Tygodnik Warmi ń ski w czwartek. Po 75 wydaniach Tygodnik Warmi ń ski przesta ł by ć wydawany, gdy ż nie wytrzyma ł konkurencji z Gazet ą Olszty ń sk ą na rynku reklam. We wrze ś niu 2000 roku na rynku pojawi ł a si ę Nowoczesna Olsztynianka – odp ł atne pismo dla kobiet wydawane równie ż przez Press Foto. Gazeta Olszty ń ska zareagowa ł a wydawaniem bezp ł atnego dodatku „Ca ł a Ty” (pismo o tematyce kobiecej). Po likwidacji Nowoczesnej Olsztynianki Gazeta Olszty ń ska zaprzesta ł a wydawania „Ca ł ej Ty ”. Zdaniem ś wiadka, podobn ą funkcj ę do „Naszej Warmii” i „Ca ł ej Ty” pe ł ni kolportowany w Olsztynie bezp ł atny tygodnik „Nasz Olsztyniak”. Pe ł nomocnik strony niniejszego post ę powania, w pi ś mie z dnia 11 maja 2004 roku wyja ś ni ł , i ż : 1. „NASZA WARMIA” jest bezp ł atnym, cotygodniowym dodatkiem do łą czanym do Gazety Olszty ń skiej w czwartki (do listopada 2003 roku – w ś rody). Dodatek ten ukazuje si ę od 11 wrze ś nia 2002 roku do chwili obecnej, na terenie powiatu olszty ń skiego (z wyj ą tkiem miasta Olsztyna). Nak ł ad tego dodatku wynosi 4300 egzemplarzy tygodniowo. Powierzchnia reklamowa w dodatku zajmuje ś rednio ok. 7- 8% - nie przekracza 10% . 2. „Ca ł a Ty” by ł bezp ł atnym dodatkiem do łą czanym do Gazety Olszty ń skiej, w cyklu nieregularnym. Daty ukazywania si ę tego dodatku oraz zasi ę g terytorialny i nak ł ad przedstawiaj ą si ę jak ni ż ej: 1) Numer I – pa ź dziernik 2001r., zasi ę g – ca ł e województwo warmi ń sko – mazurskie, nak ł ad ok. 35 000 egz. 2) Numer II – grudzie ń 2001r., - zasi ę g - ca ł e województwo warmi ń sko – mazurskie, nak ł ad ok. 35 000 egz. 3) Numer III – marzec 2002r., zasi ę g – Olsztyn miasto i powiat, nak ł ad ok. 19 000 egz. 4) Numer IV – maj 2002r., zasi ę g – Olsztyn, miasto i powiat, nak ł ad ok. 18 000 egz. 5) Numer V – wrzesie ń 2002 r., zasi ę g – Olsztyn, miasto i powiat, nak ł ad ok. 17 000 egz. 6) Numer VI – grudzie ń 2002 r., zasi ę g – Olsztyn, miasto i powiat, nak ł ad ok. 17 000 egz. 7) Numer VII – marzec 2003 r., zasi ę g Olsztyn miasto, nak ł ad ok. 12 000 egz. 8) Numer VIII – maj 2003r., zasi ę g Olsztyn miasto, nak ł ad ok. 5 000 egz. 9) Numer IX – lipiec 2003r., zasi ę g – Olsztyn miasto i powiat, nak ł ad ok. 12 000 egz. 10 Powierzchnia reklamowa w dodatku „Ca ł a Ty” zajmowa ł a – w zale ż no ś ci od wydania od 30 do 40 procent jego powierzchni łą cznej. Powierzchnia ta, w trzech ostatnich wydaniach dodatku przedstawia ł a si ę jak ni ż ej: - marzec 2003 – 31%; - maj 2003 – 39,06%; - lipiec 2003 – 39,06%. Przes ł uchani w toku post ę powania ś wiadkowie zwrócili uwag ę na przejmowanie przez Wydawc ę Gazety Olszty ń skiej patronatu prasowego nad cyklicznie odbywaj ą cymi si ę imprezami. Ś wiadek [dane osobowe], wspó ł w ł a ś ciciel spó ł ki KM, która jest wydawc ą tygodnika „Kurek Mazurski”, ukazuj ą cego si ę na terenie powiatu szczycie ń skiego. Ś wiadek zezna ł , i ż „Kurek Mazurski prowadzi ł publikacj ę (pisownia oryginalna – przyp. UOKiK) pt. „Liga So ł ecka” (dru ż yny, wyniki, tabele), za co otrzymywa ł wynagrodzenie od gminy Szczytno. Zlecenie to przej ęł a Gazeta Olszty ń ska, która zaproponowa ł a nieodp ł atne publikacje z tego zakresu”. Ś wiadek [dane osobowe] zezna ł a, i ż „Potrafi ę wskaza ć jeden przypadek, kiedy Gazeta Olszty ń ska przej ęł a od Mi ę dzynarodowego Forum Kobiet Oddzia ł w Olsztynie inicjatyw ę pt. Kobieta Sukcesu. Inicjatywa ta dotychczas zapewnia ł a dochody z tytu ł u zlece ń reklamowych nast ę puj ą cych podmiotów: Radio Olsztyn, Gazeta Wyborcza i Gazeta Olszty ń ska. Gazeta Olszty ń ska w 2001 roku zorganizowa ł a imprez ę pt „Kobieta Niezwyk ł a”, co spowodowa ł o upadek Kobiety Sukcesu i przej ę cie sponsorowania tej imprezy (Kobieta Niezwyk ł a by ł a promowana w najwi ę kszej gazecie). (...) Po odczytaniu zezna ń , ś wiadek prostuje, i ż „Kobieta sukcesu” nie upad ł a, lecz jest zagro ż ona takim upadkiem”. Rynek w ł a ś ciwy Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legaln ą definicj ę rynku w ł a ś ciwego: rynku w ł a ś ciwym” - rozumie si ę przez to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji (art. 4 pkt 8) Praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę dopuszczaj ą si ę przedsi ę biorcy posiadaj ą cy na rozpatrywanych rynkach w ł a ś ciwych pozycj ę dominuj ą c ą . Pod poj ę ciem „pozycji dominuj ą cej” rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%; Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie dzia ł a na dwóch rodzajach rynków prasy w uj ę ciu produktowym: 1. rynku codziennej prasy regionalnej o charakterze ogólnoinformacyjnym – jako wydawca Gazety Olszty ń skiej i Dziennika Ba ł tyckiego; 2. rynkach tygodników lokalnych o charakterze ogólnoinformacyjnym i tematycznym – jako wydawca lokalnych powiatowych tygodników, stanowi ą cych nieodp ł atne wk ł adki do Gazety Olszty ń skiej. Strona niniejszego post ę powania dzia ł a równie ż na dwóch rodzajach rynków reklamy prasowej: 11 1. regionalnym rynku reklamy prasowej; 2. lokalnych rynkach reklamy prasowej. Zdefiniowanie produktowego rynku w ł a ś ciwego jako “rynku prasy” by ł oby zbyt szerokie. Faktyczna konkurencja pomi ę dzy poszczególnymi jej formami prowadzi do wniosku, ż e konieczne jest dokonanie dalszego podzia ł u prasy z uwzgl ę dnieniem takich kryteriów jak: • cz ę stotliwo ść publikacji (dzienniki, tygodniki, miesi ę czniki, dwumiesi ę czniki, kwartalniki, pó ł roczniki, roczniki); • tre ść (informacje ogólne, sport, finanse, kultura, itd); • poziom cen. Bior ą c pod uwag ę cz ę stotliwo ść publikacji, nale ż y uzna ć brak substytutywno ś ci mi ę dzy dziennikami i publikacjami ukazuj ą cymi si ę w d ł u ż szych odst ę pach czasowych. Zreszt ą dla tego typu publikacji u ż ywa si ę innego terminu – czasopisma, co oznacza inny produkt, co do jego cech i w ł a ś ciwo ś ci w porównaniu do prasy codziennej. Podstawow ą ró ż nic ą jest fakt, i ż czasopisma zaspokajaj ą odmienne potrzeby czytelnicze ni ż prasa codzienna, zawieraj ą innego rodzaju informacje, s ą inaczej redagowane. Cech ą wskazuj ą c ą , ż e mamy do czynienia z innymi produktami jest równie ż cz ę stotliwo ść ich wydawania. Pras ę codzienn ą od innych publikacji prasowych ró ż ni codzienne ukazywanie si ę , z wyj ą tkiem niedziel (przynajmniej w Polsce). Inn ą ró ż nic ą jest to, ż e dzienniki dostarczaj ą informacji w relatywnie krótkim okresie po wydarzeniu – s ą one przewa ż nie bardziej aktualne i ró ż norodne, jest ich wi ę cej, podczas gdy tygodniki (czy te ż inne, rzadziej ukazuj ą ce si ę czasopisma) prezentuj ą jedynie wybrane wydarzenia z ca ł ego tygodnia, koncentruj ą c si ę na najwa ż niejszych z nich. Dzienniki dezaktualizacj ą si ę w zakresie wi ę kszo ś ci informacji ju ż nast ę pnego dnia, podczas gdy czasopisma czyta si ę d ł u ż ej a informacje w nich zawarte nie s ą zwi ą zane z dniem ich ukazania si ę na rynku. W niniejszym post ę powaniu regionem (zarówno w odniesieniu do rynku prasy jak i rynku reklamy prasowej) jest województwo warmi ń sko mazurskie. Gazeta Olszty ń ska, g ł ówny tytu ł , wydawany przez Edytor Sp. z o.o. jest dziennikiem regionalnym ukazuj ą cym si ę na terenie województwa warmi ń sko – mazurskiego. Na obszarze powiatów elbl ą skiego grodzkiego, elbl ą skiego ziemskiego, jak te ż braniewskiego ukazuje si ę Dziennik Elbl ą ski, powsta ł y w wyniku po łą czenia si ę lokalnych wyda ń Dziennika Ba ł tyckiego i Gazety Olszty ń skiej. Pozycja Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie na regionalnym, warmi ń sko – mazurskim rynku prasy codziennej o charakterze ogólnoinformacyjnym. Na rynku codziennej prasy regionalnej o charakterze ogólnoinformacyjnym, obejmuj ą cej teren województwa warmi ń sko – mazurskiego konkurentami Gazety Olszty ń skiej s ą : 1. AGORA S.A. z siedzib ą w Warszawie, wydawca Gazety Wyborczej, która publikuje dwie wk ł adki regionalne, tj. wydanie gda ń skie GW w powiatach elbl ą skim i braniewskim (dzienny nak ł ad w I kwartale 2004 roku: 32 757 egz. dystrybuowany jest w ca ł ym woj. pomorskim) oraz wydanie warmi ń sko – mazurskie na pozosta ł ym obszarze województwa (dzienny nak ł ad w I kwartale 2004 roku – 9 618 egz.) 2. Media Express Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, wydawca gazety Super Express, która posiada równie ż wk ł adk ę regionaln ą o nazwie „Pilot”, zawieraj ą c ą informacje o imprezach kulturalno – rozrywkowych, ukazuj ą c ą si ę na terenie ca ł ego województwa w ka ż dy pi ą tek w nak ł adzie ok. 24 000 egzemplarzy. 12 Wed ł ug danych Zwi ą zku Kontroli Dystrybucji Prasy, do których w toku kontroli odes ł ali pracowników organu antymonopolowego pracownicy strony niniejszego post ę powania, nak ł ad Gazety Olszty ń skiej i Dziennika Elbl ą skiego w I kwartale 2004 roku kszta ł towa ł si ę nast ę puj ą co: Poniedzia ł ek Wtorek Ś roda Czwartek Pi ą tek Sobota stycze ń 2004 29241 28266 29145 55456 113314 25040 luty 2004 31556 31683 30503 57151 107749 27220 marzec 2004 32376 29740 29505 56326 108415 28277 Razem: 93173 88274 89153 168933 329478 80537 Na podstawie powy ż szych danych nie mo ż na precyzyjnie ustali ć si ł y rynkowej Spó ł ki Edytor – wydawcy Gazety Olszty ń skiej na regionalnym rynku prasy, gdy ż nie wiemy, jaka cz ęść nak ł adu Gazety Wyborczej, zawieraj ą cej wydanie gda ń skie ukazuje si ę na terenie województwa warmi ń sko mazurskiego. Bezsprzeczne jest jednak, i ż warmi ń sko mazurski rynek prasy regionalnej jest silnie zdominowany przez stron ą niniejszego post ę powania. Nak ł ad Gazety Olszty ń skiej i Dziennika Elbl ą skiego jest zbli ż ony do nak ł adu pomorskiego wydania Gazety Wyborczej (którego jedynie u ł amkowa cz ęść ukazuje si ę w regionie warmi ń sko – mazurskim), Warmi ń sko – mazurska mutacja Gazety Wyborczej jest wydawana w ponad 4-krotnie mniejszym nak ł adzie (w pi ą tki ponad 10-krotnie). Dla potrzeb zilustrowania si ł y rynkowej Spó ł ki Edytor na warmi ń sko – mazurskim rynku prasy Prezes Urz ę du przeprowadzi ł teoretyczn ą symulacj ę , przyjmuj ą c nast ę puj ą ce za ł o ż enia: 1. czytelnicy z powiatów elbl ą skiego i braniewskiego wykupili po ł ow ę (sic!) nak ł adu pomorskiego wydania Gazety Wyborczej, czyli ok. 16 300 egz. 2. nak ł ad Gazety Wyborczej, zawieraj ą cej wk ł adk ę warmi ń sko - mazursk ą w I kwartale 2004 roku – 9 618 egz.) 3. nak ł ad Super Expressu, zawieraj ą cego lokaln ą wk ł adk ę „Pilot” – 24 000 egz. 4. nak ł ad pi ą tkowego wydania Gazety Olszty ń skiej i Dziennika Elbl ą skiego – 107 749 egz. (minimalny odnotowany w I kwartale 2004 roku nak ł ad) Z zestawienia wymienionych wy ż ej za ł o ż e ń wynika, i ż udzia ł Spó ł ki Edytor, jako wydawcy Gazety Olszty ń skiej i Dziennika Elbl ą skiego, w regionalnym rynku prasy wynosi 68,3%. Podkre ś lenia wymaga, i ż zestawienie powy ż sze stanowi jedynie teoretyczny model wzajemnych relacji rynkowych. W rzeczywisto ś ci udzia ł Spó ł ki musi by ć znacznie wy ż szy, gdy ż trudno sobie wyobrazi ć , aby mieszka ń cy dwóch niewielkich powiatów wykupili po ł ow ę nak ł adu gazety adresowanej g ł ównie do mieszka ń ców województwa pomorskiego (w szczególno ś ci za ś Trójmiasta). W ą tpliwo ś ci ponadto budzi kwalifikowanie Super Expressu jako gazety regionalnej. Artyku ł y prasowe zawarte w tej gazecie maj ą charakter ogólnopolski i – co do zasady – nie poruszaj ą tematyki regionalnej. Wk ł adka regionalna „Pilot” wydawana w pi ą tki ma charakter bardziej informatora ni ż gazety. Artyku ł y publikowane w Super Expressie maj ą charakter ogólnopolski. Nie uwzgl ę dniaj ą c Super Expressu jako gazety o charakterze regionalnym udzia ł Spó ł ki Edytor w rynku prasy regionalnej, obliczony wed ł ug powy ż ej zaprezentowanych kryteriów wyniós ł by 80,6%. Lokalne rynki prasy w województwie warmi ń sko - mazurskim charakteryzuj ą si ę – co do zasady – dominuj ą ca pozycj ą tygodników, bezp ł atnych wk ł adek do Gazety Olszty ń skiej. Niekiedy dominuj ą ca pozycja Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie zbli ż ona jest do pozycji monopolistycznej. Z sytuacj ą tak ą mamy do czynienia w powiecie olszty ń skim. Po 13 wyeliminowaniu z rynku Tygodnika Warmi ń skiego (praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę , opisana w pkt I. 2 sentencji decyzji), oraz zaprzestaniu wydawania „Tygodnika Pojezierza” jedynym tygodnikiem pisz ą cym o ż yciu spo ł eczno ś ci powiatu olszty ń skiego zosta ł tygodnik Nasza Warmia, wydawany przez stron ę niniejszego post ę powania. Trudno uzna ć za konkurencyjny wobec Naszej Warmii tytu ł „Gazeta Gietrzwa ł dzka”, dwutygodnik ukazuj ą cy si ę na terenie gminy Gietrzwa ł d w nak ł adzie 550 egzemplarzy, czy pismo ALBO, ukazuj ą ce si ę w nak ł adzie 800 egzemplarzy na terenie gminy Olsztynek. W powiecie szczycie ń skim tygodnik Kurek Mazurski, wydawany przez Ka-eM Sp. z o.o. z siedzib ą w Szczytnie, o nak ł adzie 3000 egzemplarzy konkuruje z bezp ł atnym tygodnikiem – wk ł adk ą do Gazety Olszty ń skiej, „Nasz Mazur” publikowanym w nak ł adzie ok. 4600 egzemplarzy (65,2% udzia ł u w rynku prasy lokalnej). Na rynku tym dosz ł o do przej ę cia przez Edytor Sp. z o.o. publikacji pt. „Liga So ł ecka” (dru ż yny, wyniki, tabele), za co wydawca „Kurka Mazurskiego” otrzymywa ł wynagrodzenie od gminy Szczytno. Zlecenie to przej ęł a Gazeta Olszty ń ska, która zaproponowa ł a nieodp ł atne publikacje z tego zakresu. W tym powiecie mamy równie ż do czynienia z dwoma równolegle organizowanymi przez konkuruj ą cych ze sob ą wydawców konkursami na najlepszego sportowca. Kurek Mazurski organizuje ten plebiscyt od siedmiu lat, natomiast Spó ł ka Edytor rozpocz ęł a jego pierwsz ą edycj ę . W powiecie ostródzkim tamtejszy Kurier Ostródzki, w nak ł adzie 1000 egzemplarzy konkuruje z tygodnikiem – bezp ł atn ą wk ł adk ą do Gazety Olszty ń skiej, Gazet ą Ostródzk ą , wydawan ą w nak ł adzie 7500 egzemplarzy. Na terenie powiatu k ę trzy ń skiego lokalny wydawca tygodnika „ Ż ycie K ę trzyna” (1500 egzemplarzy) rywalizuje o czytelnika z tygodnikiem – bezp ł atn ą wk ł adk ą do Gazety Olszty ń skiej, „Gazet ą w K ę trzynie” (4000 egzemplarzy). Ukazuj ą cy si ę na terenie powiatu nidzickiego „G ł os Nidzicki” (1900 egzemplarzy) konkuruje z tygodnikiem – bezp ł atn ą wk ł adk ą do Gazety Olszty ń skiej „Gazet ą Nidzick ą ” (brak danych o nak ł adzie). Na terenie powiatu mr ą gowskiego wydawana jest „Panorama Mazurska”, wydawca Wojciech Serafi ń ski, prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Agencja TRAF, która konkuruje z tygodnikiem – bezp ł atn ą wk ł adk ą do Gazety Olszty ń skiej, „Kurierem Mr ą gowskim”. Pozycja Spó ł ki Edytor na regionalnym, warmi ń sko mazurskim rynku reklamy prasowej. W toku niniejszego post ę powania Spó ł ka Edytor przed ł o ż y ł a Prezesowi Urz ę du folder informacyjny pod nazw ą „info serwis”, w którym strona post ę powania, powo ł uj ą si ę na ź ród ł o Agora Monitoring (stycze ń – grudzie ń 2002) przyznaje si ę do 66% udzia ł u „w powierzchni reklam w województwie warmi ń sko – mazurskim w 2002 roku” Dowód: folder „info serwis” – strona 14 Na rynku og ł osze ń drobnych, wed ł ug w ł asnych ź róde ł Spó ł ki Edytor, udzia ł w regionalnym rynku kszta ł towa ł si ę w 2002 roku na poziomie 87% Dowód: folder „info serwis” – strona 15 Prezes Urz ę du uzyska ł równie ż w toku post ę powania dane o udziale Spó ł ki Edytor w rynku reklamy prasowej od jej konkurentów, którzy równie ż prowadz ą monitoring tego rynku. Wed ł ug AGORA S.A. , udzia ł Gazety Olszty ń skiej w powierzchni reklam (liczonej w cm 2 ) w 2003 roku wyniós ł 57%, Gazety Wyborczej 38%, Super Expressu 4% ( Ź ród ł o: Agora 14 Monitoring, stycze ń – grudzie ń 2003, powierzchnia reklam wymiarowych w dziennikach, bez reklam autopromocyjnych oraz insertów). AGORA S.A. zakwestionowa ł a te ż dane zawarte w cytowanym wy ż ej folderze informacyjnym, zgodnie z którymi udzia ł strony post ę powania w powierzchni reklam w województwie warmi ń sko – mazurskim wynosi ł w 2002 roku 66%. Wed ł ug AGORA S.A. udzia ł ten wynosi ł 61%. Dla potrzeb niniejszego post ę powania ta 5- procentowa ró ż nica nie ma jednak znaczenia. Wed ł ug Agora Monitoring, udzia ł Gazety Olszty ń skiej w 2002 roku na rynku warmi ń sko – mazurskim, liczony wed ł ug warto ś ci cennikowej reklam wymiarowych (bez insertów i autopromocji) wyniós ł 85% a w 2003 roku 80%. Udzia ł Gazety Wyborczej to odpowiednio: 14 i 18% a Super Expressu – 2 i 1%. Województwo warmi ń sko – mazurskie dzieli si ę na dwa powiaty grodzkie, 17 ziemskich i 116 gmin. Na terenach tych jednostek administracyjnych wydawane s ą rozmaite czasopisma o ró ż nej tematyce i cz ę stotliwo ś ci ukazywania si ę . W toku niniejszego post ę powania ustalono, i ż w województwie warmi ń sko – mazurskim, w bie żą cym roku dzia ł a ł y lub dzia ł aj ą nadal nast ę puj ą ce, niezale ż ne od Spó ł ki Edytor, periodyki: Miasto Olsztyn: a. Tygodnik Pojezierza; b. Olszty ń ska Gazeta Gospodarcza; c. Jaroty; d. Pojezierze; e. Kupiec; f. Reflektor; g. Auto Reklama; h. Gie ł da Samochodowa; i. Kalejdoskop Reklamowy; j. Anonse; Województwo warmi ń sko – mazurskie: a. Nowy Kurier I ł awski; b. Tygodnik Pojezierza; c. G ł os Elbl ą ga; d. Gazeta Pas łę cka; e. Gazeta Elbl ą ska; f. Tydzie ń w Elbl ą gu; g. Elbl ąż anka; h. Uran; i. Kurek Mazurski; j. Tygodnik Pó ł nocny Nasze Krajobrazy; k. Puls E ł ku; l. Twoje Mazury; m. Tygodnik Olecki; n. Fakty Piskie; o. Kurier Podlaski; p. Gazeta Warmi ń ska; q. Kurier Lidzbarski; r. Goniec Ornecki; 15 s. Panorama Mazurska; t. G ł os Nidzicki; u. Nowo ś ci Brodnickie; v. Gazeta Pomorska; w. K ę trzy ń skie Kontrasty; x. Tygodnik Powiatowy Ż ycie K ę trzyna; y. Tydzie ń Gi ż ycki; z. Mazurska Gazeta Wspó ł czesna; aa. Tygodnik Ciechanowski; bb. Z Bliska. Spó ł ka Edytor wydaje na terenach powiatów województwa warmi ń sko – mazurskiego nast ę puj ą ce tygodniki, stanowi ą ce bezp ł atne wk ł adki do Gazety Olszty ń skiej: 1. Nasza Warmia; 2. G ł os Olecka; 3. Gazeta Nidzicka; 4. Ikat Gazeta Braniewska; 5. Gazeta w K ę trzynie; 6. Nasz Mazur; 7. Gazeta Mor ą ska; 8. Goniec Bartoszycki; 9. Gazeta Gi ż ycka; 10. Gazeta I ł awska; 11. Rozmaito ś ci E ł ckie; 12. Gazeta Ostródzka; 13. Kurier Go ł dapski; 14. W ę gorzewski Tydzie ń 15. G ł os Lubawski; 16. Gazeta Dziadowska; 17. Gazeta Nowomiejska; 18. Gazeta Piska; 19. Gazeta Lidzbarska; 20. Kurier Mr ą gowski. Kwesti ą wymagaj ą c ą rozstrzygni ę cia w niniejszym post ę powaniu by ł o mi ę dzy innymi ustalenie, czy bezp ł atne tygodniki, stanowi ą ce integraln ą cz ęść Gazety Olszty ń skiej pe ł ni ą rol ę konkurentów wobec niezale ż nych wydawców. Prezes Urz ę du stan ął na stanowisku, i ż : 1. Na rynkach tygodników lokalnych o charakterze ogólnoinformacyjnym, tygodniki, b ę d ą ce bezp ł atnymi wk ł adkami do Gazety Olszty ń skiej s ą konkurentami dla wydawanych na terenach powiatów i gmin tytu ł ów, gdy ż stanowi ą no ś niki informacji o danej spo ł eczno ś ci lokalnej. Konsumenci, zainteresowani aktualnymi wiadomo ś ciami dotycz ą cymi lokalnej spo ł eczno ś ci mog ą czerpa ć wiedz ę w tym zakresie z informacji przekazywanych przez lokalnych wydawców lub z tygodnika, za łą czanego do Gazety Olszty ń skiej. Tygodniki o charakterze tematycznym s ą konkurentami dla innych wydawców, o ile ci wydaj ą tygodniki o tej samej tematyce (np. o tematyce kobiecej: casus „Nowoczesnej Olsztynianki” i „Ca ł ej Ty”). 2. Nie istniej ą przes ł anki do uznania bezp ł atnego tygodnika jako konkurenta niezale ż nych od Spó ł ki Edytor, wydawców na lokalnych rynkach reklamy prasowej. Rol ę substytutu na rynkach prasowej reklamy lokalnej pe ł ni dziennik Gazeta 16 Olszty ń ska, ukazuj ą ca si ę przecie ż na tereniach powiatów i gmin Warmii i Mazur.. Skuteczno ść reklamy i og ł osze ń , publikowanych w dzienniku jest znacznie wi ę ksza ni ż tych publikowanych w tygodnikach lokalnych. Za po ś rednictwem dziennika, podmioty zlecaj ą ce publikacj ę og ł osze ń znacznie szybciej dotr ą do swych potencjalnych kontrahentów, adresatów og ł osze ń . Z punktu widzenia konsumenta – adresata reklam, nabywaj ą cego Gazet ę Olszty ń sk ą nie ma znaczenia, czy reklama umieszczona jest na stronach „w ł a ś ciwej” Gazety Olszty ń skiej czy te ż jej bezp ł atnej, tygodniowej wk ł adki, poniewa ż stanowi ą one jedn ą ca ł o ść . Poza tym osoby zlecaj ą ce publikacj ę og ł osze ń i reklam w Gazecie Olszty ń skiej, a mieszkaj ą ce poza Olsztynem, mog ą dokona ć tego w siedzibach redakcji lokalnych tygodników, co praktycznie eliminuje równie ż istotn ą barier ę dost ę pu do rynku reklamy regionalnej dla zleceniodawców reklam, mieszkaj ą cych daleko od g ł ównej siedziby Spó ł ki Edytor. W celu prawid ł owej identyfikacji rynków w ł a ś ciwych, na których dochodzi do stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę w niniejszej sprawie, stwierdzi ć nale ż y, i ż rynki prasy i reklamy prasowej s ą wzajemnie komplementarne. Wspó ł czesna prasa nie jest w stanie funkcjonowa ć bez przychodów z reklamy. Mo ż na wr ę cz stwierdzi ć , i ż rynek reklamy determinuje rozwój, ewaluacje rynku prasy. Wspó ł czesne gazety coraz cz ęś ciej zabiegaj ą o wzgl ę dy potencjalnych reklamodawców na równi z walk ą o czytelnika. Wydawcy dzia ł aj ą cy na rynkach regionalnych rywalizuj ą o czytelnika szukaj ą cego informacji o charakterze lokalnym. Nie sposób zdoby ć bowiem dominuj ą cej pozycji (która sama w sobie nie jest niczym z ł ym) na rynku prasy regionalnej bez przekazywania informacji, które interesuj ą niewielkie wspólnoty mieszka ń ców (poziom gminy i powiatu). Strona niniejszego post ę powania, osi ą gn ą wszy siln ą pozycj ę dominuj ą c ą na rynkach prasy i reklamy prasowej w regionie warmi ń sko – mazurskim, d ąż y do eliminacji przedsi ę biorców funkcjonuj ą cych na rynkach lokalnych, na których, konkurencja, cho ć w wielu powiatach, w bardzo ograniczonym ju ż zakresie, jeszcze istnieje. Celem dzia ł a ń Spó ł ki Edytor jest zmonopolizowanie lokalnych rynków prasy, stosuj ą c praktyki opisane w sentencji niniejszej decyzji. Istnienie interesu publicznego w niniejszej sprawie Rzeczpospolita Polska zapewnia wolno ść prasy i innych ś rodków spo ł ecznego przekazu (art. 14 Konstytucji). Misj ą Prezesa Urz ę du jest czuwanie nad przestrzeganiem zapisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tzn. warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Rynki prasowe s ą rynkami o znaczeniu strategicznym dla funkcjonowania Pa ń stwa Polskiego. Nieprzypadkowo media (w tym pras ę ) okre ś la si ę jako czwart ą w ł adz ę . Prasa jest no ś nikiem informacji, idei, kszta ł tuje opini ę publiczn ą . Utrzymanie konkurencji na rynkach prasy, a co za tym idzie pluralizmu przekazywanych informacji stanowi priorytetowe zadanie dla demokratycznego pa ń stwa prawa jakim jest Rzeczpospolita Polska. Czytelnik powinien mie ć dost ę p do zró ż nicowanych ź róde ł informacji, powinien mie ć mo ż liwo ść konfrontowania wiadomo ś ci pochodz ą cych z ró ż nych, niezale ż nych od siebie ź róde ł i wyci ą gania na tej podstawie w ł asnych wniosków. Na szczeblu ogólnopolskim funkcjonuje kilka niezale ż nych tytu ł ów prasowych, o ugruntowanej renomie, nie mo ż na pomin ąć innych ogólnopolskich i zagranicznych ź róde ł informacji (radio telewizja, zagraniczna prasa, dost ę pna np. w sklepach sieci EMPiK). 17 Nieco inaczej sprawa wygl ą da w tzw. ma ł ych ojczyznach, w regionach, powiatach i gminach. Na tych rynkach czytelnicy maj ą prawo do informacji lokalnych, o dzia ł aniu administracji rz ą dowej na szczeblu województwa i w ł adz samorz ą dowych. No ś nikami informacji lokalnych s ą dzienniki, tygodniki koncentruj ą ce si ę na sprawach niewielkich spo ł eczno ś ci. Zachowanie konkurencji na rynkach prasy na poziomie lokalnym jest tak samo istotne jak istnienie pluralizmu informacyjnego w ca ł ej Polsce. Istnienie, konkurencyjnych, rywalizuj ą cych ze sob ą czasopism zawsze wi ąż e si ę z walk ą i informacj ę , która jest warto ś ciowym towarem. Konkurencyjny rynek prasy to mniejsze zagro ż enie uzale ż nienia lokalnych wydawców od lokalnej w ł adzy, lepsza kontrola spo ł eczna ż ycia publicznego. Obie stwierdzone przez Prezesa Urz ę du praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę dotycz ą reklamy prasowej i jej zwi ą zków (po ś rednich czy te ż bezpo ś rednich) z funkcjonowaniem na rynkach wydawniczych gazet i tygodników. Specyfika wspó ł czesnych rynków prasy polega na tym, i ż bez przychodów z reklam i og ł osze ń niemo ż liwa jest egzystencja wi ę kszo ś ci czasopism. Zdaniem Prezesa Urz ę du wszelkie próby trwa ł ego zaw ł aszczania rynków reklamy prasowej przez jednego z wydawców naruszaj ą interes publiczny, gdy ż prowadz ą do eliminacji z rynków prasy innych wydawców, co w konsekwencji prowadzi do wyeliminowania pluralizmu informacji, tak istotnego dla rozwoju demokratycznego pa ń stwa prawa. W oparciu o ustalony stan faktyczny, Prezes zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 8 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi: Zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji. Opisana w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy praktyka mo ż e wywo ł ywa ć skutki zarówno na rynku zdominowanym przez danego przedsi ę biorc ę , jak równie ż na innych rynkach, na które mo ż e on wp ł ywa ć ze wzgl ę du na posiadan ą pozycj ę na rynku zdominowanym (E.Modzelewska- W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002). W toku post ę powania antymonopolowego Prezes Urz ę du ustali ł , i ż dominuj ą ca pozycja Spó ł ki Edytor na regionalnym rynku reklamy i regionalnym rynku prasy utrzymywana jest poprzez mechanizm dzia ł a ń uniemo ż liwiaj ą cych wej ś cie na rynki lokalne i utrzymanie si ę na nich niezale ż nych od Spó ł ki „Edytor” wydawców prasy. Funkcjonuj ą cym natomiast na rynkach lokalnych przedsi ę biorcy – konkurentom strony niniejszego post ę powania, ogranicza si ę dost ę p do rynku reklamy prasowej. Mechanizm ten funkcjonuje skutecznie dzi ę ki stosowaniu w umowach o zamieszczanie reklam prasowych klauzul, polegaj ą cych na zobowi ą zaniu kontrahenta „Edytor” Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie do publikacji reklam w Gazecie Olszty ń skiej pod rygorem utraty bonifikaty z tytu ł u zawarcia umowy oraz poprzez wydawanie nieodp ł atnych wk ł adek do Gazety Olszty ń skiej o tematyce zbli ż onej do wydawanych przez konkurencj ę tygodników, oraz wydawanie tych wk ł adek w dniu poprzedzaj ą cym publikacje konkurencyjnych czasopism. Ponadto istotnym sk ł adnikiem funkcjonowania tego mechanizmu jest organizowanie sponsorowanych przez reklamodawców, imprez o charakterze kulturalnym, sportowym o tej samej tematyce, co imprezy organizowane przez konkurencyjne, lokalne media. Potentat na regionalnym rynku reklamy i prasy wykorzystuj ą c wskazane wy ż ej instrumenty skutecznie blokuje dost ę p do rozpatrywanych w niniejszym post ę powaniu rynków swym rzeczywistym oraz potencjalnym konkurentom. Praktyka ta dotyka równie ż wydawców dzia ł aj ą cych na rynku prasy i reklamy regionalnej, jednak z uwagi na znacz ą c ą ró ż nic ę potencja ł u ekonomicznego pomi ę dzy Edytor Sp. z o.o. a wydawcami lokalnych periodyków, 18 opisany ni ż ej mechanizm dzia ł a ń ma szczególnie destrukcyjny wp ł yw na lokalnych przedsi ę biorców. Analiza umów zawieranych przez stron ę niniejszego post ę powania z reklamodawcami pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, i ż umowy s ą skonstruowane w ten sposób, i ż w zamian za zobowi ą zanie do publikacji reklam w Gazecie Olszty ń skiej, podmioty zlecaj ą ce publikacje reklam otrzymuj ą bonifikaty. Wysoko ść bonifikat, co wynika z analizy umów, jest indywidualnie negocjowana z ka ż dym kontrahentem. W przypadku nie wywi ą zania si ę zleceniodawcy z umowy narzucaj ą cej mu wy łą czno ść publikacji, Spó ł ka Edytor zarezerwowa ł a sobie prawo zwrotu wszystkich udzielonych wcze ś niej, a maj ą cych swe ź ród ł o w zawartej umowie, bonifikat. Stosowanie takich klauzul umownych pozwala na zaw ł aszczanie znacznych cz ęś ci rynku reklamy na Warmii i Mazurach. Prezes Urz ę du nie zgadza si ę przy tym z argumentacj ą [tajemnica przedsi ę biorstwa], który zawar ł umow ę na publikacj ę reklam z Edytor Sp. z o.o., jakoby nie by ł a to umowa na wy łą czno ść , gdy ż cz ęść og ł osze ń z uwagi na wymogi wynikaj ą ce z przepisów publikowana jest w gazetach o zasi ę gu ogólnopolskim. Wy łą czno ść publikacji reklam, czy te ż – jak stanowi ą o tym umowy, „zobowi ą zanie do zamieszczania” reklam rozumiana jest jako obowi ą zek publikowania reklam, co do których szczególne przepisy bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą ce nie nak ł adaj ą obowi ą zku publikacji og ł osze ń w gazetach innych ni ż dziennik regionalny (np. gazeta ogólnopolska, w przypadku organizowanego przetargu nieograniczonego, gdy warto ść zamówienia przekracza 5 mln euro a przedmiotem zamówienia s ą dostawy lub us ł ugi). Ka ż de wi ę c og ł oszenie, co do którego przepisy szczególne nie nak ł adaj ą obowi ą zku jego publikacji w czasopismach innych ni ż dziennik regionalny, musz ą by ć publikowane w Gazecie Olszty ń skiej pod rygorem utraty bonifikaty z tytu ł u publikacji reklam. Oceniaj ą c stan faktyczny, odnosz ą cy si ę do umów o publikacj ę reklam, Prezes Urz ę du opar ł si ę jedynie na analizie umów, nie bior ą c pod uwag ę zezna ń ś wiadków, które – w tym zakresie - s ą wzajemnie sprzeczne. Taka konstrukcja umów obliczona jest na odci ę cie innych wydawców prasy od jakichkolwiek zlece ń , otrzymywanych od podmiotów, podpisuj ą cych umowy z Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie, co w konsekwencji prowadzi ć mo ż e do drastycznego spadku przychodów z reklamy i og ł osze ń a nast ę pnie likwidacji niezale ż nych od Spó ł ki Edytor tytu ł ów. Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł wniosek strony z dnia 27 sierpnia 2004 roku o wznowienie post ę powania dowodowego i zaliczenie do materia ł u dowodowego pisma [tajemnica przedsi ę biorstwa] z dnia 26 sierpnia 2004 roku, z którego wynika, i ż [tajemnica przedsi ę biorstwa] mog ł a zawiera ć umowy o publikacj ę og ł osze ń z innymi wydawcami. Nale ż y jednak wskaza ć , ż e istot ą stwierdzonej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę jest stosowanie w umowach o zamieszczanie reklam prasowych klauzul, polegaj ą cych na zobowi ą zaniu kontrahenta „Edytor” Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie do publikacji reklam w Gazecie Olszty ń skiej pod rygorem utraty bonifikaty z tytu ł u zawarcia umowy. Analiza tre ś ci umów wyra ź nie wskazuje, i ż takie klauzule w umowach istnia ł y. W § 8 umowy zawarto klauzul ę , zgodnie z któr ą [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Z samej tre ś ci umowy wynika wi ę c, i ż [tajemnica przedsi ę biorstwa] mia ł a prawo zawiera ć umowy o publikacj ę og ł osze ń z innymi wydawcami, ryzykowa ł a jednak zastosowaniem przez Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie rygoru zwrotu zastosowanej bonifikaty. Innymi s ł owy stwierdzi ć nale ż y, i ż sposób kszta ł towania stosunków prawnych przez Edytor Sp. z o.o. ogranicza konkurencj ę , bo zmusza racjonalnie dzia ł aj ą cych og ł oszeniodawców do nie zawierania umów z innymi wydawcami. Poza tym strona post ę powania, ani [tajemnica przedsi ę biorstwa] nie przed ł o ż y ł y ż adnych dowodów potwierdzaj ą cych podnoszone przez ni ą tezy. 19 Kolejn ą barier ą , uniemo ż liwiaj ą c ą innym wydawcom ni ż Edytor funkcjonowanie na rynkach reklamy i prasy lokalnej s ą liczne, odnotowane w toku niniejszego post ę powania przyk ł ady eliminowania z rynku – b ę d ą cych jeszcze w zarodku - nowo powstaj ą cych inicjatyw wydawniczych lub innej dzia ł alno ś ci o charakterze medialnym. Podkre ś li ć nale ż y, i ż zdaniem Prezesa Urz ę du, przyk ł ady te nie maj ą charakteru odosobnionych incydentów a sk ł adaj ą si ę na przemy ś lan ą polityk ę Spó ł ki Edytor, której celem jest utrzymywanie swej dominuj ą cej pozycji na rynkach reklamy prasowej i prasy. Eliminacja z rynku tygodników „Tygodnik Warmi ń ski” i „Nowoczesna Olsztynianka” nast ą pi ł a z ra żą cym naruszeniem prawa antymonopolowego. Reakcja strony niniejszego post ę powania na pojawienie si ę na rynku tygodników lokalnych dwóch niezale ż nych tytu ł ów, polegaj ą ca na wprowadzeniu na rynek tygodników o zbli ż onej tematyce, ukazuj ą cych si ę na tym samym obszarze, w dniu poprzedzaj ą cym publikacj ę konkurencyjnych czasopism. Prezes Urz ę du da ł wiar ę zeznaniom ś wiadka, [dane osobowe], Prezesa Olszty ń skiego Oddzia ł u Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, która zeznawa ł a na t ą okoliczno ść . Potwierdzeniem zezna ń ś wiadka by ł y równie ż wyja ś niania pe ł nomocnika strony niniejszego post ę powania, który w pi ś mie z dnia 11 maja 2004 roku przedstawi ł czasookresy ukazywania si ę odpowiedników „Tygodnika Warmi ń skiego” i „Nowoczesnej Olsztynianki” czyli odpowiednio „Naszej Warmii” i „Ca ł ej Ty”. Dzia ł ania Spó ł ki Edytor w tym zakresie oceni ć nale ż y tylko w jeden sposób – jako obliczone na ekonomiczne zniszczenie konkurenta. Dowodem tego jest fakt zlikwidowania wk ł adki do Gazety Olszty ń skiej o tematyce kobiecej pt. „Ca ł a Ty” po tym, gdy tygodnik „Nowoczesna Olsztynianka” przesta ł si ę ukazywa ć . Ten sam schemat dzia ł a ń wydawca Gazety Olszty ń skiej stosuje wobec lokalnych wydawców, których ź ród ł em przychodu s ą rozmaite inicjatywy lokalne o charakterze spo ł eczno – kulturalnym. Ś wiadek [dane osobowe], zezna ł , i ż „Kurek Mazurski prowadzi ł publikacj ę pt. „Liga So ł ecka” (dru ż yny, wyniki, tabele), za co otrzymywa ł wynagrodzenie od gminy Szczytno. Zlecenie to przej ęł a Gazeta Olszty ń ska, która zaproponowa ł a nieodp ł atne publikacje z tego zakresu”. Ś wiadek [dane osobowe] zezna ł a, i ż „Gazeta Olszty ń ska przej ęł a od Mi ę dzynarodowego Forum Kobiet Oddzia ł w Olsztynie inicjatyw ę pt. Kobieta Sukcesu. Inicjatywa ta dotychczas zapewnia ł a dochody z tytu ł u zlece ń reklamowych nast ę puj ą cych podmiotów: Radio Olsztyn, Gazeta Wyborcza i Gazeta Olszty ń ska. Gazeta Olszty ń ska w 2001 roku zorganizowa ł a imprez ę pt „Kobieta Niezwyk ł a”. Zdaniem ś wiadka, „Kobieta sukcesu” jest obecnie zagro ż ona upadkiem. Dzia ł ania takie nie maj ą wiele wspólnego z konkurencj ą , z próbami przyci ą gania czytelników i reklamodawców nowymi, lepszymi pomys ł ami lecz stanowi ą – jak si ę okazuje – skuteczne próby wykorzystywania potencja ł u ekonomicznego Spó ł ki Edytor wobec s ł abszych kontrahentów, zmierzaj ą ce do ograniczenia im dost ę pu do ź róde ł dochodów. Zarówno wprowadzanie na rynek tytu ł ów o zbli ż onej tematyce, w dniu poprzedzaj ą cym publikacj ę czasopisma konkurencyjnego, jak równie ż próby przejmowania reklamodawców powi ą zanych z imprezami o charakterze spo ł eczno – kulturalnym wpisuj ą si ę w sprawnie dzia ł aj ą cy mechanizm eliminuj ą cy z rynku konkurentów a zarazem tworz ą cy skuteczn ą barier ę uniemo ż liwiaj ą c ą innym przedsi ę biorcom zaistnienie na rynku prasy, a co za tym idzie rynku reklamy prasowej. Dzia ł ania strony niniejszego post ę powania nie maj ą nic wspólnego z wolnorynkow ą rywalizacj ą , natomiast polegaj ą na bezwzgl ę dnym t ł umieniu niezale ż nych od Edytora inicjatyw wydawniczych i medialnych. Bezsprzecznie strona niniejszego post ę powania ma prawo do promowania w ł asnych wydawnictw poprzez akcje reklamowe, wprowadzania na rynek nowych tytu ł ów, jednak , w oparciu o zgromadzony materia ł dowodowy, stwierdzi ć nale ż y, i ż Edytor Sp. z o.o., prowadzi ł w opisanych wy ż ej przypadkach polityk ę , której celem nie by ł a promocja w ł asnej marki, lecz zniszczenie, lub znaczne ograniczenie pól dzia ł alno ś ci 20 jego konkurentów. Tym samym dzia ł ania te wyczerpuj ą dyspozycj ę normy zawartej w art. 8 ust. 2 pkt. 5 ustawy. Dalsze funkcjonowanie opisanego wy ż ej mechanizmu doprowadzi ć mo ż e – na co wskazywali przedstawiciele wydawców i dziennikarzy warmi ń sko – mazurskich do ca ł kowitego zaniku pluralizmu na tamtejszym regionalnym rynku prasy. Prezes Urz ę du umorzy ł post ę powanie w sprawie praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , polegaj ą cej na przeciwdzia ł aniu ukszta ł towaniu si ę warunków niezb ę dnych do powstania b ą d ź rozwoju konkurencji na olszty ń skim rynku reklamy prasowej oraz rynku prasy lokalnej, poprzez wydawanie przez [tajemnica przedsi ę biorstwa], podmiotu b ę d ą cego pod bezpo ś redni ą kontrol ą Edytor Sp. z o.o. z siedzib ą w Olsztynie bezp ł atnego tygodnika Nasz Olsztyniak, a tym samym uniemo ż liwianie pojawienia si ę na lokalnych rynkach prasy i reklamy prasowej innych, konkurencyjnych wydawców. Zgodnie z art. 62 Kodeksu post ę powania administracyjnego, w sprawach, w których prawa lub obowi ą zki stron wynikaj ą z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których w ł a ś ciwy jest ten sam organ administracji publicznej, mo ż na wszcz ąć i prowadzi ć jedno post ę powanie dotycz ą ce wi ę cej ni ż jednej strony. W niniejszej sprawie trudno dopatrzy ć si ę wspó ł uczestnictwa podmiotu wydaj ą cego [tajemnica przedsi ę biorstwa] i Edytor Sp. z o.o. Dwaj wymienieni przedsi ę biorcy, mimo, i ż nale żą do jednej grupy kapita ł owej, dzia ł aj ą na dwóch ró ż nych rynkach w ł a ś ciwych – pierwszy z nich na lokalnych rynkach prasy i reklamy, drugi natomiast na regionalnych rynkach prasy i reklamy. Nale ż y wi ę c uzna ć , i ż w stosunku do ka ż dego z nich nale ż y rozpatrywa ć ró ż ny stan faktyczny. Niezale ż nie od powy ż szej konstatacji, zwa ż y ć nale ż y, ż e samo istnienie na rynku bezp ł atnego tygodnika nie mo ż e i nie zniekszta ł ca konkurencji. Zgodzi ć si ę nale ż y z pogl ą dem wyra ż anym przez ś rodowiska dziennikarskie regionu warmi ń sko – mazurskiego, i ż istnienie bezp ł atnego tygodnika zaw ł aszcza na rynku ograniczonym terytorialnie do miasta Olsztyna, znaczn ą cz ęść rynku reklamy (rozpatrywanego od strony popytowej). Stwierdzi ć jednak nale ż y, i ż wydawanie bezp ł atnego tygodnika nie jest samo w sobie bezprawne, a zaw ł aszczenie cz ęś ci rynku reklamowego, b ę d ą ce skutkiem wydawania tego czasopisma ma charakter obiektywny. Konsekwentnie – poczucie pokrzywdzenia w ś rodowiskach dziennikarskich wynikaj ą ce z tego, i ż kr ą g potencjalnych reklamodawców si ę zaw ęż a, gdy ż cz ęść z nich wybiera „Naszego Olsztynianka” jako no ś nik reklamy ma charakter subiektywny. Wydawanie bezp ł atnych periodyków jest obecnie tendencj ą nie tylko ogólnopolsk ą ale równie ż europejsk ą i Prezes Urz ę du nie ma ż adnych podstaw ku temu, aby, w niniejszej sprawie uzna ć , i ż wydawanie tego tygodnika ma charakter bezprawny i wi ąż e si ę z nadu ż ywaniem pozycji dominuj ą cej na olszty ń skim rynku prasy i reklamy prasowej. Kara pieni ęż na Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę naruszenia zakazy okre ś lonego w art. 8. Kwota ta stanowi jedynie niewielki procent z maksymalnej, ustawowo dopuszczalnej kwoty kary (ok. 1% warto ś ci przychodu). W ocenie Prezesa Urz ę du, kara w tej wysoko ś ci spe ł ni zadania: represyjne oraz prewencyjne. Represyjne zadanie kary przejawia si ę w tym, i ż przedsi ę biorca ten odnotowa ł strat ę w roku poprzedzaj ą cym rok wydania niniejszej decyzji. Na ł o ż ona kara powinna oddzia ł ywa ć jednak przede wszystkim prewencyjnie na ukaran ą Spó ł k ę . Opisane wy ż ej praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę prowadz ą do ca ł kowitego 21 wyeliminowania pluralizmu na rynku lokalnej prasy – stanowi ć mog ą tym samym potencjalne zagro ż enie nie tylko dla konkurencji, jako dobra chronionego przez Prezesa Urz ę du ale wr ę cz zagra ż a ć mog ą lokalnej demokracji, w ramach której spo ł eczna kontrola ż ycia publicznego, sprawowana przez niezale ż ne, konkuruj ą ce ze sob ą media stanowi jeden z jej filarów.. Na ł o ż ona kara winna zniech ę ci ć najwi ę kszego wydawc ę prasy na Warmii i Mazurach do powstrzymywania si ę od opisanych wy ż ej, nieuczciwych praktyk rynkowych, eliminuj ą cych z rynku konkurentów i nie dopuszczaj ą cych do tego rynku nowych jego uczestników. Kwot ę 350 000 z ł z tytu ł u kary pieni ęż nej Edytor Sp. z o.o. w Olsztynie winien ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji do Bud ż etu Pa ń stwa – na rachunek: Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 W razie nie uiszczenia kary w terminie jak wy ż ej, zostanie ona ś ci ą gni ę ta w trybie przepisów o post ę powaniu egzekucyjnym w administracji. Maj ą c na uwadze powy ż sze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem bydgoskiej delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (85-097 Bydgoszcz, ul. Jagiello ń ska 34). 22