RGD-12/2014

RGD-61-4/14/MLM Gdańsk, 17 lipca 2014 r. D ECYZJA NR RGD. 12/2014 Stosownie do art. 33 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konku- rencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - po przeprowadzeniu postę- powania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczę- tego z urzędu przeciwko przedsiębiorcy: Henryk Piękoś, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą BALT–TUR Grupa Hotelowa Henryk Piękoś w Sopocie: I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentów uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsu- mentów , określoną w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 tej ustawy, działania przedsiębiorcy polegające na ustaleniu, Ŝe wpłaty za pobyt w ośrodku BALT-TUR VITAL & ACTIVE w Jastrzębiej Górze, uiszczane w wysokości 100% ceny, mają charakter zadatku i nie podlegają zwrotowi, w razie re- zygnacji przez klienta z wykonania umowy, które to działanie moŜe wy- czerpywać znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej zdefiniowanej w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206) i stwierdza się zanie- chanie stosowania tej praktyki z dniem 1 stycznia 2014 r. II. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów oraz na podstawie art. 264 § 1 ustawy Kodeks po- stępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obcią- Ŝa się przedsiębiorcę Henryka Piękosia, prowadzącego działalność gospo- darczą pod firmą BALT–TUR Grupa Hotelowa Henryk Piękoś w Sopocie ko- sztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązuje się tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów kosztów postępowania w kwocie 15,20 zł (słownie: piętnaście złotych 20/100), w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniej- szej decyzji. U ZASADNIENIE [1] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej równieŜ Pre- zesem Urzędu) wszczął i prowadził, pod sygn. akt RGD. 405-74/13/MLM postę- powanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy działania przedsię- biorcy: Henryk Piękoś BALT-TUR Grupa Hotelowa w Sopocie (zwany dalej rów- nieŜ BALT-TUR), oferującego konsumentom usługi hotelarskie, nie naruszają Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumen- tów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami). [2] W trakcie postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w punkcie [1], Prezes Urzędu ustalił, iŜ niektóre działania przedsiębiorcy, tj. te, które wymieniono w pkt I sentencji niniejszej decyzji, mogą pozostawać w sprzeczności z zaka- zami wynikającymi z art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów. [3] Mając na uwadze dokonane ustalenia Prezes Urzędu wszczął przeciwko BALT- TUR, postanowieniem nr 36 z dnia 12 września 2014 r., postępowanie w spra- wie podejrzenia stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsu- mentów. Do akt tego postępowania, postanowieniem nr 44, z dnia 14 lutego 2014 r., zostały zaliczone następujące dowody, stanowiące akta sprawy o sy- gn. RGD. 405-74/13/MLM, tj. pismo przedsiębiorcy Henryka Piękoś, z dnia 26 listopada 2013 r., wraz z załącznikami: 1. Zestawienie prowadzonych obiektów, 2. wypis z CEIDG, 3. wydruki ze strony internetowej BALT-TUR (potwierdzone za zgodność z oryginałem). [4] Przedsiębiorcy został postawiony zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na ustaleniu w Cenniku na stronie internetowej przedsiębiorcy www.balttur.com , Ŝe wpłaty za pobyt w ośrodku VITAL & ACTIVE w Jastrzębiej Górze, uiszczane w wysokości 100% ce- ny, mają charakter zadatku i nie podlegają zwrotowi, w razie rezygnacji przez klienta z wykonania umowy, które to działanie moŜe wyczerpywać znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej zdefiniowanej w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206). [5] Ustosunkowując się do postawionego mu zarzutu, przedsiębiorca Henryk Pię- koś, pismem z dnia 3 marca 2014 r. przedstawił swoje stanowisko w sprawie, podnosząc m.in., co następuje:
Przedsiębiorca wprowadzając przedmiotowy zapis oparł się na dopuszcza- nej przez prawo cywilne instytucji zadatku, określonego w zapisach art. 394 § 1 Kodeksu cywilnego.
Przedsiębiorca wychodził z załoŜenia, Ŝe brak wykonania umowy, po jed- nej ze stron zgodnie z ogólnymi zapisami kodeksu cywilnego moŜe być za- bezpieczone instytucją zadatku.
Stosowanie instytucji zadatku w wypadku zawierania umów na świadczenie usług hotelarskich w ocenie przedsiębiorcy jest dopuszczalne zwłaszcza mając na uwadze skutek braku wykonania umowy ze strony klienta – brak moŜliwości sprzedaŜy usługi w zarezerwowanym, przez klienta terminie innemu klientowi, zwłaszcza, Ŝe pobyt w Ośrodku BALT-TUR VITAl & AC- TIVE w Jastrzębiej Górze (do których odnosi się przedmiotowy cennik) nie są realizowane w okresach dobowych lecz turnusowych 7,14 lub 21- dnio- wych. W tej sytuacji kiedy klient rezygnuje z przyjazdu na kilka dni przed terminem, jest niemoŜliwym aby znaleźć nowego klienta na zwolniony po- kój poniewaŜ dłuŜsze pobyty 1,2,3 – tygodniowe planuje się z duŜym wy- przedzeniem chociaŜby z powodu planowania urlopów w pracy. Taki pokój 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl stoi wówczas pusty przez 1,2, 3 tygodnie, co generuje ewidentne straty dla przedsiębiorcy. Dodatkowo wskazać naleŜy, Ŝe Ŝaden zapis kwestiono- wanego cennika nie zobowiązywał klientów do wpłaty całości ceny, a jedy- nie taka wpłata była rekomendowana ze względu na akcję promocyjną First Minute, polegająca na obniŜeniu ceny pobytu o 50%.
Jednocześnie naleŜy wyjaśnić, Ŝe przedsiębiorca zmienił juŜ treść kwestio- nowanego cennika zamieszczonego na stronie www.balttur.com i usunął z niego negowane przez tutejszy urząd zapisy odnoszące się do uznawania wpłaconych przez klienta kwot jako zadatku….
Nowy cennik wszedł w Ŝycie z dniem 01.01.2014 r.
Przedsiębiorca wnioskował równieŜ o wydanie decyzji trybie art. 28 usta- wy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Dodatkowo, pismem z dnia 23 maja 2014 r. przedsiębiorca poinformował, iŜ nie ma osób, które zawarły umowę/dokonały rezerwacji przed dniem 1 stycznia 2014 r. i oczkują na jej wykonanie w bieŜącym sezonie. P REZES U RZĘDU USTALIŁ STAN FAKTYCZNY , JAK NIśEJ . [6] Henryk Piękoś prowadzi działalność gospodarczą pod firmą BALT–TUR Grupa Hotelowa Henryk Piękoś w oparciu o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Zgodnie z wpisem do CEIDG przewaŜającą jest działalność: 55.10.Z Hotele i podobne obiekty zakwaterowania. [7] BALT-TUR prowadzi obiekty: Hotel EUROPA w Sopocie, Pałac WIEJCE w Wiejce oraz Ośrodek BALT-TUR VITAL & ACTIVE w Jastrzębiej Górze. [8] W ramach prowadzonej działalności przedsiębiorca stosuje w obrocie z kon- sumentami następujące wzorce umowne tj.:
Regulamin Pobytu w Ośrodku BALT-TUR VITAL & ACTIVE w Jastrzębiej Gó- rze.
Regulamin Pobytu w Hotelu EUROPA w Sopocie.
Regulamin Pobytu w Pałacu WIEJCE oraz Umowa na organizowanie przyję- cia weselnego. [9] BALT-TUR oferuje swoje usługi m.in. poprzez stronę internetową www.balttur.com . Na stronie, oprócz informacji ogólnych prezentujących przedsiębiorcę, jego ofertę oraz np. dane kontaktowe, w zakładce Cennik znajdują się dane dot. wysokości opłat za pobyt, ceny za oferowane zabiegi, a takŜe informacje dodatkowe zawierające inne uregulowania. M AJĄC NA UWADZE ZEBRANY MATERIAŁ DOWODOWY , P REZES U RZĘDU ZWAśYŁ , CO NASTĘ- PUJE . [10] MoŜliwość rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie kon- kurencji i konsumentów uzaleŜniona jest od uprzedniego stwierdzenia, czy za- groŜony został w niej interes publicznoprawny. Prezes Urzędu jest bowiem upowaŜniony do realizacji zasadniczego celu powołanej ustawy, którym, zgodnie z art. 1 ust. 1, jest określanie warunków rozwoju i ochrony konkuren- cji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony intere- sów przedsiębiorców i konsumentów. Jeśli natomiast przesłanka interesu pu- 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl blicznego nie występuje Prezes Urzędu nie jest upowaŜniony do podjęcia sprawy. Rozpatrywana sprawa ma, w ocenie Prezesa Urzędu, charakter pu- blicznoprawny, albowiem dotyczy ochrony interesu szerszej grupy konsumen- tów, którzy są lub mogą być klientami przedsiębiorcy. Tymczasem, zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, zasadami współŜycia społecznego i dobrymi obyczajami. [11] W postępowaniu, które kończy niniejsza decyzja, przedsiębiorcy postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbio- rowe interesy konsumentów, z kolei ust. 2 tego artykułu stanowi, Ŝe przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone (pkt 1), 2) naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (pkt 2), 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Aby działania przedsiębiorcy mogły zostać uznane za sprzeczne z powołanymi wyŜej przepisami art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie- zbędne jest wykazanie, iŜ spełniają one łącznie następujące przesłanki: − ujawniają się w obrocie konsumenckim, a więc dotyczą relacji przedsię- biorca-konsument, − stanowią działanie bezprawne, − naruszają zbiorowe interesy konsumentów. [12] Henryk Piękoś jest przedsiębiorcą, w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o och- ronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym pod pojęciem tym rozu- mie się m.in. przedsiębiorcę w znaczeniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 672). Artykuł 4 tej ustawy stanowi, iŜ: 1) przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą, 2) za przedsiębiorców uznaje się takŜe wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. W oparciu o treść art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej działal- nością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, han- dlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóŜ, a takŜe działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Henryk Piękoś jest zarejestrowany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Dzia- łalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej CEIDG. Przedmiotem działania tego przedsiębiorcy są m.in. usługi hotelarskie oraz zabiegi odnowy biologicz- nej i odchudzające, oferowane w ośrodku BALT-TUR VITAL & ACTIVE w Ja- strzębiej Górze. 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W myśl art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 22 1 Kodeksu cywilnego za konsumenta uwaŜa się osobę fizyczną dokonującą czyn- ności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W przedmiotowej sprawie fakt oferowania przez BALT-TUR - będącego przed- siębiorcą - konsumentom usług zakwaterowania/pobytu oraz roŜnego rodzaju zabiegów, nie budzi wątpliwości, co przesądza o tym, iŜ pierwszą z przesłanek określonych w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów naleŜy uznać za spełnioną. [13] Jako bezprawne naleŜy kwalifikować takie zachowania danego przedsiębiorcy, które są sprzeczne z prawem, zasadami współŜycia społecznego lub dobrymi obyczajami, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, Ŝe określone zachowanie koliduje z przepi- sami prawa (por. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pod red. Janusza Szwaji, Wyd. CH Beck, Warszawa 2000 r., s. 117-118). W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu postawił przedsiębiorcy zarzut sto- sowania działań bezprawnych związanych ze stosowaniem nieuczciwej prakty- ki rynkowej zdefiniowanej w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206). [14] Art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów stosowanie nieuczci- wych praktyk rynkowych lub czynów nieuczciwej konkurencji. [15] Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym prakty- kom rynkowym Praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeŜeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub moŜe zniekształcić zachowania rynkowe prze- ciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. [16] Pojęcie dobrych obyczajów nie zostało w prawie zdefiniowane, ale podobnie jak zasady współŜycia społecznego, jest przedmiotem wielu orzeczeń sądo- wych oraz opracowań doktryny. 1 Wskazuje się w nich, Ŝe dobre obyczaje to uczciwe zasady postępowania i ustalone zwyczaje w ujęciu etyczno- moralnym, a na ich treść składają się elementy etyczne i socjologiczne kształ- towane przez oceny moralne i społeczne stanowiące uzupełnienie porządku prawnego. W wyroku z dnia 16 stycznia 2013 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 5406/11, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, definiując pojęcie dobrych obycza- jów wskazał, Ŝe poprzez dobre obyczaje rozumiemy pewien powtarzalny wzo- rzec zachowań, który jest aprobowany przez daną społeczność lub grupę. Są to pozaprawne normy postępowania, którymi przedsiębiorcy winni się kiero- wać. Ich treści nie da się określić w sposób wyczerpujący, poniewaŜ kształto- wane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi war- tościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tymi prakty- kami Ŝycia gospodarczego. Wszystkie one podlegają zmianom w ślad za zmie- 1 Np. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 13 listopada 1991 r., I ACr 411/91, Wokanda 1992/4, J. Szwaja w: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – Komentarz, Warszawa 2000, s. 122- 133, R. Stefanicki, Dobre obyczaje w prawie polskim, Przegląd Prawa Handlowego, 2002/5. 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl niającymi się ideologiami politycznymi i społeczno-gospodarczymi oraz prze- wartościowaniami moralnymi. W szczególności zaś, dobre obyczaje to normy postępowania polecające na nienaduŜywaniu w stosunku do słabszego uczest- nika obrotu posiadanej przewagi ekonomicznej. [17] Zgodnie z art. 2 ust. 7 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom ryn- kowym, przez decyzję dotyczącą umowy rozumie się podejmowaną przez kon- sumenta decyzję, co do tego, czy, w jaki sposób i na jakich warunkach dokona zakupu lub zapłaci za produkt, bez względu na to, czy konsument postanowi dokonać określonej czynności, czy teŜ powstrzyma się od jej dokonania. W związku z tym, nieuczciwa praktyka rynkowa moŜe dotyczyć decyzji zarówno, co do potencjalnej moŜliwości zawarcia umowy, jak i umowy rzeczywiście za- wieranej. NaleŜy jednak podkreślić, Ŝe praktyka określona w art. 4 ustawy o przeciw- działaniu nieuczciwym praktykom rynkowym odnosi się do decyzji podejmo- wanych przez przeciętnego konsumenta, za którego uznaje się konsumenta dobrze poinformowanego, uwaŜnego i ostroŜnego. Oceny tej naleŜy dokonać z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przyna- leŜności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy ze względu na szczególne cechy, takie jak: wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa (art. 2 ust. 2 tej ustawy). Definicja przeciętnego konsumenta precyzuje więc pewien zespół cech mentalnych kon- sumenta, jego przeciętność, polegającą na tym, Ŝe z jednej strony moŜemy wymagać od takiego konsumenta pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rze- czywistości, lecz z drugiej strony nie moŜemy uznać, Ŝe jest to wiedza kom- pletna i profesjonalna i Ŝe konsument – mimo tej ogólnej orientacji w rzeczy- wistości – ma prawo pewnych rzeczy nie wiedzieć. Dlatego teŜ, to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek rzetelnego poinformo- wania swoich klientów/konsumentów o ich prawach i obowiązkach wynikają- cych i dotyczących nawiązanego stosunku prawnego. W przedmiotowej sprawie oferta handlowa przedsiębiorcy, kierowana jest do niedookreślonej grupy osób fizycznych, konsumentów, którzy zawierają umo- wę w celu bezpośrednio niezwiązanym z działalnością gospodarczą, czyli kon- sumentów przeciętnych. Są to osoby, które posiadają odpowiednią orientację w otaczającej ich rzeczywistości oraz umiejętności pozwalające na poszuki- wanie i kontraktowanie usług określonego rodzaju przy uŜyciu internetu. Czę- sto zainteresowane one nie tylko pobytem w określonym miejscu, ale równieŜ dodatkowymi usługami typu zabiegi odnowy biologicznej, kosmetyczne, czy odchudzające. Przyjąć jednak naleŜy, Ŝe konsumenci/kontrahenci BALT-TUR, zazwyczaj, nie posiadają profesjonalnej wiedzy nt. obowiązków, czy praw wynikających z odpowiednich przepisów prawnych, jak i regulujących rodzaj prowadzonej przez BALT-TUR działalności gospodarczej. Dlatego teŜ to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek rzetelnego poinformowania swoich klien- tów/konsumentów o ich uprawnieniach wynikających i dotyczących nawiąza- nego stosunku prawnego. [18] Postawiony przedsiębiorcy zarzut dotyczy ustalenia przez Henryka Piękosia, Ŝe wpłaty za pobyt w ośrodku BALT-TUR VITAL & ACTIVE w Jastrzębiej Górze, uiszczane w wysokości 100% ceny, mają charakter zadatku i nie podlegają 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zwrotowi, w razie rezygnacji przez klienta z wykonania umowy, które to dzia- łanie moŜe wyczerpywać znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej zdefinio- wanej w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nie- uczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206). W takcie podjętych czynności Prezes Urzędu ustalił, Ŝe na stronie www.balttur.com przedsiębiorca przedstawia pełną ofertę ośrodka VITAL & ACTIVE w Jastrzębiej Górze oraz zamieszcza Cennik za świadczone tam usługi. Zgodnie z pkt 3 Cennika przedsiębiorca zaleca wpłatę całej wartości naleŜno- ści za zarezerwowany pobyt w ciągu 3 dni od dokonania rezerwacji . Jednocze- śnie, w pkt 11, informuje i zastrzega, Ŝe wpłaty za pobyt w ośrodku mają cha- rakter zadatku, który nie podlega zwrotowi, dlatego prosimy o dokonywanie rezerwacji i wpłat w sposób przemyślany. Ze względu na trwającą promocję prosimy o dokonywanie wpłat w pełnej wysokości wartości rezerwacji. Zgodnie ze stanowiskiem przedsiębiorcy brak wykonania umowy, po jednej ze stron zgodnie z ogólnymi zapisami kodeksu cywilnego moŜe być zabezpieczone instytucją zadatku . Jednak, w ocenie Prezesa Urzędu ustalenie/narzucenie zadatku w wysokości 100% ceny i przewidywany/zastrzeŜony brak zwrotu cho- ciaŜby części uiszczonej kwoty, w wypadku rezygnacji z wykonania umowy, jest działaniem sprzecznym z dobrymi obyczajami i prowadzi do naruszenia in- teresów ekonomicznych konsumentów. Prezes Urzędu nie kwestionuje prawa przedsiębiorcy do Ŝądania stosownej re- kompensaty, w sytuacji odstąpienia konsumenta od umowy, czy zwrotu ponie- sionych kosztów, jak i ustalenia zadatku , jednak zadatek pobierany w pełnej wysokości ceny danego świadczenia wykracza ponad „zabezpieczenie”, tak w zakresie zakwaterowania, jak i wykonywanych zabiegów typu masaŜ, sauna itp. Zdaniem Prezesa Urzędu, w przypadku zadatku wynoszącego 100% naleŜności mamy do czynienia z zapłatą wygrodzenia, dokonaną wcześniej, niŜ rozpoczę- cie świadczenia, przez wykonawcę usługi/przedsiębiorcę. NaleŜy podnieść, na co wskazał takŜe przedsiębiorca, Ŝe rezerwacja usługi tu- rystycznej jaką są wczasy w wyspecjalizowanym ośrodku, jest zazwyczaj do- konywana z określonym wyprzedzeniem. Klienci BALT-TUR mogą rezerwować pobyt w ośrodku VITAL & ACTIVE w Jastrzębiej Górze, w dowolnym momencie i dogodnym dla siebie czasie tj. w wybranym turnusie (od 1 do 29 turnusu, re- alizowane od kwietnia do października danego roku). Planując jednak i po- dejmując pewne działania, z określonym wyprzedzeniem, konsument nie moŜe mieć pewności, Ŝe w tym okresie w ich Ŝyciu nie wystąpią istotne przeszko- dy, róŜnej natury, które mogą zniweczyć lub uniemoŜliwić realizację tych za- miarów. W związku z czym zarówno rezerwacja, jak i późniejsza rezygnacja z wykonania umowy moŜe być dokonana nie tylko na kilka dni, ale nawet kilka miesięcy przed datą rozpoczęcia wybranego turnusu. Przedsiębiorca ustosunkowując się do przedmiotowego zarzutu argumentował, Ŝe kiedy klient rezygnuje z przyjazdu na kilka dni przed terminem, jest nie- moŜliwym, aby znaleźć nowego klienta na zwolniony pokój poniewaŜ dłuŜsze pobyty 1,2,3 – tygodniowe planuje się z duŜym wyprzedzeniem chociaŜby z powodu planowania urlopów w pracy. Taki pokój stoi wówczas pusty przez 1,2, 3 tygodnie, co generuje ewidentne straty dla przedsiębiorcy. Prezesa Urzędu podkreśla ponownie, Ŝe przedsiębiorca ma pełne prawo do za- bezpieczenia swoich interesów, w formie dozwolonej prawnie, jednak, w kaŜ- 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl dym przypadku, winien równieŜ uwzględniać korzyści jakie np. uzyskał, w związku z rezygnacją klienta, chociaŜby w postaci oszczędności nakładów pra- cy i środków, w związku z niewykonywaniem umowy. Wskazać dodatkowo naleŜy na stanowisko SOKiK, wyraŜone w wyroku z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt XVII Amc 160/05, dot. klauzuli nr 1086, o treści: Niewykonanie któregokolwiek ze świadczeń przez Uczestnika nie upowaŜnia do Ŝądania zwrotu zapłaconej kwoty. Zadaniem Sądu cena imprezy jest wynikiem zsumowania opłat za poszczególne świadczenia realizowane na rzecz klienta. Zapis ten nie róŜnicuje przyczyn nie wykorzystania świadczenia objętego umową, raŜąco narusza interes kon- sumenta, gdyŜ prowadzi do obciąŜenia konsumenta całością umówionego świadczenia, w sytuacji, gdy pozwana nie realizuje na jego rzecz świadczenia albo oszczędziła z powodu niewykonywania świadczenia wpłaconą przez klien- ta kwotę, albo odzyskała jakąś część z kosztów jakie planowała ponieść na re- alizację tego świadczenia . Postanowienie które zmierza do wyłączenia obo- wiązku zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione w całości lub części, w przypadku rezygnacji konsumenta z zawarcia umowy lub jej wykonania, jest niedozwolone bowiem wypełnia przesłanki z art. 385(3) pkt 12 k.c. Mając na uwadze wszystkie okoliczności sprawy Prezes Urzędu stoi na stano- wisku, Ŝe działanie przedsiębiorcy, będące podstawą sformułowanego zarzutu, uznać naleŜy za sprzeczne z dobrymi obyczajami, w kontekście przywołanego wcześniej wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, z dnia 16 stycz- nia 2013 r., w sprawie o sygn. akt XVII AmC 5406/11. Zachowanie przez BALT- TUR określonej części środków pienięŜnych, wniesionych przed rezygnacją przez klienta, moŜe, w pewnych sytuacjach, zmierzać do osiągania przez przedsiębiorcę dodatkowych korzyści, kosztem konsumenta, czyli prowadzić do wykorzystania, czy naduŜycia w stosunku do słabszego uczestnika obrotu posiadanej przewagi ekonomicznej. Jednocześnie, działanie takie niewątpliwie mogło zniekształcić zachowania rynkowe przeciętnego konsumenta, po zawarciu umowy i spowodować podję- cie przez niego decyzji, której by nie podjął, gdyby działanie przedsiębiorcy było uczciwe. KaŜdy z klientów BALT-TUR, który zmuszony był zrezygnować z usługi przedsiębiorcy, mógł zaniechać dochodzenia zwrotu wpłaconych środ- ków, w całości lub odpowiedniej części. Z tych teŜ powodów, zadaniem Pre- zesa Urzędu okoliczności faktyczne udowadniają zarzut stosowania przez przedsiębiorcę Henryka Piękosia nieuczciwej praktyki rynkowej. [19] Zdaniem Prezesa Urzędu, za spełnioną naleŜy uznać takŜe i trzecią przesłan- kę, bowiem naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wte- dy, gdy działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbioro- wości, to jest w sytuacji, gdy skierowane jest nie tylko do indywidualnych konsumentów, lecz szerszego, nieograniczonego liczbowo kręgu osób, do któ- rych dotarła i dotrzeć moŜe oferta przedsiębiorcy. W rozpatrywanej sprawie wymieniony warunek jest spełniony, bowiem oferta róŜnego rodzaju zabiegów oraz usług pobytowych w ośrodku BALT-TUR, wy- czerpująca przesłanki nieuczciwej praktyki rynkowej - co zostało wykazane w pkt [18] niniejszej decyzji - adresowana była i jest nie do ściśle określonego, 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl konkretnego konsumenta, lecz do z góry nieokreślonej, niemoŜliwej do ziden- tyfikowania liczby konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. Nadto, działanie przedsiębiorcy prowadzi do naruszenia interesów ekonomicz- nych konsumentów bowiem konieczność uiszczenia naleŜności za niewykorzy- stane świadczenie generuje po stronie konsumenta wymierne straty finanso- we, przez co narusza ich interes ekonomiczny. [20] Mając powyŜsze na uwadze stwierdza się, iŜ wszystkie wskazane wcześniej przesłanki wynikające z art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zostały spełnione. [21] Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe in- teresy konsumentów i nakazującą zaniechanie jej stosowania jeŜeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 24 tej ustawy. [22] Zgodnie z art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzę- du nie wydaje decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazującej zaniechanie jej stosowania jeŜeli przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki. W takim wypadku Prezes Urzędu wydaje decy- zje o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z dokonanymi ustaleniami oraz informacją przekazaną przez BALT- TUR przedsiębiorca usunął z Cennika, na stronie internetowej www.balttur.com , zakwestionowane postanowienia/informacje, z dniem 1 stycznia 2014 r. Mając na uwadze te ustalenia Prezes Urzędu postanowił, jak w punkcie I sen- tencji decyzji. [23] Odnosząc się do wniosku przedsiębiorcy o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z tym przepisem, je- Ŝeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, Ŝe przedsiębiorca stosuje prakty- kę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca zobowiąŜe się do podjęcia okre- ślonych działań zmierzających do zapobieŜenia tym naruszeniom Prezes Urzę- du moŜe, w drodze decyzji nałoŜyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Z uwagi jednak na stan faktyczny oraz działania podjęte przez przedsiębiorcę, jeszcze pod rozstrzygnięciem przedmiotowej sprawy, Prezes Urzędu uznał, iŜ nie jest moŜliwym zastosowanie ww. przepisu, skoro przedsiębiorca zaniechał stosowania przedmiotowej praktyki. Przedsiębiorca zobowiązał się do dokonania zmiany we wzorcu umownym Cennik oraz do zwrotu klientom rezygnującym z wykonania umowy wniesio- nych środków. Z uwagi jednak na fakt, iŜ od ponad pół roku przedsiębiorca stosuje nowe wzorce umowne oraz nie ma osób, które zawarły umo- wę/dokonały rezerwacji przed dniem 1 stycznia 2014 r. i oczkują na jej wy- konanie w bieŜącym sezonie, przyjęcie zobowiązania staje się niezasadne. Stąd orzeczono jak w punkcie I sentencji decyzji. [24] Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które moŜe być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, jeŜeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl koszty postępowania. Niniejsze postępowanie w sprawie stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu orzekł jak w punkcie I sen- tencji decyzji. Prezes Urzędu w przedmiotowej decyzji uznał, Ŝe przedsiębiorca dopuścił się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stroną. W związku z powyŜszym postanowiono przed- siębiorcę obciąŜyć kosztami postępowania w wysokości 15,20 zł (słownie: pięt- naście złotych 20/100). W związku z tym orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. POUCZENIA: Na podstawie art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 267) w zw. z art. 83 usta- wy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyznaczył stronie termin 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniej- szej decyzji na uiszczenie kosztów niniejszego postępowania w wysokości 15,20 zł. PowyŜszą kwotę naleŜy wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów w Warszawie: NBP O/O W ARSZAWA 511010101000787822 31000000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 101), od niniejszej decyzji przysługuje stronie od- wołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Preze- sa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsumentów w Gdańsku. W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie II niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów w związku z 479 32 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 101), naleŜy wnieść zaŜalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Roman Jarząbek Dyrektor Delegatury UOKiK w Gdańsku