RGD-12/2019

P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MAREK NIECHCIAŁ 1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl RGD . 4 10 . 2 . 18 . IW Gdańsk, 30 grudnia 201 9 r. DECYZJA nr RGD - 12 /2019 Stosownie do art. 33 ust. 4 - 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 369 ze zm. ), po przeprowadzeniu postępowania antymonopolowego wszczętego z urzędu - w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów : I. N a podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za praktykę ograniczającą konkurencję, określoną w art. 6 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy, zawarcie przez:  […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] ,  […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] ,  […] , prowadzącego Gospodar stwo […] z siedzibą w miejscowości […] porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku hurtowych dostaw warzyw , polegającego na uzgadnianiu przez tych przedsiębiorców, przystępujących do postępo w ań o udzielenie zamówienia publicznego , przeprowadzanych przez podmioty z sektora publicznego, warunków składanych ofert o raz podejmowaniu w toku prowadzonych postępowań przetargowych czynności mających doprowadzić do zawarcia umowy na realizację dostaw z tym z nich, który zaproponował wyższą cenę . II. N a podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 i ust. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związku z naruszeniem art. 6 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy w zakresie określonym w punkcie I sentencji decyzji , nakłada się na: 1) […] , prowadzącego Gospodarstwo [… ] z siedzibą w miejscowości […] , karę pie- niężną w wysokości 1 6 .000 zł (słownie: szesnaście tysięcy złotych 00/100) płatną do budżetu państwa, 2) […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] , karę pie- niężną w wysokości 37.000 zł (słownie: trzydzieści siedem tysięcy z łot ych 00/100) płatną do budżetu państwa, 3) […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] karę pieniężną w wysokości 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złot ych 00/100) płatną do budżetu pań- stwa . III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawie art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t .j. : Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. ), w zwią z ku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obciąż a się kosztami niniejszego postępowania : 1) […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] , w wysokości 4 3,37 zł (słownie: czterdzieści trzy złot e 37/100 groszy ) , 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2) […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] , w wysokości 4 8,57 zł (słownie: czterdzieści osiem złot ych 5 7/100 groszy ) , 3) […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] w wysokości 4 8,57 zł (słownie: czterdzieści osiem złot ych 5 7/100 groszy) , oraz zobowiązuje się tych przedsiębiorców do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w terminie 14 dni od dnia uprawo - mocnienia się niniejszej decyzji. U ZASADNIENIE [1] W dniu 12 grudnia 2017 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów , zwan y dalej: Prezes UOKiK lub Prezes Urzędu, otrzymał zawiadomienie o podejrzeniu zawarcia przez […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] , zwanego dalej: […] , i […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] , zwa- nego dalej: […] , porozumienia , o jakim mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( t.j.: Dz. U. z 201 9 r. poz. 369 ze zm. ) , zwanej dalej: uokik . [2] Prezes UOKiK pr zeprowadzi ł postępowani e wyjaśniające , sygn. akt R GD - 400 - 2/1 8 / IW , mające na celu wstępne ustalenie, czy w przetargach na dostawę warzyw i owoców przeprowadzanych przez podmioty publiczne, mające swoje siedziby na terenie woje- wództwa pomorskiego, n ie doszło do zawarcia porozumienia ograniczającego konkuren- cję, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 uokik. [3] W związku z ustaleniami dokonanymi w toku postępowania wyjaśniającego Prezes Urzędu w dniu 11 września 2018 r. postanowieniem Nr 52 wszczął postępowanie anty- monopolowe w sprawie podejrzenia zawarcia przez przedsi ę biorców:  […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] ,  […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] ,  […] , prowadzącego Gospodarst wo […] z siedzibą w miejscowości […] , porozumienia ograniczającego konkurencję na rynku hurtowych dostaw warzyw polegającego na uzgadnianiu przez tych przedsiębiorców, przystępujących do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego przeprowadzanych przez podmioty z sektora publicznego, warunków składanych ofert o raz podejmowaniu w toku prowadzonych postępowań przetargowych czynności mających doprowadzić do zawarcia umowy na realizację dostaw z tym z nich, który zaproponował wyższą ce nę, co może stanowić naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 7 u okik. [4] W piśmie z 28 sierpnia 2019 r. Prezes Urzędu prze d stawił szczegółowe uzasadnienie zarzutów postawionych stronom niniejszego post ę powania, tj. […] , […] i […] . [5] P ism em z 20 września 2019 r. strony post ępowania zostały zawiadomione o zakończeniu zbierania materiału dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia dodatkowych wyjaśnień. Strony post ę powania nie skorzystały z tego uprawnienia. USTALENIA FAKTYCZNE [6] […] prowadzi Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] (NIP […] ). [7] […] prowadzi Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] (NIP […] , REGON […] ). [8] […] prowadzi Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] (NIP […] , REGON […] ). 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [9] […] , […] i […] prow adząc gospodarstwa rolne uczestniczą w obrocie gospodarczym jako prowadzący we własnym imieniu działalność zarobkową o charakterze zorganizowanym i ciągłym, której p rzedmiotem jest m.in.: sprzedaż hurtowa warzyw. Zakres terytorialny prowadzonej działalnośc i może obejmować cały kraj. [10] […] , […] i […] w latach 2015 – 2018 zawarli umowy na hurtowe dostawy warzyw (ziem- niaków) w postępowaniach przetargowych przeprowadzanych przez następujące podmioty z sektora publicznego: ROK Podmioty z sektora publicznego z którymi przedsiebiorcy będący stronami niniejszego postępowania zaw a rli umowy w postępowaniach przetarg ow y c h: […] […] […] 2015 […] […] […] 2016 […] […] - 2017 […] […] - 2018 […] […] - dowód : kart y akt postępowania : 342 , 349 - 350, 356 - [11] W toku postępowania antymonopolowego dokonano analizy zachowań stron postępowania w przetargach na dostawy warzyw dla podmiotów z sektora publicznego , a także analizy dokumentacji postępowań przetargowych, w których uczestniczyły strony postępowania. Ze zg romadzonego materiału dowodowego wynika, że: 1) […] i […] uczestniczyli w przetargach nieograniczonych na hurtowe dostawy warzyw, […] organizowanych przez:  […] , zwany dalej: […] , w 2015 r. i 2017 r.,  […] , zwany dalej: […] , w 2015 r. i 2017 r.,  […] , zwany dalej: […] , w 2015 r.,  […] , zwany dalej: […] , w latach 2016 - 2017,  […] , zwany dalej: […] , w 2015 r. i w latach 2017 – 2018,  […] , zwany dalej: […] , w 2015 r.,  […] , zwany dalej: […] , w latach 2016 - 2017 ; 2) […], […] i […] uczestniczyli w przetargach nieograniczonych na hurtowe dostawy ww. produktów organizowanych przez:  […] w 2016 r.,  […] w 2015 r.,  […] 2016 r. ; 3) […] i […] uczestniczyli w przetargu nieograniczonym na hurtowe dostawy ww. produk- tów organizowany m przez […] w 2015 r. W żadnym z prz etargów przedsiębiorcy nie s kładali wspólnej oferty , n p. w formie k onsor- cjum. [12] W ocenie Prezesa Urzędu niedozwolona współpraca między przedsiębiorcami, podle- gająca ocenie w aspekcie art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsu- mentó w, ujawniła się :  w dwóch postępowaniach przetargowych przeprowadzonych przez […] (w 2015 r. i 2017 r. ) , w których uczestniczyli […] i […] ,  w dwóch postępowaniach przeprowadzonym przez […] , przy czym w jednym z nich (w 2016 r. ) uczestniczyli […], […] i […] , w drugim (w 2017 r.) - […] i […] ,  w d wóch postępowaniach przetargowych przeprowadzanych przez […] (w 2015 r.) , z czego w jednym z nich uczestniczyli […] i […], w drugim – […], […] i […] , 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  w jednym postępowaniu przetargowym przeprowadzonym ( w 2017 r.) przez […] , w których uczestniczyli […] i […] ,  w jednym postępowaniu przetargowym przeprowadzonym ( w 2016 r.) przez […] , w których uczestniczyli […] , […] i […] . Przebieg tych postępowań i zachowa ń ww. przedsiębiorców podejmowanych w ich toku opisano poniżej w pkt [13] – [20] uzasadnienia decyzji. P OSTĘPOWANIA PRZETARG OWE , W KTÓRYCH DOSZŁO DO WYCOFANIA OFERT . Postępowania przetargowe przeprowadzone przez […] : [13] ROK 2015 Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawę […] , zostało wszczęte w drodze ogło- szenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2015 r. pod nu- merem […] . Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części, z których każda do- tyczyła warzyw, […] innego rodzaju. Dostaw ziemniaków dotyczy ła część […] zamówie- nia. Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograniczony. Kryterium, którym kie- rował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny i zaproponowanego ter- minu płatności. Termin składania ofert ustalony został do dnia […] 2015 r. do godz. 9:30. W dniu […] 2015 r. o godz. 9:40 zamawiający dokonał otwarcia ofert. W postępowaniu, w zakresie części […] (dostawy ziemniaków), złożono […] ofert, które zawierały nastę- pujące ceny brutto: Przedmiot po- stępowania Sygn. postepo- wania Oferenci Kryterium wyboru oferty Wartość oferty Termin płatności Dostawa […] – ziemniaki) […] […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 47 - 49, 123 - 130 Oferty […] i […] zostały złożone […] 2015 r. z liczbą dziennika podawczego odpowiednio: […] i […] (k. 58 - 83). […] dokonał porównania złożonych ofert (k. 131) . Oferta […] została uznana przez zamawiającego za najkorzystniejszą . N astępna w kolejności była oferta […] . Pismem z […] 201 5 r. […] poinformował zamawiającego, że w związku z wyborem jego oferty za najkorzystniejsza nie przystępuje on do realizacji umowy na dostawy ziemniaków (część […] przetargu) (k. 50) . W dniu […] 201 5 r. […] dokonał ponownego wyboru najkorzystniejszej oferty , za k tórą uznał ofertę […] (k. 51) . Umowę na r ealizację zamówienia zawarto z […] w dniu […] 2015 r. (k. 136 - 140). [14] ROK 2017 Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawę […] , zostało wszczęte w drodze ogło- szenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2017 r . pod nu- merem […] . Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części, z których każda do- tyczyła warzyw […] innego rodzaju. Dostaw ziemniaków dotyczy ła część […] zamówie- nia . Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograniczony. K ryterium, którym kie- rował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny . Termin składania ofert ustalony został do dnia […] 2017 r. do godz. 10:00. W dniu […] 201 3 r. o godz.10:10 zamawiający dokonał otwarcia ofert. W postępowaniu, w zakresie części […] (dostawy ziemniaków) , złożono […] ofert, które zawierały następujące ceny brutto: 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Przedmiot po- stępowania Sygn. poste- powania Oferenci Wartość ofert Dostawa […] – ziemniaki) […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 109 - 118 Oferty […] i […] zostały złożone […] 201 7 r. z liczbą dziennika podawczego odpowiednio: […] i […] (k. 26 – 33, 121 - 122). […] dokonał porównania złożonych ofert (k. 34 - 36) . Pismem z […] 2017 r. […] wezwał […] , którego oferta zawierała najkorzystniejszą cenę, do uzupełnienia dokumentów o oświadczenie o przynależności lub braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 23 ustawy z 29 st ycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. z 2017 r. poz. 1579 ze zm.), zwanej dalej: upzp , w terminie do […] 2017 r. do godz. 10.00 . Wezwanie zostało prze- słane listem poleconym i pocztą elektroniczną (k. 37 - 38) . […] nie złożył w wyznaczonym ter minie żądanego oświadczenia. Pismem z […] 2017 r. zamawiający poinformował […] o wykluczeniu go - na podstawie art. 24 ust. 1 pkt. 12 i art. 24 ust. 1 pkt. 20 w związku z art. 89 ust. 1 pkt. 3 upzp - z postępowania przetargowego . W piśmie tym zamawiający w skazał, że (…) […] . (…) (k. 39 – 40) . Zamawiający na podstawie art. 24 ust. 1 pkt. 20 w związku z art. 89 ust. 1 pkt. 3 upzp wykluczył z postępowania także drugiego wykonawcę – […] , którego oferta była kolejną najkorzystniejszą, o czym poinformował go pismem z […] 2017 r. W piśmie tym zama- wiający wskazał, że (…) […] (…) (k. 41 – 46). Zamawiający umowę na dostawy ziemniaków w ramach niniejszego postępowania zawarł […] 2017 r. z dostawcą, którego oferta zo- stała sklasyfikowana jako […] w kolejności . Dostawca, którego oferta zajęła […] miejsce odmówił zawarcia umowy (k. 116 - 11 7 ). Postępowania przetargowe przeprowadzone przez […] : [15] ROK 2016 Postępowanie o udzielenie zamówienia na […] , zostało wszczęte w drodze ogłoszenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2016 r. pod n r […]. Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części – […] , część […] – dostaw ziem- niaków, […] . Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograniczony. K ryterium, którym kierował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny . Termin skła- dania ofert ustalony został do dnia […] 2016 r. do godz. 9:00. W dniu […] 2016 r. o godz. 10:00 zamaw iający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zama- wiający podał kwotę, jak ą zamierza przeznaczyć na sfinansowanie poszczególnych czę- ści zamówienia. W postępowaniu, w zakresie części […] zamówienia (dostawy ziemnia- ków) złożono […] ofert , które zawierały następujące ceny brutto: Przedmiot po- stępowania Sygn. poste- powania Oferenci Wartość ofert […] – ziem- niaki) […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 160 - 175 Oferty […] , […] i […] dotycząc e części […] zamówienia ( dostawy ziemniaków) zostały złożone 1 9 października 2016 r. z liczbą dziennika podawczego odpowiednio: […] , […] i […] (k. 193 - 198, 199 - 204, 205 - 210). Spośród ofert dotyczących części […] zamówienia 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl (dostawy ziemniaków) najkorzystniejszą cenę zawierała ofer ta złożona przez […] , druga w kolejności była oferta złożona przez […] , a […] - oferta złożona przez […] . […] pismem z […] 2016 r., które wpłynęło do […] […] 20 1 6 r. poinformował zamawiają- cego, że w związku z wyborem jego oferty za najkorzystniejszą oświa dcza, że nie przy- stępuje do realizacji dostaw ziemniaków do […] (k. 211). Również […] , pismem z […] 2016 r. , poinformował zamawiającego, że nie przystępuje do realizacji umowy na do- stawę ziemniaków (k. 212). […] pismem z […] 2016 r. poinformował oferentów przystę- pujących do przetargu o wyborze najkorzystniejszych ofert w poszczególnych jego czę- ściach, w tym części […] dotyczącej dostaw ziemniaków. W piśmie tym zamawiający zamieścił informację, że (…) […] (…) (k. 213 - 224). W d niu […] 2016 r. zawarto z […] umowę nr […] na realizację dostaw ziemniaków (k. 225 - 228). [1 6 ] ROK 2017 Postępowanie o udzielenie zamówienia na sukcesywne dostawy […] , zostało wszczęte w drodze ogłoszenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2017 r. pod n r […] . Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części – […] , a część […] – dostaw ziemniaków, […] . Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograniczony. K ryterium, którym kierował się zamawiający przy wyborze oferty było kry terium ceny . Termin składania ofert ustalony został do dnia […] 2017 r. do godz. 9:00. W dniu […] 2017 r. o godz. 10:00 zamawiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwar- ciem ofert zamawiający podał kwotę, jak ą zamierza przeznaczyć na sfinansowan ie po- szczególnych części zamówienia. W postępowaniu, w zakresie części […] zamówienia (dostawy ziemniaków) złożono […] ofert y, które zawierały następujące ceny brutto: Przedmiot po- stępowania Sygn. poste- powania Oferenci Wartość ofert […] – ziem- niaki) […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 176 - 191 Oferty […] i […] dotycząc e części […] zamówienia ( dostawy ziemniaków) zostały złożone […] 2017 r. z liczbą dziennika podawczego odpowiednio: […] i […] (k. 229 - 233, 234 - 239). Spośród ofert dotyczących części [...] zamówienia ( dostawy ziemniaków) najkorzystniej- sz ą cen ę zawierał a ofert a złożon a przez […] , następna w kolejności była oferta […] . Zamawiający pismem z […] 2017 r. wezwał […] do uzupełnienia dokumentów o oświad- czenie o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu określonych w art. 22 ust. 1 upzp w terminie do […] 2017 r. do godz. 10.00 . (k. 240). Ze względu na nieuzupełnienie przez […] złożonej oferty o żądane oświadczenie - wyk luczono go z postępowania przetargo- wego. Jako najkorzystniejszą wybrano ofertę […] , o czym zamawiający powiadomił ofe- rentów pismem z […] 2017 r. (k. 241 - 246) . W dniu […] 2017 r. zawarto z […] umowę nr […] na realizację dostaw ziemniaków (k. 247 - 250). Postę powani a przetargowe przeprowadzone przez […] : [1 7 ] ROK 2015 (nr ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych : […] ) Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawy […] , zostało wszczęte w drodze ogło- szenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2015 r. pod n r […] . Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograniczony. K ryterium, którym kie- rował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny . Termi n składania ofert ustalony został do dnia […] 2015 r. do godz. 10:00. W dniu […] 2015 r. o godz. 10:15 zamawiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl podał kwotę, jak ą zamierza przeznaczyć na sfinansowanie poszczególnych części zamó- wienia. W postępowaniu złożono […] ofert , które zawierały następujące ceny brutto: Przedmiot po- stępowania Sygn. poste- powania Oferenci Wartość ofert Dostawa […] ziemniaków […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 261 - 265 Oferta […] została złożona […] 2015 r. o godz. 8 : 50 z liczbą dziennika podawczego […] (k. 289 - 292) . Oferty […] i […] złożono […] 2015 r., o godz. 8 : 10 z numerami dziennika podawczego: […] i […] (k. 293 - 298, 299 - 304). Oferta […] zawierała najkorzystniejszą cenę dostaw , druga w kolejności była oferta […] , a […] – […] . Po otwarciu ofert z ama- wiający pismem z […] 2015 r. wezwał […] do uzupełnienia dokumentów o oświadczenie o przynależności lub braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej oraz oświad- czeni e o braku podstaw do wykluczenia z udziału w postępowaniu na podstawie obowią- zujących wówczas przepisów w art. 24 ust. 1 upzp w terminie do […] 2015 r. do godz. 12 : 00 (k . 306 - 308 ). Ze względu na niezłożenie przez […] żądanych oświadczeń wyklu- czono go z postępowania przetargowego. Jako najkorzystniejszą wybrano ofertę […] , o czym zamawiający powiadomił oferentów pismem z […] 2015 r. (k. 305) . W dniu […] 201 5 r. zawarto z […] umowę nr […] na realizację dostaw ziemniaków (k. 309 - 310 ). [1 8 ] ROK 2015 (nr ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych : […] ) Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawy […] , zostało wszczęte w drodze ogło- szenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2015 r. pod n r […] . Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograniczony. K ryterium, którym kie- rował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny . Termin składania ofert ustalony został do dnia […] 2015 r. do godz. 10:00. W dniu […] 2015 r. o godz. 10:15 zama wiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający podał kwotę, jak ą zamierza przeznaczyć na sfinansowanie poszczególnych części zamó- wienia. W postępowaniu złożono […] ofert , które zawierały następujące ceny brutto: Przedmiot po- stępowania Sygn. poste- powania Oferenci Wartość ofert Dostawa […] - ziemniaki ) […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 256 - 260 Oferty […] i […] dotycząc e części […] zamówienia ( dostawy ziemniaków) zostały złożone […] 2015 r., o godz. 9 : 00 z numerami dziennika podawczego: […] i […] (k. 312 - 317, 318 - 323). Spośród ofert dotyczących części […] zamówienia ( dostawy ziemniaków) najko- rzystniejsz ą cen ę zawierał a ofert a złożon a przez […] , następna w kolejności była oferta […] . […] pismem z […] 2015 r. poinformował oferentów, że jako najkorzystniejszą ofertę w zakresie realizacji dostaw ziemniaków, wybrał złożoną przez […] (k. 281 - 282) . Oferent pismem z dnia […] 2015 r. poinformował zamawiającego, że nie przystępuje do realizacji umowy na dostawę ziemniaków (k. 283) . Pismem z […] 2015 r. zamawiający poinformo- 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wał oferentów, że ze względu na odmowę podpisania umowy przez […] dokonał ponow- nego wyboru najkorzystniejszej oferty w zakresie realizacji dostaw ziemniaków , za którą uznał zł ożoną przez […] (k. 285) . W dniu […] 201 5 r. zawarto z […] umowę nr […] na realizację dostaw ziemniaków (k. 286 - 288 ). Postępowani e przetargowe przeprowadzone przez […] : [1 9 ] ROK 201 7 Postępowanie o udzielenie zamówienia na sukcesywne dostawy […], zostało wszczęte w drodze ogłoszenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2017 r. pod n r […] . Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części - c zęść […] zamó- wienia dotyczyła dostaw ziemniaków, […] . Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograniczony. K ryteri ami, którym i kierował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny i kryterium terminu realizacji reklamacji. Termin składania ofert usta- lony został do dnia […] 2017 do godz. 13:30. W dniu […] 2017 do godz. 1 4:00 zamawiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający podał kwotę, jak ą zamierza przeznaczyć na sfinansowanie poszczególnych części zamówienia. W po- stępowaniu, w zakresie części […] zamówienia (dostawy ziemniaków) złożono […] ofert , które zawierały następujące ceny brutto i terminy realizacji reklamacji : Przedmiot po- stępowania Sygn. postepo- wania Oferenci Kryterium wyboru oferty Wartość ofert Termin realiza- cji reklamacji Dostawy […] […] […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 545 - 557 Oferty […] i […] dotycząc e części […] zamówienia ( dostawy ziemniaków) zostały złożone […] 2017 r. o godz. 10:55 z liczbami dziennika podawczego : […] i […] (k. 592 - 602, 603 - 611). Spośród ofert dotyczących części […] zamówienia (dostawy ziemniaków) za najko- rzystniejszą ofertę przy uwzględnieniu ww. kryteriów oceny wybrano ofert ę z łożon ą przez […] . D ruga w kolejności była oferta złożona przez […] (k. 580 - 581). Zamawiający o wyborze n ajkorzystniejszej oferty w części […] zamówienia poinformował oferentów pismem z […] 2017 r. (k. 582 - 585). […] , pismem z […] 201 7 r. , poinformował zamawiającego, że w związ ku z wyborem jego oferty za najkorzystniejszą oświadcza, że nie przystępuje do reali zacji umowy na do- s taw y ziemniaków do […] (k. 579 ). Zamawiający pismem z […] 201 7 r. poinformował oferentów o wyborze najkorzystniejsz ej ofert y spośród pozostałych ofert w części […] zamówienia (dostawy ziemniaków) , za którą uznał złożoną przez […] (k. 572 - 574) . W dniu […] 2017 r. zawarto z […] umowę nr […] na realizację dostaw ziemniaków (k. 569 - 571, 559 ). Postępowanie przetargowe przeprowadzone przez […] : [ 20 ] ROK 201 6 Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawy […], zostało wszczęte w drodze ogło- szenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2016 r. pod n r […] . Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części - c zęść […] zamówienia do- tyczyła dostaw ziemniaków, […] . Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograni- czony. K ryteri ami, którym i kierował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny i kryterium terminu płatności. Termin składania ofert ustalony został do dnia […] 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2016 do godz. 11:30. W dniu […] 2016 do godz. 12:00 zamawiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający podał kwotę, jak ą zamierza przeznaczyć na sfinansowanie poszczególnych części zamówienia. W postępowaniu, w zakresie części […] zamówienia (dostawy ziem niaków) , złożono […] ofert , które zawie- rały następujące ceny brutto i terminy płatności : Przedmiot po- stępowania Sygn. postepo- wania Oferenci Kryterium wyboru oferty Wartość ofert Termin płatności […] dostawy ziemniaków) […] [..] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 704 - 717 Ofert y […] , […] i […] zostały złożon e […] 201 6 r. z numerami dziennika podawczego: […] , […] i […] (k. 732 - 737, 738 - 745, 746 - 753) . Spośród ofert dotyczących części […] zamówie- nia ( dostawy ziemniaków) najkor zystniejsz ą cen ę zawierał a ofert a złożon a przez […] , następna w kolejności była oferta […] . Oferta […] była […] . Wszyscy oferenci zapropo- nowali […] - dniowy termin płatności. Pismami z […] 2016 r. zamawiający wezwał […] , […] i […] o przekazanie do […] 2016 r. do godz. 14:00 oświadczeń o przynależności lub braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej i złożenie wyjaśnień, co do okoliczności, jakie mają wpływ na zaaferowaną cenę dopełniającą przesłanki rażąco niskiej ceny (k. 724, 729, 731). […] w piśmie z […] 2016 r. przedstawił oświadczenie o braku przynależ- ności do tej samej grupy kapitałowej i wyjaśnienia dotyczące okoliczności z powodu których należy uznać, że złożona przez niego oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny (k. 722 - 723). […] 2016 r. złożył – datowane na […] 2016 r. - oświadczenie o braku przyna- leżności do tej samej grupy kapitałowej i wyjaśnienia dotyczące okoliczności z powodu których należy uznać, że złożona przez niego oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny (k. 726,728). […] nie z łożył w wyznaczonym terminie żądanych dokumentów i wyjaśnień, w związku z czym zamawiający odrzucił jego ofertę (k. 720). Jako najkorzystniejszą wy- brano ofertę […] , o czym zamawiający powiadomił oferentów pismem z […] 2016 r. (k. 718 - 720) . W dniu […] 201 6 r. zawarto z […] umowę nr […] na realizację dostaw ziemnia- ków (k. 701 - 703 ). [ 21 ] W każdym z powyżej opisanych postępowań przetargowych doszło do wycofania oferty tego z oferentów , który zaoferował najniższą cenę lub wykluczenia go z postępowania z powodu nieuzupełnienia złożonej oferty o wymagane dokumenty lub informacje , co w rezultacie skutkowało odrzuceniem jego oferty. W ycofywanie ofert lub doprowadza- nie przez ww. przedsiębiorców do ich wykluczenia z postępowania miało miejsce jedynie w sytua cjach, w których ich oferty zajmowały w klasyfikacji ofert miejsca pierwsze oraz bezpośrednio następne (tj. drugie lub drugie i trzecie ). Jeżeli oferty ww. uczestników zmowy przetargowej były przedzielone ofertami innych przedsiębiorców nie dochodziło do i ch wycofania. W tych przypadkach wycofanie oferty spowodowałoby udzielenie za- mówienia wykonawcy spoza grona przedsiębiorców podejrzewanych o działanie w ra- mach zmowy. P OSTĘPOWANIA PRZETARG OWE , W KTÓRYCH NIE DOSZŁ O DO WYCOFANIA OFERT Y . Postępowania przetargowe przeprowadzone przez […] : [ 22 ] ROK 201 5 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawy […], zostało wszczęte w drodze ogło- szenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2015 r. pod n r […] . Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograniczony. K ryteri ami, którym i kierował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny i kryterium terminu płatności. Termin składania ofert ustalony został do dnia […] 2015 do godz. 11:30. W dniu […] 2015 r. do godz. 12:00 zamawiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający podał kwotę, jak ą zamierza przeznaczyć na sfinan- sowanie poszczególnych części zamówienia. W postępowaniu, w zakresie zamówienia na dostawy ziemniak ów złożono […] o fert , które zawierały następujące ceny brutto i ter- miny płatności : Przedmiot postępo- wania Sygn. postepo- wania Oferenci Kryterium wyboru oferty Wartość ofert Termin płatności Dostawy ziemnia- ków […] […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 685 - 690 Oferty […] i […] zostały złożone […] 2015 r. ( numer y dziennika podawczego widniejące na kopertach są nieczytelne) ( k. 691 - 700 , 10 92 - 10 95 ). Zajęły one w klasyfikacji ofert odpowiednio miejsca […] i […] ( k. 683). [ 23 ] ROK 201 7 (nr ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych : […] ) Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawy […], zostało wszczęte w drodze ogło- szenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2017 r. pod n r […] . Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części - c zęść […] zamówienia do- tyczyła dostaw ziemniaków, […] . Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograni- czony. K ryteri ami, którym i kierował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny i kryterium terminu płatności. Termin składania ofert ustalony został do dnia […] 2017 do godz. 11:30. W dniu […] 2017 r. do godz. 12:00 zamawiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający podał kwotę, jak ą zamierza przeznaczyć na sfinansowanie poszczególnych części zamówienia. W postępowaniu, w zakresie części […] zamówienia (dostawy ziemniaków) złożono […] o fert , które zawierały następujące ceny brutto i terminy płatności : Przedmiot postępo- wania Sygn. postepo- wania Oferenci Kryterium wyboru oferty Wartość ofert Termin płatności Dostawy ziemnia- ków […] […] […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 757 - 769 Ofert y […] i […] został y złożon e […] 2017 r. z numer ami dziennika podawczego odpo- wiednio : […] i […] (k. 776 - 779 , 10 96 - 10 97 ). Spośród ofert dotyczących części […] zamó- wienia ( dostawy ziemniaków) najkorzystniejsz ą cen ę zawierał a ofert a złożon a przez […] . Of erta […] była […] w kolejności. Ofert y […] i […] zostały przedzielone jedną ofertą. Pismem z […] 2017 r. zamawiający wezwał […] do złożenia do […] 2017 r. do godz. 12:00 odpisu z właściwego rejestru lub centralnej ewidencji i informacji o działalności gospo- darczej, jeśli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji, w celu wy- kazania braku podstaw do wykluczenia z postępowania wystawiony nie wcześniej niż 6 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl miesięcy przed upływem składania ofert (k. 774). […] […] 2017 r. przedstawił zamawia- jącemu stosowne zaświadczenie wystawione na dzień […] 2017 r. (k. 772). Jako najko- rzystniejszą wybrano ofertę […] , o czym zamawiający powiadomił oferentów pismem z […] 2017 r. (k. 770 - 771) . W dniu […] 201 7 r. zawarto z […] umowę nr […] na realizację dostaw ziemniaków (k. 754 - 756 ). [ 24 ] ROK 201 7 (nr ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych : […] ) Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawy […] , zostało wszczęte w drodze ogło- szenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2017 r. pod n r […] . Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części - c zęść […] zamówienia do- tyczyła dostaw ziemniaków, […] . Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograni- czony. K ryteri ami, którym i kierował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny i kryterium terminu płatności. Termin składania ofert ustalony został do dnia […] 2017 do godz. 11:30. W dniu […] 2017 do godz. 12:00 zamawiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający podał kwotę, jak ą zamierza przeznaczyć n a sfinansowanie poszczególnych części zamówienia. W postępowaniu, w zakresie części […] zamówienia (dostawy ziemniaków) złożono […] o fert y, które zawie- rały następujące ceny brutto i terminy płatności : Przedmiot postępo- wania Sygn. postepowa- nia Oferenci Kryterium wyboru oferty Wartość ofert Termin płatności Dostawy ziemnia- ków, […] […] […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 783 - 795 Ofert y […] i […] zostały złożon e […] 201 7 r. o godz. 8:10 z numer ami dziennika podaw- czego: […] i […] (k. 802 - 810) . Spośród ofert dotyczących części […] zamówienia ( dostawy ziemniaków) najkorzystniejsz ą cen ę zawierał a ofert a złożon a przez […] . Of erta […] była […] w kolejności. Zostały one przedzielone jedną ofertą (k. 796). Pismami z […] 2017 r. zamawiający wezwał […] i […] do złożenia do […] 2017 r. do godz. 10:00 wyjaśnień do- tyczących rażąco niskiej ceny (k. 800 - 801). […] w piśmie z […] 2017 r. wyjaśnił, że jego oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, gdyż […] pozwalają na uzyskanie za proponowanej w ofercie ceny (k. 798). […] , co prawda , w piśmie datowanym na […] 2017 r., ale z przywołanym prawidłowo nr postępowania wskazał, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, gdyż […] (k. 799). Jako najkorzystniejszą wybrano ofertę […] , o czym z amawiający powiadomił oferentów pismem z […] 2017 r. (k. 796) . W dniu […] 201 7 r. zawarto z […] umowę nr […] na realizację dostaw ziemniaków (k. 780 - 782 ). [2 5 ] ROK 201 8 Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawy ziemniaków, sygn.: […] , zostało wszczęte w drodze ogłoszenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2018 r. pod n r […] . Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograniczony. K ryteri ami, którym i kierował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny i kr yterium terminu płatności. Termin składania ofert ustalony został do dnia […] 2018 do godz. 11:30. W dniu […] 2018 do godz. 12:00 zamawiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający podał kwotę, jak ą zamierza przezna- czyć na sfinansowanie poszczególnych części zamówienia. W postępowaniu na dostawy ziemniaków złożono […] of ert y, które zawierały następujące ceny brutto i terminy płat- ności : 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Przedmiot postępo- wania Sygn. postepo- wania Oferenci Kryterium wyboru oferty Wartość ofert Termin płatności Dostawy ziemnia- ków […] […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 812 - 823 Ofert y […] i […] zostały złożon e […] 201 8 r. z numer ami dziennika podawczego: […] i […] (k. 824 - 839) . Zajęły one w klasyfikacji ofert odpowiednio miejsca […] i […] (k. 811 ). Do oferty złożonej przez […] załączono oświadczenie dotyczące spełnienia warunków udziału w postępowaniu i oświadczenie dotyczące przesłanek wykluczenie z postępowa- nia datowane na […] 2018 r. (k. 825 - 826). Oświadczenie dotyczące przynależności lub braku przynależności do grupy kapitałowej złożone przez […] jest datowane na […] 2018 r., pomimo tego, że jego wniosek ofertowy został złożony w dniu […] 2018 r. (k. 827). Do o ferty złożonej przez […] załączono oświadczenie dotyczące spełnienia warunków udziału w postępowaniu i oświadczenie dotyczące przesłanek wykluczenie z postępowa- nia datowane na […] 2018 r. (k. 833 - 834). Oświadczenie dotyczące przynależności lub braku przyna leżności do grupy kapitałowej złożone przez […] jest – tak samo jak w przy- padku […] - datowane na […] 2018 r., pomimo tego, że wniosek ofertowy został złożony w dniu […] 2018 r. (k. 835). Postępowani e przetargowe przeprowadzone przez […] : [2 6 ] ROK 201 6 Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawy ziemniaków , sygn.: […] , zostało wszczęte w drodze ogłoszenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2016 r. pod n r […] . Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części - część […] zamówienia dotyczyła dostaw ziemniaków, […] . Trybem udzielenia zamówie- nia był przetarg nieograniczony. K ryteri ami, którym i kierował się zamawiający przy wy- borze oferty było kryterium ceny , terminu realizacji reklamacji i terminu płatności. Ter- min składani a ofert ustalony został do dnia […] 2016 do godz. 13.30. W dniu […] 2015 do godz. 14:00 zamawiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający podał kwotę, jak ą zamierza przeznaczyć na sfinansowanie poszczególnych części zamówie nia. W postępowaniu, w zakresie części […] zamówienia ( dostawy ziem- niaków ) złożono […] o fert , które zawierały następujące ceny brutto , terminy reklamacji i terminy płatności : Przedmiot postępo- wania Sygn. postepo- wania Oferenci Kryterium wyboru oferty Wartość ofert Termin płatności Termin reklama- cji Dostawy ziemnia- ków […] ) […] […] […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 4 36 - 448, 483 - 484 Oferty […] i […] zostały złożone […] 201 6 r. o godz. 10.40 z liczbą dziennika podawczego […] i […] (k. 485 - 505 ). Oferta […] została odrzucona z powodu podania w niej […] , a nie jak określono w SIWZ - dokładnej ilości dni t erminu płatności (k. 473 - 474). Pismem […] 2016 r. zamawiający wezwał […] do złożenia do […] 2016 r. do godz. 15.30 wyjaśnień dotyczących rażąca niskiej ceny (k. 482). […] w piśmie z […] 2016 r. wyjaśnił, że jego 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, gdyż […] (k. 480). W dniu […] 201 6 r. zawarto z […] umowę nr […] na realizację dostaw ziemniaków (k. 449 - 470 ). Postępowani e przetargowe przeprowadzone przez […]: [2 7 ] ROK 201 5 Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawy […] , zostało wszczęte w drodze ogło- szenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2015 r. pod nr […] . Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części – część […] zamówienia do- tyczyła dostaw ziemniaków, […]. Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograni- czony. Kryteriami, którymi kierował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny. Termin składania ofert ustalony został do dnia […] 201 5 do godz. 1 0 : 0 0. W dniu […] 201 5 o godz. 1 0 : 30 zamawiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwar- ciem ofert zamawiający podał kwotę, jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie po- szczególnych części zamówienia. W postępowaniu, w zakresie części […] zamówienia (dostawy ziemniaków) złożono […] ofert, któr ym przyznano następującą ilość punktów : Przedmiot postępowa- nia Sygn. poste- powania Oferenci Liczba przyzna- nych punktów […] – dostawy ziemniaków) […] [..] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 843 - 849 Oferty […] i […] zostały złożone […] 2015 r. o godz. 9 : 00 z liczbą dziennika podawczego […] i […] (k. 874 - 885 ). Zajęły one w klasyfikacji ofert odpowiednio miejsca […] i […]. Pismem […] 2015 r. zamawiający wezwał […] do złożenia do […] 2015 r. oświadczenia o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu i oświadczenia o braku podstaw do wyklu- czenia z postępowania (k. 893). […] przekazał ww. dokumenty do […] w dniu […] 2015 r. Datowane one były na […] 2015 r. (k. 895 - 896). Pismami z […] 201 5 r. zamawiający zawiadomił o wyborze najkorzystniejszej oferty , za którą w części I zamówienia uznano złożoną przez […] (k. 897 - 902). Pismem z […] 2015 r. […] poinformował zamawiającego, że odmawia podpisania przesłanej umowy ze względu na zbyt niska cenę (k. 903). Pi- smem z […] 2015 r. zamawiający zawiadomił o ponownym wyborze najkorzystniejszej oferty , za którą w części I zamówienia uznano złożoną przez […] (k.904). W dniu […] 201 5 r. zawarto z […] umowę na sukcesywne dostawy ziemniaków. (k. 905 - 907 ). Postępowania przetargowe przeprowadzone przez […] : [2 8 ] ROK 2016 Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawy […] zostało wszczęte w drodze ogło- szenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 201 6 r. pod nr […] . Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części - część […] zamówienia do- tyczyła dostaw ziemniaków, […]. Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograni- czony. Kryteriami, którymi kierował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny , terminu płatności i terminu realizacji reklamacji. Termin składania ofert ustalony został do dnia […] 201 6 do godz. 10 : 0 0. W dniu […] 201 6 do godz. 1 0 : 3 0 zamawiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający podał kwotę, jaką z amierza przeznaczyć na sfinansowanie poszczególnych części zamówienia. W po- stępowaniu, w zakresie części […] zamówienia (dostawy ziemniaków) złożono […] ofert, które zawierały następujące ceny brutto , terminy płatności i realizacji reklamacji: Oferenci Kryterium wyboru oferty 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Przedmiot po- stępowania Sygn. postepo- wania Wartość ofert Termin płatności Termin re- klamacji Dostawy […] ziemniaków – […] ) Brak da- nych […] […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 909 - 932 Oferty […] i […] zostały złożone […] 2016 r. o odpowiednio godz. 9:21 i 9.22 z liczbą dziennika podawczego […] i […] (k. 874 - 885, 1034 - 1042, 1046 - 1050). Oferty złożone przez […] i […] zajęły odpowiednio miejsca […] i […] . Jako najkorzystniejszą wybrano ofertę złożoną przez […] i z tym przedsiębiorcą zawarto w dniu […] 2016 r. umo w ę na realizację dostaw ziemniaków. [2 9 ] ROK 201 7 Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawy […] , zostało wszczęte w drodze ogło- szenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 201 7 r. pod nr […] r. Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części - część […] zamówienia dotyczyła dostaw ziemniaków, […] . Trybem udzielenia zamówieni a był przetarg nieogra- niczony. Kryteriami, którymi kierował się zamawiający przy wyborze oferty było kryte- rium ceny , terminu płatności i terminu realizacji reklamacji. Termin składania ofert ustalony został do dnia […] 201 7 do godz. 10 : 0 0. W dniu […] 2017 do godz. 1 0 : 3 0 zama- wiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający podał kwotę, jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie poszczególnych części zamówienia. W postępowaniu, w zakresie części […] zamówienia (dostawy ziemniaków) złożono […] ofert, które zawierały następujące ceny brutto i terminy płatności i realizacji reklama- cji: Przedmiot po- stępowania Sygn. postepo- wania Oferenci Kryterium wyboru oferty Wartość ofert Termin płat- ności Termin reklama- cji […] (dostawy ziemniaków – […] ) […] […] […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 9 33 - 9 55 Oferty […] i […] zostały złożone […] 2017 r. o godz. 7.00 z liczbą dziennika podawczego […] i […] (k. 1055 - 1063, 1081 - 1088). Oferty złożone przez […] i […] zajęły odpowiednio miejsca […] i […] . Jako najkorzystniejszą wybrano ofertę złożoną przez […] i z nim za- warto w dniu […] 2017 r. umo w ę na realizacj ę dostaw ziemniaków. Postępowania przetargowe przeprowadzone przez […] : [ 30 ] ROK 201 5 Postępowanie o udzielenie zamówienia na dostawy […] , zostało wszczęte w drodze ogło- szenia zamieszczonego w Biuletynie Zamówień Publicznych w dniu […] 2015 r. pod nr […] . Przedmiot zamówienia został podzielony na […] części – […] , część […] – dostaw ziemniaków, […] . Trybem udzielenia zamówienia był przetarg nieograniczony. Kryte- riami, którymi kierował się zamawiający przy wyborze oferty było kryterium ceny. Ter- min składan ia ofert ustalony został do dnia […] 201 5 do godz. 9 : 0 0. W dniu […] 201 5 o godz. 1 0 : 00 zamawiający dokonał otwarcia ofert. Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający podał kwotę, jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie poszczególnych 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl części zamówie nia. W postępowaniu, w zakresie części […] zamówienia (dostawy ziem- niaków) złożono […] ofert, które zawierały następujące ceny brutto : Przedmiot po- stępowania Sygn. postepo- wania Oferenci Wartość oferty […] (dostawy ziemniaków – […] ) […] […] […] Źródło: opracowanie własne na podstawie k. 957 - 977 Oferty […] i […] y zostały złożone […] 2015 r. z liczbą dziennika podawczego […] i […] (k. 999 – 1010), natomiast […] w dniu […] 2015 r. o godz. 8 : 03 z liczbą dziennika podawczego […] (k. 995 - 998 ). Oferta […] zajęła w klasyfikacji ofert miejsce […] , a oferty […] i […] - odpowiednio miejsca […] i […] . Pismem z […] 2015 r. zamawiający wezwał […] do złoże- nia do […] 2015 r. do godz. 10 : 00 oświadczenia o spełnieniu warunków udziału w postę- powaniu i oświadczenia o braku podstaw do wykluczenia z postępowania (k. 985). […] przekazał ww. dokumenty do […] w dniu […] 2015 r. Datowane one były na […] 2015 r. (k . 986 - 988). Pismem z […] 2015 r. zamawiający zawiadomił o wyborze najkorzystniej- szej oferty za którą w części [ …] zamówienia uznano złożoną przez […] (k. 989 - 994). W dniu […] 201 5 r. zawarto z […] umowę na dostawy ziemniaków. (k. 1011 - 1014 ). Ustalenia dotyczące : podobieństw w ofertach przedsiębiorców, składania ofert oraz po- wiązań pomiędzy przedsiębiorcami [ 31 ] W p unktach [ 13 ] – [ 21 ] u zasadnienia decyzji przedstawiono przebieg postępowa ń prze- targowych w trakcie których przedsiębiorcy […] , […] i […] podejmowali działania, efek- tem których było doprowadzenie do zawarcia przez zamawiającego umowy z tym z nich, który z aproponował wyższa cenę. Czynności te polegały na:  rezygnacji z udziału w postępowaniach przez tego z oferentów, który zaoferował naj- niższą cenę poprzez poinformowanie zamawiającego, że nie przystępuje on do reali- zacji umowy na dostawy ziemniaków . Sytuacje takie miały miejsce w postępowaniach przetargowych przebieg których opisano w powyższych ustaleniach faktycznych w: pkt [ 13 ] - rok 2015 ; pkt [ 1 5 ] - rok 2016 ; pkt [ 1 8 ] - rok 2015 i pkt [ 1 9 ] - rok 201 7;  poi nformowani u zamawiającego, że oferent nie przystępuje do realizacji zamówienia przed otrzymaniem informacji o wyborze najkorzystniejszej oferty spośród złożo- nych. Sytuacja taka miała miejsce w postępowaniu opisanym w pkt [ 1 5 ] - rok 2016 , w którym po otwarciu ofert ok azało się, że oferty […] , […] i […] zajęły trzy kolejne najkorzystniejsze miejsca . O ferent […] , którego oferta po otwarciu ofert okazała się najkorzystniejszą, oświadczył w piśmie datowanym na dzień poprzedzający datę pi- sma zamawianego informującego, która z ofert została uznana za najkorzystniejsz ą , że w związku z wyborem jego oferty za najkorzystniejszą, nie przystępuje do reali- zacji dostaw. Również oferent […] , którego oferta plasowała się na drugim miejscu, przed otrzymaniem od zamawianego informacji, k tóra ze złożonych ofert została uznana za najkorzystniejsza – poinformował go, że nie przystępuje do realizacji umowy. Działania te doprowadziły w konsekwencji do uznania za najkorzystniejszą oferty trzeci ej w kolejności […] ;  nieprzedstawieni u przez tego z oferentów, który zaoferował najniższą cenę doku- mentów stanowiących oświadczenie o przynależności lub braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej oraz /lub oświadczenie o braku podstaw do wykluczenia z udziału w postępowaniu, które to dokumenty powinny być załączone do wniosku 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ofertowego, a pozyskanie i przedstawienie których przez oferenta nie stanowi trud- ności . Sytuacje takie miały miejsce w postępowaniach przetargowych przebieg któ- rych opisano w: pkt [ 14 ] - rok 2017 ; pkt [1 6 ] - rok 2 017 ; pkt [ 1 7 ] - rok 2015 i pkt [ 20 ] - rok 2016 ustaleń faktycznych . N ieuzupełnienie w wyznaczonym terminie złożonych ofert o wymagane dokumenty skutkowało wykluczeniem oferenta z postępowania i odrzuceniem jego oferty ;  nieprzedstawienia przez tego z oferentów, który zaoferował najniższą cenę , wyja- śnień dotyczących rażąco niskiej ceny . Sytuacja taka miała miejsce w postępowaniu przetargowym przebieg którego opisano w pkt [ 20 ] - rok 2016 ustaleń faktycznych . N iezłożenie przez oferenta w wyznaczonym term inie żądanych wyjaśnień powodo- wało, że jego oferta była przez zamawiającego odrzucana. [ 32 ] W pkt [ 22 ] – [ 30 ] u zasadnienia decyzji przedstawiono zestawienie postępowa ń przetar- gowych , w trakcie których oferty składane przez […] , […] i […] były rozdzielane ofertami innych uczestników postępowania. Z analizy materiału dowodowego wynika, że:  w trzech postępowaniach przetargowych oferta tego z ww. przedsiębiorców, która była najkorzystniejsza spośród składanych przez nich ofert, wymagała uzupe łnień o odpis z C entralnej E widencji i I nformacji o D ziałalności G ospodarczej , dalej zwa- nej: ceidg , oświadczenie o przynależności lub braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej oraz /lub oświadczenie o braku podstaw do wykluczenia z udziału w postępowaniu dokumenty ; sytuacje takie miały miejsce w postępowaniach prze- targowych przebieg których opisano w: pkt [ 23 ] - rok 2017 ; pkt [ 2 7 ] - rok 2015 i pkt [ 30 ] - rok 2015 ustaleń faktycznych ;  w dwóch postępowaniach złożone przez oferentów - po wezwaniu zamawiającego - dokumenty uzupełniające wniosk i ofertow e stanowiły oświadczenia, które datowane były na dzień poprzedzający datę wezwania zamawiającego, a także datę złożenia przez oferenta wniosku ofertowego ; sytuacj a tak a w przypadku oferty złożonej prz ez […] miał a miejsce w postępowani u przetargowy m , przebieg których opisano w pkt [ 2 7 ] - rok 2015 ustaleń faktycznyc h, a w przypadku oferty złożonej przez […] miała miejsce w postępowaniu przetargowym , przebieg których opisano w pkt [ 30 ] - rok 2015 ustaleń faktycznych ;  w jednym postępowa niu obaj uczestniczący w nim oferenci : […] i […] popełnili iden- tyczny błąd w oznaczeniu daty złożenia pr zez nich załączonych do wniosków oświad- czeń dotyczących przynależności lub braku przynależności do grupy kapitałowej; oba j oświadczenia te datowali na [..] 2018 r., pomimo, że ich wnioski ofertow e zo- stał y złożon e w dniu […] 2018 r., zaś daty pozostał ych oświadczeń poprzedzały dzień złożenia wniosków ; sytuacja taka miała miejsce w postępowaniu przetargowym prze- bieg którego opisano w pkt [ 2 5 ] - rok 2018 ustaleń faktycznych . [ 33 ] Na podstawie dokonanych ustaleń n ależy zwrócić uwagę, że rezygnacje z udziału w po- stępowaniu lub nieprzedstawienie wymaganych dokumentów lub wyjaśnień miały miej- sce jedynie w sytuacjach, w których of erty ww. przedsiębiorców zajmowały w klasyfi- kacji ofert miejsca pierwsze oraz bezpośrednio następne, tj. drugie , bądź drugie i trze- cie. Jeżeli jedna z ofert składanych przez ww. uczestników zmowy przetargowej była uznawana za najkorzystniejszą, a pozostałe były przedzielone ofertami innych przedsię- biorców, nie dochodziło do rezygnacji z udziału w postępowaniu lub nieuzupełniania wymaganych dokumentów. W przypadkach gdy oferty ww. przedsiębiorców przedzielone były innymi ofertami , rezygnacja z udz iału w post ępowaniu lub nieuzupełnienie złożo- nych ofert o żądane dokumenty lub wyjaśnienia spowodowałaby udzielenie zamówienia wykonawcy spoza uczestników zarzucanej zmowy przetargowej . Oferty ww. przedsię- biorców posiadają charakterystyczne braki w dokumentacji, pozy skanie i przedstawienie 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl któr ej przez oferenta nie stanowi ło nadmiernych trudności . Z analizy materiału dowo- dowego wynika, że oferenci już na etapie składania ofert lub po ich otwarciu mieli świa- domość braków w dokumentacji, która przynajmniej w niektórych przypadkach była przez nich przygotowana przed otrzymaniem wezwania zamawiającego do jej uzupeł- nieni a lub nawet przed złożeniem wniosku ofertowego. Ponadto z analizy materiału do- wodowego wynika, że składane przez nich dokumenty posiadają charakterystyczne błędy w zakresie datowania dokumentów polegające na popełnieniu identycznego błędu w oznaczeniu daty złożenia załączonych do wniosków oświadczeń, tj. opatrzenie oświad- czeń dotyczących przynależności lub braku przynależności do grupy kapitałowej datą późnie jszą ( […] 2018 r.) niż data ofer ty ( […] 2018 r.) do której dokumenty te zostały załączone . Powiązania osobiste i gospodarcze pomiędzy uczestnikami postępowania [ 34 ] Pan […] w piśmie z 30 września 2018 r. oświadczył, że:  […] jest dla niego osobą obca, którego zna tak jak innych rolników w okolicy; nie łącza go z nim powiązania gospodarcze, kapitałowe i majątkowe; nie zawierał z nim porozumień, uzgodnień i umów w zakresie polityki handlowej prowadzonego gospodarstwa rolnego i nie konsultował żadnych działań i decyzji;  […] jest […], ich gospodarstwa są odrębne i nie łączą ich żadne powiązania w sferze dzi ała lności gospodarczej, nigdy nie zawierał z […] porozumień, uzgodnień i umów w zakresie polityki handlowej , […] sam podejmu je wszystkie decyzje w zakresie prowadzonej działalności, doboru kontrahentów i form sprzedaży pro- duktów (k. 340 - 341) . [ 3 5 ] Pan […] w piśmie z 26 września 2018 r. oświadczył, że:  jest […] , prowadzą oni oddzielne gospodarstwa rolne w miejscowości […] , poma- gają sobie nawzajem w niektórych pracach polowych i użyczają maszyn rolni- czych;  nie jest krewnym z […] i nie utrzymuje z nim kontaktów towarzyskich (k. 346 - 347). [ 3 6 ] Pan […] w piśmie z 26 października 2018 r. oświadczył, że […] i […] są dla niego oso bami obcymi i nie współpracuje z nimi w prowadzonej działalności gospodarczej (k. 355). [ 3 7 ] Z powyższych ustaleń wynika, że m iędzy […] i […] występują powiązania […] – […] jest [ …] . Gospodarstwa rolne prowadzą oni w […] . Pan […] jest osobą obcą dla […] i […] . Prowadzi on gospodarstwo roln e w sąsiadującej miejscowości. Pan owie […] i […] znają się. [ 3 8 ] Odnośnie składania ofert przez przedsiębiorców na podstawie zgromadzonych informacji i dokumentów ustalono , że spośród 17 opisanych wyżej postępowań przetargowych w:  1 1 postępowaniach oferty […] i […] ( pkt : [ 13 ] , [ 14 ] , [ 1 7 ] , [ 1 9 ] , [ 23 ] , [ 24 ], [ 2 5 ] , [ 2 6 ] , [ 2 7 ] , [ 2 8 ] , [ 2 9 ] ustaleń faktycznych ),  1 (jednym) postępowaniu oferty […] , […] i […] ( pkt: [1 5 ] ustaleń faktycznych ),  1 (jednym) postępowaniu oferty […] i […] ( pkt: [1 8 ] ustaleń faktycznych ) b yły zarejestrowane przez biur a podawcz e zamawiających z kolejnymi numerami dzien- nika podawczego , w tym w przypadku:  7 postępowań oferty […] i […] ( pkt: [1 7 ], [1 9 ], [ 24 ], [2 6 ], [2 7 ], [2 8 ], [2 9 ] ustaleń faktycznych ),  1 (jednego) postępowania oferty […] i […] ( pkt: [1 8 ] ustaleń faktycznych ) były złożone w biurach podawczych zamawiających o tej samej godzinie lub tuż po sobie (w kolejnej minucie) . 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [ 3 9 ] Strony postępowania oświadczyły, że wnioski ofertowe przygotowywały samodzielnie i wysyłały je poczt ą lub dostarc zały osobiście. Stanowisk a stron postępowania [ 40 ] Strony postępowania ustosunkowały się do zarzutu sformułowanego w postanowieniu o wszczęciu postępowania antymonopolowego z 11 września 2018 r .: 1) Pan […] w piśmie z 30 września 2018 r. oświadczył, że nie zawierał z :  […] porozumień, uzgodnień i umów w zakresie polityki handlowej prowadzonego gospodarstwa rolnego i nie konsultował żadnych działań i decyzji;  […] – […] - porozumień, uzgodnień i umów w zakresie polityki handlowej (k. 340 - 341). 2) Pan […] w piśmie z 26 wrze śnia 2018 r. oświadczył, że (…) o ile dobrze pamiętam wszystkie wnioski ofertowe przygotowywałem sam, niestety nie jestem w stanie określić jakie wnioski dostarczałem osobiście, jakie wysłałem pocztą. (…) (k. 346 - 347). 3) Pan […] w piśmie z 26 październi ka 2018 r. oświadczył, że nie współpracuje z […] i […] w prowadzonej działalności gospodarczej (k. 355). [4 1 ] Strony postępowania ustosunkowa ły się do szczegółowego uzasadnienia stawianych zarzutów przedstawionego w piśmie Prezesa UOKiK z 28 sierpnia 2019 r. [4 2 ] Pan […] w piśmie z 4 września 2019 r . (k. 1205 - 1207 ) i Pan […] w piśmie z 5 września 2019 r. (k. 1202 - 1204 ) - których treść jest identyczna, p isma różnią się jedynie charak- terem czcionki - zarzuci li Pr ezesowi UOKiK:  obrazę prawa materialnego, to jest art. 4 pkt 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 7 uokik poprzez dokonanie błędnej wykładni prawa poprzez błędne rozumienie po- jęcia przedsiębiorcy, a tym samym dokona n ie wykładni rozszerzającej tego po- jęcia poprzez uznanie, że przedsiębiorcą jest również rolnik,  dokonanie błędu w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż […] , […] i […] zawarli porozumienie ograniczające konkurencję , o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 uokik. [4 3 ] Zdaniem […] i […] prowadzone przez Prezesa UOKi K wobec ni ch i […] postępowanie na- leży uz n ać za bezprawne, gdyż Prezes UOKiK nie ma legitymacji dla wszczęcia postępo- wania wobec rolników . Prezentując takie stanowisko wskaza li oni ww. pismach że:  pod pojęciem przedsiębiorcy , wobec którego ma zastosowanie zakaz stosowania praktyk ograniczających konkurencję, określony w art. 6 ust. 1 pkt 7 uokik należy rozumieć przedsiębiorcę zdefiniowanego w art. 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 646), zwanej dalej: upp , zgodnie z którym: 1) Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wy- konująca działalność gospodarczą. 2) Przed siębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. 3) Zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne określają odrębne przepisy.  zgodnie z art. 6 ust. 1 uup jej p rzepisów nie stosuje się do: 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 1) działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i ho- dowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądo- wego; 2) wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadcze- nia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów; 3) wyrobu wina przez producentów będących rolnikami wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku gospodarczego, o których mowa w art. 17 ust. 3 ustaw y z dnia 12 maja 2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, ob- rocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina (Dz. U. z 2018 r. poz. 1159 i 1629); 4) działalności rolników w zakresie sprzedaży, o której mowa w art. 20 ust. 1c ustawy z dnia 26 lipca 19 91 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.2) ); 5) działalności prowadzonej przez koła gospodyń wiejskich na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich (Dz. U. poz. 2212 oraz z 2019 r. poz. 693), które spełniają warunki, o których mowa w art. 24 ust. 1 tej ustawy.  przewidziana ustawą kara pieniężna za naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 7 uokik ma cha- rakter represyjny, w związku z czym zgodnie z zasada poenalia sunt restrigenta na grunc ie uokik powinna mieć zastosowanie wyłącznie wykładnia potwierdzająca i ścieśniająca i nieuprawnionym jest stosowanie p rzez Prezesa UOKiK wykładni po- jęcia przedsiębiorcy w sposób rozszerzający ; gdyby ww. norma miała mieć zastoso- wanie również z do kategori i podmiotów w postaci rolników to zostaliby w niej wy- mienieni ;  dokonując wykładni językowej pojęcia przedsiębiorcy, który jest adresatem normy sankcjonowanej wyrażonej w art. 6 ust. 1 pkt 7 uokik, a którego pojęcie zostało określone w u pp , nie sposób wypr owadzić logicznego wniosku, że pojęcie rolnika jest tożsame z pojęciem przedsiębiorcy ;  Prezes UOKiK zupełnie pomija art. 6 ust. 1 upp, który w sposób oczywisty deroguje z zastosowania upp działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie uprawa rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego; [4 4 ] W ww. pi smach […] i […] zakwestionowa li również ustalenia Prezesa UOKiK dotyczące uznania, że wraz z […] uzgadni ali oni warunki ofert składanych w postępowaniach prze- targowych o udzielenie zamówiona publicznego, których przedmiotem były hurtowe do- stawy warzyw do podmiotów publicznych oraz podejmowa li w toku prowadzonych po- st ę powań czynności mające doprowadzić do zawarcia umowy na realizacj ę dostaw z tym z nich, któ ry zaproponował wyższ ą cenę. [4 5 ] W opinii […] i […] prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego winna skutkować uznaniem, iż pomiędzy nim i i […] (…) nie doszło do uzgadniania cen, które miałyby prowadzić do zawarcia umowy na realizację dostaw z tym z nich, który zapro- ponował wyższa cenę. (…) Obaj wskaza li , że ich decyzje o przystąpieniu do udziału w przetargach , jak i wycofaniu się ze złożonych ofert były podejmowane w oparciu o ana- lizę cen warzyw na rynku, odpowiedzi na ich oferty od pr ywatnych przedsiębiorców, ilości posiadanych przez każdego z nich warzyw jak i założeń co do możliwości uzyskania plonów w okresach późniejszych, a więc sprowadzały się do czysto ekonomicznego ra- chunku dokonywanej sprzedaży posiadanych warzyw. [4 6 ] Pan […] w piśmie z 8 września 2019 r. (k. 1208 ) oświadczył, że:  nie zgadza się z ustaleniami Prezesa UOKiK, gdyż nie jest przedsiębiorcą, a rolni- kiem , 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  nigdy nie brał udziału w żadnej zmowie cenowej,  decyzje dotyczące sprzedaży ziemniaków podejmował w oparciu o otrzymanie jak najwyższej ceny od kupującego; jeśli inny kupujący zaproponował mu wyższ ą cen ę to tej osobie sprzeda wa ł ziemniaki. Prezes Urzędu zważył, co następuje: Określenie zarzutu [47] Stronom niniejszego postępowania antymonopolowego postawiony został za rzut zawar- cia porozumienia ograniczającego konkurencję, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 u okik , polegającego na uzgadnianiu w postępowaniach przetargowych o udzielenie za- mówień publicznych, których przedmiotem były hurtowe dostawy warzyw do podmio- tów pu blicznych, warunków składanych ofert oraz podejmowaniu w toku prowadzo- nych postepowań przetargowych czynności mających doprowadzić do zawarcia umowy na realizacj ę dostaw z tym z nich, który zaproponował wyższa cenę. Porozumienie takie w doktrynie prawa kon kurencji określane jest jako „zmowa przetargowa” 1 . Interes publiczny [48] Zgodnie z art. 1 ust. 1 u okik określa ona „warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i kon- sumentów” . Tak określony cel ustawy oznacza, że ma ona charakter publiczny i służy ochronie interesu publicznego (ogólnospołecznego). Taki charakter ustawy oznacza, że Prezes Urzędu nie może podejmować działań w celu ochrony interesów indywidualnych. Kompetencją Pr ezesa Urzędu jest zwalczanie niekorzystnych zjawisk naruszających (mogących naruszyć) konkurencję lub wywołujących (mogących wywołać) na rynku inne niekorzystne zjawiska. Ochrona konkurencji jako mechanizmu funkcjonowania gospo- darki dokonywana jest ze wzgl ędu na fakt, że praktyki naruszające zakaz zawierania porozumień ograniczających konkurencję godzą w interes odbiorców, a ostatecznie w dobrobyt konsumenta i jako sprzeczne z naczelnym celem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów powinny być surowo ka rane. Interes publiczny w postępowaniu admini- stracyjnym nie jest pojęciem jednolitym i stałym. W każdej sprawie winien być on usta- lony i konkretyzowany. [49] Przedmiotem niniejszego postępowania jest zmowa przetargowa, tj. rodzaj horyzontal- nego (zawartego pomi ędzy konkurentami) porozumienia zaliczanego do najcięższych na- ruszeń prawa ochrony konkurencji. Porozumienia takie zazwyczaj wywołują nieko- rzystne skutki na rynku, zniekształcając ten rynek, ograniczając albo eliminując na nim konkurencję, przez co narusza ją interes ogólnospołeczny. Uzgodnienie pomiędzy konku- rentami treści składanych w trakcie przetargu ofert oraz zachowania w toku prowadzo- nego przetargu mogą wpływać negatywnie na poziom cen oraz zakres wyboru i jakość usług dostępnych dla zamawiającego. Za wieranie pomiędzy przedsiębiorcami zmów przetargowych może ograniczać lub nawet eliminować oczekiwane, pozytywne efekty przetargu jako pola walki konkurencyjnej. Zmowy przetargowe są szczególnie szkodliwe jeżeli dotyczą zamówień publicznych, powodują bowie m niekorzystne rozporządzenie środkami publicznymi, przez co pośrednio narażają na straty ogół społeczeństwa. Zmowy przetargowe powodują zakłócenie funkcjonowania systemu zamówień publicznych po- przez zniweczenie celu, jaki ma być osiągnięty w drodze przeta rgu, a mianowicie wy- boru najkorzystniejszej oferty złożonej przez oferentów w warunkach konkurencji. [50] W ocenie Prezes Urzędu w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia interesu pu- blicznego uzasadniającego jego interwencję. Naruszenie to polega na złamani u zasad 1 Kohutek Konrad, Sieradzka Małgorzata, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów , K omentarz , Wydanie 2 LEX a Wolters Kluwer business 2 0 14 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl konkurencji w przetargach, które wymaga oceny w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyższego należy uznać, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do podjęcia przez Prezesa Urzędu działań w interesie publiczny m. Zarzut zawarcia porozumienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – „zmowa przetargowa” [51] Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 7 u okik zakazane są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym, polegające w szczególności na uzgadnianiu przez przedsiębiorców przystę- pujących do przetargu lub przez tych przedsiębiorców i przedsiębiorcę będącego orga- nizatorem przetargu warunków składanych ofert, w szczególności zakresu prac lub ceny. Powyższe porozumienia w doktrynie prawa konkurencji nazywane są zmowami przetar- gowymi. W celu ustalenia, czy przedsiębiorca dopuścił się naruszenia ww. przepisu, Pre- zes Urzędu musi ustalić następujące przesłanki: 1) zawarcie porozumienia pomiędzy przedsiębiorcami; 2) celem lub skutkiem porozumienia było wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym; 3) porozumienie nie podlega wyłączeniu spod zakazu. Status przedsiębiorców [52] Zakaz stosowania praktyk ograniczających konkurencję adresowany jest wyłącznie do przedsiębiorców. Zgodnie z definicją przedsiębiorcy, zawartą w art. 4 pkt 1 u okik pod pojęciem tym należy rozumieć m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 646), zwanej dalej: upp . Zgodnie z przepisami upp przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą, tj. jest zorganizowaną działal- ność zarobkową, wykonywaną we własnym imieniu i w sposób ciągły (art. 4 ust. 1 i a rt. 3 upp). Za przedsiębiorcę uznaje się więc podmiot, który spełnia łącznie określone ww. przepisami kryteria podmiotowe i przedmiotowe, tj. po pierwsze jest osobą fizyczną, osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa pr zy- znaje zdolność prawną, po drugie wykonuje we własnym imieniu i w sposób ciągły za- robkową działalność gospodarczą. Działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 3 upp jest także działalność wytwórcza w rolnictwie w zakresie upraw oraz chowu i hodowli zwierz ąt, ogrodnictwa, warzywnictwa, do której jednak z mocy art. 6 ust. 1 pkt 1 upp nie stosuje się przepisów tej ustawy. Rolnik indywidualny wykonujący we własnym imie- niu tak określoną działalność gospodarczą jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 upp 2 . W dok trynie zauważa się, że: (…) d ziałalność wytwórcza w rolnictwie - jeśli nie jest wykonywana wyłącznie dla zaspokojenia własnych potrzeb - ma charakter zarobkowy. Ponieważ jest ona jednocześnie wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, jest za- razem działal nością gospodarczą, a wykonujący ją rolnik - jako osoba fizyczna wykonu- jąca tę działalność we własnym imieniu - spełnia przesłanki kwalifikujące go jako przed- siębiorcę . 3 [53] Pan […] prowadzi Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] (NIP […] ). Pan […] prowadzi Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] (NIP […] , REGON […] ). Pan […] prowadzi Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] (NIP […] , REGON […] ). Prowadz ona przez nich działalność rolnicza nie jest prowadzona wyłącznie dla zaspoka- jania i ch własnych potrzeb, gdyż przystępują oni do przetargów organizowanych przez podmioty publiczne i realizują na ich rzecz dostawy warzyw. Tym samym u czestniczą 2 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2014, sygn.. akt V CSK 630/13 3 Kohutek Konrad, Sieradzka Małgorzata, Komentarz do ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów , komentarz do art. 4 LEX/EL 2008, por. G. Materna [w:] Skoczny, Jurkowska, Miąsik, Komen- tarz OKiKU , art. 4 Nb 54, Warszawa 2009 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl oni w obrocie gospodarczym jako prowadzący we własnym imieniu działalność zarob- kową o charakterze zorganizowanym i ciągłym. Strony niniejszego postępowania p rowa- dzą zatem we własnym imieniu działalność gospodarczą i p osiadają status przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów art. 4 ust. 1 i art. 3 upp. Prowadzona przez nich działalność jest d ziałalnością g ospodarczą w rozumieniu art. 3 upp , do której z mocy art. 6 ust. 1 pkt 1 upp nie stosuje się przepisów tej ustawy , co nie wyklucza m ożności uznania ww. podmiotów za prowadzących działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 i art. 4 ust. 1 upp i tym samym art. 4 ust. 1 pkt 1 uokik. Tak więc należy uznać, że […] , […] i […] są przedsiębiorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 uokik i podlegają regulacjom tej ustawy , co oznacza, że przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlegają oni rygorom prawa antymonopoloweg o i ich działania mogą być oceniane w aspekcie naruszenia zakazu sto- sowania praktyk ograniczających konkurencję. Prezentowane przez nich w toku postępowania st a nowisko, że nie są oni przedsiębiorcami w rozumieniu upp i nie ma do nich zastosowania uokik, u znać należy za chybione i nieznajdujące uzasadnieni a w przywołanych przepisach i orzecznictwie. Rynek właściwy [54] Praktyki ograniczające konkurencję ujawniają się na określonym rynku, dlatego ko- nieczne jest zdefiniowanie rynku właściwego w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 4 pkt 9 u okik przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich prze- znacz enie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i wła- ściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i kos zty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji. [55] Z przywołanej wyżej definicji ustawowej wynika zatem, że rynek właściwy określa się zarówno w ujęciu produktowym (przedmiotowym), jak i geograficznym (terytorialnym). Rynek w znaczeniu przedmiotowym odnosi się do towarów w rozumieniu art. 4 pkt 7 u okik . Na tomiast rynek w ujęciu geograficznym odnosi się do obszaru, na jakim towary te są oferowane. Przez towary należy rozumieć zarówno rzeczy, jak i energię, papiery wartościowe i inne prawa majątkowe, usługi, a także roboty budowlane (art. 4 pkt 7 ww. ustawy). Pojęcie rynku właściwego odnosi się przedmiotowo do wszystkich wyrobów (usług) jednego rodzaju, które ze względu na swoje szczególne właściwości odróżniają się od innych wyrobów (usług) w taki sposób, że nie istnieje możliwość dowolnej ich zamiany. Rynek właściwy produktowo obejmuje wszystkie towary, które służą zaspoka- janiu tych samych potrzeb nabywców, mają zbliżone właściwości, podobne ceny i re- prezentują podobny poziom jakości. Niezbędnym elementem rynku właściwego jest także jego wymiar geograficzny, oznaczający konieczność wskazania obszaru, na którym warunki konkurencji, mające zastosowanie do określonych towarów, są zbieżne dla wszystkich konkurentów. Zatem, aby wyznaczyć rynek właściwy określoną działalność poddaje się analizie z punktu widzenia pr oduktowego (asortymentowego), a także geo- graficznego. Wyznaczenie rynku właściwego produktowo powinno opierać się na zbada- niu substytucyjności towarów w oparciu o takie kryteria jak przeznaczenie, właściwości towaru oraz cenę. [56] Prezes UOKiK przyjął, że w ni niejszej sprawie rynkiem właściwym w ujęciu produkto- wym, którego dotyczy zarzut zawarcia porozumieni a ograniczającego konkurencję, jest rynek dostaw warzyw dla podmiotów z sektora publiczn ego . Za takim określeniem rynku w ujęciu produktowym przemawia przez naczenie towaru, jego właściwości oraz specy- fika realizacji zamówienia . [57] Przedmiotem zamówień w przetargach analizowanych w ramach niniejszej sprawy były duże ilości warzyw, dlatego uznać należy, że rynkiem właściwym produktowo w sprawie jest rynek hurtowy, a nie detaliczny. Ponadto dostawy były realizowane na rzecz pod- miot ów z sektora publicznego (podmiotów instytucjonalnych) . Działalność polegająca na stałych dostawach warzyw dla tego rodzaju podmiotów ma swoją specyfikę pozwalającą 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl odróżnić ją od pozostałych rodzajów dostaw o charakterze powszechnym. Stałe dostawy warzyw są bardzo ważnym czynnikiem codziennego funkcjonowania takich podmiotów jak placówki służby zdrowia, pomocy społecznej i oświaty , czy też jednostki wojskowe i penitencjarne . Szczeg ólnie istotna dla takich instytucji jest ciągłość i terminowość do- staw, niezbędnych dla prawidłowego przebiegu procesu zbiorowego żywienia pacjen- tów, pensjonariuszy, uczniów, żołnierzy lub osadzonych. Z tego względu niezbędne dla realizacji zamówień tego t ypu jest dysponowanie odpowiednimi możliwościami wytwór- czymi oraz logistycznymi (organizacyjnymi i transportowymi). Tym co wyróżnia oma- wiany tryb dostaw jest przede wszystkim pewien formalizm procedur, opartych na re- gulacjach prawa zamówień publicznych. Sp ecyficzną cechą tego rodzaju usługi dostawy jest prawo kontroli jej wykonywania przez zamawiającego w zakresie spełniania wszyst- kich koniecznych wymagań formalnych, jakościowych lub innych odnoszących się do pro- cesu realizacji dostaw. [58] Analizując okoliczno ści niniejszej sprawy, Prezes Urzędu doszedł do przekonania, że ry- nek hurtowych dostaw warzyw dla podmiotów z sektora publicznego ma wymiar kra- jowy. Za takim stanowiskiem przemawia przede wszystkim brak występowania na oma- wianych rynkach właściwych produkt owo istotnych barier prawnych lub faktycznych, które mogłyby, choćby potencjalnie, ograniczać swobodę prowadzenia przez przedsię- biorców działalności rynkowej na danym obszarze geograficznym. Na zasięg rynku geo- graficznego wpływają przede wszystkim koszty t ransportu, które muszą być relatywnie niskie, aby realizacja przez przedsiębiorcę hurtowych dostaw towaru była opłacalna ekonomicznie. Na terenie całego kraju przedsiębiorcy mają jednolite warunki konkuro- wania. Prawidłowość takiego określenia geograficzneg o wymiaru rynku potwierdza także fakt, że d o przetargów zorganizowanym przez ww. zamawiających przystępowali przed- siębiorcy, których siedziby znajdują się na obszarze Polski północnej i środkowej, tj.: w województwie pomorskim, ale także: wielkopolskim, k ujawsko – pomorskim, warmiń- sko - mazurskim i podlaskim. Okoliczności te uzasadniają uznaje, że rynek geograficzny w sprawie ma wymiar szerszy niż lokalny i jest to rynek co najmniej ponadregionalny, a nawet krajowy. Za przyjęciem rynku krajowego przemawi a także fakt, iż nie istnieją istotne bariery wejścia na rynek hurtowych dostaw warzywnych. Ustawodawca nie prze- widział reglamentacji prowadzenia działalności gospodarczej w tym zakresie, a barierą wejścia są przede wszystkim koszty związane z zarejestrowa niem działalności oraz ewentualnym zakupem odpowiednich maszyn czy środków transportu. Z uwagi na cha- rakter ww. produktów, wytwarzanych w ramach działalności rolniczej, nie jest ko- nieczny zakup skomplikowanych linii produkcyjnych, a działalność taką można prowa- dzić w oparciu o zakupy dokonywane na giełdach warzywno - ogrodniczych. Z uwagi na znaczne ilości dostarczanych warzyw nie są barierą także koszty transportu, o czym świadczy m.in. fakt przystępowania do przetargów organizowanych przez ww. zamawia- jących przedsiębiorców mających swoje siedziby nie tylko w województwie w którym znajduje się siedziba zamawiającego , ale także w województwach Polski północnej i środkowej. [59] Mając powyższe na uwadze Prezes UOKiK przyjął, że rynkiem właściwym , którego w niniejszej sprawie dotyczy zarzut stosowania praktyki ogranicz ającej konkurencj ę , jest krajowy rynek hurtowych dostaw warzyw dla podmiotów z sektora publicznego . Definicja porozumienia i charakter porozumienia zawartego przez strony postępowani a [60] Pod pojęciem porozumienia w prawie ochrony konkurencji rozumie się wszelkie relacje między przedsiębiorcami będące wyrazem wspólnych zamierzeń odnośnie do podejmo- wanych zachowań rynkowych, nawet gdy nie przybierają formy prawnie wiążącej umowy. Zgodnie z art. 4 pkt 5 u okik , przez porozumienie rozumie się: a ) umowy zawie- rane między przedsiębiorcami, między związkami przedsiębiorców oraz między przed- siębiorcami i ich związkami albo niektóre postanowienia tych umów, b ) uzgodnienia do- konane w jakiejkolwiek fo rmie przez dwóch lub więcej przedsiębiorców lub ich związki, 24 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl c ) uchwały lub inne akty związków przedsiębiorców lub ich organów statutowych. Po- wołany przepis ustanawia bardzo szeroką definicję porozumienia, a wszystkie trzy formy porozumienia, o ile są anty konkurencyjne, są zakazane. Należy podkreślić, że porozu- mienie w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest pojęciem szer- szym niż umowa. Formami porozumienia są bowiem także uzgodnienia w jakiejkolwiek formie oraz uchwały i inne akty. Zaka z porozumień ograniczających konkurencję obej- muje wszelkie formy koordynacji działań między przedsiębiorcami, które w wyniku prak- tycznej współpracy w sposób celowy prowadzą do wyeliminowania konkurencji oraz ry- zyka gospodarczego i które powodują powstawani e warunków rynkowych sprzecznych z regułami wolnej konkurencji. Do wykazania istnienia porozumienia ograniczającego konkurencję nie jest zatem konieczne istnienie sformalizowanej umowy, wystarczające jest ustalenie, że nastąpiła świadoma koordynacja zacho wań przedsiębiorców i przyję- cie sposobu współdziałania, którego skutkiem jest ograniczenie konkurencji. Ze zmową przetargową mamy do czynienia wtedy, gdy przedsiębiorcy, którzy powinni ze sobą kon- kurować o uzyskanie zamówienia, podejmują niejawną współprac ę, aby podnieść ceny, czy zachować się w określony sposób przynoszący im korzyści (np. odstąpić od wykonania zamówienia w celu jego przejęcia przez drugiego oferenta za wyższą cenę). W orzecz- nictwie SOKiK podkreśla się, że: „wykazanie istnienia zmowy przet argowej jest niezwy- kle trudne dowodowo. Podmioty, które dopuszczają się takich działań mając świado- mość ich nielegalnego charakteru zwykle tuszują swe porozumienie. Zatem oceniać je możemy zwykle po rezultatach, przesłankach i całokształcie okoliczności sp rawy (…)” 4 . Okoliczności i argumenty świadczące o działaniu w ramach zmowy przetargowej [61] Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby pomiędzy stronami postępo- wania istniała umowa regulująca zasady ich współpracy w zakresie koordynacji zacho- wań i składania ofert. W ocenie Prezesa Urzędu między ww. przedsiębiorcami istniało porozumienie w postaci uzgodnień, o których mowa w art. 4 pkt 5 lit. b u oki k . Taki wniosek można wysnuć na podstawie dowodów pośrednich uzyskanych w toku postę- powania antymonopol owego. Całokształt faktów i okoliczności wskazuje na to, że strony postępowania stale i ściśle ze sobą współpracowały, a w szczególności uzgad- niały zachowania mające na celu doprowadzenie do wyboru oferty tego z przedsiębior- ców, który zaoferował wyższą cen ę. [62] W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż w razie braku bezpośrednich dowodów na udowodnienie praktyk ograniczających konkurencję, dopuszczalnym jest oparcie się na dowodach pośrednich, poprzez odwołanie się, zgodnie z art. 84 u okik , do przepisów Ko deksu postępowania cywilnego, zwanego dalej: k.p.c., dotyczących reguł odno - szących się do domniemań faktycznych. Stosownie do art. 231 k.p.c., można uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyp rowadzić z innych ustalonych faktów. Także w orzecznictwie wskaz uje się , iż fakt zawarcia zakazanego prawem porozumienia (w przypadku braku dowodów bezpośrednich) może być udowodniony w sposób pośredni, jeżeli podobieństwa postę - powania przedsiębiorców nie da się wyjaśnić bez założenia wcześniej uzgodnionego zachowania tych podmiotów na rynku 5 . Przykładowo Sąd Najwyższy w wyroku z 9 sierp - nia 2006 r. stwierdził, że (…) nie ulega wątpliwości, że także w postępowaniu, którego przedmiotem j est ochrona konkurencji, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów może ustalić na podstawie domniemań faktycznych (art. 231 K.p.c.), że doszło do naruszenia zakazu praktyk ograniczających konkurencję i nie narusza to konstytucyjnej zasady wolności prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20 i 22 Konstytucji RP) (… ) . Podobnie orzekł Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 października 2009 r., 4 wyrok SOKiK z dnia 17 kwietnia 2008 r. (sygn. akt: XVII AmA 117/05) 5 Wyrok Sądu Antymonopolowego z 01.03.1993 r., XVII Amr 37/92, OG 1993, z. 3, poz. 63; Por. wyrok Sądu Antymonopolowego z 20.09.1995 r., XVII Amr 15/95, Wokanda 1996, Nr 8, wyrok Sądu Najwyższego z 24 .04.1996 r., I CRN 49/96, OSNCP 1996, Nr 9, poz. 124, wyrok Sądu Najwyższego z 9.08.2006 r., III SK 6/06, Dz.Urz.UOKiK z 2007 r., nr 3, poz. 39. 25 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl w którym wskazał, iż (…) zgodnie z art. 231 K.p.c. można uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla r ozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów. Przepis ten ma zastosowanie także do postępowań w sprawach z zakresu ochrony konkurencji, toczących się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Co prawda, sto sowanie praktyk monopolistycznych musi być udowodnione temu, komu stawia się taki zarzut jednak udowodnienie tych praktyk może nastąpić także na podstawie dowodów pośrednich, na podstawie reguł odnoszących się do domniemań faktycznych, o czym stanowi art. 231 K.p.c. (…) W praktyce możliwość skorzystania przez Prezesa Urzędu z dowodów bezpośrednich jest ograniczona ze względu na świadomość przedsiębiorców co do nielegalności takich działań (…) 6 . [63] Jako o koliczności i argumenty świadczące o zawarciu przez strony niniejszego postępo- wania antykonkurencyjnego porozumienia w postaci zmowy przetargowej należy wska- zać: 1) nieuzasadnione obiektywnymi okolicznościami działania przedsiębiorców polegające na rezygn acji z udziału w postępowaniu i wskazujące na podejmowaną przez nich współpracę ; 2 ) całokształt relacji pomiędzy przedsiębiorcami – powiązania gospodarcze, organiza- cyjne i […] . Mechanizm rozstawiania i wycofywania ofert [64] Z ebrane w sprawie dowody wskazują, że strony postępowania stosowały mechanizm rozstawiania i wycofywania ofert. Oferty […] , […] i […] były „rozstawiane”, tj. ofero- wane w nich ceny były odpowiednio różnicowane, a następnie , po otwarciu ofert , gdy przedsiębio rcy uzyskiwali wiedzę, że ich oferty zawierają kolejno najniższe ceny, oferta tego z przedsiębiorców, który zaoferował niższą cenę była wycofywana tj. re- zygnował on z podpisania umowy lub doprowadzał do odrzucenia oferty na skutek nie- uzupełnienia dokumenta cji, tj. niedostarczenia oświadczenia o przynależności lub braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej lub oświadczenia o braku podstaw do wykluczenia z udziału w postępowaniu lub nieuzupełnienie ż ą d a nych informacji do- tyczących ceny rażąco niskiej. Takie sytuacje w latach 2015 – 2017 miała miejsce łącz- nie w ośmiu postępowaniach przetargowych przeprowadzonych przez […] (2015 i 2017), […] (2016 i 2017), […] (2015 – dwa postępowania ), […] (2017) i […] (2016), przy czym w jednym postępowaniu (przeprowadzonym przez […] w 2016 r. doszło do podwójnego wycofania oferty, tj. oferty , które zajęły w klasyfikacji ofert miejsca pierwsze i drugie, kolejno wycofali […] i […] , co skutkowało udzieleniem zamówienia [ …] , któr ego oferta w pierwotnej klasyfikacji ofert zaj ęła trzecią poz ycję. [65] Bezpośrednim beneficjentami działań podejmowanych w poszczególnych przetargach byli:  […] , z którym zawarto umowy na realizację dostaw ziemniaków do […] , […] , […] i do […] na skute k :  nieprzystąpieni a do realizacji umowy przez […] w post ę powani u przeprowadzo- ny m w 2015 r. p r zez […] i w 2017 r. przez […] ,  nieprzystąpieni a do realizacji umowy przez […] w post ę powani u przeprowadzo- ny m w 201 5 r. przez […] ( nr ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych: […] ),  nieprzystąpieni a do realizacji umowy przez […] i […] w post ę powani u przeprowa- dzony m w 201 6 r. przez […] , 6 Wyrok SA z 9 października 2009 r., sygn. akt VI ACa 86/09 26 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  wykluczenia oferty […] z powodu nieuzupełnienia wymaganych dokumentów w postępowaniu przeprowadzonym w 2017 r. przez […] ,  […] , z którym zawarto umowy na realizację dostaw ziemniaków do […] i […] na sku- tek:  wykluczenia oferty […] z powodu nieuzupełnienia wymaganych dokumentów w postępowaniu przeprowadzonym w 2015 r. przez […] ( nr ogłoszenia w Biu- letynie Zamówień Publicznych: […] ) i w 2016 r. przez […] . [66] Podkreślenia wymaga okoliczność, że do wycofywania i rozstawiania ofert docho dziło jedynie w tych przypadkach, w których oferty stron postępowania zajmowały w klasy- fikacji ofert miejsca pierwsze oraz bezpośrednio następne (tj. drugie lub drugie i trze- cie). Jeżeli zaś oferty stron postępowania w klasyfikacji ofert zajmowały miejsca pierwsze i dalsze niż drugie, tj. były przedzielone ofertami innych przedsiębiorców uczestniczących w postępowaniu przetargowym , nie dochodziło do wycofania i rozsta- wiania ofert. W tych przypadkach wycofanie oferty lub doprowadzenie do jej odrzuce- nia przez zamawiającego z powoduj jej nieuzupełnienia o żądane dokumenty lub in- formacje spowodowałoby udzielenie zamówienia wykonawcy spoza grona przedsiębior- ców podejrzewanych o działanie w ramach zmowy. Sytuacj e, w któr ych nie doszło do rezygnacji z realizacji zamówienia lub doprowadzenia do odrzucenia oferty, miał y miejsce w przetargach w którym udział brali ww. przedsiębiorcy przeprowadzanych przez : […] w 2015 r., 2017 r. i 2018 r .; […] w 2016 r .; […] w 2015 r .; […] w 2016 r. i 2017 r. i […] w 2015 r. [67] Dla uczestników postępowań przetargowych działających w ramach zmowy przetargo- wej wykorzystującej mechanizm rozstawiania i wycofywania ofert kluczowe jest uzy- skanie, po otwarciu przez zamawiającego ofert, informacji o ofertac h złożonych w postępowaniu wraz z zaoferowanymi cenami. Tylko dysponując takimi informacjami uczestnicy niedozwolonego porozumienia mogą ustalić, czy złożone przez nich oferty są kolejno dwiema (lub trzema) najkorzystniejszymi . S tanowi to warunek konieczny dla możliwości osiągnięcia przez uczestników postępowania przetargowego założonego przez nich antykonkurencyjnego skutku porozumienia w postaci doprowadzenia do wy- boru oferty współpracującego przedsiębiorcy zawierającej wyższą cenę. Podkreślić na- leży, że strony postępowania rezygnując z przystąpienia do zawarcia umowy lub prze- kazania żądanych dokumentów lub wyjaśnień każdorazowo dysponowały takimi infor- macjami. Odstąpienia od zawar cia umowy następowały po otwarciu ofert lub po prze- słaniu stronom postępowan ia zawiadomień o wyborze najkorzystniejszej oferty. [68] Stosowaną przez przedsiębiorców metodą wycofywania i rozstawiania ofert była - co do zasady - rezygnacja z zawarcia umowy lub nieuzupełnienie żądanych dokumentów lub informacji dotyczących ceny rażąco niskiej. We wszystkich przetargach odmowa była wyraźna, zawarta w przesyłanych zamawiającemu pismach informujących o rezy- gnacji poszczególnych oferentów z uczestnictwa w postępowaniu. W przypadku nie- przekazania żądanych dokumentów lub wyjaśnień zamawiający każdorazowo kierował do oferentów stosowne wezwania określające żądane dokumenty i zakres informacji. [69] Nieuzupełnienie przez przedsiębiorcę przystępującego do przetargu wymaganych do- kumentów i oświadczeń w zakresie przynależnością do grupy kapitałowej lu b braku przesłanek do wykluczenia z postępowania lub informacji dotyczących ceny rażąco ni- skiej oraz wycofywani e się z postępowania przetargowego przez przedsiębiorcę, któ- rego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza, przy braku istnienia wiarygodnego wytłumaczenia, ws kaz uje na działanie w ramach zmowy przetargowej. Nieuzasadniona rezygnacja z uczestnictwa w postępowaniu lub zawarcia umowy może zatem stanowić podstawę domniemania o istnieniu zmowy przetargowej. Istnienie praktyk uzgodnio- nych można uzna ć za udowodnione, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie 27 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl nie daje podstaw do wyjaśnienia działań przedsiębiorców innego niż zawarcie przez nich antykonkurencyjnego porozumienia. [70] Biorąc pod uwagę ww. okoliczności, Prezes Urzędu nie daje wiary wyjaśnie niom stron zawartym w piśmie […] z 4 września 2019 r., piśmie Pana […] w piśmie z 5 września 2019 r. i […] z 8 września 2019 r. dotyczącym powodów podejmowanych przez nich działań skutkujących uchylenie m się od uzupełnienia wymaganych przez zamawiają- cego dokumentów lub rezygnacj i z realizacji zamówienia . [71] Pa n […] i Pan […] w ww. pismach wskaza l i, że ich decyzje o przystąpieniu do udziału w przetargach, jak i wycofaniu się ze złożonych ofert były podejmowane w oparciu o analizę cen warzyw na rynku, odpowie dzi na ich oferty od prywatnych przedsiębior- ców, ilości posiadanych przez każdego z nich warzyw , jak i założeń co do możliwości uzyskania plonów w okresach późniejszych , a więc sprowadzały się do czysto ekono- micznego rachunku dokonywanej sprzedaży posiadan ych warzyw . Natomiast […] wska- zał, że decyzje dotyczące sprzedaży ziemniaków podejmował w oparciu o otrzymanie jak najwyższej ceny od kupującego; jeśli inny kupujący zaproponował mu wyższą cenę to tej osobie sprzedawał ziemniaki. [72] Pan […] i Pan […] wskazali, że na etapie przygotowywania wniosków ofertowych nie przeprowadz a li analizy ekonomicznej istniejących warunków rynkowych dotyczący ch wysokości proponowanej ceny ziemniaków oraz nie przeprowadzali analizy posiada- nych przez nich możliwości realizac ji dostaw w ramach postępowań przetargowych do których przystępowali , polegając ej na ocenie ilości ziemniaków , którymi dysponują, czy spodziewanych plonów. Z wyjaśnień tych n ależałoby wnioskować, ż e ww. przed- siębiorcy sporządzając i składając wnioski ofertowe nie mieli orientacji co do cen ryn- kowych ziemniaków, jak i ilości ziemniaków , którymi dysponowali w celu realizacji dostaw w sytuacji wyboru ich oferty jako najkorzystniejszej w danym postępowaniu przetargowym. Prezes Urzędu uznał te wyjaśnienia z a niewiarygodne , gdyż trudno dać wiarę twierdzeniom, iż oferent planując przystąpienie do przetargu i przygotowując wniosek ofertowy nie przeprowadza analizy cen oferowanych na rynku warzyw , nie jest świadom tego, jaką ilością warzyw dysponuje i czy – przy uwzględnieniu innych jego zobowiązań – będ zie ona wystarczając a do realizacji zamówienia, o które się ubiega. [73] P an […] w skazał , że decyzje dotyczące sprzedaży ziemniaków podejmował w oparciu o otrzymanie jak najwyższej ceny od kupującego . Z wyjaśnień tych należałoby wniosko- wać, że ww. przedsiębiorca w sytuacji wyboru jego oferty za najkorzystniejszą w danym postępowaniu przetargowym był skłonny realizować dostawy tylko w sytuacji, jeśli nie otrzymał od innego podmiotu korzystniejszej oferty . Zebrany w toku postępo w ania ma- teriał dowodowy nie pot wierdza zaistnieni a takich okoliczności. Pan […] nie przedstawił przy tym żadnych dowodów, ani nie powołał się na inne, istotne okoliczności, które uwiarygodniłyby prezentowane p r zez niego stanowisko. [74] W toku postępowania […] i […] oświadczyli, że nie dochodziło między nimi i […] do (…) uzgadniania cen, które miałyby prowadzić do zawarcia umowy na realizację dostaw z tym z nich, który zaproponował wyższa cenę (…), natomiast […] oświadczył, że nigdy nie brał udziału w zmowie cenowej . Mając na uwadze złożone oświadczenia , należy wskazać, że przedmiotem prowadzonego postępowania antymonopolowego nie jest zarzut zawarcia przez ww. przedsiębiorców zmowy cenowej , ale zarzut zawarcia p rzez nich zmowy przetargowej, polegającej na uzgadnianiu warunków składanych ofert o raz podejmowaniu w toku prowadzonych postępowań przetargowych czynności mających doprowadzić do zawarcia umowy na realizację dostaw z tym z nich, który zaproponował wyższą cenę. Całokształt relacji pomiędzy stronami postępowania 28 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [75] Przy ocenie istnienia między stronami postępowania antymonopolowego zmowy prze - targowej Prezes Urzędu uwzględni ł całokształt relacji między […] , […] i […] . Między […] i […] istnieją […] . D odatkowo ww. przedsiębiorcy prowadzą działalność gospodarczą w […] miejscowości […] . Pan […] prowadzi działalność w sąsiadującej miejscowości. Panowie […] i […] znają się. Ww. relacje pomiędzy przedsiębiorcami same w sobie nie stanowią podstawy domniemania zmowy przetargowej. Istotne jest jednakże to, co z tych relacji wynika w kontekście innych ustalonych faktów, w szczególności korzystnego dla:  […] doprowadzenia przez […] do odrzucenie jego oferty w postępowaniu przeprowadzonym w 2015 r. przez […] ( nr ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych: […] ) i w 2016 r. przez […] z powodu nieuzupełnienia wymaganych dokumentów i nie złożenia żądanych wyjaśnień ,  […] :  nie przystąpienia przez […] do realizacji umów w postępowaniach przeprowadza- nych w 2015 r. p rzez […] i w 2017 r. przez […] oraz przez […] i […] do realizacji umowy w postępowaniu przeprowadzonym w 2016 r. przez […] ,  doprowadzenia przez […] do odrzucenia jego oferty w postępowaniu przeprowa- dzonym w 2017 r. przez […] i przez […] do odrzucenia jego oferty w postępowaniu przeprowadzonym w 2015 r. przez […] ( nr ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Pu- blicznych: […] ) z powodu nieuzupełnienia przez nich wymaganych dokumentów. [76] Nie ulega wątpliwości, że ww. przedsiębiorcy mieli i mają łatwość kontaktu, a co za tym idzie mogą swobodnie wymieniać się informacjami i dokonywać ustaleń co do podejmowanych zachowań. Relacje pomiędzy nimi budują także zaufanie pozwalające na współpracę i dokonywanie ustaleń, co do przyszłych ich zachowań. Tego typu relacje – w ocenie Prezesa UOKiK - dają przedsiębiorcom nieograniczone możliwości swobodnego porozumiewania się i dokonywania uzgodnień treści składanych ofert. Rozważając te okoliczności łącz nie można wywieść wniosek, że przedsiębiorcy w ramach wyżej opisanych przetargów , zamiast konkurować, współpracowali ze sobą. [77] W ocenie Prezes Urzędu w opisanych wyżej przetargach strony postępowania występo- wały jako podmioty pozornie ze sobą konkurujące. W niniejszym postępowaniu jego uczestnicy nie przedstawili uzasadnienia dla swoich zachowań podejmowanych w toku postępowań przetargowych. Strony postępowania w rzeczywistości nie konkurowały ze sobą warunkami składanych ofert, lecz koordynowały ich treść oraz czynności związane z zachowaniami podejmowanymi w toku przetargów przeprowadzanych z ich udziałem. Analizując warunki cenowe proponowa ne przez […] , […] i […] w składanych ofertach należy zauważyć, że różniły się one od siebie od […] do około [… ] % [ zobacz : pkt [ 13] – [30] uzasadnienia decyzji] . Tylko w jednym przetargu [ zobacz : pkt. [ 15 ] uzasadnienia decyzji ] cen y dostaw zaproponowan e w pierwszej w kolejności ofercie […] i drugiej w kolejności – ofercie […] - różn iły się o około […] % , jednak różnica cen zaproponowanych w ofercie […] , a trzeci ej w kolejności ofer cie […] wyniosła ok. […] % . Tak więc należy uznać, że przedsiębiorcy ci – w celu osiągnięcia zamierzonego efektu w postaci dopro- wadzenie do zawarcia przez zamawiającego umowy na relację dostaw z tym z nich, który zaproponował najwyższa cenę – już na etapie przygotowywania ofert podejmo- wa li działania polegające na uzgadnianiu ich warunków . Konkludując wskazać należy, że całokształt przedstawionych powyżej argumentów i okoliczności związanych z wy- cofywanie m przez ww. przedsiębiorców ofert, brak ami i popełnianymi błęd ami w do- kumentacji, nieprzekazywanie m żądanych przez zamawiając ych dokumentów i wyja- śnień oraz istniejące między nimi powiązania osobiste wskazuj ą na zawarci e przez […] , […] i […] zakazanego porozumienia ograniczającego konkurencję, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 u okik . Oceniając całokształt zachowań przedsiębior ców , w świetle 29 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl doświadczenia życiowego oraz zasad logicznego rozumowania , Prezes Urzędu nie może wytłumaczyć ich w inny sposób, niż istnieniem zmowy przetargowej. Porozumienie jako jednolite i ciągłe naruszenie [78] Porozumienie jednolite i ciągłe charakteryzuje się istnieniem kilku lub kilkunastu uzgodnień składających się na jedno porozumienie. Ma to miejsce w szczególności wtedy, gdy porozumienie polega na zachowaniu dotyczącym tego samego rynku pro- duktowego, mając ym zasadniczo ten sam cel gospodarczy i antykonkurencyjny charak- ter. W sytuacji zaistnienia takich złożonych, wieloaspektowych porozumień ogranicza- jących konkurencję trwających w dłuższym okresie , organy ochrony konkurencji są uprawnione do uznania, że st anowią one jedno, ciągłe naruszenie. [79] Powyższe podejście znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie unijnym. Przykładowo w sprawie Aalborg Portland i inni przeciwko Komisji stwierdzono, że „na- ruszenie art. 85 ust. 1 TWE [obecnie art. 101 TFUE] moż e wynikać nie tylko z jednost- kowego zachowania, ale również z serii zachowań lub też postępowania o charakterze ciągłym. Taka interpretacja nie może być podważana na tej podstawie, że jeden lub kilka elementów serii zachowań lub postępowania o charakterze ciągłym mogłoby sta- nowić samo w sobie oddzielne naruszenie tego przepisu. Kiedy różne zachowania two- rzą część »ogólnego planu«, ponieważ poosiadają identyczne cele obejmujące naru- szenie konkurencji w ramach wspólnego rynku, Komisja jest upoważniona do przy pi- sywania odpowiedzialności za te działania na podstawie uczestnictwa w naruszeniu traktowanym jako całość 7 . Natomiast w sprawie Herkules przeciwko Komisji , uznano, że sztucznym byłoby dzielenie takiego ciągłego zachowania, charakteryzującego się jednym ce lem, na oddzielne naruszenia 8 . Tym samym, zgodnie z orzecznictwem, istotną okolicznością dla ustalenia, czy naruszenie jest jednolite i ciągłe, czy też ist- nieje kilka odrębnych naruszeń, jest wspólność celu, to jest wpływu na konkurencję na danym rynku 9 . [80] D la oceny porozumienia jako jednolitego i ciągłego nie ma znaczenia fakt modyfikacji tego porozumienia, czy zmiany mechanizmu jego funkcjonowania. Podobnie bez wpływu pozostaje okoliczność, że jego członkowie mogą do niego się przyłączać, lub z niego występ ować w okresie jego funkcjonowania. Co istotne, nie jest także konieczne wykazanie, że poszczególny jego uczestnik brał udział, wyrażał wyraźną zgodę lub był świadomy każdego poszczególnego aspektu lub przejawu zakazanego porozumienia w całym okresie, w kt órym taki przedsiębiorca stosował się do wspólnego schematu dzia- łań 10 . [81] W ocenie Prezesa UOKiK zmowa przetargowa będąca przedmiotem niniejszego postę- powania miała charakter ciągłej i jednolitej praktyki trwającej od co najmniej lipca 2015 r. do przynajmniej listopada 2017 r., ukierunkowanej na pode jmowanie przez ww. przedsiębiorców - w sprzyjających okolicznościach - działań, których celem było doprowadzenie do wyboru przez podmioty przeprowadzające postępowania o udziele- nie zamówień publicznych do ich realiz acji oferty tego z nich, który zaproponował wyższą cenę. W ww. okresie przedsiębiorcom udało się wpłynąć na wynik ośmiu postę- powań przetarg owych . Skutkowało to zakłóceniem konkurencji na rynk u , któr ego za- chowania tych przedsiębiorców dotyczyły, a także uzy skaniem przez nich korzyści wy- nikających z udziału w niedozwolonym porozumieniu i negatywnymi skutkami dla za- mawiających. 7 Wyrok z 7 stycznia 2004 r. Aalborg Portland i inni przeciwko Komisji , C - 204/00 P, EU:C:2004:6 . 8 Wyrok z 17 grudnia 1991 r. SA Herkules Chemicals NV przeciwko Komisji, T - 7/89, EU:T:1991:75 , pkt 262 - 263 , por. także decyzja Komisji z 21 października 1998 r. Pre - Insulated Pipe Cartel, IV/35.6 91, Dz. Urz. WE z 1999 r., L 24/1, pkt 131; czy decyzja Komisji z 5 grudnia 2001 r. Citrid acid, COMP/E - 1/36 604 , Dz. Urz. WE z 2002 r., L 239/18, pkt 143. 9 Wyrok TS z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie C - 49/92, Komisja przeciwko Anic Part ecipazioni, wyrok Sądu z dnia 20 marca 2002 r. w sprawie T - 9/99 HFB przeci wko Komisji. 10 Decyzja Komisji z 21 października 1998 r. Pre - Insulated Pipe Cartel, IV/35.691, Dz. Urz. WE z 1999 r., L 24/1, pkt 134; decyzja Komisji z 27 listopada 2002 r. Plasterboard , COMP/ 37.152 , pkt. 426 - 427. 30 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [82] Podsumowując powyższe okoliczności należy stwierdzić, że wskazują one na faktyczną współpracę stron postępowania na etapie przygotowa nia i składania ofert, a także po- dejmowanie w toku przeprowadzanych postępowań przetargowych uzgodnionych czyn- ności mających doprowadzić do zawarcia umowy na realizację dostaw z tym z nich, który zaproponował wyższą cenę. Taka współpraca wskazuje na istnie nie pomiędzy stronami postępowania porozumienia w postaci uzgodnień, o których mowa w art. 4 pkt 5 lit. b u okik. Antykonkurencyjny cel lub skutek porozumienia [83] Zgodne z art. 6 ust. 1 pkt 7 u okik – „zakazane są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym, polegające w szczególności na uzgadnianiu przez przedsiębior- ców przystępujących do przetargu lub przez tych przedsiębiorców i przedsiębiorcę bę- dącego organizatorem pr zetargu warunków składanych ofert, w szczególności zakresu prac lub ceny” . Uwzględniając brzmienie tej regulacji należy przyjąć, że antykonku- rencyjny cel i antykonkurencyjny skutek porozumienia nie muszą wystąpić łącznie i zakazane jest już samo zawarcie ( istnienie) porozumienia ukierunkowanego na ograni- czenie konkurencji, nie zaś osiągnięcie takiego skutku, natomiast efekt ograniczenia konkurencji wcale nie musi wystąpić. W niniejszej sprawie antykonkurencyjny cel po- rozumienia jest jednoznaczny – mamy do c zynienia z działaniem stron polegającym na dokonywaniu uzgodnień zachowań wpływających na ostateczne wyniki przetargów, a sprowadzających się do wspólnego przygotowywania ofert, a następnie, w przypadku złożenia ofert zawierających kolejno co najmniej dwie najniższe ceny, wycofywania tańszej oferty w celu doprowadzenia do wyboru oferty tego z przedsiębiorców, który zaoferował wyższą cenę za wykonanie zamówienia. Zebrane w toku postępowania do- wody wskazują, że celem współpracy przedsiębiorców było ograniczen ie konkurencji. Porozumienie będące przedmiotem niniejszego postępowania nie tylko zmierzało do ograniczenia konkurencji na rynku właściwym, ale i cel ten został faktycznie zrealizo- wany przez uczestniczących w nim przedsiębiorców, którzy dzięki uzgodnionym zacho- waniom uzyskali zamówienia po wyższej cenie, wpływając na wynik postępowań prze- targowych, w wyniku czego wystąpił również skutek w postaci zakłócenia konkurencji. Tym samym spełniony został warunek zastosowania art. 6 ust. 1 u okik polegający na istni eniu antykonkurencyjnego celu lub skutku porozumienia. Wyłączenia spod zakazu porozumień, o których mowa w art. 6 ustawy o ochronie kon- kurencji i konsumentów [84] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje, że porozumienia ograni- czające konkurencję są zakazane, o ile nie zostały wyłączone spod zakazu. Istnieją trzy rodzaje wyłączeń spod zakazu zawierania porozumień ograniczających konkuren- cję:  zasada de minimis – wyłączenie na podstawie art. 7 tej ustawy,  wyłączenia grupowe – na podstawie art. 8 ust. 3 tej ustawy,  wyłączenia indywidualne – na podstawie art. 8 ust. 1 tej ustawy. [85] Ingerencja prawa konkurencji w stosunki gospodarcze przedsiębiorców powinna mieć miejsce jedynie w przypadkach, kiedy zachowania przedsiębiorców wywierają odczu- walne skutki dla konkurencji. W związku z tym w art. 7 ustawy o ochronie konkurencji i konsument ów przewidziane jest wyłączenie stosowania zakazu zawierania porozu- mień ograniczających konkurencję z uwagi na niewielki udział przedsiębiorców w rynku. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wyłączenie to ma miejsce w odniesieniu do porozumień zawierany ch między przedsiębiorcami, którzy są konkurentami, jeżeli ich łączny udział w rynku w roku kalendarzowym poprzedzającym zawarcie porozumienia nie przekracza 5%. Niemniej jednak, zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie konku- 31 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl rencji i konsumentów, wyżej ws kazane wyłączenie nie ma zastosowania m.in. do po- rozumień określonych w art. 6 ust. 1 pkt 7 tej ustawy, tj. do zmów przetargowych. Biorąc pod uwagę, że analizowane w niniejszej sprawie porozumienie stanowi właśnie taki rodzaj porozumienia, nie korzysta ono z wyłączenia spod zakazu porozumień ogra- niczających konkurencję w oparciu o określający zasadę de minimis przepis art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. [86] Przepis art. 8 ust. 3 u okik stanowi natomiast, że Rada Ministrów może w drodze ro z- porządzenia wyłączyć określone rodzaje porozumień spod zakazu zawierania antykon- kurencyjnych porozumień, biorąc pod uwagę korzyści jakie te porozumienia mogą przy- nieść. Żadne z rozporządzeń wykonawczych wydanych w oparciu o delegację zawartą w tym przepis ie nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a rozpatrywane w przedmiotowej sprawie porozumienie nie podlega wyłączeniu na podstawie tego prze- pisu spod zakazu zawierania porozumień ograniczających konkurencję. [87] Odnosząc się z kolei do możliwości wyłą czenia indywidualnego porozumienia spod za- kazu na podstawie art. 8 ust. 1 u okik należy zauważyć, że ciężar uwodnienia okolicz- ności uzasadniających wyłączenie, to jest wykazania, iż porozumienie spełnia nastę- pujące warunki:  przyczynia się do polepszenia pro dukcji, dystrybucji towarów lub do postępu tech- nicznego lub gospodarczego;  zapewnia nabywcy lub użytkownikowi odpowiednią część wynikających z porozu- mień korzyści;  nie nakłada na zainteresowanych przedsiębiorców ograniczeń, które nie są nie- zbędne do osią gnięcia tych celów;  nie stwarza tym przedsiębiorcom możliwości wyeliminowania konkurencji na rynku właściwym w zakresie znacznej części określonych towarów, spoczywa na przedsiębiorcy (strona powołująca się na wyłączenie musi udowodnić spełnienie wszystk ich kumulatywnych przesłanek zdefiniowanych w art. 8 ust. 1 ww. ustawy), co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Okres funkcjonowania praktyki [88] Zgodnie z art. 10 ust. 1 uokik , Prezes UOKiK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję jeżeli stwierdzi naruszenie między innymi zakazów określo- nych w art. 6 tej ustawy. Jednocześnie, w oparciu o przepis art. 10 ust. 2 uokik Prezes UOKiK może nakazać zaniechanie st osowania praktyki jeżeli do czasu wydania decyzji nie została ona zaprzestana. [ 8 9 ] Analizując kwestię , czy porozumienie zostało zaniechane czy trwa nadal, trzeba od- r óżnić sam fakt zawarcia porozumienia od jego wykonywania. Zarzucona p raktyka do- tyczyła łą cznie ośmiu postępowań przetargowych przeprowadzanych przez podmi o ty publiczne w latach 2015 – 2017. Do zawarcia porozumienia doszło w chwili dokonania uzgodnień, co do warunków składanych ofert , natomiast zamierzone skutki zawartego porozumienia ujawniały się w postępowaniach , w których doszło do wyklucz enia ofe- renta z postępowania lub odrzuc enia oferty , która zawierała najkorzystniejsza cenę . J ak wskazują okoliczności sprawy :  Pan […] by ł uczestnik iem niedozwolonego porozumienia od co najmniej lipca 2015 r. (przetarg organizowany przez […] ogłoszony w Biuletynie Zamówień Publicznych […] 2015 r. nr […] , ofert a przedsiębiorc y został a złożon a […] 2015 r. ) do przynajm- niej listopada 2017 r. (wykluczenie […] i […] […] 2017 r. przez […] z postępowania nr […] ) , 32 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl  Pan […] był uczestnikiem niedozwolonego porozumienia od co najmniej września 2015 r. (przetarg organizowany przez […] ogłoszony w Biuletynie Zamówień Publicz- nych […] 2015 r. nr […] , ofert a przedsiębiorc y został a złożon a […] 2015 r.) do przy- najmniej li stopada 2017 r. (wykluczenie […] i […] […] 2017 r. przez […] z postępo- wania nr […] ),  Pan […] był uczestnikiem niedozwolonego porozumienia od co najmniej lipca 2015 r. (przetarg organizowany przez […] ogłoszony w Biuletynie Zamówień Publicznych […] 2015 r. nr […] , oferta ww. przedsiębiorcy została złożona […] 2015 r.) do przy- najmniej listopada 2016 r. ( rezygnacja oferenta w […] 2016 r. z zawarcia umowy w postępowaniu nr […] na skutek czego w dniu […] 2016 r. […] zawarł umowę na rea- lizację dostaw z […] ) . [ 90 ] Mając na uwadze ustalony stan faktyczny sprawy oraz jego ocenę prawną Prezes Urzędu uznał, ż e […] , […] i […] zawarli p orozumieni e ograniczające konkurencję i orzekł jak w pkt I sentencji decyzji. Kara pieniężna [91] Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 1 uokik Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 6, w zakresie niewyłączonym na podstawie art. 7 i art. 8, lub naruszenia zakazu określonego w art.9. [92] Treść art. 106 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzależnia dopuszczalność nałożen ia kary pieniężnej za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję od speł- nienia przesłanki choćby nieumyślnego naruszenia przepisów ustawy. Kara pieniężna może zostać nałożona, gdy przedsiębiorca „choćby nieumyślnie” dopuścił się określo- nego czynu. Ozna cza to, że kara może być nałożona także w przypadku, gdy po stronie przedsiębiorcy nie będzie występować świadomość bezprawności zachowania. [93] Jednocześnie z powołanego wyżej przepisu wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny, zatem o tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Skuteczna polityka przeciwdziałania tego typu praktykom wymaga jednak, aby w przypadku stwierd zenia stosowania przez przedsię- biorcę praktyki ograniczającej konkurencję zasadą było nakładanie kary pieniężnej. [94] Strony przedmiotowego post ę powania , przystępując do postępowa ń przetargow ych - jako uczestni cy obrotu gospodarczego – powinn i zdawać sobie sp rawę, że wzajemne informowanie się o zaproponowanej cenie ofertowej, czy - po poznaniu kolejności ofert - wycofywanie oferty w której zaproponowano niższą cenę lub doprowadzenia do jej odrzucenia na skutek np. nieuzupełniania wymaganych dokumentów może ogr ani- czać konkurencję. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy w ocenie Prezesa UOKiK wszy- scy z uczestników zarzucanego porozumienia ponoszą co najmniej winę nieumyślną, co umożliwia nałożenie na ni ch kar pieniężn ych . [95] Jako zasadę w u stawie o ochronie konkurencji i konsumentów przyjęto, że kara pie- niężna nakładana na przedsiębiorcę stosującego praktyki ograniczające konkurencj ę może wynieść maksymalnie 10% obrotu osiągniętego przez niego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Od powyższej z asady przyjęto dwa odstępstwa modyfikujące relewantny okres obrotowy, jaki Prezes Urzędu bierze pod uwagę przy ustaleniu kary pieniężnej oraz maksymalną wysokość kary. [96] Pierwsza regulacja szczególna, o której mowa w art. 106 ust. 5 uokik, stanowi, że w prz ypadku, gdy przedsiębiorca w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie osiągnął obrotu lub osiągnął obrót w wysokości nieprzekraczającej równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu, nakładając karę pieniężną na podstawie art. 106 ust. 1, 33 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl uwzględni a średni obrót osiągnięty przez przedsiębiorcę w trzech kolejnych latach ob- rotowych poprzedzających rok nałożenia kary. Z kolei art. 106 ust. 6 ustawy przewi- duje, że w przypadku, gdy przedsiębiorca nie osiągnął obrotu w okresie trzyletnim, o którym mowa w ust. 5, lub gdy obrót przedsiębiorcy obliczony na podstawie tego prze- pisu nie przekracza równowartości 100.000 euro, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nieprzekraczaj ącej rów- nowartości 10.000 euro. [97] Z godnie z art. 5 uokik przeliczenie wartości euro na złote jest dokonywane według kursu średniego walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski , zwany dalej: NBP , w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzającego rok nałożenia kary. Średni kurs euro ogłoszony przez N BP w dniu 31 grudnia 2018 r. w tabeli nr 252/A/NBP/2018 wynosi 4,30 zł. [98] Ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes UOKiK kieruje się normatywnymi przesłan- kami ustalania wysokości kar pieniężnych wymienionymi w art. 111 uokik oraz dodat- kow o regułami wypracowanymi w orzecznictwie. Prezes UOKiK dokonując wyliczenia wysokości kar stosuje dodatkowo opublikowane na stronie internetowej Urzędu „Wy- jaśnienia dotyczące ustalania kar pieniężnych w sprawach związanych z naruszeniem zakazu praktyk ogra niczających konkurencję”. Przedstawiona w nich metodologia ustalania kar została oparta na normatywnych przesłankach ustalania kar i dotychcza- sowym dorobku orzecznictwa w sprawach antymonopolowych. Zgodnie z pkt 1 tych wyjaśnień cyt.: „ podstawą obliczenia wysokości kary pieniężnej jest obrót ustalony zgodnie z art. 106 ust. 3 i nast. Ustawy za ostatni rok, w którym stosowana była prak- tyka ograniczająca konkurencję ” 11 . [99] Pan […] w 2016 r. z tytułu u mów na realizację dostaw warzyw osiągnął obrót w wyso- kości […] zł, w 2017 r. obrót w wysokości […] zł, a w 2018r. w wysokości […] zł (k. 1108 - 1142) . [100] Jak wynika z powyższych informacji, […] w 2018 r. osiągnął obrót w wysokości […] zł, co uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez N BP w dniu 31 grudnia 2018 r., tj. 4,30 zł, stanowi po zaokrągleniu […] euro. Obrót ten jest niższy niż 100.000 euro, za- tem przy nakładaniu kary koniecznym jest uwzględnienie średniego obrotu osiągnię- tego przez niego w lata ch 2016 - 2018. Średni obr ó t osiągnięty przez […] w trzech ko- l ejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary wyniósł […] zł, co uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez N BP w dniu 31 grudnia 2018 r., tj. 4,30 zł, stanowi po zaokrągleniu […] euro. [101] Pan […] w 2016 r. z tytułu u mów na realizację dost aw warzyw osiągn ął obrót w wyso- kości […] zł, w 2017 r. obrót w wysokości […] zł, a w 2018 r. w wysokości […] zł (k. 1102 - 1106) . [102] Jak wynika z powyższych informacji, […] w 2018 r. osiągnął obrót w wysokości […] zł, co uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez N BP w dniu 31 grudnia 2018 r., tj. 4,30 zł, stanowi po zaokrągleniu […] e uro. Obrót ten jest niższy niż 100.000 euro, za- tem przy nakładaniu kary koniecznym jest uwzględnienie średniego obrotu osiągnię- tego przez niego w lata ch 2016 - 2018. Śre dni obr ó t osiągnięty przez […] w trzech ko- lejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary wyniósł […] zł, co uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez N BP w dniu 31 grudnia 2018 r., tj. 4,30 zł, stanowi po zaokrągleniu […] euro. 11 https://uokik.gov.pl/wyjasnienia_i_wytyczne.php 34 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl [103] Pan […] w 201 6 r. z tytułu u mów na realizację dostaw warzyw osiągnął obrót w wyso- kości […] zł. Jak wynika z jego oświadczenia, w 201 7 r. i w 2018 r. nie osiągnął on obrotów z tytułu re aliz acji dostaw (k. 1107) . [104] Jak wynika z powyższych informacji, […] w 2018 r. nie osiągn ą ł obrotu , a zatem przy nakładaniu kary koniecznym jest uwzględnienie średniego obrotu osiągniętego przez niego w lata ch 2016 - 2018. Średni obr ó t osiągnięty przez […] w trzech kolejnych latach obrotowych poprzedzających rok nałożenia kary wyniósł […] zł, co uwzględniając średni kurs euro ogłoszony przez N BP w dniu 31 grudnia 2018 r., tj. 4,30 zł, stanowi po zaokrągleniu […] euro. [10 5 ] Zgodnie z art. 111 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu, ustalając wysokość nakładanych kar pieniężnych, uwzględni w szczególności okolicz- ności naruszenia przepisów tej ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także okres, stopień oraz skutki rynko we naruszenia przepisów ustawy, przy czym sto- pień naruszenia Prezes Urzędu ocenia biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia, działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia oraz specyfiki rynku, na którym doszło do narusze nia. [10 6 ] Ze względu na kryterium natury naruszenia Prezes Urzędu wyróżnia trzy rodzaje naru- szeń: bardzo poważne, poważne i pozostałe. Naruszenie będące przedmiotem zarzutu postawionego stronom niniejszego postępowania antymonopolowego Prezes Urzędu za- klasyfikował j ako naruszenie bardzo poważne, bowiem jest nim zmowa przetargowa, tj. szczególnie szkodliwe horyzontalne porozumienie ograniczające konkurencję. W związku z taką klasyfikacją naruszenia kwota wyjściowa będąca podstawą dla usta- lenia wysokości kary zostanie określona w przedziale od powyżej 1% do 3% obrotu. [10 7 ] W przedmiotowej sprawie kwota wyjściowa będąca podstawą dla ustalenia wysokości kar planowanych do nałożenia na strony niniejszego postępowania została ustalona dla :  […] na poziomie […] % obrotu osiągniętego przez niego w 2017 r.,  […] na poziomie […] % obrotu osiągniętego przez niego w 2017 r.,  […] na poziomie […] % obrotu osiągniętego przez niego w 2016 r., tj. odpowiednio na poziomie: […] zł, […] zł i […] zł. [10 8 ] Ustalając wymiar kary Prezes UOKiK wziął w dalszej kolejności pod uwagę specyfikę rynku, na jakim doszło do naruszenia konkurencji, specyfikę działalności przedsiębior- c ów , a także skutki rynkowe naruszenia. Kara powinna być bowiem tym większa, im większe jest natężenie neg atywnych efektów związanych z naruszeniem prawa konku- rencji. [10 9 ] Prezes Urzędu uwzględnił fakt, że rynek dostaw warzyw dla podmiotów instytucjonal- nych jest rynkiem konkurencyjnym, na którym działa wielu przedsiębiorców, i na któ- rym nie występują istotne bariery wejścia. Tezę o intensywności konkurencji na tym rynku potw ierdza liczba ofert złożonych w ramach przetargów analizowanych w postę- powaniu antymonopolowym zakończonym wydaniem niniejszej decyzji, a która wyno- siła od kilku do kilkunastu. [1 1 0] Prezes Urzędu uwzględnił także faktyczne wprowadzenie porozumienia w życ ie, po- przez realizację określonego zachowania w trakcie przetargów, a także negatywne skutki dla uczestników rynku, czyli organizatorów przetargów. Na skutek zawartej zmowy zamawiający byli stawiani w sytuacjach, w których mogli: (1) wybrać ofertę, która n ie była ofertą najkorzystniejszą cenowo w świetle pierwotnego rozstrzygnięcia przetargu lub (2) unieważnić przeprowadzone postępowanie i przeprowadzić ponownie procedurę przetargową. Zamawiający decydowali się na pierwszą możliwość – wybór najkorzystniejsz ej spośród pozostałych ofert. Tym samym przedsiębiorcy doprowadzali bezpośrednio do zamierzonego przez nich skutku – uzyskania zamówienia po wyższej 35 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl cenie. Należy przy tym podkreślić, że wybór przez zamawiającego drugiej możliwości – unieważnieni e przetarg u i ponowieni e procedury udzielenia zamówienia publicznego – wiązał o by się z dodatkową zwłoką w realizacji dostaw . Dla takich instytucji jak za- kłady karne, areszty i szpitale szczególnie istotna jest ciągłość i terminowość dostaw warzyw, niezbędnych dla pr awidłowego przebiegu procesu zbiorowego żywienia. Za- mawiający, mając do wyboru ponowne przeprowadzanie postępowania przetargowego pod presją czasu lub zakup towaru po wyższej cenie, decydował się na to drugie roz- wiązanie. O koliczności związane ze specyfiką rynku, działaniem stron postępowania oraz skutkami rynkowymi naruszenia zostały uwzględnione przy ustaleniu wysokości kar pieniężnych nakładanych na […] , […] i […] poprzez podwyższenie ustalonych dla każ- dego z nich kwot bazowych o […] % do odpowiednio: […] zł, […] zł i […] zł. [1 11 ] Uwzględniając okres naruszenia Prezes Urzędu może zwiększyć ustalone na poprzed- nim etapie kwoty , jeżeli długotrwałość stosowania praktyki ograniczającej konkuren- cję prowadzi do zwielokrotnienia jej negatywnych skutków. Dla odzwierciedlenia wpływu okresu naruszenia na wysokość kary Prezes Urzędu może zwiększyć kwotę ba- zową w przypadku długotrwałych p orozumień ograniczających konkurencję maksymal- nie o 200%. [1 12 ] […] i […] uczestniczyli w przetargach na dostawy warzyw organizowanych przez pod- mioty publiczne w latach 2015 – 2018, natomiast […] uczestniczył w tych przetargach w latach 2015 – 2016. J ak wskazują okoliczności sprawy […] był uczestnikiem niedo- zwolonego porozumienia od co najmniej września 2015 r. do przynajmniej listopada 2017 r., […] był uczestnikami niedozwolonego porozumienia od co najmniej lipca 2015 r. do przynajmniej listopada 2017 r., natomiast […] - od co najmniej lipca 2015 r. do listopada 2016 r. Zalicza się ono zatem do porozumień długotrwałych, gdyż jako takie traktowane są naruszenia trwające dłużej niż rok. W związku z czym w ysokości usta- lonych na poprzednim etapie kwot kar pieniężnych nakładanych na […] i […] podwyż- szono dla każdego z ich o […] % do odpowiednio kwoty: […] zł i […] zł , natomiast wyso- kość ustalonej na poprzednim etapie kwoty kary pieniężnej nakładanej na […] podwyż- szono o […] % do kwoty […] zł. [1 13 ] Ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes Urzędu bierze pod uwagę także okoliczności łagodzące lub obciążające, które wystąpiły w sprawie (art. 111 ust. 2 ustawy o ochro- nie konkurencji i konsumentów). [11 4 ] Okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: (1) dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, (2) zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępo- wania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, (3) podjęcie z własnej inicjatywy działań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków , (4) współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i spraw- nego przeprowadzenia postępowania, rozumiana jako aktywne współdziałanie, wykra- czające poza wynikający z art. 50 ust. 1 uokik obowiązek przekazywa nia w wyznaczo- nym terminie koniecznych informacji i dokumentów, podjęte w szczególności z własnej inicjatywy, w celu szybkiego i kompleksowego wyjaśnienia sprawy oraz zakończenia postępowania, (5) bierna rola w naruszeniu, w tym unikanie przez przedsiębior cę wpro- wadzenia w życie postanowień porozumienia ograniczającego konkurencję, (6) działa- nie pod przymusem w przypadku naruszenia zakazu porozumień ograniczających kon- kurencję. [11 5 ] Z kolei okolicznościami obciążającymi są: (1) rola lidera lub inicjatora p orozumienia ograniczającego konkurencję lub nakłanianie innych przedsiębiorców do uczestnictwa w tym porozumieniu w przypadku naruszenia zakazu porozumień ograniczających kon- kurencję, (2) przymuszanie, wywieranie presji lub stosowanie środków odwetowych w stosunku do innych przedsiębiorców, mające na celu wprowadzenie w życie lub konty- nuowanie naruszenia, (3) dokonanie uprzednio podobnego naruszenia, które należy ro- 36 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zumieć jako uprzednie dopuszczenie się stosowania praktyki ograniczającej konkuren- cję, stwier dzone prawomocną decyzją Prezesa UOKiK; waga tej okoliczności będzie tym większa, im większe będzie podobieństwo dokonanych naruszeń, przy ustalaniu którego brane będą pod uwagę w szczególności kwalifikacja prawna naruszeń – art. 6 lub art. 9 Ustawy – oraz mechanizm ograniczenia konkurencji (np. stosowanie cen dra- pieżnych), (4) umyślność naruszenia. [11 6 ] Jako okoliczność łagodzącą, mającą wpływ na obniżenie wymiaru nakładanych na ww. przedsiębiorców kar Prezes Urzędu uwzględnił zaniechanie stosowania zakazanej prak- ty ki. [11 7 ] Jako okoliczność obciążającą Prezes Urzędu uwzględnił umyślny charakter naruszenia. Całokształt okoliczności sprawy świadczy o tym, że przedsiębiorcy uzgodnili pewną podjętą z góry taktykę działania w przetargach, której celem było osiągnięcie dodatkowych korzyści finansowych – o ile pozwolą na to okoliczności, zdeterminowane przez rozkład ofert złoż onych przez pozostałych uczestników przetargu, nie uczestniczących w porozumieniu – poprzez wygranie przetargów, przy jednoczesnym osiągnięciu możliwie jak najwyższej ceny. Działania te – w ocenie Prezesa Urzędu – nie wykazują cech działań przypadkowych. P rzeciwnie , miały one charakter zamierzony, ukierunkowany na osiągnięcie uzgodnionego rezultatu , co pozwala przyjąć, że zachowanie stron miało charakter umyślny. [11 8 ] W związku z uwzględnieniem w odniesieniu do […] , […] i […] okoliczności łagodzących i obciążając ych podwyższono wysokość kary pieniężnej ustalonej na poprzednim etapie dla każdej z ww. stron niniejszego postępowania o […] % do odpowiednio kwoty: […] zł i […] zł i […] zł. [11 9 ] Wobec ww. przedsiębiorcy wcześniej nie było stwierdzone narusze nie przepisów uokik. [1 20 ] Mając na uwadze powyższe kryteria wysokość kary pieniężnej ustalonej dla […] wynio- sła by [ . ..] zł , dla […] – […] zł , a dla […] – […] zł. [ 1 21 ] Obrót osiągnięty przez każdą ze stron niniejszego postępowania, tj. […] , […] i […] , w trzech kolejnych latach poprzedzających rok nałożenia kary, tj. w latach 2016 – 2018, nie przekroczył 100.000 euro, w związku z czym w niniejszej sprawie zastosowa- nie ma art. 106 ust. 6 uokik, co oznacza , że - maksymalna wysokość kary, jaka może zostać nałożona na każdego z przedsiębiorców wynosi 43.000 zł. Kary nakładane na takie podmioty są ustalane na ogólnych zasadach wskazanych w u stawie o ochronie konkurencji i konsumentów i doprecyzowanych w ww. Wyjaśnieniach, jednak mogą zostać zmodyfikowan e (do maksymalnej wysokości równowartości 10 . 000 euro), w szczególności jeśli z okoliczności sprawy wynika, że osiągany obrót nie odzwierciedla rzeczywistego potencjału ekonomicznego przedsiębiorcy, bądź też ustalona na wspo- mnianych zasadach kara nie spełni łaby swojej funkcji. [ 1 22 ] Wysokość kar pieniężn ych ustalon ych zgodnie z ww. kryteriami dla […] , […] i […] należy ocenić jako nie adekwatn e do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów i nie spełniając e swojej funkcji represyj nej i prewencyjnej . Uzgodnione działania wskazanych wyżej przedsiębiorców wpłynęły bowiem w sposób rzeczywisty na końcowe rezultaty ośmiu postępowań przetarg owych przeprowadza- nych przez podmioty publiczne . I tak, […] w dwóch , a […] w pięciu, spośród tych po- stępowań, podpisali ostateczne umowy na realizację dostaw, do których zawarcia nie doszłoby w sytuacji braku koordynacji zachowań rynkowych pomiędzy oferentami. Ce- lem zainicjowania i wdrożenia w życie tych niedozwolonych porozumień było uzyskanie przez u mawiających się wymiernych korzyści, które - po stronie zamawiających – prze- kładały się na negatywn e skutk i finansowe . Działania podejmowane przez ww. przed- 37 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl siębiorców doprowadziły bowiem do zawarcia przez zamawiających w przetargach opi- sanych w pkt [13] i [15] - [20] ustaleń faktycznych umów z tym z oferentów , który za- proponował wyższą cenę. W ich wyniku w przetargach, w których zawarto umowy z:  […] ( pkt [17] i [20] ustaleń faktycznych ) zamawiający przystąpili do umów na reali- zację dostaw o wartości szacunkowo o około […] zł wyższej niż wynosiłaby wartość zamówień w sytuacji, gdyby oferent, który zaproponował najniższą cenę nie zrezy- gnował z realizacji zamówienia lub nie podjął czynnośc i, które skutkowały odrzuce- niem jego oferty,  […] ( pkt [13], [15, [16], [18], [19] ustaleń faktycznych ) zamawiający przystąpili do umów na realizację dostaw o wartości szacunkowo o około […] zł wyższej niż wyno- siłaby wartość zamówień w sytuacji, gdyby ofer ent, który zaproponował najniższą lub drugą w kolejności cenę nie zrezygnował z realizacji zamówienia lub nie podjął czynności, które skutkowały odrzuceniem jego oferty. […] nie zawarł z tych postępowaniach żadnej umowy, jednak swoimi zachowani ami polegaj ącymi na nieprzystąpieniu do realizacji dostaw, nieuzupełnianiu wymaganych dokumentów i nieprzedstawianiu zamawiającemu żądanych wyjaśnień , doprowadzał do odrzucenia jego oferty, a tym samy realnie wpły nął na wynik czterech postępowań przetargowych – dwóch przeprowadzonych w 2015 r. przez […] (pkt [17] i [18] ustaleń faktycznych), jednego przeprowadzonego w 2016 r. przez […] (pkt [15] ustaleń fak- tycznych) i jednego przeprowadzonego w 2016 r. przez […] (pkt [20] ustaleń faktycz- nych) . Sytuacja ta ze wz ględu na to, że z mowa przetargowa jest klasyfikowana jako bardzo poważne naruszenie prawa konkurencji, w ymaga uwzględnienia przy ustalaniu wysokości kary nakładane j na […] i określenie jej - n awet jeśli dany przedsiębiorca nie osiągnął bezpośrednich korzyści z udziału w takiej zmowie - na odpowiedni o wysokim poziomie, zapewniającym spe ł ni enie przez nią jej funkcj i represyjn ej i prewencyjn ej. [1 23 ] Mając na względzie wszystkie określone wyżej czynniki dotyczące wagi naruszenia, specyfiki rynku , okolicznoś ci obciążając ych oraz funkcji nakładanych kar, Prezes Urzędu postanowił nałożyć na strony niniejszego postępowania z tytułu naruszenia, o którym mowa w punkcie I niniejszej decyzji, następujące kary: 1) na […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] , karę pieniężną w wysokości 1 6 .000 zł płatną do budżetu państwa, 2) na […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] , karę pieniężną w wysokości 37.000 zł płatną do budżetu państwa, 3) na […] , prowadzącego Gospodarstwo […] z siedzibą w miejscowości […] karę pieniężną w wysokości 5.000 zł płatną do budżetu państwa. [ 1 24 ] Wysokość kar pieniężn ych ustalon ych zgodnie z ww. kryteriami dla […] , […] i […] należy ocenić jako adekwatn e do s topnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i spełniając e funkcj ę represyjn a i prewencyjn ą. [ 1 25 ] Prezes Urzędu przyjął, że kary w takiej wysokości są adekwatne do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu, ww. kary pieniężne w pełni odpowiadają stopniowi zawinienia stron postępowania. Ustalony poziom kar uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy oraz zapewnia, że będą one dostateczn ie odczuwalne dla osiągnięcia represyjnego i prewencyjnego celu sankcji. Jednocześnie dolegliwość kar będzie nie większa niż jest to niezbędne dla osiągnięcia tych celów . W związku z czym orzeczono jak w pkt II sentencji decy- zji. [12 6 ] Zgodnie z art. 112 ust. 3 u okik , określone wyżej kary pieniężne należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na rachunek bankowy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa Nr 38 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 51101010100078782231000000 . Przy dokon ywaniu wpłaty należy dopisać numer decyzji Prezesa Urzędu stanowiącej podstawę jej dokonania. Koszty postępowania [1 2 7 ] Zgodnie z art. 80 u okik , Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej p ostępowanie. Natomiast stosownie do art. 77 ust. 1 tej ustawy, jeżeli w wyniku postępowania stwierdzono naruszenie jej przepisów, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 263 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. ), zwanej dalej: k.p.a . , do kosztów postępowania zalicza się m.in. koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Zgodnie z art. 264 § 1 k.p.a. , jednocześni e z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Postępowanie zakończone niniejszą decyzją zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu w toku tego postępowania . W związku powyższ ym Prezes UOKiK postanowił obciążyć kosztami niniejszego postępowania każdego z przedsiębiorców, wobec których stwierdzono naruszenie art. 6 ust 1 pkt 7 u okik , tj.: […] kosztami w kwocie 4 3,37 zł, […] kosztami w kwocie 4 8,57 zł i […] kosztami w kwocie 4 8,5 7 zł i . W związku z czym orzeczono jak w pkt II I sentencji decyzji. [12 8 ] Koszty niniejszego postępowania należy uiścić w terminie 14 dni od uprawomocnienie się decyzji na rachunek bankowy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w War- szawie: NBP O/O Warszawa Nr 51101010100078782231000000 . P OUCZENIA: I Stosownie do treści art. 81 ust. 1 u okik w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (t.j.: Dz.U. z 201 9 r., poz. 1460 ze zm. ), zwanej dalej: k.p.c . , – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urzędu O chrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. II W przypadku kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt III decyzji, na podstawie art. 264 § 2 k.p.a. w zw. z art. 83 i art. 81 ust. 5 u okik w związku z 479 32 § 1 i § 2 k.p.c., stronie przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Sądu Okręgo- wego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konku- rencji i Konsu mentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdań- sku. I II Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j.: Dz. U. z 201 9 r., poz. 785 ze zm.), odwołani e od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opła- cie stałej w kwocie 1000 zł. Z kolei, zgodnie z art. 32 ust 2 tej ustawy, zażalenie na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie w kwocie 500 zł . IV. Zgodnie z art. 10 3 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Zgodnie z art. 105 ust. 1 zd. 1 39 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80 - 824 Gdańsk tel.: 58 346 - 29 - 32, fax.: 58 346 - 29 - 33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. V. Stosownie do treści art. 117 § 1, § 3 i § 4 zd. 1 k.p.c. strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przy- znaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Wniose k o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwol- nienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek Otrzymują: […] a/a