RGD-13/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058 PREFIKS ) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.57-5/03/04/HK Gda ń sk, dnia 10 wrze ś nia 2004r. D ECYZJA N R RGD.13/2004 I. Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsu- mentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r., Nr 86, poz. 804 ze zmianami) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmian ą ), po przeprowadzeniu post ę powania antymo- nopolowego wszcz ę tego na wniosek SPZZOZ w S., dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie stwierdza si ę stosowania przez N ARODOWY F UNDUSZ Z DRO- WIA Z SIEDZIB Ą W W ARSZAWIE praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […], polegaj ą cych na nadu ż ywaniu przez ww. przedsi ę biorc ę po- zycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz osób obj ę - tych powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym, ograniczonym do obszaru województwa za- chodniopomorskiego, poprzez bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie, w „ Umowie nr 16R040143/03 o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa stacjonarnego za- wartej w Szczecinie dnia 22 kwietnia 2003r.”, nieuczciwych, ra żą co niskich cen tych ś wiadcze ń . II. Na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsu- mentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r., Nr 86, poz. 804 ze zmianami) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmian ą ), po przeprowadzeniu post ę powania antymo- nopolowego wszcz ę tego na wniosek SPZZOZ w S., dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie stwierdza si ę stosowania przez N ARODOWY F UNDUSZ Z DRO- WIA Z SIEDZIB Ą W W ARSZAWIE praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie […], polegaj ą cych na nadu ż ywaniu przez ww. przedsi ę biorc ę po- zycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz osób obj ę - tych powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym, ograniczonym do obszaru województwa za- chodniopomorskiego, poprzez narzucanie, w „ Umowie nr 16R040143/03 o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa stacjonarnego zawartej w Szczecinie dnia 22 kwietnia 2003r.”, uci ąż liwego warunku nak ł adaj ą cego na SPZZOZ w S., postanowieniem § 11 ust. 1, 2 i 3 „ Umowy …”, obowi ą zek przekazywania miesi ę cznych raportów statystycznych z wykonania ś wiadcze ń zdrowotnych, a w § 13 ust. 4 pkt 1, obowi ą zek przekazywania faktur za wykonane ś wiadczenia, najpó ź niej do 5-go dnia miesi ą ca nast ę puj ą cego po miesi ą cu rozliczeniowym. III. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumen- tów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r., Nr 86, poz. 804 ze zmianami) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w spra- wie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmian ą ), po przeprowadzeniu post ę powania antymo- nopolowego wszcz ę tego na wniosek SPZZOZ w S., dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […], praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez N ARODOWY F UNDUSZ Z DROWIA Z SIEDZIB Ą W W ARSZAWIE pozycji dominuj ą cej na lokal- nym rynku organizowania ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz osób obj ę tych powszechnym ubez- pieczeniem zdrowotnym, ograniczonym do województwa zachodniopomorskiego, poprzez na- rzucanie, w „ Umowie nr 16R040143/03 o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznic- twa stacjonarnego zawartej w Szczecinie dnia 22 kwietnia 2003r.”, odleg ł ych terminów p ł atno- ś ci, a to wskutek przyj ę cia w: a) § 13 ust. 4 „ Umowy …”, i ż nale ż no ść za ś wiadczenia udzielone w danym miesi ą cu kalenda- rzowym na rzecz ubezpieczonych zostanie wyp ł acona w terminie do 26 dnia miesi ą ca na- st ę puj ą cego po miesi ą cu rozliczeniowym, b) § 13 ust. 5 „ Umowy …”, i ż nale ż no ść za ś wiadczenia udzielone w danym miesi ą cu kalenda- rzowym na rzecz ubezpieczonych w innej Kasie Chorych zostanie wyp ł acona w terminie do 60 dni od dnia z ł o ż enia faktur (rachunków) oraz raportów, c) § 13 ust. 7 „ Umowy …”, i ż w wypadku, gdy termin p ł atno ś ci przypada w sobot ę , to wyp ł a- ta nale ż no ś ci zostanie dokonana nast ę pnego dnia roboczego. IV. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumen- tów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r., Nr 86, poz. 804 ze zmianami) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w spra- wie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmian ą ), po przeprowadzeniu post ę powania antymo- nopolowego wszcz ę tego na wniosek SPZZOZ w S., dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie […], praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez N ARODOWY F UNDUSZ Z DROWIA Z SIEDZIB Ą W W ARSZAWIE pozycji dominuj ą cej zajmo- wanej przez tego przedsi ę biorc ę na lokalnym rynku organizowania ś wiadcze ń zdrowotnych na rzecz osób obj ę tych powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym, ograniczonym do wojewódz- twa zachodniopomorskiego, poprzez narzucanie, w „ Umowie nr 16R040143/03 o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa stacjonarnego zawartej w Szczecinie dnia 22 kwietnia 2003r.”, uci ąż liwych warunków, a to wskutek przyj ę cia w: a) § 13 ust. 17, i ż termin p ł atno ś ci uwa ż a si ę za zachowany w dniu obci ąż enia rachunku ban- kowego Kasy Chorych, b) § 13 ust. 18, i ż w wypadku, gdy w trakcie trwania „ Umowy …” nast ą pi ustawowe zmniej- szenie wysoko ś ci sk ł adki na ubezpieczenia zdrowotne, maksymalna kwota zobowi ą zania Kasy Chorych wobec SPZZOZ w S. obligatoryjnie ulegnie zmniejszeniu, c) § 13 ust. 19, i ż w wypadku opó ź nienia w zap ł acie nale ż no ś ci SPZZOZ w S., Kasa Chorych b ę dzie zobowi ą zana do zap ł aty odsetek za ka ż dy dzie ń zw ł oki, liczony od terminu zap ł aty, w wysoko ś ci równej oprocentowaniu kredytu lombardowego og ł aszanego w Dzienniku Urz ę dowym Narodowego Banku Polskiego przez Prezesa NBP. V. Na podstawie art. 70 ust. 1 i art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r., Nr 86, poz. 804 ze zmianami) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmian ą ), po rozpatrzeniu wniosków stron, tj. wniosku SPZZOZ w S. z dnia 1 wrze ś nia 2003r. i wniosku N ARODOWEGO F UNDUSZU Z DROWIA Z SIEDZI- 2 B Ą W W ARSZAWIE z dnia 12 listopada 2003r., oraz uwzgl ę dniaj ą c wynik niniejszego post ę po- wania antymonopolowego prowadzonego na wniosek SPZZOZ w S., dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, koszty post ę powania antymonopolowego znosi si ę wzajemnie. U ZASADNIENIE Do Delegatury UOKiK w Gda ń sku wp ł yn ął wniosek SPZZOZ w S. , żą daj ą cego wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego przeciwko przedsi ę biorcy Narodowy Fundusz Zdrowia z siedzib ą w Warszawie, w zwi ą zku z podejrzeniem naruszenia przez skar ż onego przepisów ustawy o ochronie […] wskutek nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku organizowania ś wiadcze ń zdrowotnych realizowanych w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego na rzecz osób tym ubezpieczeniem obj ę tych, ograniczonym do województwa zachodniopomorskiego, poprzez narzucenie wnioskodawcy w „ Umowie nr 16R040143/03 o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa stacjonarnego zawartej w Szczecinie dnia 22 kwietnia 2003r.”, zwanej dalej „ Umow ą …”: 1. nieuczciwych, ra żą co niskich cen ś wiadcze ń zdrowotnych, 2. odleg ł ych terminów p ł atno ś ci oraz innych uci ąż liwych warunków, przyno- sz ą cych Funduszowi nieuzasadnione korzy ś ci, a to wskutek przyj ę cia, ż e: a. zap ł ata za ś wiadczenia udzielone w danym miesi ą cu kalendarzowym b ę - dzie nast ę powa ł a w terminie do dnia 26-go miesi ą ca nast ę puj ą cego po miesi ą cu rozliczeniowym (§ 13 ust. 4), a je ż eli termin p ł atno ś ci przypada na sobot ę , to zap ł ata nale ż no ś ci nast ę powa ć b ę dzie w kolejnym dniu ro- boczym (§ 13 ust. 7), b. nale ż no ść za ś wiadczenia zdrowotne udzielone w danym miesi ą cu rozli- czeniowym na rzecz ubezpieczonych w innej Kasie Chorych zostanie wy- p ł acona w terminie 60 dni od z ł o ż enia faktury i raportów (§ 13 ust. 5), c. ś wiadczeniodawca jest zobowi ą zany przekazywa ć miesi ę czne raporty sta- tystyczne z wykonanych ś wiadcze ń zdrowotnych (§ 11 ust. 1, 2 i 3) oraz faktury za wykonane ś wiadczenia (§ 13 ust. 4 pkt 1) najpó ź niej do 5-go dnia miesi ą ca nast ę puj ą cego po miesi ą cu rozliczeniowym, d. termin p ł atno ś ci uwa ż a si ę za zachowany w dniu obci ąż enia rachunku bankowego Kasy Chorych (§ 13 ust. 17), e. w wypadku, gdy w okresie obowi ą zywania „ Umowy …” nast ą pi ustawowe zmniejszenie wysoko ś ci sk ł adki na ubezpieczenia zdrowotne, maksy- malna kwota zobowi ą zania Kasy Chorych wobec ś wiadczeniodawcy obli- gatoryjnie ulegnie zmniejszeniu (§ 13 ust. 18), f. w wypadku opó ź nienia w zap ł acie nale ż no ś ci ś wiadczeniodawcy, Kasa Chorych zobowi ą zana b ę dzie do zap ł aty odsetek za ka ż dy dzie ń zw ł oki, liczonych od terminu zap ł aty w wysoko ś ci równej oprocentowaniu kredy- tu lombardowego og ł aszanego w Dzienniku Urz ę dowym NBP przez Pre- zesa NBP (§ 13 ust. 19). SPZZOZ w S. , maj ą c na wzgl ę dzie powy ż sze, wniós ł zarówno o nakazanie Fundu- szowi zaniechania stosowania tak zdefiniowanych praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , jak i o zwrot, przez skar ż onego, poniesionych przez wnioskodawc ę kosztów post ę powania antymonopolowego. 3 Uzasadniaj ą c swoje żą dania, skar żą cy przedsi ę biorca uzna ł za istotne m.in. na- st ę puj ą ce okoliczno ś ci: 9 Sporn ą mi ę dzy stronami, w odniesieniu do niektórych zapisów, umow ę o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa stacjonarnego, w okresie od dnia 1 kwietnia 2003r. do dnia 31 grudnia 2003r., zawarto w dniu 22 kwietnia 2003r. Podpisanie umowy zosta ł o poprzedzone uczestnictwem w konkursie ofert prze- prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 ze zmianami) i rozporz ą dzenia Ministra Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej z dnia 27 listopada 1998r. w sprawie konkursu ofert n zawie- ranie przez kasy chorych umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych (Dz.U. Nr 148, poz. 978 ze zmianami) przez Zachodniopomorsk ą Regionaln ą Kas ę Chorych z siedzib ą w Szcze- cinie, która, z dniem 1 kwietnia 2003r., zosta ł a przekszta ł cona, zgodnie z art. 206 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391 ze zmianami), w Zachodniopomorski Oddzia ł Wojewódzki tego Fun- duszu. 9 Zarówno Zachodniopomorskiej Regionalnej Kasie Chorych z siedzib ą w Szczecinie, jak i Narodowemu Funduszowi Zdrowia z siedzib ą w Warszawie, b ę d ą cym przedsi ę biorcami organizuj ą cymi us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, mo ż na przypisa ć znamiona podmiotu zajmuj ą cego na rynku organizowania ś wiadcze ń zdrowot- nych w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego na rzecz osób ubezpieczonych z terenu województwa zachodniopomorskiego pozycj ę dominuj ą c ą , a w konsekwencji – stosowa ć wobec nich przepisy antymonopolowe. 9 Zarzucane skar ż onemu przedsi ę biorcy praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę mia ł yby polega ć , jak wskazano we wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymo- nopolowego, zarówno na narzucaniu SPZZOZ w S. nieuczciwych, ra żą co niskich cen ś wiad- cze ń zdrowotnych, oraz odleg ł ych terminów p ł atno ś ci, jak i innych uci ąż liwych warunków umownych, przynosz ą cych Funduszowi nieuzasadnione korzy ś ci, przy czym „ narzucenie” skar żą cy wi ąż e bezpo ś rednio z tre ś ci ą niektórych zapisów „ Szczegó ł owych warunków kon- kursu ofert w Zachodniopomorskiej Regionalnej Kasie Chorych na rok 2003”, w tym zw ł aszcza § 9 ust. 3 pkt 6, „ przymuszaj ą cego” oferenta do z ł o ż enia, wraz z ofert ą , o ś wiadczenia o tre ś ci: „ O ś wiadczam, ż e akceptuj ę tre ść wzorca umowy o udzielanie ś wiadcze ń w zakresie przedmiotu konkursu ofert, stanowi ą cej za łą cznik do szczegó ł owych warunków oraz szczegó ł owych informacji o przedmiocie konkursu ofert”, pod rygorem, o którym mowa w uwadze do łą czonej do § 9, w brzmieniu: „ W przypadku, kiedy oferent wykre ś li, b ą d ź zmieni tre ść o ś wiadczenia, stanowi ą cego integraln ą tre ść oferty, oferta ta nie b ę dzie rozpatrywana przez Zamawiaj ą cego”. Maj ą c na uwadze powo ł ane okoliczno ś ci, SPZZOZ w S. stwierdza, ż e „ nie mia ł ż adnego wp ł ywu na tre ść umowy i mia ł do wyboru jedynie albo podpisa ć umow ę o tre ś ci ustalonej przez ZRKCh albo w ogóle zrezygnowa ć z udzia ł u w konkursie ofert.” 9 Tez ę o ra żą co niskim poziomie cen SPZZOZ w S. wywodzi m.in. z faktu, i ż „ ceny ś wiadcze ń zdrowotnych przyj ę te na okres od 1.04.2003r. do 31.12.2003r. s ą zna- cz ą co ni ż sze od cen […], jakie wnioskodawca otrzymywa ł za ś wiadczenia zdrowotne udzie- lane np. w 1999r. i nie uwzgl ę dniaj ą nawet inflacji wyst ę puj ą cej w latach 2000-2003”, a jako przyk ł ad podaje cen ę tzw. hospitalizacji d ł ugiej (standardowej) realizowanej na Od- dziale Wewn ę trznym, która w 1999r. wynosi ł a 1.500z ł , a która, skorygowana wska ź nikami wzrostu cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych w latach 2000-2002 oraz odpowiednim 4 wska ź nikiem zapisanym w ustawie bud ż etowej na 2003r., powinna w 2003r. wynosi ć 1.816,27z ł , gdy, tymczasem, zgodnie z umow ą , wynios ł a „ zaledwie” 1.200z ł . Inne przyk ł ady ra żą co niskich cen ś wiadcze ń zdrowotnych wykonywanych przez SPZZOZ w S. zawiera tablica 1. Tablica 1 Wykaz ra żą co niskich cen (w z ł ) ś wiadcze ń zdrowotnych przyj ę tych w umowie 16R040143/03 z dnia 22 kwietnia 2003r. C ENA Ś WIADCZENIA Z 1999 R . SKORYGOWA- NA O WSKA Ź NIKI INFLACJI ( WSKA Ź NIKI Ś REDNIOROCZNEGO WZROSTU CEN TOWARÓW I US Ł UG KONSUMPCYJNYCH ) N A- ZWA OD- DZIA Ł U N AZWA Ś WIAD- CZENIA R A ŻĄ CO NISKA CENA Ś WIAD- CZENIA C ENA Ś WIAD- CZENIA W 1999 R . 2000 2001 2002 2003 C ENA Ś WIAD- CZENIA PODANA W OFER- CIE WNIO - SKO- DAWCY 1 2 3 4 5 6 7 8 9 W HS 1.200,00 1.500,00 1.651,00 1.742,33 1.775,44 1.816,27 1.650,00 W HK 250,00 300,00 330,00 348,47 355,09 363,25 330,00 D HS 1.000,00 1.040,00 1.145,04 1.208,02 1.230,97 1.259,28 1.265,00 D HK 150,00 300,00 330,30 348,47 355,09 363,25 275,00 P HS 1.200,00 1.500,00 1.651,50 1.742,33 1.775,44 1.816,27 1.540,00 R HS 1.400,00 1.747,00 1.923,45 2.029,24 2.067,79 2.115,35 1.760,00 RO O SOBO- DZIE Ń 54,00 60,00 66,06 69,69 71,02 72,65 66,00 N HS 650,00 950,00 1.045,95 1.103,48 1.124,44 1.150,31 7.15,00 Legenda: W – Oddzia ł Wewn ę trzny, D – Oddzia ł Dzieci ę cy, P – Oddzia ł Pulmonologiczny, R – Oddzia ł Rehabili- tacji, RO – Oddzia ł Rehabilitacji Otwarty, N – Oddzia ł Noworodkowy HS – hospitalizacja standardowa, HK – hospitalizacja krótka Podobny, metodologicznie, wywód mo ż na, zdaniem SPZZOZ w S. , przeprowadzi ć równie ż w odniesieniu do tzw. procedur medycznych. Zwa ż ywszy na fakt, i ż zosta ł y one wprowadzone w 2001r., a na niektórych oddzia ł ach szpitala dopiero w 2002r., za punkt odniesienia porówna ń przyj ę to ich poziom obowi ą zuj ą cy w 2002r. Tak ż e w tym wypadku ceny zaproponowane przez Fundusz nie tylko nie uwzgl ę dniaj ą korekty „ inflacyjnej”, ale s ą ni ż sze od cen, które zapisano w umowach zawieranych wtedy, gdy procedury by ł y wpro- wadzane po raz pierwszy. Przyk ł ady po ś wiadczaj ą ce t ę okoliczno ść zawiera tablica 2. Tablica 2 Wykaz ra żą co niskich cen (w z ł ) przyk ł adowych procedur medycznych przyj ę tych w umowie 16R040143/03 z dnia 22 kwietnia 2003r. 5 K OD PROCE- DURY NAZWA PROCEDURY R A ŻĄ CO NISKIE CENY PROCEDUR C ENA PROCEDURY W 2002 R . C ENA PROCEDU- RY PO UWZGL Ę DNIENIU INFLACJI C ENA PROCEDU- RY PODANA W OFERCIE WNIO - SKODAWCY 1 2 3 4 5 6 O DDZIA Ł C HIRURGICZNY 85302 C HOLECYSTA KLASYCZNA 1.584,00 1.980,00 2.025,54 1.980,00 76138 A RTOSKOPIA 1.976,00 2.470,00 2.526,81 2.470,00 76100 Z Ł AMANIE OBOJCZYKA 1.200,00 1.500,00 1.534,50 1.500,00 76014 W YCI Ę CIE GUZKA Z TKANEK MI Ę KKICH 496,00 620,00 634,26 620,00 76080 U SUNI Ę CIE IMPLAN- TÓW Z KO Ś CI 800,00 1.000,00 1.023,00 1.000,00 76069 Z A Ł O Ż ENIE UNIERU- CHOMIENIA ZE- WN Ę TRZNEGO 176,00 220,00 225,06 220,00 O DDZIA Ł L ARYNGOLOGICZNY 22502 P ARALENTEZA 640,00 800,00 818,40 800,00 22602 M IKROLARYNGO- SKOPIA 904,00 1.130,00 1.155,99 1.130,00 22414 R EPOZYCJA Z Ł AMANIA NOSA 1.264,00 1.580,00 1.616,34 1.580,00 22417 O PERACJA NOSA I PRZEGRODY NOSA 1.600,00 2.000,00 2.046,00 2.000,00 P O Ł O Ż NICTWO 72100 P O RÓD FIZJOLO- GICZNY 640,00 800,00 818,40 800,00 72400 C I Ę CIE 1.360,00 1.700,00 1.739,10 1.700,00 Ceny „ przeliczeniowe” ś wiadcze ń zdrowotnych (procedur medycznych), tj. te, które znajduj ą si ę w tablicy 1 w kolumnach 5-8 oraz te, które znajduj ą si ę w tablicy 2 w kolumnie 5, w rzeczywisto ś ci powinny by ć nawet wy ż sze, a to dlatego, ż e przy ich kalkula- cji nale ż a ł oby uwzgl ę dni ć nie tylko „ efekt inflacyjny”, ale tak ż e wzrost wynagrodze ń pra- cowników wnioskodawcy wynikaj ą cy z art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocja- cyjnym systemie kszta ł towania przyrostu przeci ę tnych wynagrodze ń u przedsi ę biorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1995r., Nr 1, poz. 2 ze zmianami), nie zrealizo- wany wskutek braku stosownych po temu ś rodków. Ocena spornych mi ę dzy stronami cen, przyj ę tych w umowie z dnia 22 kwietnia 2003r., nie mo ż e pomin ąć i tego, ż e nawet te z nich, które by ł y podstaw ą wzajemnych rozlicze ń w latach 2001-2002, „ by ł y zani ż one i nie pokrywa ł y kosztów udzielania ś wiad- cze ń zdrowotnych ponoszonych przez wnioskodawc ę ”, jak i tego, ż e wskutek tych okolicz- no ś ci „ prowadzi [on] dzia ł alno ść ze strat ą , nie posiada p ł ynno ś ci finansowej, a dostawcy lekarstw, materia ł ów opatrunkowych, energii, wody itd. gro żą wstrzymaniem dalszych do- staw, w zwi ą zku z zaleganiem z zap ł at ą wymagalnych nale ż no ś ci.” 9 Wnioskodawca, sk ł adaj ą c ofert ę , ale i „ znaj ą c […] polityk ę prowadzon ą przez ZRKCh w zakresie kszta ł towania cen”, domniemywa ł , ż e „ zamieszczenie w ofercie 6 realnych cen […], odpowiadaj ą cych uzasadnionym kosztom, spowoduje, ż e oferta […] nie zostanie przyj ę ta, a to oznacza ł oby, ż e […] musia ł by zaprzesta ć dalszego prowadzenia dzia ł alno ś ci”. Zwa ż ywszy na te obawy, SPZZOZ w S. zaproponowa ł Funduszowi ceny ś wiad- cze ń zdrowotnych na poziomie z 2002r., pomimo tego, ż e ju ż wtedy kszta ł towa ł y si ę one na poziomie ni ż szym ni ż koszty ponoszone w zwi ą zku z ich ś wiadczeniem, licz ą c na akcep- tacj ę takiej oferty. Tymczasem, niezale ż nie od powy ż szego, skar ż ony przedsi ę biorca przedstawi ł SPZZOZ w S. „ swoj ą propozycj ę dotycz ą c ą cen ś wiadcze ń zdrowotnych, jak równie ż ich ilo ś ci, zawieraj ą c ą znacznie ni ż sze ceny od cen oferowanych przez wniosko- dawc ę i nie wyrazi ł zgody na podwy ż szenie cen”. Przed podpisaniem umowy SPZZOZ w S. zwróci ł si ę o interwencj ę do Prezesa NFZ przedstawiaj ą c skutki ewentualnego przyj ę cia cen oferowanych przez Fundusz, a wo- bec braku reakcji na przedmiotowe wyst ą pienie „ zmuszony by ł podpisa ć umow ę i przyj ąć narzucone, ra żą co niskie ceny ś wiadcze ń zdrowotnych, bowiem Narodowy Fundusz Zdro- wia jest jedyn ą instytucj ą , która zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym […] zarz ą dza ś rodkami finansowymi przeka- zywanymi na podstawie ustawy i zawiera umowy ze ś wiadczeniodawcami.” 9 Z kolei, w odniesieniu do zarzutów narzucania SPZZOZ w S. odleg ł ych termi- nów p ł atno ś ci oraz innych uci ąż liwych warunków umownych, przynosz ą cych Funduszowi nieuzasadnione korzy ś ci, znajduj ą cych egzemplifikacj ę w punktach 2a-f wniosku, wniosko- dawca wskazuje, co nast ę puje: o Ad. 2a-b Nie budzi w ą tpliwo ś ci fakt, i ż , zgodnie z umow ą , SPZZOZ w S. wykonuje na rzecz Funduszu us ł ugi o charakterze ci ą g ł ym, ponosz ą c w zwi ą zku z tym, niezb ę dne koszty jeszcze przed przyst ą pieniem do udzielania ś wiadcze ń , zwi ą zane m.in. z zakupem lekarstw, materia ł ów opatrunkowych, artyku ł ów ż ywno ś ciowych, a po zako ń czeniu miesi ą - ca kalendarzowego – wyp ł acaj ą c wynagrodzenie pracownikom. W sytuacjach podobnego rodzaju stosuje si ę powszechnie system p ł atno ś ci zaliczkowych, a w razie stosowania tzw. kredytu kupieckiego – odpowiedniemu zwi ę kszeniu ulegaj ą ceny. Tymczasem, „ wniosko- dawcy nie tylko zosta ł y narzucone ra żą co niskie ceny za udzielane ś wiadczenia zdrowotne, ale jeszcze narzucony zosta ł odleg ł y termin zap ł aty. W rezultacie wnioskodawca stale kre- dytuje Fundusz, co przynosi straty wnioskodawcy, a Funduszowi nieuzasadnione korzy ś ci”. o Ad. 2c Jako uci ąż liwe SPZZOZ w S. traktuje żą danie przekazywania Funduszowi miesi ę cznych raportów oraz faktur w terminach, o których mowa w § 11 ust. 1, 2 i 3 oraz § 13 ust. 4 pkt 1 umowy, a to dlatego, ż e nie znajduj ą c ż adnego racjonalnego uzasadnie- nia, stanowi ono dla wnioskodawcy nie tylko znaczne utrudnienie, m.in. wskutek koniecz- no ś ci, dla dotrzymania ww. terminów, zatrudniania pracowników w godzinach nadliczbo- wych. ale i dlatego, ż e „ przynosi Funduszowi nieuzasadnione korzy ś ci, bowiem Fundusz mo ż e zatrudnia ć odpowiednio mniejsz ą ilo ść pracowników do sprawdzenia przes ł anych faktur”. o Ad. 2d Stosownie do tre ś ci art. 454 K.c., ś wiadczenie pieni ęż ne winno by ć spe ł - nione w miejscu zamieszkania lub siedzibie wierzyciela. Równocze ś nie, zgodnie z orzecz- nictwem S ą du Najwy ż szego, miejsce spe ł nienia ś wiadczenia bezgotówkowego wyznacza rachunek bankowy wierzyciela, a moment jego spe ł nienia – wp ł yw nale ż no ś ci na ten ra- chunek. W ś wietle tego stanowiska nie do przyj ę cia jest narzucony SPZZOZ w S. zapis 7 umowny stanowi ą cy, ż e „ zap ł ata nast ę puje w dniu obci ąż enia rachunku bankowego d ł u ż - nika”, albowiem „ wnioskodawca w momencie obci ąż enia rachunku Funduszu jeszcze nie posiada ś rodków na swoim rachunku bankowym”. Równocze ś nie, uci ąż liwo ść tego zapisu wynika i st ą d, ż e „ ca ł e ryzyko […] ewentualnych nieprawid ł owo ś ci w funkcjonowaniu sys- temu bankowego zosta ł o przerzucone na wnioskodawc ę , przynosz ą c Funduszowi nieuza- sadnione korzy ś ci”. o Ad. 2e W wypadku zmian w systemie ubezpiecze ń zdrowotnych, w szczególno ś ci polegaj ą cych na obni ż eniu wysoko ś ci sk ł adki przeznaczanej na nie, do ustawodawcy nale- ż y okre ś lenie, czy i w jakim zakresie zmiany przepisów b ę d ą si ę odnosi ł y do istniej ą cych stosunków prawnych. Tymczasem, z mocy narzuconego § 13 ust. 18 umowy łą cz ą cej stro- ny, Fundusz uzurpuje sobie prawo do jednostronnej zmiany warunków umowy i obni ż enia maksymalnej kwoty zobowi ą zania, mimo, ż e ze stosownych przepisów mo ż e nie wynika ć taki obowi ą zek. Jak twierdzi SPZZOZ w S. , „ postanowienie § 13 ust. 18 umowy daje zatem Funduszowi prawo do nieuzasadnionych korzy ś ci, stanowi ą c jednocze ś nie uci ąż liwy waru- nek dla wnioskodawcy, bowiem Fundusz w razie obni ż enia sk ł adki mo ż e jednostronnie, w sposób dowolny i niczym nieuzasadniony obni ż y ć kwot ę zobowi ą zania wynikaj ą c ą z umo- wy”. o Ad. 2f Stosownie do tre ś ci art. 32 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o po- wszechnym ubezpieczeniu […], od kwot nieprzekazanych w terminie przez ZUS i KRUS sk ł adek na ubezpieczenia zdrowotne (wraz z nale ż nymi odsetkami) Fundusz pobiera od- setki za zw ł ok ę na zasadach i w wysoko ś ci w ł a ś ciwej dla zaleg ł o ś ci podatkowych, wy ż szej od odsetek ustawowych, gdy tymczasem, w odniesieniu do w ł asnych przeterminowanych zobowi ą za ń w stosunku do SPZZOZ w S. , narzuca wnioskodawcy odsetki umowne znacznie ni ż sze od odsetek ustawowych, powszechnie stosowanych w stosunkach umownych mi ę - dzy przedsi ę biorcami. Zwa ż ywszy na t ę okoliczno ść , „ Fundusz uzyskuje nieuzasadnione korzy ś ci nie p ł ac ą c wnioskodawcy w terminie nale ż no ś ci za udzielone ś wiadczenia zdro- wotne”. 9 W ko ń cu, na rzecz zasadno ś ci żą dania SPZZOZ w S. , zawartego we wniosku skierowanym w dniu 26 sierpnia 2003r. do organu antymonopolowego, przemawia tak ż e brak jakiejkolwiek reakcji Funduszu na pismo z dnia 21 lipca 2003r., w którym zwrócono si ę do niego o „ pilne przeprowadzenie renegocjacji warunków umowy”; takie stanowisko skar ż onego przedsi ę biorcy oznacza, zdaniem skar żą cego, i ż ten „ nie zamierza zaprzesta ć nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku organizowania udzielania ś wiadcze ń zdrowot- nych w ramach ubezpiecze ń zdrowotnych”. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, maj ą c na wzgl ę dzie tre ść wyst ą pienia SPZZOZ w S. wszcz ął , z dniem 5 wrze ś nia 2003r., post ę powanie antymonopo- lowe w sprawie nakazania zaniechania przez przedsi ę biorc ę Narodowy Fundusz Zdrowia z siedzib ą w Warszawie stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , o których mowa we wniosku, zakazanych z mocy ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r., Nr 86, poz. 804 ze zmianami), zwanej dalej ustaw ą o ochronie […]. Fundusz, odpowiadaj ą c, pismem z dnia 3 listopada 2003r., na zawiadomienie Prezesa UOKiK o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego i uznaj ą c przedstawione mu zarzuty za „ ca ł kowicie bezzasadne i chybione” wniós ł zarówno o stwierdzenie, ż e zawiera- 8 j ą c z wnioskodawc ą umow ę nr 16R040143/03 z dnia 22 kwietnia 2003r. o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa stacjonarnego […] nie naruszy ł powo ł anych wy ż ej przepisów prawa konkurencji, a tym samym „ nie zachodz ą przes ł anki do wydania przez Prezesa Urz ę du decyzji przewidzianej w art. 9 lub 11 ustawy”, jak i o obci ąż enie wnioskodawcy kosztami post ę powania. Argumentuj ą c w obronie swojego stanowiska, skar ż ony przedsi ę biorca wskaza ł m.in., co nast ę puje. 9 Z pisma Prezesa UOKiK, b ę d ą cego zawiadomieniem o wszcz ę ciu przeciwko niemu post ę powania antymonopolowego, wynika, i ż b ę dzie ono dotyczy ł o, odmiennie ni ż żą da ł tego SPZZOZ w S. , jedynie zarzutów zawartych w punktach 1 i 2a-b petitum wniosku, nie za ś tych, które sformu ł owano w punktach 2c-f, a które mia ł yby podlega ć rozpoznaniu „ na drodze procesu cywilnego”. 9 Nie kwestionuj ą c tego, ż e Zachodniopomorska Regionalna Kasa Chorych posiada ł a, a on, jako jej nast ę pca prawny, aktualnie posiada, uprzywilejowan ą pozycj ę na lokalnym rynku organizowania ś wiadcze ń zdrowotnych realizowanych w ramach po- wszechnego ubezpieczenia zdrowotnego na rzecz osób tym ubezpieczeniem obj ę tych, Fundusz podnosi zarówno to, i ż „ na ukszta ł towanie tej pozycji […] nie mia ł najmniejszego wp ł ywu”, jak i to, ż e, pomimo jej posiadania, nie nadu ż y ł jej, w szczególno ś ci poprzez na- rzucenie wnioskodawcy nieuczciwych, ra żą co niskich cen ś wiadcze ń zdrowotnych. 9 Nie przecz ą c temu, ż e ceny us ł ug nabywanych od wnioskodawcy s ą w 2003r. ni ż sze ni ż w latach poprzednich, skar ż ony przedsi ę biorca stoi na stanowisku, ż e „ proste porównanie cen jednostkowych p ł aconych […] za ten sam rodzaj us ł ug w roku bie żą cym i w latach poprzednich nie mo ż e stanowi ć przes ł anki do wniosków zawartych w skardze, ż e Fundusz stosuje praktyki monopolistyczne narzucaj ą c niekorzystne warunki umowne”. W jego przekonaniu, „ zarzut taki móg ł by by ć zasadny, gdyby inni ś wiadczenio- dawcy dysponuj ą cy porównywaln ą kadr ą i sprz ę tem, a wi ę c prezentuj ą cy ten sam poziom us ł ug, otrzymali […] korzystniejsze warunki cenowe i p ł atnicze (terminy p ł atno ś ci)”, tym- czasem „ takiego zarzutu wnioskodawca nie stawia, a jedynie odnosi si ę do ni ż szych sta- wek jednostkowych w relacji do stawek w latach ubieg ł ych”. 9 Zwa ż ywszy na fakt, i ż Fundusz prowadzi dzia ł alno ść bezwynikow ą , tj. „ nie generuje zysku”, za chybiony nale ż y uzna ć tak ż e zarzut uzyskiwania nieuzasadnionych korzy ś ci wskutek „ uzgodnienia ze ś wiadczeniodawcami 60-dniowych terminów p ł atno ś ci”. 9 Zgodnie z tre ś ci ą art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o po- wszechnym ubezpieczeniu […], podstaw ą udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych finansowa- nych przez Fundusz jest umowa o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych zawarta pomi ę dzy Funduszem i ś wiadczeniodawc ą , okre ś laj ą ca, po my ś li art. 75, w szczególno ś ci: rodzaj i zakres oraz warunki kontraktowanych ś wiadcze ń , zasady rozlicze ń mi ę dzy Funduszem i ś wiadczeniodawcami, a tak ż e maksymaln ą kwot ę zobowi ą zania Funduszu wobec kontra- henta. Równocze ś nie, art. 72 ust. 3 ustawy stanowi, i ż suma zobowi ą za ń Funduszu wobec ś wiadczeniodawców nie mo ż e przekroczy ć wysoko ś ci kosztów przewidzianych na ten cel w planie finansowym Funduszu. Tymczasem, aczkolwiek nak ł ady przeznaczone przez Fundusz w 2003r. na za- kup ś wiadcze ń zdrowotnych by ł y wy ż sze ni ż w 1999r., ale ni ż sze ni ż w 2002r., to w rze- czywisto ś ci dysproporcje te by ł y wi ę ksze, a to dlatego, ż e przed 2003r. na obszarze woje- wództwa zachodniopomorskiego funkcjonowa ł y dwie kasy chorych, tj. Zachodniopomorska Regionalna Kasa Chorych oraz Bran ż owa Kasa Chorych dla S ł u ż b Mundurowych, których 9 zadania, w momencie powo ł ania, przej ął uczestnik niniejszego post ę powania. Spe ł nienie wymogu poprawno ś ci metodologicznej porównania wymaga ł oby zatem powi ę kszenia kwot wydatków z lat 1999-2002 o oko ł o 200 mln z ł rocznie (odpowiadaj ą ce funduszom Bran ż o- wej Kasy Chorych) i konstatacji, ż e „ obie Kasy Chorych posiada ł y w roku 2002 nie mniej ni ż 1.400 mln z ł , podczas gdy w roku 2003 ju ż tylko 1.100 mln z ł ”. 9 Wzi ą wszy pod uwag ę wcze ś niejsze uwagi, Fundusz stoi na stanowisku, i ż nie jest stosowaniem praktyk monopolistycznych obni ż enie stawek za kontraktowane ś wiadczenia zdrowotne spowodowane brakiem ś rodków finansowych i wynikaj ą cym st ą d dostosowywaniem stawek do poziomu us ł ug ś wiadczonych przez okre ś lonego kontrahenta (co mia ł o miejsce w odniesieniu do SPZZOZ w S. ), tym bardziej, ż e „ wnioskodawca dobro- wolnie przyst ą pi ł do konkursu ofert na ś wiadczenia i zaakceptowa ł warunki zaproponowa- ne przez Fundusz, warunki które oczywi ś cie mog ą go nie satysfakcjonowa ć , ale tylko takie Fundusz mo ż e zaoferowa ć ”. Argumentem przemawiaj ą cym za zasadno ś ci ą twierdze ń skar żą cego nie mo ż e by ć , w ko ń cu, tak ż e „ przywo ł anie klauzul inflacyjnych i orzeczenia Trybuna ł u Kon- stytucyjnego”, a to dlatego, ż e „ nie tylko jednostki bud ż etowe, ale i firmy prowadz ą ce dzia ł alno ść gospodarcz ą od lat nie podwy ż szaj ą poborów, ale je obni ż aj ą ”. SPZZOZ w S. , ustosunkowuj ą c si ę , pismem z dnia 1 grudnia 2003r., do tez Fun- duszu, stwierdzi ł m.in., co nast ę puje. 9 Jako b łę dn ą nale ż y uzna ć tez ę , jakoby przedmiotem rozpoznania przed Pre- zesem UOKiK nie mia ł y i nie mog ł y by ć zarzuty zawarte w punktach 2c-f wniosku. 9 Nie do przyj ę cia jest równie ż stanowisko dotycz ą ce zarzutu narzucania wnioskodawcy cen ra żą co niskich, a to dlatego, ż e Fundusz: o podpisuj ą c ze ś wiadczeniodawc ą umow ę , winien by ł mie ć na uwadze, „ nie tylko plan finansowy, ale równie ż okoliczno ść , ż e wzajemne ś wiadczenia stron […] winny by ć ekwiwalentne”. Zwa ż ywszy na to, ż e wymagania dotycz ą ce poziomu ś wiadcze ń zdrowotnych udzielanych przez SPZZOZ w S. w kolejnych latach nie zmieni ł y si ę , nale ż a ł oby oczekiwa ć , ż e oferowana za nie cena b ę dzie odpowiada ł a uzasadnionym kosztom udziela- nia tych ś wiadcze ń , nie za ś tego, ż e w kolejnych latach b ę dzie ni ż sza ni ż w latach po- przednich. Nale ż y te ż doda ć , w tym kontek ś cie, ż e argument o „ obni ż eniu stawek w celu dostosowania ich do poziomu us ł ug ś wiadczonych przez wnioskodawc ę ” nie jest prawdzi- wy i nigdy dot ą d nie by ł przez Fundusz podnoszony. o dysponuj ą c skromniejszymi ś rodkami finansowymi w 2003r., powinien by ł „ zawrze ć umowy ze ś wiadczeniodawcami na odpowiednio mniejsz ą ilo ść ś wiadcze ń zdrowotnych – stosuj ą c uczciwe ceny […] – i podejmuj ą c jednocze ś nie dzia ł ania maj ą ce na celu uzyskanie dodatkowych ś rodków […]”, a nie, wykorzystuj ą c uprzywilejowan ą po- zycj ę zajmowan ą na rynku, „ narzuca ć wnioskodawcy, podobnie jak i wielu innym ś wiad- czeniodawcom, ni ż sze ceny ni ż w latach ubieg ł ych, aby w ten sposób uzyska ć zrównowa- ż enie wydatków z przychodami, przerzucaj ą c jednocze ś nie na ś wiadczeniodawców ca ł e ryzyko wynikaj ą ce z faktu, ż e w zwi ą zku z trudn ą sytuacj ą gospodarcz ą kraju wp ł ywy z tytu ł u sk ł adek na ubezpieczenia zdrowotne malej ą ”. Równocze ś nie, okoliczno ść , ż e ceny ś wiadcze ń przyj ę te w kwestionowanej przez SPZZOZ w S. umowie nie odbiegaj ą od cen przyj ę tych w umowach zawartych z innymi ś wiadczeniodawcami nie dowodzi, jak chcia ł by tego Fundusz, i ż nie stosuje on nieuczciwych, ra żą co niskich cen, a jedynie tego, ż e stosu- je je tak ż e w stosunku do pozosta ł ych ś wiadczeniodawców. 9 Na uwzgl ę dnienie nie zas ł uguje tak ż e wywód, z którego mia ł oby wynika ć , 10 ż e skar ż ony przedsi ę biorca, „ prowadz ą c dzia ł alno ść bezwynikow ą i nie generuj ą c zysku”, nie uzyskuje korzy ś ci z narzucania odleg ł ych terminów p ł atno ś ci. Nawi ą zuj ą c do wyst ą pienia wnioskodawcy z dnia 1 grudnia 2003r., Fundusz, w kolejnych pismach, zarówno podtrzyma ł , „ w pe ł ni”, swoje wcze ś niejsze stanowisko, jak i dodatkowo wyja ś ni ł , i ż : 9 brak odniesienia do wszystkich stawianych mu zarzutów wynika nie tylko z interpretacji tre ś ci postanowienia Prezesa UOKiK o wszcz ę ciu post ę powania antymono- polowego, ale i st ą d, ż e, zdaniem skar ż onego przedsi ę biorcy, organ antymonopolowy „ nie zajmuje si ę ca ł okszta ł tem stosunków umownych łą cz ą cych Fundusz ze ś wiadczeniodaw- cami, a orzeka w takim tylko zakresie, jaki wynika z ustawy z 15.XII.2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów”; 9 nie do przyj ę cia jest argument wnioskodawcy, „ ż e skoro Fundusz posiada mniej ś rodków na ś wiadczenia, winien kontraktowa ć mniej us ł ug, ale zagwarantowa ć wy ż - sze ceny jednostkowe”, bowiem skutkiem jego akceptacji by ł yby kolejne sprawy s ą dowe „ o zap ł at ę za wykonane ś wiadczenia ponadlimitowe”, podobne do tej, jak ą SPZZOZ w S. wytoczy ł Funduszowi przed S ą dem Okr ę gowym w Szczecinie (sygn. akt I C 1517/02); 9 aczkolwiek umowy o ś wiadczenie us ł ug zdrowotnych s ą dla ś wiadczenio- dawców g ł ównym ź ród ł em ich przychodów, to nie jest to ź ród ł o jedyne, stosownie bowiem do postanowie ń art. 54 i 55 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991r. o zak ł adach opieki zdrowot- nej (Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zmianami) mog ą oni i powinni poszukiwa ć , chc ą c zwi ę kszy ć swoje bud ż ety, ś rodków finansowych ze ź róde ł wskazanych w tej ustawie; 9 pisz ą c o dostosowaniu stawek obowi ą zuj ą cych w 2003r. do poziomu ś wiad- czonych przez SPZZOZ w S. us ł ug, Fundusz „ nie dezawuowa ł poziomu ś wiadcze ń zdrowot- nych realizowanych przez powoda”, a jedynie polemizowa ł ze stanowiskiem wnioskodaw- cy, który zarzuca ł mu „ nierówne traktowanie ś wiadczeniodawców”, gdy, tymczasem, „ je- dynie w odniesieniu do klinik i wysoko specjalistycznych placówek stosowane s ą stawki wy ż sze, [cho ć ] niedostatecznie wysokie w stosunku do potrzeb tych placówek”. Uzupe ł niaj ą c swoje wcze ś niejsze wywody, SPZZOZ w S. stwierdzi ł ponadto, i ż w ł a ś ciwym wyznacznikiem poziomu cen ś wiadczenia us ł ug zdrowotnych w ż adnym wy- padku nie mo ż e by ć , jak chcia ł by tego Fundusz, ilo ść dost ę pnych ś rodków finansowych, lecz, ze wzgl ę du na specyfik ę ich udzielania, „ jedynym kryterium, jakie powinno by ć sto- sowane przy ocenie wysoko ś ci cen […] winno by ć kryterium ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń ”. Zdaniem skar żą cego przedsi ę biorcy, zwa ż ywszy na to, ż e ci ąż y na nim obowi ą zek realizacji ś wiadcze ń na poziomie odpowiadaj ą cym aktualnej wiedzy medycznej, tylko ceny pokrywa- j ą ce koszty z tym zwi ą zane, b ę d ą adekwatne do na ł o ż onego obowi ą zku, a takie podej ś cie le ż y w interesie nie tylko ś wiadczeniodawcy, ale, przede wszystkim, w interesie ubezpie- czonych. SPZZOZ w S. podniós ł te ż , ż e praktyki Funduszu, o których mowa we wniosku o wszcz ę cie niniejszego post ę powania, nie ograniczy ł y si ę do umowy z 2003r., ale rozci ą gaj ą si ę tak ż e na analogiczn ą umow ę o ś wiadczenie us ł ug w 2004r. M AJ Ą C NA WZGL Ę DZIE ZEBRANY MATERIA Ł DOWODOWY , ORGAN ANTYMONOPOLOWY ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE . Przedmiotem niniejszego post ę powania antymonopolowego prowadzonego przed Prezesem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest rozstrzygni ę cie, czy kwestionowane przez SPZZOZ w S. dz ia ł ania, do dnia 31 marca 2003r., Zachodniopomor- 11 skiej Regionalnej Kasy Chorych z siedzib ą w Szczecinie, a od dnia 1 kwietnia 2003r. – Na- rodowego Funduszu Zdrowia z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą ce, zdaniem skar żą cego, na nadu ż ywaniu przez skar ż onego przedsi ę biorc ę pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku or- ganizowania ś wiadcze ń zdrowotnych realizowanych w ramach powszechnego ubezpiecze- nia zdrowotnego na rzecz osób tym ubezpieczeniem obj ę tych, ograniczonym do obszaru województwa zachodniopomorskiego, poprzez narzucenie wnioskodawcy w „ Umowie nr 16R040143/03 o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa stacjonarnego zawartej w Szczecinie dnia 22 kwietnia 2003r.” nieuczciwych, ra żą co niskich cen ś wiadcze ń zdrowotnych oraz odleg ł ych terminów p ł atno ś ci, a tak ż e innych, wymienionych szczegó ł o- wo we wniosku o wszcz ę cie post ę powania, uci ąż liwych warunków umowy, przynosz ą cych Funduszowi nieuzasadnione korzy ś ci, wyczerpuj ą znamiona praktyk zakazanych z mocy, odpowiednio, art. 8 ust. 2 pkt 1 oraz art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie […]. Stosownie do przepisu art. 1 ust. 1 powo ł anej ustawy, Prezes UOKiK, wszczyna- j ą c post ę powanie antymonopolowe, rozwa ż y ł najpierw, czy wskutek dzia ł a ń skar ż onego przedsi ę biorcy zosta ł naruszony interes publiczny. Jak wskazano w wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 29 maja 2001r., sygn. akt I CKN 1217/98, z publicznoprawnego charakteru ustawy o ochronie […] wynika, i ż znajduje ona zastosowanie wtedy, gdy naruszony zostaje interes publiczny, polegaj ą cy na zapew- nieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego, w tym dopuszczaj ą - cych mo ż liwo ść powstania i rozwój konkurencji; równocze ś nie, jako zagra ż aj ą ce lub naru- szaj ą ce konkurencj ę nale ż y uzna ć jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku, a wi ę c dotycz ą konkurencji jako zjawiska charaktery- zuj ą cego funkcjonowanie gospodarki. Zdaniem organu antymonopolowego, sporne mi ę dzy stronami dzia ł ania Fundu- szu wymóg ten spe ł niaj ą , a to zarówno dlatego, ż e prowadz ą do pogorszenia warunków funkcjonowania na rynku w ł a ś ciwym ś wiadczeniodawców, jednym z których jest SPZZOZ w S. , ale tak ż e, w konsekwencji, do potencjalnie negatywnych tego skutków dla szerokiego kr ę gu osób obj ę tych powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym. W kontek ś cie powy ż szego, kwesti ą wymagaj ą c ą rozwa ż enia jest, w pierwszej kolejno ś ci, to, czy skar ż onemu podmiotowi przys ł uguje przymiot przedsi ę biorcy – w zna- czeniu art. 4 ust. 1 powo ł anej ustawy – i czy, tym samym, jego dzia ł ania mog ą podlega ć ocenie Prezesa UOKiK pod k ą tem ewentualnego naruszenia przepisów tej ustawy. Odpowiednio do tre ś ci ww. przepisu, przez przedsi ę biorc ę rozumie si ę nie tylko przedsi ę biorc ę , o którym mowa w ustawie z dnia 19 listopada 1999r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 1999r., Nr 101, poz. 1178 ze zmianami), ale równie ż m.in. osoby fizyczne i prawne, a tak ż e jednostki organizacyjne nie posiadaj ą ce osobowo ś ci prawnej, organizuj ą ce lub ś wiadcz ą ce us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie wy- czerpuj ą przes ł anek dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu tej ustawy. Kasy Chorych, jako instytucje samorz ą dowe, reprezentuj ą ce ubezpieczonych, posiadaj ą ce z mocy art. 66 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym […] – osobowo ść prawn ą , nie spe ł nia ł y pierwszego kryterium przytoczonej definicji, tzn. nie pro- wadzi ł y – wskutek zakazu wynikaj ą cego z art. 4 ust. 7 tej ustawy – dzia ł alno ś ci gospodar- czej (w sensie ustawy Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej), spe ł nia ł y jednak bezsprzecznie drugi warunek, tzn. organizowa ł y us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Dzia ł alno ść prowadzona w tym zakresie ma t ę w ł asno ść , i ż wi ąż e si ę zazwyczaj z brakiem ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń (odbiorcy ponosz ą jedynie cz ęść realnych kosztów 12 ich uzyskania), nie jest nastawiona na osi ą ganie zysku (aczkolwiek powinna by ć prowa- dzona w oparciu o zasady racjonalno ś ci gospodarczej) i wymaga zewn ę trznego zasilania finansowego ze ś rodków publicznych (patrz: Kosikowski C., Prawo gospodarcze publiczne, Warszawa 1994). Ś wiadczenie us ł ug zdrowotnych, wyczerpuj ą c powy ż sze przes ł anki, mo- ż e by ć zatem uznane za dzia ł alno ść o charakterze publicznym. Nie budzi w ą tpliwo ś ci, i ż podmiotami ś wiadcz ą cymi us ł ugi o charakterze u ż y- teczno ś ci publicznej, a wi ę c przedsi ę biorcami z punktu widzenia ustawy o ochronie […], s ą niew ą tpliwie publiczne i niepubliczne zak ł ady opieki zdrowotnej. Kasy Chorych, co oczywi- ste, nie zajmuj ą c si ę bezpo ś rednio ś wiadczeniem us ł ug tego rodzaju, by ł y jednak zobowi ą - zane do zapewnienia ubezpieczonym szeregu ś wiadcze ń wymienionych w art. 31 ust. 2 ustawy o powszechnym […], a obowi ą zek ten realizowa ł y zarówno poprzez zawieranie stosownych umów z zak ł adami opieki zdrowotnej i osobami wykonuj ą cymi zawód medycz- ny (art. 53 ust. 1 ww. ustawy), uprzednio okre ś laj ą c warunki dotycz ą ce udzielania ś wiad- cze ń zdrowotnych, zapewnienia ich jako ś ci i dost ę pno ś ci, rozliczania kosztów i mechani- zmów ograniczania wzrostu tych kosztów (art. 53 ust. 2), jak i kontrol ę wykonania zawar- tych umów (art. 61). Maj ą c na wzgl ę dzie wyniki powy ż szej analizy, Prezes UOKiK, przyj ął , i ż dzia ł ania Zachodniopomorskiej Regionalnej Kasy Chorych, jako osoby prawnej „ kreuj ą cej [szeroko rozumiany] rynek us ł ug publicznych”, a tym samym – przedsi ę biorcy, w sensie art. 4 ust. 1 o ochronie […], mog ł y – w okresie jej istnienia, tj. do dnia 31 marca 2003r. – podlega ć ocenie z punktu widzenia przepisów tej ustawy. 1 Podobne stanowisko organ antymonopolowy zajmuje mutatis mutantis w od- niesieniu do Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzib ą w Warszawie, utworzonego – z dniem 1 kwietnia 2003r. – z mocy ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubez- pieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. z 2003r., Nr 45, poz. 391 ze zmianami), który, b ę d ą c pa ń stwow ą jednostk ą organizacyjn ą posiadaj ą c ą osobowo ść praw ą (art. 36 ust. 1), wykonuje nie tylko zadania zwi ą zane z „ zabezpieczeniem ubezpieczonym ś wiad- cze ń zdrowotnych s ł u żą cych zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, udzielanych w przypadku choroby, urazu, ci ąż y, porodu i po ł ogu oraz w celu zapobiegania chorobom” (art. 39 ust. 1 pkt 1) oraz z „ przeprowadzaniem konkursów ofert, rokowa ń i zawieraniem umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych” (art. 39 ust. 1 pkt 2), ale tak ż e „ zapewnia ci ą g ł o ść udzielania ś wiadcze ń zdrowotnych ubezpieczonym, w szczególno ś ci wst ę puje w prawa i obowi ą zki kas chorych wynikaj ą ce z umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych zawartych przed dniem wej ś cia w ż ycie ustawy mi ę dzy kasami chorych a ś wiadczeniodawcami” (art. 198 ust. 1), a w konsekwencji – staje si ę podmiotem wszelkich praw i obowi ą zków dotychczasowych Kas Chorych (art. 202 ust. 1). Ewaluacja zachowa ń skar ż onego przedsi ę biorcy, kwestionowanych przez SPZ- ZOZ w S. , ma, z konieczno ś ci, ograniczony zakres: pomija, z oczywistych wzgl ę dów, odpo- wied ź na pytanie, czy w sposób w ł a ś ciwy realizuje na ł o ż one na niego ustawowo o- bowi ą zki, tj. czy skutecznie zabezpiecza potrzeby osób ubezpieczonych, w których imieniu wyst ę puje, bowiem kompetencje w tym zakresie posiada ł do dnia 31 marca 2003r. Urz ą d Nadzoru Ubezpiecze ń Spo ł ecznych, a od 1 kwietnia 2003r. minister w ł a ś ciwy dla spraw zdrowia, koncentruje si ę natomiast na analizie wp ł ywu czynno ś ci podejmowanych przez Kas ę , a w nast ę pstwie zmian w stanie prawnym – Narodowy Fundusz Zdrowia, w obszarze 1 Por. w tej kwestii: Modzelewska-W ą chal E., Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 34. 13 procedur zwi ą zanych z zawieraniem umów z podmiotami ś wiadcz ą cymi us ł ugi zwi ą zane z ochron ą zdrowia i realizacj ą tych umów, na stan konkurencji na rynku w ł a ś ciwym oraz zgodno ś ci ą (niezgodno ś ci ą ) tych czynno ś ci z tre ś ci ą odpowiednich przepisów ustawy o ochronie […]. Wype ł nienie postulatu zapewnienia poprawno ś ci metodologicznej tak zdefinio- wanego zakresu oceny wymaga łą cznego przeprowadzenia, co najmniej, nast ę puj ą cych dzia ł a ń : 9 delimitacji rynku w ł a ś ciwego (relewantnego, istotnego w sprawie), 9 ustalenia, czy na tak zdefiniowanym rynku mo ż na skar ż onemu przedsi ę - biorcy przypisa ć pozycj ę dominuj ą c ą , 9 zbadania, czy, w wypadku pozytywnego rozstrzygni ę cia poprzedniej kwestii, pozycja ta zosta ł a przez niego nadu ż yta, w szczególno ś ci poprzez narzucenie kontrahen- towi nieuczciwych, ra żą co niskich cen ś wiadcze ń zdrowotnych oraz odleg ł ych terminów p ł atno ś ci, a tak ż e innych uci ąż liwych warunków umowy, przynosz ą cych Funduszowi nie- uzasadnione korzy ś ci. Praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę w ka ż dym wypadku ujawniaj ą si ę na rynku, a w ł adza rynkowa przedsi ę biorcy nie realizuje si ę na rynku poj ę tym ogólnie, lecz na rynku istotnym w konkretnej sprawie (w wymiarach, co najmniej, przedmiotowym, przestrzen- nym i czasowym), z w ł a ś ciwymi mu relacjami konkurencyjno ś ci obejmuj ą cymi uczestników tocz ą cej si ę na nim „ gry rynkowej”. Delimitacja rynku relewantnego i ustalenie pozycji zajmowanej na nim najpierw przez Kas ę , a nast ę pnie przez Narodowy Fundusz Zdrowia stanowi zatem kluczowy punkt dalszych rozwa ż a ń odno ś nie naruszenia (b ą d ź nie) przez skar ż onego przedsi ę biorc ę przepisów ustawy o ochronie […]. Dla potrzeb ustalenia rynku relewantnego, odnosz ą cego si ę do podmiotu, w stosunku do którego toczy si ę post ę powanie antymonopolowe i zarazem wskazuj ą cego, czy i w jakim stopniu jest on poddany wspó ł zawodnictwu ze strony konkurentów, tj. in- nych podmiotów dzia ł aj ą cych w porównywalnych warunkach, konieczna jest analiza tych wszystkich elementów, które maj ą decyduj ą ce znaczenie dla tre ś ci relacji konkurencyj- nych. W ś wietle powo ł anej definicji wida ć , ż e okre ś lenie rynku relewantnego nie mo ż e zosta ć ograniczone do wymiaru przedmiotowego (towaru lub ś wiadczonej us ł ugi), lecz powinno zawiera ć równie ż inne sk ł adniki, m.in. terytorialny i czasowy. W okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy szeroko rozumiany wymiar przedmiotowy rynku nale ż y wywie ść , zdaniem Prezesa UOKiK, wprost z zapisów ustawy o powszechnym […], obowi ą zuj ą cej do dnia 31 marca 2003r. (tj. w czasie, kiedy mia ł y miej- sce dzia ł ania kwestionowane przez Szpital), a wprowadzaj ą cej w art. 1 „ powszechne obo- wi ą zkowe ubezpieczenia zdrowotne” i zlecaj ą cej czynno ś ci z nimi zwi ą zane, zgodnie z po- stanowieniem art. 4 ust. 1, instytucjom ubezpieczenia zdrowotnego, zwanym Kasami Cho- rych. Oznacza to, i ż na rynku przedmiotowym, obejmuj ą cym realizacj ę powszechnych ś wiadcze ń zdrowotnych, a na u ż ytek niniejszego post ę powania ograniczonym do ś wiad- cze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa stacjonarnego, instytucje te uzyska ł y szczególn ą pozycj ę : wy łą cznie im – w warunkach przypisanego ustawowo „ monopolu” i w granicach wskazanego przez ustawodawc ę obszaru dzia ł ania – przyznano uprawnienie do „ groma- dzenia ś rodków finansowych s ł u żą cych realizacji ś wiadcze ń zdrowotnych, zarz ą dzania nimi oraz zawierania umów na udzielanie tych ś wiadcze ń ” (art. 4 ust. 2 ustawy o powszechnym […]). 14 Poczynione uwagi organ antymonopolowy odnosi w szczególno ś ci do Zachod- niopomorskiej Regionalnej Kasy Chorych z siedzib ą w Szczecinie, któr ą powo ł ano na pod- stawie § 1 i § 2 pkt 16 rozporz ą dzenia Ministra Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej z dnia 7 grud- nia 1998r. w sprawie utworzenia regionalnych Kas Chorych i ich oddzia ł ów, okre ś lenia ich siedzib i obszaru dzia ł ania oraz nadania im statutów (Dz.U. z 1998r., Nr 152, poz. 989), i która, od tego momentu, sta ł a si ę jedyn ą , na lokalnym rynku województwa zachodniopo- morskiego, instytucj ą uprawnion ą do zawierania i finansowania umów o udzielanie ś wiad- cze ń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych, w tym – w zakresie b ę d ą cym przedmiotem zaskar ż enia przez SPZZOZ w S. Ta, nadana jej, z mocy prawa, pozycja, wyczerpywa ł a znamiona, o których mowa w art. 4 ust. 9 ustawy o ochronie […], i powodowa ł a, i ż dzia ł ania Kasy, podejmo- wane do dnia 31 marca 2003r., mog ą by ć rozpatrywane pod k ą tem ewentualnego niew ł a- ś ciwego wykorzystania tej pozycji, w szczególno ś ci poprzez sprzeczne z prawem – jej „ nadu ż ycie”. Podobnie, ze wzgl ę du na fakt, i ż Narodowy Fundusz Zdrowia wst ą pi ł – z mocy art. 198 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Naro- dowym Funduszu Zdrowia – w „ prawa i obowi ą zki kas chorych wynikaj ą ce z umów o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych zawartych przed dniem wej ś cia w ż ycie ustawy mi ę dzy kasami chorych a ś wiadczeniodawcami”, równie ż jego zachowania, poczynaj ą c od dnia 1 kwietnia 2003r., mog ą by ć , zdaniem Prezesa UOKiK, badane w kontek ś cie ich zgodno ś ci z ustaw ą o ochronie […]. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, organ antymonopolowy rozwa ż y ł nast ę pnie, czy skar ż ony przedsi ę biorca, poprzez dzia ł ania, które mia ł yby polega ć na domniemanym na- rzuceniu SPZZOZ w S. w „ Umowie nr 16R040143/03 o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa stacjonarnego …” zarówno nieuczciwych, ra żą co niskich cen ś wiadcze ń zdrowotnych oraz odleg ł ych terminów p ł atno ś ci, jak i innych postanowie ń okre ś laj ą cych wzajemne prawa i obowi ą zki stron, nadu ż y ł uprzywilejowanej pozycji zajmowanej na ryn- ku relewantnym. Rozstrzygaj ą c t ę kwesti ę Prezes UOKiK uwzgl ę dni ł m.in. nast ę puj ą ce przes ł anki: 1. Rynek relewantny, b ę d ą cy przedmiotem analizy w niniejszym post ę powa- niu, posiada, z jednej strony, struktur ę zbli ż on ą do monopsonu, w ramach którego funk- cjonuje tylko „ kolektywny” nabywca, reprezentuj ą cy ca ł y potencjalny i rzeczywisty popyt na, nie maj ą ce substytutów, us ł ugi zwi ą zane z realizacj ą powszechnych ś wiadcze ń zdro- wotnych z zakresu lecznictwa stacjonarnego, i podmioty te ś wiadczenia oferuj ą ce, z dru- giej za ś struktur ę zbli ż on ą do monopolu, w którym ska ż ony przedsi ę biorca, jako organiza- tor ś wiadcze ń na rzecz ubezpieczonych, którym nie przys ł uguje swoboda bezpo ś redniego nawi ą zywania stosunków umownych ze ś wiadczeniodawcami, reprezentuje, wobec ś wiad- czeniobiorców, stron ę poda ż ow ą . 2. Immanentn ą cech ą przedmiotowego rynku jest to, i ż „ gra” prowadzona pomi ę dzy jego uczestnikami, tj. ś wiadczeniodawcami i zamawiaj ą cym us ł ugi, nie ma, jak w wypadku tradycyjnych rynków, charakteru ci ą g ł ego, przejawiaj ą cego si ę w per- manentnych fluktuacjach popytu, poda ż y i cen oraz wielokrotnych zachowaniach dostoso- wawczych „ graczy”, lecz ogranicza si ę do – w zasadzie – jednorazowego, w d ł u ż szym, naj- cz ęś ciej rocznym lub kilkuletnim, okresie czasu, zetkni ę cia si ę zapotrzebowania zg ł aszane- go przez zamawiaj ą cego i propozycji jego zaspokojenia przedstawianych przez przedsi ę - biorców posiadaj ą cych zdolno ść ś wiadczenia po żą danych us ł ug, ubiegaj ą cych si ę , w wy- 15 padku akceptacji dla swoich ofert b ą d ź w wypadku akceptacji dla oferty im przedstawianej (przez Kasy/Fundusz), o podpisanie w tym przedmiocie stosownych umów. 3. Pochodn ą przedstawionej struktury i organizacji rynku jest to, ż e oceny tre- ś ci umów zawartych z kontrahentami przez Kas ę (realizowanych ju ż przez Fundusz), nie sposób dokonywa ć wy łą cznie w kontek ś cie hipotetycznych „ nieskr ę powanych mechani- zmów rynkowych”, a to dlatego, ż e z woli ustawodawcy, aktywna i ci ą g ł a konkurencja wewn ą trzrynkowa zosta ł a zast ą piona jednorazow ą (w okre ś lonym przedziale czasowym) konkurencj ą przedsi ę biorców o dost ę p do rynku, z uprzywilejowan ą , z mocy prawa, pozy- cj ą Kasy/Funduszu – jako „ regulatora” tego rynku. 4. Ustawodawca, przyznaj ą c skar ż onemu przedsi ę biorcy wy łą czne uprawnienia do kszta ł towania przedmiotowego rynku i ukierunkowuj ą c jego aktywno ść , m.in. z powodu tego, ż e powinien dzia ł a ć na rzecz i w dobrze poj ę tym interesie ubezpieczonych, na za- pewnienie odpowiedniej efektywno ś ci ponoszonych wydatków, postanowi ł (art. 54 ust. 1 ustawy o powszechnym […]), i ż zwieranie przez niego umów o udzielanie ś wiadcze ń zdro- wotnych b ę dzie ka ż dorazowo poprzedzone konkursem ofert, procedury i sposoby roz- strzygania którego okre ś li ł o rozporz ą dzenie Ministra Zdrowia i Opieki Spo ł ecznej z dnia 27 listopada 1998r. w sprawie konkursu ofert […]. 5. Powo ł ane rozporz ą dzenie nie wskazuje explicite kryteriów, jakimi zamawia- j ą cy powinien kierowa ć si ę przy wyborze ś wiadczeniodawców, w § 13 ust. 1 i 2 stanowi jednak, ż e komisja konkursowa mo ż e: wybra ć najkorzystniejsz ą ofert ę , dokona ć wyboru wi ę kszej liczby ofert, je ż eli wykonanie ś wiadcze ń zdrowotnych b ę d ą cych przedmiotem konkursu przez jednego oferenta jest niemo ż liwe lub utrudnione, wzgl ę dnie wybra ć kilka ofert w celu wykonania ca ł o ś ci zadania. Równocze ś nie, przepis § 13 ust. 1 dopuszcza, cho ć takiego obowi ą zku na komisj ę nie nak ł ada, by ta – przed rozstrzygni ę ciem konkursu i zawarciem umów z przedsi ę biorcami, którzy z ł o ż yli najkorzystniejsze oferty – przeprowa- dzi ł a rokowania w celu ustalenia ilo ś ci i ceny planowanych do udzielenia ś wiadcze ń zdro- wotnych. 6. Pomimo, i ż akty prawne maj ą ce zastosowanie w niniejszym post ę powaniu nie definiuj ą poj ę cia „ oferty najkorzystniejszej”, to przepisy ustawy o powszechnym […] zaleca ł y, aby (co najmniej): 9 ś wiadczenia zdrowotne udzielane by ł y ubezpieczonym w ramach ś rod- ków finansowych posiadanych przez Kas ę i odpowiada ł y aktualnej wie- dzy i praktyce medycznej oraz nie przekracza ł y granic koniecznej po- trzeby (art. 4 ust. 3 ustawy), 9 Kasy Chorych przestrzega ł y przy zawieraniu umów zasady równowa ż e- nia wydatków z przychodami oraz aby suma ich zobowi ą za ń wobec ś wiadczeniodawców ze wszystkich zawartych umów mie ś ci ł a si ę w pla- nie finansowym (art. 53 ust. 3). 7. Aczkolwiek w art. 53 ust. 4 ustawy o powszechnym […] zosta ł y zdefiniowa- ne essentialia negoti ka ż dej umowy o ś wiadczenie us ł ug zdrowotnych, które obejmuj ą m.in. specyfikacj ę : rodzaju i zakresu udzielanych ś wiadcze ń zdrowotnych, warunków i za- sad udzielania ś wiadcze ń , zasad rozlicze ń ze ś wiadczeniodawcami, maksymalnej kwoty zobowi ą zania Kasy Chorych wobec ś wiadczeniodawcy, to nale ż y zauwa ż y ć , ż e nie obj ę to nimi wszystkich warunków umownych, pozostawiaj ą c uzgodnienie tych kwestii suwerennej i swobodnej decyzji stron. 16 Oceniaj ą c, w kontek ś cie powo ł anych wy ż ej okoliczno ś ci i w ś wietle przepisów ustawy o ochronie […], dzia ł ania Kasy/Funduszu polegaj ą ce, zdaniem wnioskodawcy, na przymuszaniu go do zaakceptowania w „ Umowie …” kwestionowanych przez niego, jako, „ nieuczciwe, ra żą co niskie”, cen ś wiadcze ń zdrowotnych i procedur medycznych, Prezes UOKiK stwierdza, i ż dla ewentualnego bytu praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , odpowia- daj ą cej przedmiotowo zakresowi tego zarzutu, a zakazanej z mocy art. 8 ust. 2 pkt 1 usta- wy, jest niezb ę dne i konieczne, aby spe ł nione by ł y jednocze ś nie przynajmniej dwie prze- s ł anki, tj.: 9 bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucenie ceny przez przedsi ę biorc ę do- minuj ą cego, 9 „ nieuczciwy” charakter narzuconej ceny, przejawiaj ą cy si ę w tym, ż e jest ona „ ra żą co niska”. Maj ą c na wzgl ę dzie pierwsz ą z nich organ antymonopolowy uznaje, ż e posiada- nie przez skar ż onego przedsi ę biorc ę uprzywilejowanej pozycji na rynku w ł a ś ciwym, prze- jawiaj ą ce si ę mo ż liwo ś ci ą jednostronnego okre ś lania przez niego warunków zawieranych umów (w tym cen us ł ug nabywanych od zak ł adów opieki zdrowotnej), m.in. poprzez żą - danie akceptacji, pod rygorem odst ą pienia od rozpatrywania oferty wnioskodawcy, dla przedstawionego wzorca umowy o udzielanie ś wiadcze ń w zakresie przedmiotu konkursu ofert, wskutek czego SPZZOZ w S. , jak podnosi, „ nie mia ł ż adnego wp ł ywu na tre ść umowy i mia ł do wyboru jedynie albo podpisa ć umow ę o tre ś ci ustalonej przez ZRKCh [Fundusz] albo w ogóle zrezygnowa ć z udzia ł u w konkursie ofert”, pozwala na postawienie Ka- sie/Funduszowi, cho ć nie przes ą dza o jego s ł uszno ś ci, zarzutu narzucania kontrahentowi cen „ nieuczciwych, ra żą co niskich”. Na istotne trudno ś ci metodologiczne napotyka jednak przeprowadzenie dowodu spe ł nienia drugiej z przes ł anek. Dzieje si ę tak przede wszystkim dlatego, ż e aczkolwiek przepis art. 8 ust. 2 pkt 1 odwo ł uje si ę do kategorii „ nieuczciwych cen” i ich egzemplifikacji w postaci „ cen nadmiernie wygórowanych” i „ cen ra żą co niskich’, to nie tylko nie dostarcza ż adnych sprawnych narz ę dzi dyskryminacji „ cen uczciwych” i „ cen nieuczciwych”, ale tak ż e „ cen wygórowanych” i „ cen nadmiernie wygórowanych” oraz „ cen niskich” i „ cen ra żą co niskich”, a niedomóg ten, jak si ę wydaje, wynika w g ł ównej mierze st ą d, ż e w warunkach gospodarki rynkowej, w której, co do zasady, cena powinna by ć wypadkow ą procesów swobodnego równowa ż enia si ę popytu i poda ż y, trudno jest przypisa ć przedsi ę biorcy na- rzucanie cen zarówno „ nadmiernie wygórowanych”, jak i „ ra żą co niskich’, a to wskutek „ braku jednoznacznych, obiektywnych mierników poziomu ceny +w ł a ś ciwej+ czy ekwiwa- lentnej w rozumieniu kodeksu cywilnego.” 2 Je ż eli tak, to rozstrzyganie, czy okre ś lone warunki kontraktowe dotycz ą ce po- ziomu cen s ą „ uczciwe” czy te ż takie nie s ą , nale ż y do orzecznictwa, które, jak dot ą d, b ą d ź to pos ł uguje si ę wypracowanymi w tej mierze samoistnymi kryteriami identyfikacyjnymi (kosztowymi, komparatywnymi), o polu recepcji uzale ż nionym zarówno od tego, czy dana praktyka ograniczaj ą ca konkurencj ę jest przypisywana przedsi ę biorcy dominuj ą cemu re- prezentuj ą cemu stron ę poda ż ow ą , czy popytow ą rynku w ł a ś ciwego, jak i od tego, czy przedmiotem analizy mia ł yby by ć ceny „ nadmiernie wygórowane”, czy te ż „ ra żą co niskie”, b ą d ź to wykorzystuje, w sytuacjach, w których zastosowanie tych kryteriów nie jest mo ż - liwe, alternatywnie, heurystyki. 2 Modzelewska-W ą chal E., Ustawa o ochronie […], s. 101 17 Zdaniem Prezesa UOKiK, klasyfikacja zaskar ż onych przez SPZZOZ w S. cen ś wia- dcze ń zdrowotnych i procedur medycznych przyj ę tych w „ Umowie …”, jako „ nieuczciwe, ra żą co zani ż one”, nie jest, w ś wietle proponowanych na gruncie orzecznictwa kryteriów i narz ę dzi weryfikacyjnych, jak i materia ł u dowodowego zgromadzonego w post ę powaniu, tak pewna i jednoznaczna, jak chcia ł by tego wnioskodawca. Najpierw dlatego, ż e aczkolwiek jest mi ę dzy stronami bezsporne, ż e ceny te s ą , a dane zawarte w tablicach 1 i 2 to potwierdzaj ą , ni ż sze ni ż by ł y w latach poprzednich, a tym bardziej ni ż sze ni ż by ł yby wtedy, gdyby zosta ł y ustalone w oparciu o mechanizm in- deksacyjny koryguj ą cy ich poziom wyj ś ciowy (dla ś wiadcze ń zdrowotnych – z 1999r., dla procedur medycznych – z 2001 b ą d ź z 2002r.) o wska ź nik ś redniorocznego tempa wzrostu cen towarów i us ł ug konsumpcyjnych, to konstatacja ta, sama z siebie, nie dowodzi jesz- cze ich „ nieuczciwo ś ci”, tym bardziej, je ś li wzi ąć pod uwag ę , ż e skar ż ony przedsi ę biorca, dysponuj ą c w roku 2003, w porównaniu do roku 2002, kwot ą mniejsz ą o oko ł o 300mln z ł (odpowiednio: 1.100mln z ł wobec 1.400mln z ł ), na t ę w ł a ś nie okoliczno ść wskazuje jako na przes ł ank ę uzasadniaj ą c ą konieczno ść podj ę cia przez niego dzia ł a ń dostosowawczych w zakresie stawek oferowanych w 2003r. ś wiadczeniodawcom (i nie sposób tego uzasad- nienia nie uzna ć za racjonalne). Nast ę pnie dlatego, i ż niezale ż nie od faktu, ż e jednym z potencjalnych narz ę dzi weryfikacji „ nieuczciwo ś ci” cen mog ł oby by ć ich porównanie z poziomem kosztów ś wiad- czeniodawcy, podobnie jak to czyni si ę w wypadku tzw. „ cen drapie ż nych” lub „ cen nad- miernie wygórowanych”, to w niniejszym post ę powaniu by ł oby to o tyle utrudnione, ż e w aktach sprawy nie ma, poza deklaracjami SPZZOZ w S. utrzymuj ą cego, i ż nie tylko ceny z 2003r., ale i te, które by ł y podstaw ą wzajemnych rozlicze ń mi ę dzy stronami „ Umowy …” w latach 2001-2002, „ by ł y zani ż one i nie pokrywa ł y kosztów udzielania ś wiadcze ń ”, dowo- dów na to, by by ł y one rzeczywi ś cie ni ż sze ni ż koszty ś wiadczenia przez niego tych us ł ug. Równocze ś nie, gdyby nawet tak by ł o, to istotne znaczenie dla oceny relacji ceny-koszty i charakteru cen, w kontek ś cie zakazu art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […], mia ł oby to, czy wszystkie z tych kosztów by ł yby uzasadnione, bowiem, jak wskazuje S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w wyroku z dnia 23 lutego 2004r., sygn. akt XVII Ama 14/03, „ za nieuczciwy nale ż y uzna ć system, w którym ustalenie ceny jest wynikiem dzielenia wszystkich kosztów (ponoszonych zasadnie i niezasadnie) przez ilo ść ś wiadczonych us ł ug” (cho ć wskazuje te ż , ż e podobny charakter ma system, w którym „ ustalenie ceny jest wyni- kiem […] dzielenia posiadanych ś rodków przez ilo ść potrzebnych us ł ug”). Z kolei tak ż e z tego powodu, ż e bezu ż yteczne okazuje si ę równie ż kryterium po- równawcze, oparte na za ł o ż eniu, ż e, wobec znanej wadliwo ś ci zestawie ń kosztowych, wi ę ksz ą warto ść diagnostyczn ą nale ż y przypisa ć zestawieniom cen pobieranych/otrzy- mywanych za t ę sam ą us ł ug ę przez ró ż ne podmioty gospodarcze funkcjonuj ą ce w zbli ż o- nych warunkach rynkowych, a to dlatego, ż e jego wykorzystanie by ł oby uzasadnione je- dynie wtedy, gdyby w przedmiotowej sprawie „ inni [ni ż skar żą cy przedsi ę biorca] ś wiad- czeniodawcy dysponuj ą cy porównywaln ą kadr ą i sprz ę tem, a wi ę c prezentuj ą cy ten sam poziom us ł ug otrzymali […] korzystniejsze warunki cenowe”, co w okoliczno ś ciach faktycz- nych nie ma miejsca. W ko ń cu z tej przyczyny, ż e ocena spornych mi ę dzy stronami zachowa ń Ka- sy/Funduszu nie mo ż e pomin ąć obiektywnych uwarunkowa ń jego dzia ł alno ś ci, w szczegól- no ś ci tego, ż e system powszechnych ubezpiecze ń zdrowotnych posiada, w dotychczaso- wym kszta ł cie, t ę charakterystyczn ą i dotkliw ą , dla ś wiadczeniodawców, ś wiadczeniobior- ców i „ regulatora”, cech ę , jak ą jest ograniczono ść ś rodków finansowych, pochodz ą cych ze 18 sk ł adek przekazywanych przez Zak ł ad Ubezpiecze ń Zdrowotnych oraz Kas ę Rolniczego Ubezpieczenia Spo ł ecznego, stanowi ą cych jego zasilenie. W warunkach permanentnego niedoboru tych ś rodków wybór dokonywany przez skar ż onego przedsi ę biorc ę , który powi- nien „ optymalizowa ć ” stan systemu, „ d ążą c – jak stwierdzi ł w jednym z wyroków S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (por. wyrok z dnia 23 lutego 2004r., sygn. akt XVII Ama 14/03) – do optymalnej jako ś ci za optymaln ą cen ę ”, które to oddzia ł ywanie mia ł oby „ z jednej strony stymulowa ć redukcj ę kosztów, z drugiej za ś gwarantowa ć pokrycie kosz- tów i zapewnia ć godziwy zysk”, jest, w istocie, w ka ż dym wypadku wyborem mi ę dzy zaku- pem wi ę kszej ilo ś ci ś wiadcze ń po ni ż szej cenie lub zakupem mniejszej ilo ś ci ś wiadcze ń po wy ż szych cenach, a niedogodno ść tego polega na tym, ż e i w pierwszej, i w drugiej sytu- acji Kasa/Fundusz nara ż a si ę na zarzut stosowania praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę wskutek nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku relewantnym poprzez – odpowiednio – bezpo ś rednie lub po ś rednie narzucanie nieuczciwych cen (jak ma to miejsce w niniej- szym post ę powaniu) lub ograniczenie produkcji, zbytu lub post ę pu technicznego ze szkod ą dla kontrahentów lub konsumentów (jak mia ł o to ju ż miejsce w praktyce orzeczniczej Pre- zesa UOKiK). Opieraj ą c si ę na powy ż szych wywodach, Prezes UOKiK nie znajduje dostatecz- nych przes ł anek pozwalaj ą cych mu podzieli ć przekonanie wnioskodawcy, jakoby ceny ś wiadcze ń zdrowotnych oraz procedur medycznych, aczkolwiek, bez w ą tpienia, istotnie niskie w 2003r. (i ni ż sze ni ż w latach poprzednich) by ł y „ nieuczciwe, ra żą co niskie” i, jako takie, narusza ł y zakaz wynikaj ą cy z tre ś ci art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie […]. Z kolei, wzi ą wszy pod uwag ę pozosta ł e zarzuty SPZZOZ w S. , organ antymono- polowy wi ę kszo ść z nich uznaje za zasadne, a kwestionowane dzia ł ania Kasy/Funduszu – za sprzeczne z przepisami ustawy antymonopolowej. I tak, znamiona praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , o której mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1, polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na rynku relewantnym po- przez narzucanie kontrahentowi nieuczciwych warunków umów, w tym: odleg ł ych termi- nów p ł atno ś ci, wyczerpuje, zdaniem organu antymonopolowego, wprowadzenie do „ Umo- wy nr 16R040143/03 o udzielanie ś wiadcze ń zdrowotnych w zakresie lecznictwa stacjo- narnego zawartej w Szczecinie dnia 22 kwietnia 2003r.” takiego trybu rozliczania nale ż no- ś ci z tytu ł u wykonanych przez wnioskodawc ę us ł ug medycznych, który statuuj ą zapisy: 9 § 13 ust 4, i ż nale ż no ść za ś wiadczenia udzielone w danym miesi ą cu kalen- darzowym na rzecz ubezpieczonych zostanie wyp ł acona w terminie do 26 dnia miesi ą ca nast ę puj ą cego po miesi ą cu rozliczeniowym, 9 § 13 ust 5, i ż nale ż no ść za ś wiadczenia udzielone w danym miesi ą cu kalen- darzowym na rzecz ubezpieczonych w innej Kasie Chorych zostanie wyp ł a- cona w terminie do 60 dni od dnia z ł o ż enia faktur (rachunków) oraz rapor- tów, 9 § 13 ust 7, i ż w wypadku, gdy termin p ł atno ś ci przypada w sobot ę , to wy- p ł ata nale ż no ś ci zostanie dokonana nast ę pnego dnia roboczego. Jak podnosi si ę w literaturze przedmiotu, „ ocena, czy dany warunek [niecenowy – dop. Prezesa UOKiK] mo ż e by ć uznany za nieuczciwy, dokonywana musi by ć ka ż dorazo- wo dla przepisów odr ę bnych reguluj ą cych dany rodzaj umowy, obowi ą zuj ą cych zwyczajów handlowych, a tak ż e z uwzgl ę dnieniem innych warunków negocjowanych lub uzgodnio- nych w danym stosunku umownym. Poszczególne warunki umów nie powinny bowiem by ć oceniane w oderwaniu od innych postanowie ń danej umowy, zw ł aszcza bowiem w z ł o ż o- 19 nych relacjach umownych +nieuczciwo ść + jednego warunku mo ż e by ć równowa ż ona zwi ę kszonymi korzy ś ciami, gwarantowanymi przez inne warunki umów”. 3 Równocze ś nie, zwa ż ywszy na fakt braku aktualnego orzecznictwa operacjonali- zuj ą cego poj ę cie „ nieuczciwo ś ci” na u ż ytek jego odniesie ń do niecenowych warunków umów, jak i na to, ż e poprzednio obowi ą zuj ą ca ustawa z dnia 24 lutego 1990r. o przeciw- dzia ł aniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (tekst jednoli- ty: Dz.U. z 1999r., Nr 52, poz. 547 ze zmianami) nie zawiera ł a zakazu narzucania nie- uczciwych warunków zakupu lub sprzeda ż y, ale zawiera ł a zakaz narzucania uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych podmiotowi je narzucaj ą cemu nieuzasadnione korzy ś ci, mo ż na przyj ąć , i ż „ w pewnej cz ęś ci orzecznictwo na tle przepisu art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o przeciwdzia ł aniu praktykom mo ż e by ć egzemplifikacj ą art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy anty- monopolowej, przy przyj ę ciu, i ż +nieuczciwo ść + warunków umów polega na zagwaranto- waniu sobie przez dominanta nierównoprawnych, nieuzasadnionych korzy ś ci”. 4 Je ż eli zatem, zgodnie z przepisem art. 488 § 1 K.c., ś wiadczenia obu stron b ę - d ą ce przedmiotem zobowi ą za ń z umów wzajemnych powinny by ć spe ł nione, co do zasady, jednocze ś nie, je ż eli za „ powszechnie stosowany w obrocie, a […] wystarczaj ą cy do doko- nania przelewu nale ż no ś ci” uznaje si ę termin 7- lub 14-dniowy 5 , je ż eli, ponadto, z bada ń dotycz ą cych trybu realizacji p ł atno ś ci przez Kasy Chorych, powo ł anych w orzecznictwie Prezesa UOKiK (decyzja z dnia 11 lutego 2004r., sygn. akt DWR nr 4/2004), wynika, i ż w wypadku jednej z nich s ą one dokonywane w terminie do 10 dnia miesi ą ca nast ę puj ą cego po miesi ą cu rozliczeniowym, drugiej – do 19 dnia, trzeciej – do 22 dnia, trzech Kas – do 24 dnia i dwóch Kas – do 25 dnia, je ż eli siedem Kas wi ąż e dat ę wyp ł aty nale ż no ś ci z dat ą wystawienia faktury (jedna dokonuje wyp ł aty 7 dni po terminie wystawienia faktury, jedna – 10 dni, cztery – 14 dni, jedna – 21 dni), a trzy stosuj ą nawet systemy zaliczkowania, w ł a ś ciwe dla umów o charakterze ci ą g ł ym, to nie sposób nie uzna ć , ż e warunki narzucone w „ Umowie …” w przedmiocie spe ł nienia przez skar ż onego przedsi ę biorc ę zobowi ą za ń wy- nikaj ą cych z zakupu ś wiadcze ń od wnioskodawcy, wyczerpuj ą znamiona uci ąż liwo ś ci, przy- nosz ą c podmiotowi je narzucaj ą cemu, kosztem SPZZOZ w S. , nieuzasadnione korzy ś ci w postaci konieczno ś ci kredytowania go, w skutek ustalenia odleg ł ych terminów p ł atno ś ci, ponad niezb ę dn ą potrzeb ę , i s ą , jako takie, „ nieuczciwe”. Z kolei, za oparte na b łę dnych podstawach i, jednocze ś nie, naruszaj ą ce zakaz wynikaj ą cy z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie […], Prezes UOKiK uznaje postanowie- nie § 13 ust. 17 „ Umowy …”, zgodnie z którym termin p ł atno ś ci uwa ż a si ę za zachowany w dniu obci ąż enia, kwot ą zobowi ą zania wobec ś wiadczeniodawcy, rachunku bankowego skar ż onego przedsi ę biorcy. Najpierw dlatego, ż e art. 454 K.c. stanowi, i ż w sytuacji, gdy miejsce spe ł nienia ś wiadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z w ł a ś ciwo ś ci zobowi ą zania, ś wiadczenie pieni ęż ne powinno by ć spe ł nione w miejscu zamieszkania albo w siedzibie wierzyciela w chwili spe ł nienia ś wiadczenia. Nast ę pnie dlatego, i ż zgodnie z orzecznictwem S ą du Naj- wy ż szego, w wypadku ś wiadcze ń bezgotówkowych, a do takich odnosi si ę kwestionowany zapis „ Umowy …”, miejsce spe ł nienia wyznacza rachunek bankowy wierzyciela, a samo ś wiadczenie uznaje si ę za spe ł nione z chwil ą , gdy nast ę puje faktyczna realizacja polecenia przelewu, tzn. kwota nim obj ę ta zasila rachunek wierzyciela (por. uchwa łę SN z dnia 14 3 Modzelewska-W ą chal E., Ustawa o ochronie […], s. 104. 4 Tam ż e, s. 105. 5 Tam ż e, s. 122. 20 stycznia 1995r., sygn. akt III CZP 164/94, publikacja: OSNC z 1995 r. Nr 4, poz. 62). W ko ń cu i dlatego, ż e, w wypadku uznania, i ż termin p ł atno ś ci jest zachowany w dniu obci ą - ż enia rachunku skar ż onego przedsi ę biorcy, ten odniós ł by nienale ż n ą mu korzy ść w postaci przeniesienia na wnioskodawc ę ryzyka zwi ą zanego z ewentualno ś ci ą nieprawid ł owego funkcjonowania systemy bankowego. Jak zauwa ż y ł S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów, w innej, podobnej, sprawie, „ tak ustalony sposób p ł atno ś ci powoduje, ż e skar ż ony przedsi ę biorca przerzuca na ś wiadczeniodawc ę skutki wynik ł e z niewykonania zobowi ą za- nia (art. 474 K.c.), pozbawia zatem ś wiadczeniodawc ę mo ż liwo ś ci dochodzenia od siebie np. odsetek za zw ł ok ę w spe ł nieniu ś wiadczenia pieni ęż nego w wypadku b łę dów i opó ź - nienia banku” (por. wyrok z dnia 8 lipca 2002r., sygn. akt XVII Ama 83/01). W ocenie Prezesa UOKiK, nie sposób zaakceptowa ć te ż , w ś wietle przepisów ustawy o ochronie […], brzmienia § 13 ust. 18 „ Umowy …”, wprowadzaj ą cego na czas jej trwania, na wypadek ustawowego zmniejszenia wysoko ś ci sk ł adki na ubezpieczenia zdro- wotne, obligatoryjny wymóg korekty maksymalnej kwoty zobowi ą zania wobec ś wiadcze- niodawcy, bowiem tak ż e ten warunek jest nie tylko uci ąż liwy dla wnioskodawcy, ale i przy- nosi podmiotowi go narzucaj ą cemu nieuzasadnione korzy ś ci, przy czym „ uci ąż liwo ść ” nale- ż y wi ą za ć z dopuszczeniem pe ł nej formalnej i realnej jednostronno ś ci oddzia ł ywania Ka- sy/Funduszu w zakresie ewentualnych zmian dotycz ą cych warunków finansowych kontrak- tu, jak i z brakiem w „ Umowie …” symetrycznego zastrze ż enia na wypadek, ma ł o prawdo- podobnego lecz mo ż liwego, ustawowego zwi ę kszenia wysoko ś ci sk ł adki, natomiast „ nie- uzasadniona korzy ść ” polega na tym, ż e, podobnie jak w wypadku § 13 ust. 17, ca ł e ryzy- ko negatywnych konsekwencji, w tym wypadku – obni ż enia poziomu sk ł adki, mia ł oby ob- ci ąż y ć wy łą cznie SPZZOZ w S. W ko ń cu, w sprzeczno ś ci z zakazem wynikaj ą cym z art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie […], pozostaje, zdaniem organu antymonopolowego, równie ż § 13 ust. 19 „ U- mowy …”, zgodnie z którym skar ż ony przedsi ę biorca, w wypadku opó ź nienia w zap ł acie nale ż no ś ci na rzecz ś wiadczeniodawcy, z przyczyn le żą cych po jego stronie, b ę dzie zobo- wi ą zany do uiszczenia, wraz z nale ż no ś ci ą g ł ówn ą , odsetek za ka ż dy dzie ń zw ł oki, nalicza- nych pocz ą wszy od daty wymagalno ś ci zobowi ą zania, równych stopie oprocentowania kre- dytu lombardowego wynikaj ą cej ze stosownej uchwa ł y Rady Polityki Pieni ęż nej w sprawie stopy redyskontowej weksli, stopy referencyjnej, oprocentowania kredytów refinansowych oraz oprocentowania lokaty terminowej w Narodowym Banku Polskim, og ł aszanej w Dzienniku Urz ę dowym Narodowego Banku Polskiego. Przyj ę cie takiej formu ł y rekompensowania zainteresowanej stronie ewentual- nych strat z tytu ł u zaleg ł o ś ci w przekazywaniu nale ż no ś ci zwi ą zanych z wykonywaniem „ Umowy …” nie znajduje dostatecznego uzasadnienia z kilku, co najmniej, powodów. Po pierwsze, aczkolwiek, zgodnie z art. 359 § 1 K.c., odsetki od sumy pieni ęż nej nale żą si ę , gdy wynika to z czynno ś ci prawnej albo z ustawy, z orzeczenia s ą du lub z de- cyzji innego w ł a ś ciwego organu, to strony nie mog ą ich wysoko ś ci ustala ć dowolnie: po- mimo istnienia wolno ś ci gospodarczej i zapisanej w art. 353 1 K.c. swobody kszta ł towania stosunków umownych – s ą ograniczone m.in. ustaw ą oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecz- nego, a podej ś cie to znalaz ł o potwierdzenie m.in. w wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 8 stycznia 2003r., sygn. akt II CKN 1097/00 (publikacja: OSNC Nr 4, poz. 55), który stan ął na stanowisku, i ż postanowienie umowy zastrzegaj ą ce ra żą co wygórowane odsetki jest niewa ż ne w takiej cz ęś ci, w jakiej, w okoliczno ś ciach sprawy, zasady wspó łż ycia spo ł ecz- nego ograniczaj ą zasad ę swobody umów (art. 353 1 K.c., w zwi ą zku z art. 58 § 2 i 3 K.c.); per analogiam. mo ż na domniemywa ć , ż e w okre ś lonych stanach faktycznych w podobny 21 sposób, w oparciu o podobn ą argumentacj ę , zosta ł yby ocenione odsetki zbyt niskie („ ra- żą co niskie”). Po drugie, niezale ż nie od tego, ż e trudno w niniejszej sprawie wskaza ć racjo- nalne uzasadnienie powi ą zania przez skar ż onego przedsi ę biorc ę stopy odsetkowej ze sto- p ą oprocentowania kredytu lombardowego udzielanego przez bank centralny bankom ko- mercyjnym, to nie sposób nie zauwa ż y ć zarówno tego, ż e konstrukcja ta jest analogiczna do konstrukcji stopy odsetkowej pobieranej przez Kasy/Fundusz na podstawie art. 32 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym […], na zasadach i w wysoko ś ci okre ś lo- nych dla zaleg ł o ś ci podatkowych, od kwot nieprzekazanych w terminie przez Zak ł ad Ubez- piecze ń Spo ł ecznych i Kas ę Rolniczego Ubezpieczenia Spo ł ecznego sk ł adek na ubezpie- czenie zdrowotne wraz z nale ż nymi odsetkami, jak i tego, ż e stopa odsetkowa stosowana w rozliczeniach umownych z SPZZOZ w S. stanowi jedynie ½ poziomu stopy stosowanej w rozliczeniach z ZUS i KRUS b ę d ą c, równocze ś nie, znacznie ni ż sz ą od poziomu powszechnie stosowanych w stosunkach umownych mi ę dzy przedsi ę biorcami „ u ś rednionych” odsetek ustawowych (por. dane znajduj ą ce si ę w tablicy 3). Tablica 3 Wysoko ść stopy odsetek z tytu ł u zw ł oki od zaleg ł o ś ci podatkowych 1 , odsetek ustawowych 2 oraz stopy oprocentowania kredytu lombardowego w 2003r. 3 R OK 2003 I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII O DSETKI OD ZALEG Ł O Ś CI PODATKOWYCH 17,50 17,00 16,00 15,50 14,50 14,00 13,50 O DSETKI USTAWOWE 13,00 12,25 12,25 S TOPA OPRO- CENTOWANIA KREDYTU LOM- BARDOWEGO 8,75 8,50 8,00 7,75 7,25 7,00 6,75 Uwaga: obszar zacieniowa ł y odpowiada okresowi obowi ą zywania „ Umowy …”. Ź ród ł o: 1 – Monitor Polski z 2002r., nr 58; z 2003, nr 7, 12, 17, 22, 29, 37; 2 – Dziennik Ustaw z 2003r., nr 14, 166; 3 – Dziennik Urz ę dowy Narodowego Banku Polskiego z 2002r., nr 18, z 2003r., nr 2, 3, 5, 7, 10, 12. Po trzecie, ze wzgl ę du na oczywist ą asymetri ę wzajemnych zobowi ą za ń pie- ni ęż nych, sporna mi ę dzy stronami stopa odsetek od przeterminowanych nale ż no ś ci wy- znacza de facto wy łą cznie poziom obci ąż enia finansowego skar ż onego przedsi ę biorcy z ty- tu ł u kwot przeterminowanych, które ten, dysponuj ą c w stosunku do kontrahenta wystar- czaj ą c ą przewag ą kontraktow ą , stara ł si ę skutecznie zminimalizowa ć poprzez narzucenie wnioskodawcy nieakceptowanego przez niego zapisu § 13 ust. 19 „ Umowy …”, niemo ż li- wego do wyegzekwowania w hipotetycznych warunkach wolnej konkurencji, przynosz ą ce- go Kasie/Funduszowi, w okoliczno ś ciach faktycznych niniejszej sprawy, nieuzasadnion ą , zdaniem Prezesa UOKiK, korzy ść w postaci ró ż nicy pomi ę dzy warto ś ci ą odsetek, które zo- sta ł yby naliczone w warunkach „ ś rednich”, tj. wtedy, gdy podstaw ą ich ustalenia by ł aby stopa ustawowa, a warto ś ci ą tych odsetek wyliczon ą w oparciu o stop ę oprocentowania kredytu lombardowego. 22 Za chybiony i nie zas ł uguj ą cy na uwzgl ę dnienie organ antymonopolowy uznaje natomiast zarzut narzucania SPZZOZ w S. przez Kas ę /Fundusz uci ąż liwych, „ nie znajduj ą - cych ż adnego racjonalnego uzasadnienia”, warunków umów, a to wskutek na ł o ż enia na niego obowi ą zku przekazywania, w terminie najpó ź niej do 5-go dnia miesi ą ca nast ę puj ą - cego po miesi ą cu rozliczeniowym, zarówno miesi ę cznych raportów statystycznych, równie ż w wersji elektronicznej, z wykonania, na rzecz ubezpieczonych w Zachodniopomorskiej Regionalnej Kasie Chorych i w innych kasach, ś wiadcze ń zdrowotnych (na podstawie § 11 ust. 1, 2 i 3 „ Umowy …”), jak i zwi ą zanych z tym faktur (na podstawie § 13 ust. 4 pkt 1). W przekonaniu Prezesa UOKiK, a wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, pierwsze z tych żą da ń jest racjonalne o tyle, ż e, jak wynika z zapisu § 13 ust. 6, otrzymywane raporty statystyczne s ą dla skar ż onego przedsi ę biorcy nie tylko podstaw ą weryfikacji prawid ł owo- ś ci specyfikacji realizowanych przez ś wiadczeniodawc ę , w okresie rozliczeniowym, us ł ug, zwa ż ywszy na mo ż liwo ść wyst ą pienia przypadków zarówno „ pokrywania si ę wykonywa- nych ś wiadcze ń u danego Ś wiadczeniodawcy na rzecz tego samego ubezpieczonego” (§ 13 ust. 6 pkt 1), jak i „ wykazywania wykonanych ś wiadcze ń przez ró ż nych Ś wiadczenio- dawców na rzecz tego samego ubezpieczonego w pokrywaj ą cych si ę terminach” (§ 13 ust. 6 pkt 2), ale i ewentualnego wstrzymania, w sytuacji wykrycia w tym zakresie nieprawi- d ł owo ś ci, nienale ż nej zap ł aty za nie; drugie znajduje natomiast oczywiste uzasadnienie w przyj ę tym sposobie rozliczania wzajemnych zobowi ą za ń stron. Zwa ż ywszy na wskazane wy ż ej okoliczno ś ci oraz podnoszone przez wniosko- dawc ę zastrze ż enia dotycz ą ce przyj ę tych przez Kas ę /Fundusz zbyt odleg ł ych terminów p ł atno ś ci, trudno uzna ć za obiektywnie uci ąż liwy wymóg przekazywania tak raportów, jak i faktur/rachunków w terminie wynikaj ą cym z „ Umowy …”, pomimo „ znacznego utrudnie- nia”, jakie wykonanie tych czynno ś ci stanowi dla SPZZOZ w S. (konieczno ść zatrudniania pracowników w godzinach nadliczbowych), a to dlatego, ż e, z jednej strony, ka ż de jego przesuni ę cie w przód, poza 5 dzie ń miesi ą ca nast ę puj ą cego po miesi ą cu rozliczeniowym, wi ą za ł oby si ę , zapewne, z odpowiadaj ą cym mu przesuni ę ciem terminu weryfikacji spra- wozda ń , z drugiej natomiast, z, b ę d ą cym konsekwencj ą takiego dzia ł ania, a przez wnio- skodawc ę nieakceptowanym, przesuni ę ciem terminu uruchomienia wyp ł at. Równocze ś nie, niezale ż nie od tego, czy dzia ł ania powodowane zapisami spor- nych mi ę dzy stronami § 11 ust. 1, 2 i 3 oraz § 13 ust. 4 pkt 1 „ Umowy …” wyczerpuj ą , czy te ż nie wyczerpuj ą znamion uci ąż liwo ś ci, za co najmniej w ą tpliwe, a do tego przez SPZZOZ w S. nie udowodnione, nale ż y uzna ć domniemane korzy ś ci, jakie staj ą si ę , wskutek narzu- cenia obowi ą zku przekazywania w kwestionowanym terminie raportów i faktur/rachunków, udzia ł em skar ż onego przedsi ę biorcy, a które mia ł yby polega ć na tym, ż e „ Fundusz mo ż e zatrudnia ć odpowiednio mniejsz ą ilo ść pracowników do sprawdzania faktur”. Maj ą c na wzgl ę dzie dokonan ą wy ż ej ocen ę dzia ł a ń skar ż onego przedsi ę biorcy w ś wietle art. 8 ust. 2 pkt 1 oraz art. 8 ust. 2 pkt 6 ustawy o ochronie […], uznaj ą c, ż e wsku- tek ich podj ę cia nast ą pi ł o naruszenie interesu publicznego, orzeka si ę , jak w sentencji. O kosztach niniejszego post ę powania orzeka si ę maj ą c na uwadze przepis art. 70 ust. 1 ustawy o ochronie […], zgodnie z którym, w razie cz ęś ciowego uwzgl ę dnienia żą da ń zawartych we wniosku o wszcz ę cie post ę powania, poniesione przez strony koszty b ę d ą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Bior ą c pod uwag ę wynik przeprowadzonego post ę powania, które w zakresie za- rzutów opisanych w sentencji w punktach I i II nie potwierdza ich zasadno ś ci, ale potwier- 23 dza j ą w zakresie zarzutów opisanych w punktach III i IV, organ antymonopolowy posta- nawia, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zmianami), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwu- tygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zmianami) i art. 264 § 2 K.p.a., w zwi ą zku z art. 80 ww. ustawy oraz art. 479 32 § 1 i 2 K.p.c., na po- stanowienie rozstrzygaj ą ce o kosztach (punkt V sentencji) przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygo- dnia od dnia jego dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. 24