RGD-16/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DAŃSKU 80-824 G DAŃSK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-12/11/MLM Gdańsk, dnia 14 września 2011r. D ECYZJA NR RGD. 16/2011 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po uprawdo- podobnieniu , w toku postępowania wszczętego z urzędu, stosowania przez przedsię- biorcę „JOYTRIP.PL IDEATOUR GERMANUS Sp. z o.o.” s.j. z siedzibą w Gdańsku prak- tyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom, w stosowanych umowach o świadczenie usług turystycznych, rzetelnych i pełnych informacji dotyczących: − nazwy i adresu ubezpieczyciela, − sposobu zgłaszania reklamacji związanych z wykonywaniem usług przez organizato- ra turystyki lub osobę z nim współpracująca wraz z podaniem terminu zgłoszenia takich reklamacji, − podstaw prawnych umowy i konsekwencji prawnych wynikających z umowy, co jest sprzeczne z art. 14 ust. 2 pkt 7, 8 i 10 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o usłu- gach turystycznych (Dz.U. z 2004r. nr 223, poz. 2268, z późniejszymi zmianami) oraz po zobowiązaniu się przedsiębiorcy „JOYTRIP.PL IDEATOUR GERMANUS Sp. z o.o.” s.j. z siedzibą w Gdańsku, do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez opracowanie nowego wzorca umowy i zamieszczenie w tym wzorcu postanowień, które stanowić będą pełną i rzetelną infor- mację o przysługujących konsumentom prawach dotyczących podstaw i konsekwencji prawnych wynikających z umowy, sposobu zgłaszania reklamacji, jak i danych adreso- wych ubezpieczyciela nakłada się na przedsiębiorcę obowiązek wykonania tego zobo- wiązania w terminie dwóch miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami), stosownie do art. 33 ust. 6 ww. ustawy i § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na przedsiębiorcę „JOYTRIP.PL IDEATOUR GERMANUS Sp. z o.o.” s.j. z siedzibą w Gdańsku obowiązek przekazania, w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji, informacji potwierdzających wy- 2 konanie zobowiązania, o którym mowa w punkcie I sentencji decyzji, poprzez przekaza- nie nowego wzorca umowy o świadczenie usług turystycznych wraz z określeniem daty, od której zaczął on obowiązywać w obrocie. UZASADNIENIE W roku 2011 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem UOKiK lub Prezesem Urzędu) przeprowadził badanie rynku usług turystycznych. W ra- mach tych działań Delegatura UOKiK w Gdańsku pozyskała, a następnie poddała analizie wzorce umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez wybranych przedsiębiorców, działających na terenie jej właściwości miejscowej. W toku badania Prezes Urzędu ustalił, iż przedsiębiorca „JOYTRIP.PL IDEATOUR GERMA- NUS Sp. z o.o.” s.j. z siedzibą w Gdańsku (zwany dalej JOYTRIP), w umowach o świad- czenie usług turystycznych, zawieranych z konsumentami, narusza obowiązek udzielenia im rzetelnych i pełnych informacji dotyczących tej umowy. W związku z powyższym, postanowieniem nr 111 z dnia 16 maja 2011r., wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsiębiorcę „JOY- TRIP.PL IDEATOUR GERMANUS Sp. z o.o.” s.j. z siedzibą w Gdańsku , praktyki naruszają- cej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) zwanej dalej również ustawą o ochronie […], polegającej na naruszeniu obowiązku udzie- lania konsumentom, w stosowanych umowach o świadczenie usług turystycznych, rzetel- nych i pełnych informacji dotyczących: − nazwy i adresu ubezpieczyciela, − sposobu zgłaszania reklamacji związanych z wykonywaniem usług przez organizato- ra turystyki lub osobę z nim współpracująca wraz z podaniem terminu zgłoszenia takich reklamacji, − podstaw prawnych umowy i konsekwencji prawnych wynikających z umowy, co jest sprzeczne z art. 14 ust. 2 pkt 7, 8 i 10 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o usługach turystycznych (Dz.U. z 2004r. nr 223, poz. 2268, z późniejszymi zmianami). W toku postępowania Prezes Urzędu, postanowieniem nr 112 z dnia 16 maja 2011r., zali- czył w poczet dowodów część materiałów stanowiących akta sprawy prowadzonej pod sy- gnaturą RGD. 405-7/11/MLM, tj.: pismo przedsiębiorcy „JOYTRIP.PL IDEATOUR GERMA- NUS Sp. z o.o.” s.j. z siedzibą w Gdańsku, z dnia 28 marca 2011r., z załącznikami. Odnosząc się do zarzutów postawionych w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, przedsiębiorca, pismem otrzymanym przez Prezesa UOKiK w dniu 23 sierpnia 2011r., przedstawił projekt nowego wzorca umowy o świadczenie usług turystycznych i wniosko- wał o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie […]. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny: Spółka „JOYTRIP.PL IDEATOUR GERMANUS Sp. z o.o.” s.j. z siedzibą w Gdańsku została wpisana do KRS pod pozycją 0000266427. Ponadto przedsiębiorca zarejestrowany jest w Rejestrze Organizatorów i Pośredników Turystycznych Marszałka Województwa Pomor- skiego pod numerem 275. W zakresie działania przedsiębiorcy jest organizowanie imprez turystycznych oraz pośredniczenie na zlecenie klientów w zawieraniu umów o świadczenie 3 usług turystycznych. W kontaktach z klientami przedsiębiorca posługuje się projektami umów, które następnie konsumenci podpisują chcąc skorzystać z usług /oferty/ tego przedsiębiorcy. Zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 2 ustawy o usługach turystycznych umowa powinna określać m.in.: − rodzaj i zakres ubezpieczenia turystów oraz nazwę i adres ubezpieczyciela (art. 14 ust. 2 pkt 7), − sposób zgłaszania reklamacji związanych z wykonywaniem usług przez organizatora turystyki lub osobę z nim współpracująca wraz z podaniem terminu zgłoszenia ta- kich reklamacji (art. 14 ust. 2 pkt 8), − postawy prawne umowy i konsekwencje prawne wynikające z umowy. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy, Prezes Urzędu zważył, co na- stępuje: Możliwość rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uzależniona jest od uprzedniego stwierdzenia, czy zagrożony został w niej interes publicznoprawny. Jeżeli przesłanka taka nie występuje, Prezes Urzędu nie jest upoważniony do realizacji zasadniczego celu ustawy, którym, zgodnie z zapisem art. 1 ust. 1, jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podej- mowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interes ó w przedsiębiorców i konsumen- tów. W ocenie Prezesa UOKiK rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się i dotyczy ochrony interesu szerszej grupy konsumentów, którzy są lub mogą być klientami skarżonego przedsiębiorcy. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. JOYTRIP jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym, pod pojęciem tym ro- zumie się m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodar- czej. Ustawa z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2010r. Nr 220, poz. 1447) w art. 4 stanowi, m.in. że przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Skarżonemu przedsiębiorcy postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 usta- wy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 24 ust. 1 stanowi, że zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z ust. 2 pkt 2 tego artykułu Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się na- ruszenie obowiązku udzielenie konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Aby działania przedsiębiorcy mogły zostać uznane za sprzeczne z powołanym wyżej prze- pisem art. 24 ustawy antymonopolowej, należy wykazać, że spełniają one łącznie następu- jące przesłanki: – ujawniają się w obrocie konsumenckim, a więc dotyczą relacji przedsiębiorca- konsument, – stanowią działanie bezprawne, – naruszają zbiorowe interesy konsumentów. 4 Zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie […] i art. 22 1 Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W niniejszej sprawie fakt zawierania umów o usługi turystyczne z konsumentami pozostaje poza sporem, co przesądza o uznaniu, iż pierwsza z ww. przesłanek jest spełniona. Co do drugiej przesłanki, tj. bezprawności, rozumianej jako działanie sprzeczne z przepi- sami prawa podnieść należy, iż przedsiębiorcy postawiony został zarzut naruszenia art. 24 ust 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegający na narusze- niu obowiązku udzielnie konsumentom rzetelnej i pełnej informacji dotyczących: − nazwy i adresu ubezpieczyciela, − sposobu zgłaszania reklamacji związanych z wykonywaniem usług przez organizato- ra turystyki lub osobę z nim współpracująca wraz z podaniem terminu zgłoszenia takich reklamacji, − podstaw prawnych umowy i konsekwencji prawnych wynikających z umowy, co jest sprzeczne z art. 14 ust. 2 pkt 7, 8 i 10 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o usługach turystycznych (Dz.U. z 2004r. nr 223, poz. 2268, z późniejszymi zmianami). JOYTRIP zawierając z konsumentami umowę dot. oferowanej imprezy turystycznej wprawdzie określa rodzaj ubezpieczenia, jakim zostaną objęcie turyści, jednak całkowicie pomija i nie wskazuje tak nazwy, jak i adresu ubezpieczyciela. W umowie brak jest rów- nież informacji nt. sposobu zgłaszania reklamacji związanych z wykonywaniem usług przez organizatora turystyki, nie został też w niej określony termin zgłoszenia takich reklamacji. Przedsiębiorca, w stosowanym przez siebie wzorcu nie przywołał też w żaden sposób po- staw prawnych umowy i konsekwencji prawnych wynikających z umowy. W przedmiotowej sprawie przyjąć należy, że oferta handlowa przedsiębiorcy, kierowana jest do niedookreślonej grupy osób fizycznych, konsumentów, którzy zawierają umowę w celu bezpośrednio niezwiązanym z działalnością gospodarczą, są to więc konsumenci prze- ciętni, którzy chociaż potrafią zrozumieć kierowane do nich informacje oraz podjąć w opar- ciu o ten przekaz świadomą decyzję co do oferty przedsiębiorcy, nie posiadają jednak wie- dzy specjalistycznej w tym przedmiocie i często nie znają pełni swoich praw. Stąd też na- leżyte poinformowanie klientów przez przedsiębiorcę o ich prawach, czy to w zakresie możliwości i terminu na wniesienie ewentualnych reklamacji, czy też konsekwencji wynikających z zwartej umowy, dotyczących realizacji praw i zobowiązań zarówno organizatora, jak i uczestnika imprezy turystycznej, jest bardzo istotne, natomiast zignorowanie tego obowiązku uznać należy, za działanie bezprawne i naruszające obowiązek informacyjny, co w konsekwencji może prowadzić do rażącego naruszenia interesów konsumentów/kontrahentów przedsiębiorcy. Zdaniem Prezesa Urzędu, okoliczności faktyczne sprawy jednoznacznie wskazują, że przedsiębiorca niedopełniając obowiązków określonych w art. 14 ust. 2 ustawy o usługach turystycznych, w zakresie opisanym wyżej, naruszył obowiązek udzielania konsumentom rzetelnej i pełnej informacji dotyczącej warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych oferowanych przez JOYTRIP. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wtedy, gdy działanie przed- siębiorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowości, to jest, sytuacji gdy skierowane jest nie tylko do wyodrębnionej indywidualnie grupy konsumentów, lecz szerszego nie- ograniczonego liczbowo kręgu osób, do których dotarła i dotrzeć może oferta przedsię- biorcy. 5 W rozpatrywanej sprawie wyżej wymienione warunki zostały spełnione. Oferta usług tury- stycznych adresowana jest bowiem przez JOYTRIP, nie do ściśle zindywidualizowanego konkretnego konsumenta lecz do z góry nieokreślonej, niemożliwej do zidentyfikowania liczby kontrahentów – w tym konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie […], jeżeli w toku postępowania w spra- wach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnio- ne – na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 tejże ustawy, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania – że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 tejże ustawy, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do pod- jęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym narusze- niom, Prezes UOKiK może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowią- zań, a stosownie do art. 28 ust. 2 ww. ustawy – może też określić termin ich wykonania. Z kolei, odpowiednio do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie […], w decyzji, o której mowa w ust. 1 tego artykułu, Prezes UOKiK nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wy- znaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Jak wykazano wcześniej, w okolicznościach przedmiotowej sprawy zostało uprawdopo- dobnione, że JOYTRIP stosuje praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie […]. Jednocześnie przedsiębiorca zobowiązał się do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, poprzez opracowanie nowego wzorca umowy. W nowym wzorcu umownym przedsiębiorca przewidział zamieszczenie danych dotyczą- cych nazwy i adresu ubezpieczyciela, a także postanowienia, o treści: …Ewentualne rekla- macje należy zgłaszać niezwłocznie bezpośrednio przedstawicielowi Organizatora w trakcie trwania Imprezy. Uczestnik może również złożyć Organizatorowi reklamację zawierającą wskazanie uchybień w sposobie wykonania umowy oraz określenie swojego żądania w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia zakończenia imprezy. W nowoopracowanym wzorcu umowy znalazły się też postanowienia określające zarówno podstawy (przepisy ustawy o usługach turystycznych oraz kodeksu cywilnego), jak i kon- sekwencje prawne wynikające z umowy. Jednocześnie JOYTRIP poinformował, że wszystkie umowy zawarte z konsumentami, a dotyczące zorganizowanych imprez turystycznych zostały wykonane. Po zapoznaniu się z projektem nowego wzorca umowy Prezesa Urzędu uznał, że podjęte przez przedsiębiorcę zobowiązanie w sposób wystarczający zabezpiecza i chroni interesy konsumentów. Biorąc pod uwagę wymienione okoliczności orzeczono, jak w punkcie I sentencji. Ponadto, organ antymonopolowy, na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie […] wyznaczył termin przekazania informacji o wykonaniu zobowiązania w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. Mając to na uwadze orzeczono, jak w punkcie II sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w związ- ku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwuty- godniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów - Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Z upoważnienia Prezesa Urzędu 6 Roman Jarząbek Dyrektor Delegatury UOKiK w Gdańsku