RKR-35/2011

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE Pl. Szczepański 5, 31-011 Kraków Tel./fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-22/11/MS- /11 Kraków, dnia 14 września 2011r. DECYZJA Nr RKR – 35/2011 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów, działania przedsiębiorców Krystyny Rzegockiej – Żybury i Teresy Daniel wykonujących wspólnie działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie, polegające na stosowaniu we wzorcach umowy pod nazwą: „Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych przez B.U.T. „TRAMP” postanowień umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, tj. postanowień o treści: 1. „Przy dokonywaniu jakichkolwiek zwrotów pieniężnych Uczestnikowi nie przysługują odsetki od wpłaconych kwot .” (III.7. wzorca); 2. „Biuro nie ponosi odpowiedzialności za szkody i straty wynikłe z przyczyn od niego niezależnych np. warunki atmosferyczne, decyzje państwowe, strajki, działanie siły wyższej, których uniknięcie nie leży w mocy Biura ani jego kontrahentów oraz za rzeczy pozostawione lub skradzione w miejscu pobytu.” (V.13. wzorca); 3. „Koszty ponoszone przez Uczestnika w przypadku rezygnacji z Imprezy z przyczyn nie leżących po stronie Biura: a) 50 zł opłata manipulacyjna – w przypadku rezygnacji na co najmniej 31 dni przed rozpoczęciem Imprezy, b) 35 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na 30 – 21 dni przed rozpoczęciem Imprezy, c) 80 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na 20 – 14 dni przed rozpoczęciem Imprezy, d) na 13 dni przed rozpoczęciem Imprezy współmiernie do poniesionych kosztów. Zasady potrąceń mają zastosowanie bez względu na termin zawarcia umowy.” (VI.18. wzorca); oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 8 marca 2011r. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony 2 Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów, działania przedsiębiorców Krystyny Rzegockiej – Żybury i Teresy Daniel wykonujących wspólnie działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie, polegające na stosowaniu we wzorcach umowy pod nazwą: „Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych przez B.U.T. „TRAMP” oraz „Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych przez B.U.T. „TRAMP” obowiązujące od dnia 8.03.2011r.” postanowień umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, tj. postanowień o treści: 1. „(…) Biuro „Tramp ma obowiązek dokonania zwrotu części lub całości wpłat w ciągu 30 dni od daty rezygnacji Klienta bez odsetek.” (VII.18.e) wzorca oraz VII.17.e) wzorca z dnia 8.03.2011r.); 2. „ Koszty ponoszone przez Uczestnika w przypadku rezygnacji z Imprezy z przyczyn nie leżących po stronie Biura: a) 5 % wartości imprezy – stała opłata manipulacyjna – w przypadku rezygnacji na co najmniej 45 dni przed rozpoczęciem Imprezy, b) 10 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na od 44 do 31 dni przed rozpoczęciem Imprezy, c) 50 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na 30 – 15 dni przed rozpoczęciem Imprezy, d) 75 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na 14 - 8 dni przed rozpoczęciem Imprezy, d) na 7 dni lub mniej przed rozpoczęciem Imprezy 90% (…)” (VI.17 wzorca z dnia 8.03.2011r.); oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 16 czerwca 2011r. III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje się za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godzące w interesy konsumentów, działania przedsiębiorców Krystyny Rzegockiej – Żybury, Teresy Daniel wykonujących wspólnie działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie, polegające na zamieszczeniu w umowie postanowienia o treści: „Wszelkie reklamacje winny być wniesione niezwłocznie i w formie pisemnej, w pierwszej kolejności u pilota w trakcie trwania Imprezy, a następnie w Biurze w ciągu 14 dni od daty zakończenia Imprezy. Reklamacja zostanie rozpatrzona w terminie 30 dni od daty jej złożenia .” (VII.19. wzorca) - co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 powołanej na wstępie ustawy w związku z art. 16b ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o usługach turystycznych (Dz. U. Nr 223 poz. 2268 z późn. zm.). oraz stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 8 marca 2011r. 3 IV. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 1. nakłada się na przedsiębiorcę Krystynę Rzegocką – Żyburę, wykonującą działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie, kary pieniężne w wysokości; 1) 1.280 zł (słownie: tysiąc dwieście osiemdziesiąt)z tytułu naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i ust 2 pkt 1 w/w ustawy w zakresie opisanym w pkt I i II sentencji niniejszej decyzji 2) 1.280 zł (słownie: tysiąc dwieście osiemdziesiąt)z tytułu naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i ust 2 w/w ustawy w zakresie opisanym w pkt III sentencji niniejszej decyzji płatne do budżetu państwa, za zapłatę których odpowiada solidarnie z Teresą Daniel wykonującą działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie. 2. nakłada się na przedsiębiorcę Teresę Daniel wykonującą działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie, kary pieniężne w wysokości; 1) 1.280 zł (słownie: tysiąc dwieście osiemdziesiąt)z tytułu naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i ust 2 pkt 1 w/w ustawy w zakresie opisanym w pkt I i II sentencji niniejszej decyzji 2) 1.280 zł (słownie: tysiąc dwieście osiemdziesiąt)z tytułu naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i ust 2 w/w ustawy w zakresie opisanym w pkt III sentencji niniejszej decyzji płatne do budżetu państwa, za zapłatę których odpowiada solidarnie z Krystyną Rzegocką – Żyburą wykonującą działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie. V. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331z późn. zm.) oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie art. 33 ust. 6 oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), po przeprowadzeniu – wszczętego z urzędu - postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, obciąża się przedsiębiorców Krystynę Rzegocką – Żyburę i Teresę Daniel wykonujących wspólnie działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie kosztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązuje się solidarnie tych przedsiębiorców do 4 zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 18 zł (słownie: osiemnaście) w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji. UZASADNIENIE W roku 2011 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - zwany dalej „Prezesem UOKIK”” - przeprowadził badanie rynku usług turystycznych. W ramach prowadzonych badań Delegatura UOKiK w Krakowie dokonała analizy wzorców umownych stosowanych w obrocie konsumenckim przez wybranych losowo przedsiębiorców działających na terenie jej właściwości miejscowej, tj. województw małopolskiego i podkarpackiego. Kontrolą objęto także przedsiębiorców Krystynę Rzegocką – Żyburę i Teresę Daniel wykonujących wspólnie działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie – zwanych dalej „Przedsiębiorcami”. W toku postępowania ustalono, że Przedsiębiorcy świadczą usługi turystyczne, których przedmiotem jest organizowanie imprez turystycznych oraz dokonano analizy stosowanych przez nich wzorców umowy pod nazwą: „Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych przez B.U.T. „TRAMP” oraz „Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych przez B.U.T. „TRAMP” obowiązujące od dnia 8.03.2011r.” . Przeprowadzona analiza wykazała, że wzorce umowy zawierane z konsumentami zawierają postanowienia, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. – zwanego dalej „Rejestrem” oraz stwierdzono zamieszczenia w umowie postanowienia sprzecznego z treścią art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych (Dz. U. Nr 223 poz. 2268 z późn. zm.) – zwanej dalej „ustawą o usługach turystycznych”. Mając powyższe na uwadze, postanowieniem nr RKR-108/2011 z dnia 31.05.2011r. Prezes UOKIK wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Krystynę Rzegocką – Żyburę, Teresę Daniel wykonujących wspólnie działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) – zwanej dalej „ustawą o ochronie (…)”, polegających na stosowaniu w w/w wzorcach umowy wykorzystywanych przez tych Przedsiębiorców postanowień umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone oraz zamieszczeniu w umowie postanowienia o treści: „Wszelkie reklamacje winny być wniesione niezwłocznie i w formie pisemnej, w pierwszej kolejności u pilota w trakcie trwania Imprezy, a następnie w Biurze w ciągu 14 dni od daty zakończenia Imprezy. Reklamacja zostanie rozpatrzona w terminie 30 dni od daty jej złożenia .” (VII.19. wzorca) - co może stanowić naruszenie art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych. Odpowiadając na zarzuty postawione w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, Przedsiębiorcy pismami z dnia 16.06.2011r. oraz 15.07.2011r. potwierdzili fakt stosowania wzorca umowy o treści zakwestionowanej przez Prezesa UOKIK oraz poinformowali, że uznają w całości stanowisko i zastrzeżenia Prezesa UOKIK odnośnie zakwestionowanych postanowień w stosowanych dotychczas wzorcach umów. W związku z powyższym dokonali zmiany kwestionowanego wzorca umowy poprzez usunięcie z wzorca kwestionowanych postanowień i zmianę postanowienia dot. reklamacji. Do odpowiedzi dołączyli kopie nowego wzorca umowy, który został wprowadzony do obrotu z konsumentami w dniu 16.06.2011r. oraz dołączyli – jako – dowód kopie dwóch pierwszych umów zawartych z konsumentami. 5 Postanowieniem z dnia 8.07.2011r. Prezes UOKIK z urzędu zaliczył w poczet dowodów materiały uzyskane w trakcie wymienionego wyżej postępowania wyjaśniającego. Prezes UOKIK ustalił następujący stan faktyczny: Przedsiębiorcy prowadzą wspólnie działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej na podstawie wpisów do Ewidencji Działalności Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Rzeszowa pod nr 10490 H oraz 10491 H. Ponadto jako Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. są wpisani do rejestru organizatorów turystyki i pośredników turystycznych prowadzonego przez Marszałka Województwa Podkarpackiego. Zakres prowadzonej przez nich działalności gospodarczej obejmuje m.in. organizowanie imprez turystycznych. W kontaktach z klientami, w tym konsumentami posługiwali się wzorcami umowy pod nazwą: „Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych przez B.U.T. „TRAMP” (od 2010r.) oraz „Warunki uczestnictwa w imprezach turystycznych przez B.U.T. „TRAMP” obowiązujące od dnia 8.03.2011r.” (od 8.03.2011r.) który następnie klienci podpisywali, dokonując zakupu świadczonych przez Przedsiębiorców usług. Doręczany konsumentom wzorzec umowy był sporządzany przez Przedsiębiorców przed zawarciem umowy i zawierał gotowe jednolite postanowienia. Oznacza to, iż stosowali oni w obrocie konsumenckim wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 k.c. Analiza wskazanych wyżej dokumentów pozwoliła na postawienie Przedsiębiorcom zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez zamieszczenie w w/w wzorcach umowy postanowień, o następującej treści: 1. „Przy dokonywaniu jakichkolwiek zwrotów pieniężnych Uczestnikowi nie przysługują odsetki od wpłaconych kwot .” (III.7. wzorca) oraz w brzmieniu „(…) Biuro „Tramp ma obowiązek dokonania zwrotu części lub całości wpłat w ciągu 30 dni od daty rezygnacji Klienta bez odsetek.” (VII.18.e) wzorca oraz VII.17.e) wzorca z dnia 8.03.2011r.); 2. „Biuro nie ponosi odpowiedzialności za szkody i straty wynikłe z przyczyn od niego niezależnych np. warunki atmosferyczne, decyzje państwowe, strajki, działanie siły wyższej, których uniknięcie nie leży w mocy Biura ani jego kontrahentów oraz za rzeczy pozostawione lub skradzione w miejscu pobytu.” (V.13. wzorca); 3. „Koszty ponoszone przez Uczestnika w przypadku rezygnacji z Imprezy z przyczyn nie leżących po stronie Biura: a) 50 zł opłata manipulacyjna – w przypadku rezygnacji na co najmniej 31 dni przed rozpoczęciem Imprezy, b) 35 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na 30 – 21 dni przed rozpoczęciem Imprezy, c) 80 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na 20 – 14 dni przed rozpoczęciem Imprezy, d) na 13 dni przed rozpoczęciem Imprezy współmiernie do poniesionych kosztów. Zasady potrąceń mają zastosowanie bez względu na termin zawarcia umowy.” (VI.18. wzorca) oraz w brzmieniu „ Koszty ponoszone przez Uczestnika w przypadku rezygnacji z Imprezy z przyczyn nie leżących po stronie Biura: a) 5 % wartości imprezy – stała opłata manipulacyjna – w przypadku rezygnacji na co najmniej 45 dni przed rozpoczęciem Imprezy, b) 10 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na od 44 do 31 dni przed rozpoczęciem Imprezy, c) 50 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na 30 – 15 dni przed rozpoczęciem Imprezy, d) 75 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na 14 - 8 dni przed rozpoczęciem Imprezy, d) na 7 dni lub mniej przed rozpoczęciem Imprezy 90% (…)” (VII.17 wzorca z dnia 8.03.2011r.); 6 W tym miejscu należy zauważyć, iż do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone zostały wpisane, na podstawie art. 479 45 k.p.c ., postanowienia, które są tożsame z przedmiotowymi klauzulami zakwestionowanymi przez Prezesa UOKIK. Są to postanowienia o następującej treści (wg numeracji sentencji decyzji): Pkt I.1 oraz II.1 sentencji decyzji - „Zwrot opłat należnych uczestnikowi, organizator zrealizuje w terminie do 30 dni, od momentu podjęcia przez uczestnika ostatecznej decyzji. Od zwracanych kwot nie przysługują odsetki.” (wpis nr 1153 dokonany na podstawie wyroku SOKIK z dnia 28.02.2007r. sygn. akt XVII Amc 56/06), - „W takim wypadku biuro gwarantuje zwrot wniesionych wpłat. Klientowi nie przysługuje natomiast odszkodowanie ani odsetki od wpłaconej kwoty.” (wpis nr 1794 dokonany na podstawie wyroku SOKIK z dnia 17.09.2009r. sygn. akt XVII Amc 491/09), - „Przy dokonaniu jakichkolwiek zwrotów pieniężnych uczestnikowi nie przysługują odsetki od wpłaconych kwot.” (wpis nr 2159 dokonany na podstawie wyroku SOKIK z dnia 31.07.2009r. sygn. akt XVII Amc 328/09), Pkt I.2 sentencji decyzji - „Syn&Fun zastrzega sobie prawo do odwołania imprezy z przyczyn od niego niezależnych (decyzja władz państwowych, działanie siły wyższej, zamieszki, strajki, itp.). Uczestnik otrzymuje z tego tytułu zwrot pełnej wpłaty, natomiast nie przysługuje mu odszkodowanie.” (wpis nr 1327 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 17.01.2007r., sygn. akt XVII Amc 31/06), - „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za bagaż Uczestników imprezy, w przypadku jego zamiany, zgubienia czy kradzieży.” (wpis nr 1412 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 5.12.2007r., sygn. akt XVII Amc 243/07), - „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za bagaż uczestników imprezy, w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zagubienia lub kradzieży.” (wpis nr 1633 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 2.04.2009r., sygn. akt XVII Amc 318/09), Pkt I.3 oraz II.2 sentencji decyzji - „Jeżeli uczestnik rezygnuje z udziału w imprezie z przyczyn leżących po jego stronie organizator potrąca: a) opłatę manipulacyjną w wysokości 5% wartości imprezy od każdego rezygnującego uczestnika, w okresie powyżej 30 dni przed rozpoczęciem imprezy; b) 25% ceny w przypadku rezygnacji w okresie 30-15 dni przed rozpoczeciem imprezy c) 50% ceny w przypadku rezygnacji w okresie 14-8 dni przed rozpoczęciem imprezy d) 90% ceny w przypadku rezygnacji w okresie krótszym niż 8 dni przed rozpoczęciem imprezy. Organizator nie będzie dokonywać procentowych potrąceń, jeśli w miejsce osoby rezygnującej klient przedstawi inną osobę mogącą uczestniczyć w imprezie, w czasie pozwalającym organizatorowi na dokonanie niezbędnych formalności związanych z wyjazdem.” (wpis nr 2158 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 31.07.2009r., sygn. akt XVII Amc 328/09), - „W przypadku odstąpienia przez klienta od umowy (bez względu na przyczynę) Biuro potrąca z dokonanej przez klienta wpłaty opłatę manipulacyjną w kwocie wpłaconej zaliczki czy 20% wartości imprezy - 20% ceny imprezy do 30 dni przed planowaną datą rozpoczęcia imprezy, 40% ceny imprezy od 29 do 22 dni przed planowaną datą rozpoczęcia imprezy, 50 % ceny imprezy od 21 do 16 dni przed planowaną datą 7 rozpoczęcia imprezy, 100% ceny imprezy 15 dni lub krócej przed planowaną datą rozpoczęcia imprezy.” (wpis nr 1282 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 21.11.2006r., sygn. akt XVII Amc 136/05). - „ Koszty rezygnacji: a) opłata stała w wysokości 50 zł, jeżeli rezygnacja nastąpiła w terminie do 30 dni przed datą rozpoczęcia imprezy, b) 30% w przypadku rezygnacji w okresie 29-21 dni przed datą rozpoczęcia imprezy, c) 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-9 dni przed datą rozpoczęcia imprezy, d) 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 8-1 dni przed datą rozpoczęcia imprezy, e) 90% ceny imprezy w przypadku rezygnacji w dniu wyjazdu, lub nie zgłoszenia się w wyznaczonym czasie w miejscu zbiórki lub nieprzybycia do miejsca realizacji imprezy” (wpis nr 1078 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 8.12.2006r., sygn. akt XVII Amc 41/06). - „Klient ma prawo odstąpić od umowy w każdym czasie przed wyjazdem. Rezygnacją może nastąpić jedynie w formie pisemnego oświadczenia, a każdy Klient zostaje obciążony następującymi kosztami: a) 100 zł (od każdej osoby wpisanej na zgłoszeniu) w przypadku rezygnacji na 31 dni lub więcej przed terminem odlotu, b) 20% ceny rzeczywistej imprezy, przy rezygnacji zgłoszonej od 30 do 21 dnia włącznie przed terminem odlotu, c) 50% ceny rzeczywistej imprezy, przy rezygnacji zgłoszonej od 20 do 11 dnia włącznie przed terminem odlotu, d) 70% ceny rzeczywistej imprezy, przy rezygnacji złożonej od 10 do 4 dnia włącznie przed terminem odlotu, e) 100% ceny rzeczywistej, w przypadku rezygnacji złożonej od 3- go dnia do daty rozpoczęcia imprezy.” (wpis nr 1068 okonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 4.01. 2007r., sygn. akt XVII Amc 37/06). - „Rezygnując z uczestnictwa w imprezie, uczestnik zobowiązany jest zapłacić opłatę manipulacyjną od wartości całkowitej imprezy w wysokości: 20% ceny – przy rezygnacji zgłoszonej do 30 dnia włącznie przed terminem odlotu; 25% ceny - przy rezygnacji zgłoszonej od 29 do 22 dnia włącznie przed terminem odlotu; 35% ceny - przy rezygnacji zgłoszonej od 21 do 15 dnia włącznie przed terminem odlotu; 50% ceny - przy rezygnacji zgłoszonej od 14 do 8 dnia włącznie przed terminem odlotu; 80% - przy rezygnacji zgłoszonej od 7 do 3 dnia włącznie przed terminem odlotu; 100% ceny - przy rezygnacji zgłoszonej na 2 dni włącznie do samego dnia odlotu lub w przypadku nieobecności podczas odprawy lotniskowej." (wpis nr 1123 dokonany na podstawie wyroku SOKiK z dnia 26.02.2007r., sygn. akt XVII Amc 174/05). Mając powyższe ustalenia na uwadze Prezes UOKIK zważył, co następuje: Treść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) ogranicza zastosowanie jej przepisów wyłącznie do ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, że warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów określonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym działania przedsiębiorców - naruszając jej przepisy – stanowią potencjalne zagrożenie interesu publicznego. Niniejsze postępowanie dotyczy treści wzorców umowy stosowanych przez Przedsiębiorców wobec nieograniczonego kręgu adresatów, tj. wszystkich zainteresowanych ich treścią aktualnych i potencjalnych klientów organizatora turystyki, którym - na gruncie art. 4 pkt. 12 ustawy o ochronie (…) - przysługuje status konsumenta. Zdaniem Prezesa UOKIK rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy są lub będą albo mogli być klientami Przedsiębiorców. Interes publicznoprawny przejawia się także w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, iż każde naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocześnie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione 8 było w niniejszej sprawie podjęcie przez Prezesa UOKIK działań przewidzianych w ustawie o ochronie (...). W tym stanie rzeczy przyjąć należy, iż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie mają przepisy w/w ustawy, a dotyczące jej postępowanie prowadzone było w interesie publicznym. Stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Aby możliwe było, zatem stwierdzenie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: 1. działania przedsiębiorcy winny mieć bezprawny charakter, tzn. być sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych lub sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami, a jednocześnie 2. działania te muszą godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Odnosząc się do pierwszej z przesłanek art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…), tj. bezprawności działań przedsiębiorcy, stwierdzić należy, iż bezprawność rozumie się jako sprzeczność zachowania danego podmiotu z przepisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego. Chodzi tu mianowicie o sprzeczność z szeroko rozumianym porządkiem prawnym, jako całością. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tzn. niezależnym od wystąpienia szkody, czy zaistnienia zamiaru po stronie podmiotu dopuszczającego się działań bezprawnych. Podkreślenia wymaga okoliczność, że przepisy w/w ustawy o ochronie (…) nie definiują pojęcia bezprawności działań przedsiębiorcy, na co zwrócił uwagę SOKiK w wyroku z dnia 23.06.2006r. (sygn. akt XVIII Ama 32/05), stwierdzając, iż art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) z 15 grudnia 2000r. – którego odpowiednikiem w ustawie o ochronie (…) z dnia 16 lutego 2007r. jest art. 24 ust. 2 – nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych ustaw, gdyż dopiero na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem. Niemniej jednak, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w jednym przypadku wprost identyfikuje działanie przedsiębiorcy jako bezprawne – mianowicie, działanie polegające na stosowaniu postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone i wpisanych do rejestru prowadzonego przez Prezesa UOKiK, co SOKIK potwierdził w innym wyroku z dnia 25.03.2004r. (sygn. akt XVII Ama 51/03), stwierdzając, że można sformułować samoistną przesłankę bezprawności, jeżeli ustali się, że przedsiębiorca stosował postanowienia wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Zatem wykazanie, że przedsiębiorca wprowadził do obrotu wzorzec umowny zawierający postanowienia o treści już wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenia bezprawności działania tego przedsiębiorcy. Do stwierdzenia praktyki, określonej w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, iż przedsiębiorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zostały wpisane do prowadzonego przez Prezesa UOKIK rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Pokreślenia wymaga, że wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje się niezależnie od tego, czy postanowienia wzorca były, czy też nie były zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec 9 lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie — Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa UOKiK, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowień umownych oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych, tj. stosowanych także przez innych przedsiębiorców. Prezes UOKIK może stwierdzić stosowanie przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na posługiwaniu się postanowieniem wzorca umownego, które zostało wpisane do rejestru, bez względu na to, czy wpis dotyczy tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu jest prowadzone postępowanie, czy też nie. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2.12.2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskazał, że zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z późń. zm.) praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest posługiwanie się postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powstał w związku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada się stosowanie praktyki. Sąd wskazał też, że naruszenie interesów konsumentów może nastąpić w wyniku działań podmiotów, które stosują klauzule abuzywne wpisane do rejestru, przy czym wpis do rejestru związany jest z działaniami innych kontrahentów konsumentów. Analogicznie orzekł Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 29.09.2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19.12.2003r. (sygn. akt III CZP 95/03), stwierdził, że wyrok uwzględniający powództwo przez uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek także wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyrażonym w wyroku z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, iż określona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, że mieści się ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodność porównywanych klauzul. Czynnikiem przesądzającym o podobieństwie dwóch klauzul powinien być zatem zamiar, cel, jakiemu ma służyć kwestionowane postanowienie. Jeśli cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformułowania klauzuli uznanej za niedozwoloną, oba zapisy można uznać za tożsame. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 13.07.2006r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż „(...) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (...)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „(...) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik [obecnie art. 24 – przyp. własny UOKIK] obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a uokik znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady 10 efektywności (...).” Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia wzorców umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Przedmiotem niniejszego postępowania jest wykazanie, że zakwestionowane przez Prezesa UOKIK zapisy wzorców umowy stosowane przez Przedsiębiorców przy świadczeniu usług turystycznych, są tożsame z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami SOKIK wymienionymi w niniejszej decyzji i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Dodatkowo podkreślenia wymaga okoliczność, że wszystkie postanowienia wpisane do Rejestru, które zostały wskazane w sentencji niniejszej decyzji dotyczą branży turystycznej, a w szczególności organizatorów turystyki, co oznacza, iż zachodzi tożsamość stosunków prawnych. W ocenie Prezesa UOKIK postanowienia wskazane w pkt I.1. oraz pkt II.1 sentencji decyzji o treści: „Przy dokonywaniu jakichkolwiek zwrotów pieniężnych Uczestnikowi nie przysługują odsetki od wpłaconych kwot.” oraz w brzmieniu „(…) Biuro „Tramp ma obowiązek dokonania zwrotu części lub całości wpłat w ciągu 30 dni od daty rezygnacji Klienta bez odsetek.” są tożsame z treścią postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycją 1794, 1153 oraz 2159, które zostały wymienione powyżej w treści decyzji. Zacytowane powyżej postanowienia umowne oraz wskazane postanowienia wpisane do Rejestru dotyczą rozliczenia pomiędzy organizatorem turystyki a konsumentem w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy. W takim przypadku organizator zobowiązuje się zwrócić wpłacone przez konsumenta środki w wysokości nominalnej, bez odsetek. Tego rodzaju klauzule były szczegółowo i wielokierunkowo analizowane przez SOKIK, który w wielu przypadkach uznał takie postanowienia za niedozwolone. I tak w przypadku zwrotu wpłaconych środków w wysokości nominalnej SOKIK w powołanych wyrokach uznał, że takie działanie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, albowiem organizatorzy turystyki mogą korzystać z wpłaconych przez konsumentów pieniędzy, obracać nimi, nawet przez kilka miesięcy, praktycznie bez ponoszenia z tego tytułu negatywnych konsekwencji finansowych (choćby w postaci odsetek umownych). Konsument natomiast - wpłacając środki finansowe operatorowi jako zapłatę za usługi turystyczne – zostaje pozbawiony możliwości dysponowania tymi środkami, a w przypadku rozwiązania umowy, nie dość, że nie osiąga celu gospodarczego w postaci zakupu usługi, to otrzymuje zwrot wyłącznie kwoty nominalnej wpłaconych środków, co oznacza, iż pożytki z wpłaconych środków pieniężnych uzyskuje wyłącznie organizator turystyki. Sytuacja taka wyczerpuje znamiona art. 385¹ § 1 k.c., z uwagi na rażące naruszenie interesów gospodarczych konsumenta, jak i bezsprzeczną niezgodność z dobrymi obyczajami kupieckimi, a ponadto wypełnia dyspozycję art. 385³ pkt 2 k.c., bowiem istotnie ograniczona zostaje odpowiedzialność organizatora względem konsumenta na którego przenosi się koszty i ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej. Przykładami takiego stanowiska SOKIK, są wyroki, w których Sąd uznał za niedozwolone postanowienia: „Zwrot opłat należnych uczestnikowi, organizator zrealizuje w terminie do 30 dni, od momentu podjęcia przez uczestnika ostatecznej decyzji. Od zwracanych kwot nie przysługują odsetki.” (vide wyrok SOKIK z dnia 28.02.2007r. sygn. akt XVII Amc 56/06), „W takim wypadku biuro gwarantuje zwrot wniesionych wpłat. Klientowi nie przysługuje natomiast odszkodowanie ani odsetki od wpłaconej kwoty.” (vide: wyrok SOKIK z dnia 17.09.2009r. sygn. akt XVII Amc 491/09) oraz „Przy dokonaniu jakichkolwiek zwrotów pieniężnych uczestnikowi nie przysługują odsetki od wpłaconych kwot.” (vide: wyrok SOKIK z dnia 31.07.2009r. sygn. akt XVII Amc 328/09), 11 Również postanowienie wskazane w pkt I.2 sentencji decyzji o treści: „Biuro nie ponosi odpowiedzialności za szkody i straty wynikłe z przyczyn od niego niezależnych np. warunki atmosferyczne, decyzje państwowe, strajki, działanie siły wyższej, których uniknięcie nie leży w mocy Biura ani jego kontrahentów oraz za rzeczy pozostawione lub skradzione w miejscu pobytu.” jest tożsame z treścią postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycjami 1327, 1412 oraz 1633, które zostały wymienione powyżej w treści decyzji. Wszystkie te bowiem postanowienia - zarówno stosowane przez Przedsiębiorców, jak i powołane wyżej, wpisane do Rejestru - dotyczącą sytuacji, w której organizator turystyki wyłącza swoją odpowiedzialności, w szczególności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy przez osoby działające w jego imieniu oraz mienie konsumentów. Stosownie do utrwalonego stanowisk orzecznictwa, dłużnik odpowiada za swoje działanie na podstawie art. 471 k.c. oraz - zgodnie z art. 474 k.c. - za działanie osób trzecich, którym powierza wykonanie zobowiązania jak za działanie własne. Organizator turystyki może zatem zwolnić się z tej odpowiedzialności tylko wtedy, gdy wykaże zaistnienie przesłanek określonych w art. 11a ustawy o usługach turystycznych. Podkreślić jednak należy, że wyłączenie odpowiedzialności za zachowania osób działających w imieniu organizatora nie mieści się w wymienionym w tym przepisie katalogu przesłanek, zwalniających organizatora z odpowiedzialności względem klienta. Zdaniem Prezesa UOKIK organizator powinien ponosić pełną odpowiedzialność za wszelkie działania lub zaniechania osób lub podmiotów, przy pomocy których wykonuje ciążące na nim zobowiązania wynikające z umowy o świadczenie usług turystycznych, lub którym powierza ich wykonanie. Stanowisko to znajduje także potwierdzenie w judykaturze Sądu Najwyższego (vide: uzasadnienie uchwały z dnia 25.02.1986r. sygn. akt III CZP 2/86 OSNCP 1987/1/10), który uznał, iż „dłużnik, a tym samym biuro podróży, jako osoba zobowiązana, odpowiada zatem zarówno za swoich zastępców, jak i pomocników; odpowiada za osoby, którymi się wyręcza w całości w wykonaniu swego zobowiązania, jak i za te, z których pomocy korzysta tylko w ściśle określonym zakresie. Odpowiedzialność ta powstaje niezależnie od tego, jaki stosunek prawny łączy dłużnika z osobą wykonującą za niego zobowiązanie, czy w stosunku tym występuje podporządkowanie czy nie; istotne jest to, by dłużnik w wykonaniu swego zobowiązania korzystał faktycznie z osoby trzeciej. W świetle powyższego uznać należy, że biuro podróży odpowiada za działania i zaniechania osób trzecich, którymi się posługuje w wykonaniu swoich zobowiązań, także wówczas, gdy nie miało ono możliwości kontroli nadzoru nad tymi osobami”. Powołany przepis art. 474 k.c. jest zatem źródłem odpowiedzialności odszkodowawczej organizatora turystyki za ewentualne szkody wyrządzone klientom, zarówno na osobie, jak i w mieniu wynikłe z jego działań lub zaniechań lub jego kontrahentów i ich podwykonawców. Zakwestionowane postanowienie zawiera zbyt daleko idące wyłączenie odpowiedzialności Przedsiębiorców. Zwalnia ich bowiem zwłaszcza od odpowiedzialności za mienie klienta nie tylko w sytuacjach, w których w ogóle nie powinni ponosić tej odpowiedzialności, albowiem ciąży ona na samym kliencie, ale również w sytuacji, kiedy troska o nie spoczywa na innych podmiotach uczestniczących w realizacji usługi turystycznej. Podnieść należy, że umowa o świadczenie usług turystycznych jest umową pakietową, a zobowiązanie Przedsiębiorców obejmuje świadczenia o różnym charakterze (np. przewóz, usługi hotelarskie, gastronomiczne itp.), które realizuje zarówno we własnym zakresie lub przy pomocy osób trzecich: właścicieli hoteli, przewoźników, restauratorów. Od powyższej odpowiedzialności Przedsiębiorcy mogą się zwolnić jedynie w przypadku zaistnienia okoliczności egzoneracyjnych (wyłączających odpowiedzialność) określonych w przepisach k.c. oraz ustawy o usługach turystycznych. W konsekwencji zachowanie Przedsiębiorców, którzy - korzystając z posiadanej przewagi kontraktowej - wyłączają z góry (tj. przed zaistnieniem ewentualnej szkody), poprzez odpowiednie postanowienie wzorca umownego, wszelką odpowiedzialność za ewentualnie 12 szkody na zdrowiu i w mieniu klientów, należy ocenić jako sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszające dyspozycję art. 385 3 pkt 2 k.c. Trafność powyższej tezy znajduje potwierdzenie także w wyroku SOKIK, który uznał za niedozwolone postanowienie w brzmieniu: „Syn&Fun zastrzega sobie prawo do odwołania imprezy z przyczyn od niego niezależnych (decyzja władz państwowych, działanie siły wyższej, zamieszki, strajki, itp.). Uczestnik otrzymuje z tego tytułu zwrot pełnej wpłaty, natomiast nie przysługuje mu odszkodowanie.” (vide: wyrok z dnia 17.01.2007r., sygn. akt XVII Amc 31/06), „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za bagaż Uczestników imprezy, w przypadku jego zamiany, zgubienia czy kradzieży.” (vide: wyrok z dnia 5.12.2007r., sygn. akt XVII Amc 243/07), „Organizator nie ponosi odpowiedzialności za bagaż uczestników imprezy, w przypadku jego zamiany, zapomnienia, zagubienia lub kradzieży.” (vide: wyrok z dnia 2.04.2009r., sygn. akt XVII Amc 318/09). A zatem analizowane postanowienie jest tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru zarówno pod względem treści, stanu faktycznego oraz narusza interesy konsumentów. W ocenie Prezesa UOKIK postanowienia wskazane w pkt I.3. oraz pkt II.2 sentencji decyzji o treści: „Koszty ponoszone przez Uczestnika w przypadku rezygnacji z Imprezy z przyczyn nie leżących po stronie Biura: a) 50 zł opłata manipulacyjna – w przypadku rezygnacji na co najmniej 31 dni przed rozpoczęciem Imprezy, b) 35 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na 30 – 21 dni przed rozpoczęciem Imprezy, c) 80 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na 20 – 14 dni przed rozpoczęciem Imprezy, d) na 13 dni przed rozpoczęciem Imprezy współmiernie do poniesionych kosztów. Zasady potrąceń mają zastosowanie bez względu na termin zawarcia umowy.” oraz w brzmieniu „ Koszty ponoszone przez Uczestnika w przypadku rezygnacji z Imprezy z przyczyn nie leżących po stronie Biura: a) 5 % wartości imprezy – stała opłata manipulacyjna – w przypadku rezygnacji na co najmniej 45 dni przed rozpoczęciem Imprezy, b) 10 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na od 44 do 31 dni przed rozpoczęciem Imprezy, c) 50 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na 30 – 15 dni przed rozpoczęciem Imprezy, d) 75 % ceny Imprezy w przypadku rezygnacji na 14 - 8 dni przed rozpoczęciem Imprezy, d) na 7 dni lub mniej przed rozpoczęciem Imprezy 90% (…).” są tożsame z treścią postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycjami 1068, 1078, 1123, 1282 oraz 2158, które zostały wymienione powyżej w treści decyzji. Zacytowane powyżej postanowienie oraz postanowienia wpisane do Rejestru dotyczą zasad rozliczenia z konsumentami w przypadku rozwiazania umowy przez konsumenta. SOKiK w licznych wyrokach uznawał za niedozwolone postanowienia, które w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami uprawniają organizatora turystyki do pobierania stałej, z góry określonej (zryczałtowanej) opłaty – na wypadek rozwiązania umowy przez konsumenta - tytułem odstępnego lub zwrotu ewentualnych kosztów, które poniósł w związku z zawarciem umowy. Oceniając te postanowienia jako klauzule niedozwolone, SOKIK stwierdził, że „postanowienie to jest sprzeczne z art. 385 1 § 1 oraz art. 385 3 pkt 12 i 16 k.c.(…), a zatrzymanie ryczałtowo określonych kwot na wypadek rezygnacji klienta z udziału w imprezie turystycznej, narusza zasadę ekwiwalentności świadczeń (…) a ponadto opłaty te zostały ustalone w sposób arbitralny, w oderwaniu od faktycznie poniesionych, w związku z faktem rezygnacji klienta z imprezy, strat przez pozwanego” (vide: wyrok z dnia 8.12.2006r., sygn. akt XVII Amc 41/06). W wyroku z dnia 20.02.2007r. (sygn. XVII Amc 50/06) uznał, iż „przedsiębiorca ma prawo do potrącenia kosztów w przypadku rezygnacji konsumenta z umowy. Kwota podlegająca potrąceniu powinna jednak zostać ustalona,w oparciu o indywidualne rozliczenia z konsumentem z uwzględnieniem rzeczywistej straty poniesionej przez pozwanego”. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 80/03) Sąd uznał abuzywność takiego postanowienia, podkreślajac, że takie zapisy 13 umowne przyznają organizatorowi prawo do potrącania w dowolny sposób całości lub części świadczenia uiszczonego przez konsumenta, w związku z jego rezygnacją z umowy oraz zwrócił uwagę na naruszenie zasady ekwiwalentności świadczeń stron umowy poprzez nierównomierne rozłożenie ich praw i obowiązków, skoro organizator uprawniony jest do zatrzymania części lub całości świadczenia konsumenta, a sam zwolniony jest z własnego świadczenia. Kwoty potrącane przez organizatora uznane zostały też za rażąco wygórowane odstępne, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że organizator może taką ofertę sprzedać i nie poniesie z tego tytułu żadnej straty. SOKiK uznał, że organizator ma prawo potrącenia kosztów, ale powinny być one udokumentowane i związane z koniecznością indywidualnych rozliczeń, a konsument winien zatem otrzymać zwrot tej części świadczeń, która pozostała po odliczeniu rzeczywiście poniesionych kosztów. Analogiczne stanowisko SOKIK wyraził w wyroku z dnia 21.10.2004r. (sygn. akt XVII Amc 127/03), w którym przyjął, iż organizator ma możliwość sprzedaży imprezy jako last minute rekompensując w ten sposób straty jakie poniósłby w związku z rezygnacją klienta. Oceniając natomiast samo postanowienie uznał, że wyłącza ono obowiązek zwrotu uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione przez organizatora. Obowiązek zapłaty ryczałtowo określonych kwot obciąża wyłącznie konsumenta, przy czym kwoty te są przy tym rażąco wygórowane i stanowią dla organizatora nieuzasadniony zysk. W związku z powyższym koszty poniesione przez organizatora winny być udokumentowane i rozliczone indywidualnie, a konsument powinien otrzymać zwrot części niewykorzystanej. Podobnie wypowiedział się w wyroku z dnia 1.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 81/03), uznając, iż niedotrzymanie warunków umowy rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą i nie powinno wiązać się z utratą świadczenia spełnionego w pełnej wysokości. Wysokość odstępnego nie powinna natomiast przekraczać kosztów, jakie organizator poniósł organizując daną imprezę dla konkretnego klienta, co powoduje, że koszty te powinny być rozliczane indywidualnie. W innym wyroku z dnia 10.11.2006r. sygn. (akt XVII Amc 148/05) Sąd zwrócił uwagę, że przyjęcie konstrukcji ryczałtowego określania opłat umożliwia organizatorowi przerzucenie na konsumenta ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ wysokość zastrzeżonych kwot jest niewspółmierna do poniesionych kosztów i nie jest weryfikowana w każdym z konkretnych przypadków, a jednocześnie nie przewiduje się analogicznego rozwiązania na korzyść konsumenta. Powyższą ocenę podzielił także Sąd Apelacyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 25.09.2007r. (sygn. akt VI ACa 637/07) uznał, że w przypadku odstąpienia klienta od umowy przed rozpoczęciem imprezy turystycznej „ organizatorzy turystyki mogą zatrzymać wartość udokumentowanych, rzeczywiście poniesionych kosztów związanych z wykonaniem umowy. Powinni jednak zwrócić kontrahentowi to, co oszczędzili wskutek niewykonania umowy. Wynika z tego konieczność prowadzenia indywidualnych rozliczeń z każdym konsumentem korzystającym z usług pozwanych. Wobec tego stosowanie w tym celu konstrukcji kosztów zryczałtowanych jest całkowicie nieprzydatne i co więcej niedozwolone” oraz, iż „niedopuszczalne jest takie ukształtowanie wzajemnych praw i obowiązków stron umowy, iż w każdej sytuacji, niezależnie od przyczyn rezygnacji klienta (choroba czy inne wypadki losowe) oraz niezależnie od tego, czy organizator faktycznie poniósł w związku z tą rezygnacją jakąkolwiek szkodę (chociażby z uwagi na możliwość sprzedaży tej wycieczki innemu klientowi), klient zobligowany jest do poniesienia określonych z „góry” przez organizatora kosztów rezygnacji.” Rezygnacja klienta (konsumenta) z imprezy turystycznej jest de facto jego odstąpieniem od umowy zawartej z organizatorem turystyki, której przedmiotem jest świadczenie usług turystycznych. Skoro zatem klient odstępuje od umowy zawartej z organizatorem, której przedmiotem jest jego udział w imprezie turystycznej, to pozostaje do rozważenia problem warunków, na jakich może on rozwiązać umowę lub odstąpić od niej oraz rozliczeń pomiędzy stronami. Zgodnie z art. 395 § 2 k.c., w razie odstąpienia umowa 14 uważana jest za niezawartą, a to, co strony już świadczyły, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba, że zmiana była konieczna w granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi oraz za korzystanie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie. Świadczenie klienta jest świadczeniem pieniężnym, którego zwrot jest możliwy. A zatem w przypadku rezygnacji klienta z uczestnictwa w imprezie turystycznej, organizator jest zobowiązany do zwrotu klientowi zapłaconej przez niego ceny. Jednakże organizatorowi turystyki przysługuje prawo zachowania poniesionych przez niego kosztów w związku z zorganizowaniem wyjazdu i pobytu klienta na imprezie turystycznej. W konsekwencji organizator może pomniejszyć zwracaną klientowi kwotę pieniężną o kwotę rzeczywiście poniesionych wydatków. Organizator turystyki nie jest w żaden sposób uprawniony do pobierania stałej, z góry określonej opłaty tytułem ewentualnych kosztów, które poniósł w związku z zawarciem umowy. Z tego też względu postanowienia, które wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie nie spełnione w całości lub w części, jeżeli konsument rezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania, należy uznać za niedozwolone na podstawie art. 385 3 pkt 12 k.c. Wysokość tak określonych opłat uznać należy również - w świetle całkowitej ceny imprezy - za rażąco wygórowane odstępne w rozumieniu art. 385 3 pkt 17 k.c., którego obowiązek zapłaty został nałożony wyłącznie na konsumenta na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy (art. 385 3 pkt 16 k.c.), bez zachowania symetrii i ze szkodą dla konsumenta, który jest jedyną stroną obciążoną negatywnymi konsekwencjami związanymi z odstąpieniem od umowy. Kwestionowane przez Prezesa UOKIK postanowienie umowne pozwala na obciążenie konsumenta ryczałtowymi, z góry określonymi opłatami, w oderwaniu od kosztów rzeczywiście poniesionych przez organizatora wskutek odstąpienia konsumenta od umowy. Kształtuje jednocześnie wzajemne prawa i obowiązki stron umowy bez zachowania symetrii i ekwiwalentności świadczeń wzajemnych, zastrzegając możliwość ich pobrania jedynie na rzecz organizatora. W tym stanie rzeczy należy uznać, że analizowane postanowienia naruszają interesy konsumentów, wyłączając odpowiedzialność organizatora turystyki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a ponadto jest tożsame z postanowieniami wpisanymi do Rejestru zarówno pod względem treści, jak i stanu faktycznego. Ustawowym uprawnieniem konsumenta – klienta organizatora turystyki – gwarantowanym przez art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych jest prawo złożenia organizatorowi turystyki reklamacji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia zakończenia imprezy. Analiza przedstawionych przez przedsiębiorcę dokumentów wykazała, że Przedsiębiorcy zamieścili w umowie postanowienia o treści: „Wszelkie reklamacje winny być wniesione niezwłocznie i w formie pisemnej, w pierwszej kolejności u pilota w trakcie trwania Imprezy, a następnie w Biurze w ciągu 14 dni od daty zakończenia Imprezy. Reklamacja zostanie rozpatrzona w terminie 30 dni od daty jej złożenia .” (VII.19. wzorca). Powyższy zapis sprzeczny jest z treścią powołanego art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych i może wprowadzać konsumentów w błąd co do terminu, w jakim mogą wnieść reklamację usługi turystycznej. W związku z powyższym należało stwierdzić, że przedsiębiorca naruszył art. 16b ust. 3 w/w ustawy o usługach turystycznych. Przykładowe wyliczenie zakazanych przez ustawodawcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostało zawarte w treści art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…), jednakże w praktyce obrotu gospodarczego mogą zaistnieć działania, które nie zostały zdefiniowane w tym przepisie. A zatem warunkiem uznania tych działań za praktykę 15 naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. bezprawności działania przedsiebiorcy i godzenia w zbiorowe interesy konsumentów. W niniejszej sprawie przesłanka bezprawności została spełniona albowiem Przedsiębiorcy, zamieszczając we wzorcu umowy postanowienie wprowadzające konsumentów w błąd co do terminu, w jakim mogą wnieść reklamację usługi turystycznej, dopuścili się naruszenia bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych. Odnosząc się do drugiej przesłanki, tj. naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, stwierdzić należy, iż ustawa o ochronie (...) nie definiuje pojęcia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzając jedynie w treści art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W świetle - powołanego na początku uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) należy przyjąć, że ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego klienta przedsiębiorcy – czyli konsumenta. Stanowisko to potwierdzone zostało również w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12.09.2003r. (sygn.: I CKN 504/01) stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie (…) można wszczynać tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów. Oceniane w niniejszej decyzji działania Przedsiębiorców odnoszą się do wszystkich jego aktualnych i przyszłych (potencjalnych) klientów, a zatem dotyczą zbiorowych interesów konsumentów. Uwzględniając powyższy wywód, Prezes UOKIK uznał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do zakwalifikowania działań Przedsiębiorców jako praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...). Stosownie do treści przepisu art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...) w przypadku gdy przedsiębiorca zaprzestał stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 Prezes UOKIK wydaje decyzję o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającą zaniechanie jej stosowania. Z ustaleń dokonanych w niniejszej decyzji wynika, że Przedsiębiorcy zaprzestali stosowania dotychczasowych wzorców umów, albowiem dokonali oni zmiany stosowanych wzorców umowy poprzez wykreślenie kwestionowanych postanowień oraz wprowadzenie zapisu informującego o terminie wniesienia reklamacji, zgodnego z treścią art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych. Nowy wzorzec umowy – uwzględniający zastrzeżenia Prezesa UOKIK - został wprowadzony przez Przedsiębiorców dwuetapowo do obrotu z konsumentami. W dniu 8.03.2011r. – po wszczęciu postępowania wyjaśniającego - został wprowadzony wzorzec oznaczony jako wzorzec obowiązujący od 8.03.2011r., w którym wyeliminowano postanowienia kwestionowane w pkt I i zmieniono postanowienie wymienione w pkt III sentencji decyzji, w sposób zapewniający jego zgodność z przepisami ustawy o usługach turystycznych, a następnie Przedsiębiorcy w dniu 16.06.2011r. wprowadzili do obrotu wzorzec, z którego wyeliminowano postanowienia kwestionowane w pkt II sentencji decyzji. Uwzględniając okoliczność, że umowy o świadczenie usług turystycznych nie są umowami ciągłymi, a okres ich realizacji od momentu zawarcia jest krótki, co w konsekwencji powoduje, iż w większości przypadków zostały one wykonane, stwierdzić należy, że zaniechanie stosowania praktyki, o której mowa także w pkt. III 16 nastąpiło wraz z wprowadzeniem do obrotu zmienionego wzorca umowy nie zawierającego kwestionowanych postanowień.. Powyższe okoliczności zaniechania zastały udowodnione przez Przedsiębiorców załączonymi kopiami umów zawartych z konsumentami, a zatem za datę zaniechania należy przyjąć odpowiednio daty: - 8.03.2011r. – w odniesieniu do praktyk wskazanych w pkt I i III sentencji decyzji oraz - 16.06.2011r. – w odniesieniu do praktyki wskazanej w pkt II sentencji decyzji. Mając na uwadze powyższe ustalenia, zgodnie z którymi Przedsiębiorcy naruszyli zbiorowe interesy konsumentów oraz okoliczność, iż: Przedsiębiorcy opracowali i wprowadzili nowy wzorzec umowy do stosowania w obrocie z konsumentami, nie zawierający kwestionowanych postanowień, orzeczono jak w pkt I, II oraz III sentencji. Zgodnie z art.106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie (…), Prezes UOKIK może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Z treści powyższego przepisu wynika, iż w/w kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa UOKIK należy - w ramach uznania administracyjnego - decyzja w sprawie zasadności nałożenia kary pieniężnej w danej sprawie. Wprawdzie ustawa o ochronie (…) nie zawiera katalogu przesłanek, od których uzależniona jest decyzja o nałożeniu kary, jednakże w jej art. 111 zostało wskazane, że ustalając wysokość kary Prezes UOKIK winien wziąć pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ustalając wysokość kary pieniężnej w decyzjach stwierdzających naruszenie zakazów określonych w ustawie o ochronie (…), należy zatem uwzględnić wagę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczającej konkurencję, bądź praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jak również zaistniałe okoliczności obciążające i łagodzące. W niniejszej sprawie zostało udowodnione, iż doszło do naruszenia przez Przedsiębiorców określonego w art. 24 ustawy o ochronie (…) zakazu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, w sposób określony w pkt I, II i III sentencji decyzji. Przy czym charakter i uciążliwość tego naruszenia uzasadniają nałożenie na Przedsiębiorców kary pieniężnej. Podkreślenia wymaga, że naruszenie przez przedsiębiorców przepisów ustawy może nastąpić zarówno umyślnie (tj., gdy przedsiębiorca miał taki zamiar), jak też i nieumyślnie (tj., gdy przedsiębiorca nie miał na celu podejmowania działań sprzecznych z przepisami tej ustawy). Natomiast kara pieniężna - zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…) - może zostać nałożona także w przypadku, gdy przedsiębiorca „choćby nieumyślnie” dopuścił się określonego jej przepisami zakazanego działania. Oznacza to, że kara pieniężna może być nałożona także w przypadku, gdy po stronie przedsiębiorcy nie będzie występował element winy, rozumiany jako świadomość bezprawności jego zachowania. Nakładając karę pieniężną, Prezes UOKIK wziął pod uwagę konieczność ustalenia, czy określone w tym przepisie naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie. Z tego względu, Prezes UOKIK wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, które wskazywać mogą na nieumyślny charakter naruszenia przez Przedsiębiorców zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Opisane w niniejszej decyzji działania - podejmowane przez Przedsiębiorców w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej - powinny były się kojarzyć z nieuchronnością naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Należy jednak przyznać, że w 17 zgromadzonym materiale dowodowym nie ma jednoznacznych dowodów wyraźnej intencji Przedsiębiorców naruszenia tych interesów. Zebrane w trakcie niniejszego postępowania informacje mogą zatem wskazywać na wspomniane wyżej nieumyślne działanie Przedsiębiorców. Pomimo tego – jak już wcześniej sygnalizowano - samo stwierdzenie nieumyślności zakwestionowanej praktyki daje podstawę do nałożenia na Przedsiębiorców kary pieniężnej, o której mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…). Kara nakładana przez Prezesa UOKIK na przedsiębiorcę, który dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów służy podkreśleniu naganności ocenianego zachowania. Przedsiębiorcy - jako profesjonaliści - powinni wiedzieć, że określając warunki umowne nie może stosować klauzul uznanych za abuzywne, ani w żaden inny sposób godzić w interesy konsumentów. Orzeczona kara powinna stanowić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania, tak aby jej nałożenie skutkowało w przyszłości zapobieżeniem zaistnienia podobnych sytuacji. W opinii Prezesa UOKIK należy podkreślić aspekt edukacyjny i wychowawczy zastosowanego środka oraz wyrazić nadzieję, że odniesie on spodziewany skutek na przyszłość. Poza wymiarem indywidualnym kary należy zwrócić uwagę na jej wymiar ogólny, funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników rynku. Wg złożonych przez Przedsiębiorców informacji zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010 PIT-36L przychód każdego z Przedsiębiorców liczony odrębnie, stanowiący podstawę naliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych w 2010r. wyniósł 1.279.953 zł. Stosownie do treści przepisu art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…), maksymalna kara nakładana na przedsiębiorcę może stanowić 10 % jego przychodów, co w niniejszej sprawie daje kwotę 127.995 zł. Ustalenie wysokości kar pieniężnych w analizowanej sprawie ma charakter wieloetapowy, co spowodowane jest zaistnieniem licznych okoliczności mających wpływ na ich wysokość. Ustalając wymiar kar pieniężnych w pierwszej kolejności Prezes UOKIK dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych wyliczeń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wymiar kar – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż naruszenie przez Przedsiębiorców zbiorowych interesów konsumentów polega na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych, wpisanych do powszechnie dostępnego rejestru niedozwolonych postanowień umownych, prowadzonego przez Prezesa UOKIK oraz zamieszczeniu w umowie postanowienia sprzecznego z treścią powołanego art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych. Prezes UOKIK zważył również, że w wyniku analizowanego zachowania Przedsiębiorców pozycja kontraktowa konsumentów została osłabiona, jednakże wpływ, jaki na uprawnienia konsumentów miały poszczególne klauzule abuzywne należało przeanalizować oddzielnie dla każdego zakwestionowanego postanowienia. - pierwsza z kar dotyczy stosowania niedozwolonych postanowień umownych wymienionych w punktach: I i II sentencji niniejszej decyzji. Zapisy te regulują zagadnienia, które mogły w rzeczywistości odnosić się do wszystkich konsumentów, z uwagi na to, że dotyczą one możliwości wyłączenia: odpowiedzialności Przedsiębiorców za działania lub zaniechania podwykonawców oraz mienie klientów, a także niekorzystnych dla konsumentów zasad rozliczenia w przypadku rozwiązania umowy. Powyższe zapisy wprowadzone przez Przedsiębiorców są korzystne wyłącznie dla nich i mogły wpłynąć w sposób negatywny na interes wszystkich konsumentów, 18 którzy zawarli umowy z tymi Przedsiębiorcami. Klauzule wymienione w tej grupie postanowień należy zakwalifikować jako istotne regulacje umowy, których zastosowanie - po zaistnieniu określonych w nich okoliczności - mogło doprowadzić do zmiany zakresu wynikających z niej świadczeń oraz obowiązków stron. Uwzględniając powyższe, wskazane postanowienia należało zaklasyfikować, jako zapisy dotkliwe dla konsumentów o stosunkowo dużej szkodliwości. Jednocześnie uwzględnić także należy, że ich stosowanie mogło rodzić zagrożenie dla wszystkich konsumentów, związanych postanowieniami warunków uczestnictwa, lecz jedynie w niektórych przypadkach mogły one znaleźć faktyczne zastosowanie. Rozważane w tym zakresie zachowanie Przedsiębiorców wiązało się z działalnością dotyczącą rozpowszechnionych usług, co powodowało, że tym większa ilość osób mogła być zagrożona wskutek jego oddziaływania. Jednoczenie stwierdzić należy, że ujawniały się one na rynku, na którym występuje wielość podmiotów oferujących swe usługi, co powodowało, że konsumenci mieli znaczną swobodę przy wyborze kontrahenta i oferty. A zatem, uwzględniając, że usługi turystyczne nie należą do usług, z których konsumenci korzystają z dużą częstotliwością oraz biorąc pod uwagę możliwość wyboru innej oferty, stopień zagrożenia rozważanymi praktykami należało ocenić jako umiarkowany. Podczas dokonywania oceny wagi naruszenia uwzględniono także okres stosowania kwestionowanych postanowień wynoszący ponad 1 rok, co musiało wpłynąć na podwyższenie wymiaru kary. Ostatecznie podsumowanie wagi stwierdzonych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów pozwoliło Prezesowi UOKIK na ustalenie, iż łącznie waga naruszeń stosowanych przez Przedsiębiorców w przedmiotowej sprawie, kształtuje się na poziomie 0,2% przychodów osiągniętych przez wspólników Przedsiębiorców w 2010r. Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie występowały okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością łagodzącą, która wystąpiła w niniejszej sprawie, jest zaniechanie przez Przedsiębiorców stosowania praktyki opisanej w pkt. I i II sentencji niniejszej decyzji oraz aktywne jego współdziałanie z Prezesem UOKIK w toku postępowania, polegające na udzielaniu bez zwłoki wyjaśnień, co skutkuje obniżeniem kwoty bazowej o 50%. W sprawie nie wystąpiły natomiast okoliczności obciążające. Obliczona w ten sposób kara pieniężna z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie (…) w zakresie opisanym w pkt. I i II sentencji decyzji została określona w wysokości 1.280 zł (słownie: tysiąc dwieście osiemdziesiąt), co stanowi 0,1% przychodu każdego z Przedsiębiorców oraz 1 % maksymalnego wymiaru kary. - druga z kar dotyczy zamieszczenia w umowie postanowienia sprzecznego z treścią art. 16b ust. 3 ustawy o usługach turystycznych, co zostało stwierdzone w pkt III. sentencji decyzji. Wskazane naruszenie należało zaklasyfikować, jako dotkliwe dla konsumentów o umiarkowanej szkodliwości, a zatem stopień zagrożenia rozważanymi praktykami należało ocenić jako umiarkowany. Podczas dokonywaniu oceny wagi naruszenia uwzględniono także okres stosowania praktyki wynoszący ponad 1 rok, oraz fakt, że była ona stosowana na etapie zawierania kontraktu oraz jego realizowania, co musiało wpłynąć na podwyższenie wymiaru kary. Ostatecznie podsumowanie wagi stwierdzonej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów pozwoliło Prezesowi UOKIK na ustalenie, iż waga naruszenia popełnionego przez Przedsiębiorców w tym zakresie, kształtuje się na poziomie 0,2% przychodów osiągniętych przez Przedsiębiorców w 2010r. Po ustaleniu kwoty bazowej przystąpiono do analizy, czy w niniejszej sprawie występowały okoliczności łagodzące i obciążające, które mogłyby mieć wpływ na wymiar kary. Okolicznością łagodzącą, która wystąpiła 19 w niniejszej sprawie, jest zaniechanie przez przedsiębiorcę stosowania praktyki opisanej w pkt III. niniejszej decyzji oraz aktywne jego współdziałanie z Prezesem UOKIK w toku postępowania, polegające na udzielaniu bez zwłoki wyjaśnień, co skutkuje obniżeniem kwoty bazowej o 50%. Obliczona w ten sposób kara pieniężna z tytułu naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) w zakresie opisanym w pkt III. sentencji decyzji została określona w wysokości 1.280 zł (słownie: tysiąc dwieście osiemdziesiąt), co stanowi 0,1% przychodu każdego z Przedsiębiorców oraz 1 % maksymalnego wymiaru kary. Nakładając niniejszą decyzją kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy o ochronie (…), Prezes UOKIK wziął pod uwagę, że mają one charakter prewencyjny (mają zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości i zniechęcać do naruszania prawa) oraz represyjny (nakładane są za naruszenie ustawowych zakazów), zaś zagrożenie nimi, czyli potencjalna możliwość nałożenia kary przez Prezesa UOKIK, nadaje im charakter dyscyplinujący (vide: wyrok SN z dnia 7.04.2004r., sygn. akt: III SK 31/04). Biorąc od uwagę powyższe, kary pieniężne nałożone na Przedsiębiorców są adekwatne do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Decydując o nałożeniu kary pieniężnej i jej wysokości wzięto pod uwagę wszystkie wyżej opisane okoliczności. Orzeczona kara powinna również stanowić dolegliwość dla uczestnika niniejszego postępowania, tak, aby jej nałożenie skutkowało w przyszłości zapobieżeniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony należy też podkreślić wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanej sankcji oraz wyrazić nadzieję, że odniesie ona spodziewany skutek na przyszłość. Poza wymiarem indywidualnym kary, należy zwrócić uwagę na jej wymiar ogólny, funkcję odstraszającą i wychowawczą w stosunku do innych uczestników rynku. Z tych też względów orzeczono jak w pkt IV sentencji decyzji. Niezależnie od powyższego, Prezes Urzędu zważył ponadto, że Przedsiębiorcy Krystyna Rzegocka – Żybura oraz Teresa Daniel wykonujący wspólnie działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie, odpowiadają solidarnie za zapłatę nałożonych na nich kar pieniężnych. Wprawdzie sprawą bezsporną jest, że Krystyna Rzegocka – Żybura oraz Teresa Daniel są samodzielnymi przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010r., Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.), to jednak z racji prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej ich odpowiedzialność za zapłatę tych kar jest solidarna. Stosowanie bowiem do treści art. 864 k.c. za zobowiązania spółki cywilnej wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Oznacza to, że każdy z tych wspólników zobowiązany jest w taki sposób, że można żądać całości lub części świadczenia od obu z nich łącznie lub od każdego z osobna, a spełnienie świadczenia przez któregokolwiek ze wspólników zwalnia pozostałych (jest to solidarność dłużników, zwana również z uwagi na specyfikę opisywanego sposobu wykonania zobowiązania solidarnością bierną). Istotą odpowiedzialności solidarnej dłużników jest również reguła, że do momentu zupełnego spełnienia świadczenia (spłaty całości długu) wszyscy dłużnicy solidarni (tu wspólnicy spółki cywilnej) pozostają zobowiązani. Zdaniem Prezesa UOKIK - popartego poglądami doktryny prawa - nie ma podstaw do różnicowania takiej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej. Oznacza to, że tytuł powstania zobowiązania solidarnego dłużników jest obojętny - obejmuje on zatem w równym stopniu, np. zobowiązania z umów zawartych przez wspólnika w ramach uprawnień wynikających z art. 866 k.c., zobowiązania z 20 tytułu czynów niedozwolonych i bezpodstawnego wzbogacenia, jak również zobowiązania o charakterze publicznoprawnym (vide: J. Gudowski: teza 4 komentarza do art. 864 k.c. , elektroniczny Serwis Prawniczy LexPolonica Maxima, Wydawnictwo LexisNexis). Istotne jest natomiast, aby zobowiązanie pozostawało w związku z działaniami faktycznymi lub prawnymi podejmowanymi przez wspólnika lub wspólników w ramach działalności gospodarczej spółki cywilnej (ibidem). Mając powyższe na uwadze, Prezes UOKIK uznał, że Krystyna Rzegocka – Żybura oraz Teresa Daniel wykonujący wspólnie - jako wspólnicy spółki cywilnej - działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie - odpowiadają solidarnie, na zasadzie art. 864 k.c., za zapłatę kar pieniężnych nałożonych w związku ze stosowaniem przez nich praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w punkcie I, II i III sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie (…) karę pieniężną należy uiścić w terminie14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie (…) Prezes UOKIK rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Natomiast w myśl art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie (…) jeżeli w wyniku postępowania Prezes UOKIK stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Analogicznie - stosownie do treści przepisu art. 264 § 1 k.p.a. - jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Do do kosztów postępowania – zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a. - zalicza się (…) również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Postępowanie w sprawie stosowania przez przedsiębiorców Krystynę Rzegocką – Żyburę i Teresę Daniel wykonujących wspólnie działalność gospodarczą pod firmą Biuro Usług Turystycznych TRAMP s.c. w Rzeszowie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu - w pkt I, II oraz III sentencji decyzji - stwierdził naruszenie przepisów ustawy o ochronie (…). Kosztami postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa UOKIK ze stroną i w związku z tym postanowiono obciążyć Przedsiębiorców kosztami postępowania w wysokości 28 zł (słownie: dwadzieścia osiem). Koszty niniejszego postępowania Przedsiębiorcy obowiązani są wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5). 21 W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie V niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie (…) oraz art. 479 32 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 ustawy o ochronie (…), przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepański 5). Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Leszek Piekarz Dyrektor Delegatury UOKIK w Krakowie Otrzymują: 1 x Krystyna Rzegocka – Żybura Biuro Usług Turystycznych TRAMP; ul. Piłsudskiego 31, 35 – 074 Rzeszów 1 x Teresa Daniel Biuro Usług Turystycznych TRAMP; ul. Piłsudskiego 31, 35 – 074 Rzeszów 1 x a/a