RGD-24/2012

RGD. 61-10/12/IW Gdańsk, 31 października 2012 r. DECYZJA N R RGD - 24/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50 poz. 331 ze zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko przedsiębiorcy: „SZKOŁY PRZYSZŁOŚCI PRIMUS” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Szczecinie: I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec uprawdopodobnienia w toku postępowania stosowania przez przedsiębiorcę: „SZKOŁY PRZYSZŁOŚCI PRIMUS” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Szczecinie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, określonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy, polegających na stosowaniu we wzorcach umów zatytułowanych: • Statut Niepublicznej Szkoły Podstawowej PRIMUS w Szczecinie, • Statut Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, • Statut Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, • Umowa o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, • Umowa o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego, • Umowa o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, • Umowa o kształcenie ucznia - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie postanowień o następującej treści: 1. a) W przypadku rezygnacji z pobierania nauki w szkole lub skreślenia ucznia z listy uczniów szkoły wpisowe i czesne nie podlegają zwrotowi (§ 23 ust. 3 Statutu Niepublicznej Szkoły Podstawowej PRIMUS w Szczecinie), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl b) W przypadku rezygnacji z pobierania nauki lub skreślenia ucznia z listy uczniów gimnazjum wpisowe i czesne nie podlegają zwrotowi (§ 36 ust. 2 Statutu Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, Statutu Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), c) Kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego oraz czesnego (§ 6 ust. 1 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego), d) Kształcenie dziecka w Szkole jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego oraz czesnego (§ 5 ust. 1 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), e) Kształcenie dziecka w Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego oraz czesnego (§ 4 ust. 1 Umowy o kształcenie ucznia - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), f) Rodzice zobowiązują w terminie 7 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego w wysokości ……..złotych (słownie: ………..) na rachunek bankowy Szkoły Niepubliczna Szkoła Podstawowa (§ 7 ust. 1 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego), g) Rodzice zobowiązują w terminie 7 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego w wysokości ……..złotych (słownie: ………..) na rachunek bankowy Szkoły Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie (§ 7 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), h) Rodzice zobowiązują w terminie 14 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego w wysokości ……..złotych (słownie: ………..) na rachunek bankowy szkoły (§ 5 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), 2. a) Skreślenie z listy uczniów szkoły następuje w przypadku: (…) niewywiązywania się rodziców (prawnych opiekunów) ucznia z obowiązku zapłaty czesnego przez okres dłuższy niż dwa miesiące (§ 31 ust. 1 ppkt e) Statutu Niepublicznej Szkoły Podstawowej PRIMUS w Szczecinie, § 26 ust. 1 ppkt e) Statutu Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, Statutu Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl b) Nieuiszczenie wpisowego w wyżej wymienionym terminie powoduje natychmiastowe rozwiązanie umowy (§ 7 ust. 2 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego), c) W przypadku zwłoki w dokonywaniu wpłat czesnego za naukę przez okres dłuższy niż 2 miesiące, Szkoła ma prawo do rozwiązania niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym oraz skreślenia Ucznia z listy uczniów (§ 10 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego, Umowy o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, § 8 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), 3. a) W przypadku zmian kosztów utrzymania szkoły, organ prowadzący ma prawo zmienić wysokość czesnego. O planowanej zmianie czesnego Szkoła jest zobowiązana powiadomić Rodziców pisemnie, z co najmniej trzymiesięcznym uprzedzeniem (§ 8 ust. 3 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego, § 8 ust. 4 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, § 6 ust. 4 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), b) Zmiana wysokości czesnego w trakcie obowiązywania niniejszej umowy nie wymaga podpisywania aneksu do umowy (§ 8 ust. 4 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego), 4. a) Wszelkie sprawy sporne powstałe na podstawie niniejszej umowy rozstrzyga sąd właściwy dla siedziby Szkoły (§ 12 ust. 3 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego, Umowy o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, § 10 ust. 3 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie). 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wpisanych do Rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz po przyjęciu zobowiązania ww. przedsiębiorcy do podjęcia działań zmierzających do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zmianę treści ww. postanowień w nowych wzorcach umów, nakłada się na przedsiębiorcę: „SZKOŁY PRZYSZŁOŚCI PRIMUS” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Szczecinie obowiązek wykonania tego zobowiązania poprzez: 5. wprowadzenie do obrotu z konsumentami - od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji - nowych wzorców umów, w których: kwestionowane w punkcie I.1. lit. a) i b) jej sentencji postanowienia nie występują, postanowienia kwestionowane w punkcie I.1) lit. c) – h), I.2. oraz I.4. sentencji decyzji zostaną zmodyfikowanie w sposób wskazany w piśmie przedsiębiorcy z dnia 3 września 2012 r., zaś postanowienia kwestionowane w punkcie I.3. sentencji decyzji zostaną zmodyfikowanie w sposób wskazany w piśmie przedsiębiorcy z dnia 18 września 2012 r., 6. wystąpienie do kontrahentów będących konsumentami - w terminie miesiąca od uprawomocnienia się niniejszej decyzji - z informacją o możliwości zmiany ww. postanowień w wykonywanych umowach o kształcenie dziecka, poprzez przekazanie im propozycji dokonania zmian treści tych umów w sposób zaproponowany w pismach przedsiębiorcy z dnia 3 i 18 września 2012 r., II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nakłada się na przedsiębiorcę: „SZKOŁY PRZYSZŁOŚCI PRIMUS” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Szczecinie obowiązek przekazania, w terminie dwóch miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, informacji o stopniu realizacji zobowiązań nałożonych w punkcie I decyzji, tj.: 1. kopii nowo opracowanych ww. wzorców umów o kształcenie dziecka i Statutów, 2. kopii dwóch kolejnych umów zawartych w oparciu o zmienione wzorce umów o kształcenie dziecka, o ile takie umowy zostaną zawarte, 3. dowodów przekazania konsumentom propozycji zmiany umów wykonywanych, będących w obrocie konsumenckim, a zawierających kwestionowane postanowienia, 4. liczby konsumentów, którym nie przekazano propozycji zmiany umów wykonywanych, zawierających kwestionowane postanowienia, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej: Prezesem UOKiK lub Prezesem Urzędu, przeprowadził postępowanie wyjaśniające pod sygnaturą sprawy: RGD. 405/11/12/IW, mające na celu wstępne ustalenie, czy postanowienia 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl stosowanych przez przedsiębiorcę „SZKOŁY PRZYSZŁOŚCI PRIMUS” Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Szczecinie (zwanego dalej: PRIMUS lub Spółką ) wzorców umów i innych dokumentów, dotyczących świadczenia usług edukacyjnych, nie naruszają chronionych prawem interesów konsumentów w sposób uzasadniający podjęcie działań określonych w ww. ustawie. W toku przeprowadzonego postępowania Prezes Urzędu ustalił, iż w oferowanych przez Spółkę klientom (konsumentom) wzorcach umów o kształcenie dziecka i obowiązujących Statutach znajdują się postanowienia, których treści można uznać za tożsame z postanowieniami wzorców, które zostały wpisane do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, zwanego dalej: Rejestrem , o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. W związku z tym, w dniu 24 maja 2012 r., wszczęte zostało z urzędu (k. 1-4) postępowanie w sprawie stosowania przez Spółkę PRIMUS praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów , polegającej na stosowaniu we wzorcach umów zatytułowanych: • Statut Niepublicznej Szkoły Podstawowej PRIMUS w Szczecinie, • Statut Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, • Statut Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, • Umowa o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, • Umowa o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego, • Umowa o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, • Umowa o kształcenie ucznia - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie postanowień o następującej treści: 1. a) W przypadku rezygnacji z pobierania nauki w szkole lub skreślenia ucznia z listy uczniów szkoły wpisowe i czesne nie podlegają zwrotowi (§ 23 ust. 3 Statutu Niepublicznej Szkoły Podstawowej PRIMUS w Szczecinie), b) W przypadku rezygnacji z pobierania nauki lub skreślenia ucznia z listy uczniów gimnazjum wpisowe i czesne nie podlegają zwrotowi (§ 36 ust. 2 Statutu Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, Statutu Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), c) Kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego oraz czesnego (§ 6 ust. 1 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego), 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl d) Kształcenie dziecka w Szkole jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego oraz czesnego (§ 5 ust. 1 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), e) Kształcenie dziecka w Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego oraz czesnego (§ 4 ust. 1 Umowy o kształcenie ucznia - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), f) Rodzice zobowiązują w terminie 7 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego w wysokości ……..złotych (słownie: ………..) na rachunek bankowy Szkoły Niepubliczna Szkoła Podstawowa (§ 7 ust. 1 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego), g) Rodzice zobowiązują w terminie 7 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego w wysokości ……..złotych (słownie: ………..) na rachunek bankowy Szkoły Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie (§ 7 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), h) Rodzice zobowiązują w terminie 14 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego w wysokości ……..złotych (słownie: ………..) na rachunek bankowy szkoły (§ 5 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), 2. a) Skreślenie z listy uczniów szkoły następuje w przypadku: (…) niewywiązywania się rodziców (prawnych opiekunów) ucznia z obowiązku zapłaty czesnego przez okres dłuższy niż dwa miesiące (§ 31 ust. 1 ppkt e) Statutu Niepublicznej Szkoły Podstawowej PRIMUS w Szczecinie, § 26 ust. 1 ppkt e) Statutu Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, Statutu Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), b) Nieuiszczenie wpisowego w wyżej wymienionym terminie powoduje natychmiastowe rozwiązanie umowy (§ 7 ust. 2 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego), c) W przypadku zwłoki w dokonywaniu wpłat czesnego za naukę przez okres dłuższy niż 2 miesiące, Szkoła ma prawo do rozwiązania niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym oraz skreślenia Ucznia z listy uczniów (§ 10 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl rocznego przygotowania przedszkolnego, Umowy o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, § 8 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), 3. a) W przypadku zmian kosztów utrzymania szkoły, organ prowadzący ma prawo zmienić wysokość czesnego. O planowanej zmianie czesnego Szkoła jest zobowiązana powiadomić Rodziców pisemnie, z co najmniej trzymiesięcznym uprzedzeniem (§ 8 ust. 3 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego, § 8 ust. 4 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, § 6 ust. 4 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie), b) Zmiana wysokości czesnego w trakcie obowiązywania niniejszej umowy nie wymaga podpisywania aneksu do umowy (§ 8 ust. 4 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego), 4. a) Wszelkie sprawy sporne powstałe na podstawie niniejszej umowy rozstrzyga sąd właściwy dla siedziby Szkoły (§ 12 ust. 3 Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego, Umowy o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, § 10 ust. 3 Umowy o kształcenie dziecka - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie). wpisanych do Rejestru postanowień wzorców uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kpc, zwanego dalej: Rejestrem , co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), zwanej dalej: ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów. W poczet dowodów w postępowaniu w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, sygn. RGD. 61/10/12/IW, zaliczono dowody uzyskane w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym pod sygnaturą RGD. 405/11/12/IW (k. 5 – 105). W piśmie z dnia 8 czerwca 2012 r., stanowiącym odpowiedź na otrzymane zawiadomienie o wszczęciu postępowania, Spółka oświadczyła, że (...) po zapoznaniu się z powołanymi w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów niedozwolonymi klauzulami, Spółka 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl niezwłocznie podejmie działania zmierzające do ich wyeliminowania ze stosowanych przez siebie wzorców umów. (...) Spółka oświadczyła również, że podjęła działania mające na celu zmianę kwestionowanych postanowień stosowanych Statutów (k. 106). W piśmie z dnia 5 lipca 2012 r. Spółka oświadczyła, że składa zobowiązanie, o którym mowa w art. 28 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, do zmiany treści: 1) Statutów szkół w zakresie postanowień , o których mowa w I. 1 i 2 oraz II. 1 zawiadomienia w terminie do 15 września 2012 r., 2) umów o kształcenie dziecka w poszczególnych typach szkół : a) wzorców umów - od 15 września 2012 r. b) umów wykonywanych – do 31 października 2012 r. W załączeniu do ww. pisma Spółka przedłożyła treść zmian kwestionowanych postanowień. Ostateczną treść zmian kwestionowanych zapisów, przywołanych w punktach I.1., I.2. oraz I.4. sentencji decyzji Spółka określiła w piśmie z dnia 3 września 2012 r. (k. 123- 127), zaś przywołanych w punkcie I.3. sentencji decyzji - w piśmie z dnia 18 września 2012 r. (k. 129). Zgodnie z przedstawionymi przez PRIMUS propozycjami, kwestionowane postanowienia ww. Statutów i wzorców umów o kształcenie dziecka mają zostać zmienione w następujący sposób: 1. a) i b) postanowienia o treści: W przypadku rezygnacji z pobierania nauki w szkole lub skreślenia ucznia z listy uczniów szkoły wpisowe i czesne nie podlegają zwrotowi oraz W przypadku rezygnacji z pobierania nauki lub skreślenia ucznia z listy uczniów gimnazjum wpisowe i czesne nie podlegają zwrotowi zostaną ze Statutów usunięte, c) postanowienie o treści Kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego oraz czesnego otrzyma brzmienie: Kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia wpisowego oraz czesnego, d) Kształcenie dziecka w Szkole jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego oraz czesnego otrzyma brzmienie: Kształcenie dziecka w Szkole jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia wpisowego oraz czesnego, e) Kształcenie dziecka w Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego oraz czesnego otrzyma brzmienie : Kształcenie dziecka w Liceum Języków Obcych i Informatyki "Primus" w Szczecinie jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia wpisowego oraz czesnego, f) Rodzice zobowiązują w terminie 7 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego w wysokości ……..złotych (słownie: ………..) na rachunek bankowy Szkoły Niepubliczna Szkoła Podstawowa 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl otrzyma brzmienie: Rodzice zobowiązują w terminie 7 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia wpisowego w wysokości …złotych (słownie: ……. ) na rachunek bankowy Szkoły Niepubliczna Szkoła Podstawowa, g) Rodzice zobowiązują w terminie 7 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego w wysokości ……..złotych (słownie: ………..) na rachunek bankowy Szkoły Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie otrzyma brzmienie: Rodzice zobowiązują w terminie 7 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia wpisowego w wysokości …złotych (słownie: ……. ) na rachunek bankowy Szkoły Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki, h) Rodzice zobowiązują w terminie 14 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego w wysokości ……..złotych (słownie: ………..) na rachunek bankowy szkoły otrzyma brzmienie: Rodzice zobowiązują w terminie 14 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia wpisowego w wysokości … złotych (słownie: ……. ) na rachunek bankowy szkoły, 2. a) Skreślenie z listy uczniów szkoły następuje w przypadku: (…) niewywiązywania się rodziców (prawnych opiekunów) ucznia z obowiązku zapłaty czesnego przez okres dłuższy niż dwa miesiące otrzyma brzmienie: Skreślenie ucznia z listy uczniów szkoły następuje w przypadku: e) rozwiązania umowy o kształcenie dziecka , b) Nieuiszczenie wpisowego w wyżej wymienionym terminie powoduje natychmiastowe rozwiązanie umowy otrzyma brzmienie: Nieuiszczenie wpisowego w wyżej wymienionym terminie, po bezskutecznym wezwaniu do uregulowania zaległości w terminie 7 dni i po uprzedzeniu o możliwości wypowiedzenia umowy o kształcenie, jest podstawą do wypowiedzenia umowy o kształcenie dziecka w Szkole bez zachowania terminów wypowiedzenia, c) W przypadku zwłoki w dokonywaniu wpłat czesnego za naukę przez okres dłuższy niż 2 miesiące, Szkoła ma prawo do rozwiązania niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym oraz skreślenia Ucznia z listy uczniów otrzyma brzmienie: Zaleganie w zapłacie czesnego za okres co najmniej dwóch miesięcy, po bezskutecznym wezwaniu do uregulowania zaległości w terminie 7 dni i po uprzedzeniu o możliwości wypowiedzenia umowy o kształcenie, jest podstawą do wypowiedzenia umowy o kształcenie, 3. a) i b) W przypadku zmian kosztów utrzymania szkoły, organ prowadzący ma prawo zmienić wysokość czesnego. O planowanej zmianie czesnego Szkoła jest zobowiązana powiadomić Rodziców pisemnie, z co najmniej trzymiesięcznym uprzedzeniem oraz Zmiana wysokości czesnego w trakcie obowiązywania niniejszej umowy nie wymaga podpisywania aneksu do umowy otrzymają następujące brzmienia: 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl - § 8 wzorca Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej "PRIMUS" w Szczecinie -dot. sześcioletniej szkoły podstawowej i wzorca Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej PRIMUS w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego: 1. Czesne za kształcenie Ucznia w roku szkolnym 20…/20.. wynosi ……. zł (słownie: …) za każdy miesiąc, płatne przez 12 miesięcy w roku. 2. W przypadku zmian kosztów utrzymania Szkoły, organ prowadzący ma prawo zmienić wysokość czesnego. O planowanej zmianie czesnego Szkoła jest zobowiązana powiadomić Rodziców pisemnie, z co najmniej trzymiesięcznym uprzedzeniem. 3. W terminie 30 dni od daty otrzymania informacji o zmianie wysokości czesnego Rodzice mają prawo odstąpienia od umowy o kształcenie dziecka. 4. Oświadczenie o odstąpieniu Rodzice składają Szkole na piśmie. Odstąpienie ma skutek od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu Szkole. 5. Rodzice zobowiązani są do wpłaty czesnego w obowiązującej wysokości na rachunek bankowy Szkoły ........... w terminie do 5-go każdego miesiąca z góry, począwszy od września 201… roku. Za datę płatności uważa się datę wpływu środków na rachunek bankowy szkoły. 6. W przypadku zwłoki w regulowaniu zobowiązania z tytułu czesnego Rodzice zobowiązani są do zapłaty odsetek umownych za każdy dzień zwłoki w wysokości ustawowej . - § 8 wzorca Umowy o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki "PRIMUS" w Szczecinie: 1. Czesne za kształcenie Ucznia w roku szkolnym 20…/20… wynosi …. zł (słownie:…… złotych) miesięcznie przez cały okres obowiązywania umowy, płatne przez 12 miesięcy w roku. 2. W ostatnim roku nauki (klasa III) czesne płatne jest za okres 10 miesięcy tj. od 01 września do 30 czerwca. 3. W dniu zawarcia niniejszej umowy w Szkole obowiązuje system promowania uczniów osiągających najlepsze wyniki w nauce, którego zasady określa załącznik nr 1 do umowy. Jeżeli Uczeń spełniać będzie kryteria wskazane w załączniku, czesne wynikające z przedmiotowej umowy zostanie stosownie obniżone. Szkoła zastrzega sobie prawo zmiany systemu promowania w każdym czasie, jak również odstąpienia w ogóle od takiej możliwości, z tym jednak zastrzeżeniem, że w stosunku do osób, które już uzyskały prawo obniżenia czesnego ze względu na dobre wyniku w nauce, zmiany te (lub zaprzestanie kontynuowania zniżek w czesnym) obowiązywać będzie dopiero od nowego roku szkolnego. 4. W przypadku zmian kosztów utrzymania Szkoły, organ prowadzący ma prawo zmienić wysokość czesnego. O planowanej zmianie czesnego 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Szkoła jest zobowiązana powiadomić Rodziców pisemnie, z co najmniej trzymiesięcznym uprzedzeniem. 5. W terminie 30 dni od daty otrzymania informacji o zmianie wysokości czesnego Rodzice mają prawo odstąpienia od umowy o kształcenie dziecka. 6. Oświadczenie o odstąpieniu Rodzice składają Szkole na piśmie. Odstąpienie ma skutek od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu Szkole. 7. Czesne w obowiązującej wysokości Rodzice zobowiązani są do wpłaty na rachunek bankowy Szkoły ........... w terminie do 3-go każdego miesiąca z góry, począwszy od 01 września 20… roku. Za datę płatności uważa się datę wpływu środków na rachunek bankowy szkoły. 8. W przypadku zwłoki w regulowaniu zobowiązania z tytułu czesnego Rodzice zobowiązani są do zapłaty odsetek umownych za każdy dzień zwłoki w wysokości ustawowej. - § 6 wzorca Umowy o kształcenie dziecka - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki "PRIMUS" w Szczecinie: 1. Czesne za kształcenie Ucznia w roku szkolnym 20…/20….wynosi …. zł (słownie: ….) miesięcznie przez cały okres obowiązywania umowy, płatne przez 12 miesięcy w roku. 2. W ostatnim roku nauki (klasa III liceum) czesne płatne jest za okres 10 miesięcy .tj. od 01 września do 30 czerwca. 3. W dniu zawarcia niniejszej umowy w Szkole obowiązuje system promowania uczniów osiągających najlepsze wyniki w nauce, którego zasady określa załącznik nr 1 do umowy. Jeżeli Uczeń spełniać będzie kryteria wskazane w załączniku, czesne wynikające z przedmiotowej umowy zostanie stosownie obniżone. Szkoła zastrzega sobie prawo zmiany systemu promowania w każdym czasie, jak również odstąpienia w ogóle od takiej możliwości, z tym jednak zastrzeżeniem, że w stosunku do osób, które już uzyskały prawo obniżenia czesnego ze względu na dobre wyniku w nauce, zmiany te (lub zaprzestanie kontynuowania zniżek w czesnym) obowiązywać będzie dopiero od nowego roku szkolnego. 4. W przypadku zmian kosztów utrzymania Szkoły, organ prowadzący ma prawo zmienić wysokość czesnego. O planowanej zmianie czesnego Szkoła jest zobowiązana powiadomić Rodziców pisemnie, z co najmniej trzymiesięcznym uprzedzeniem. 5. W terminie 30 dni od daty otrzymania informacji o zmianie wysokości czesnego Rodzice mają prawo odstąpienia od umowy o kształcenie dziecka. 6. Oświadczenie o odstąpieniu Rodzice składają Szkole na piśmie. Odstąpienie ma skutek od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu Szkole. 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 7. Czesne w obowiązującej wysokości Rodzice zobowiązani są do wpłaty na rachunek bankowy Szkoły ………… w terminie do 3-go każdego miesiąca z góry, począwszy od 01 września 20… roku. Za datę płatności uważa się datę wpływu środków na rachunek bankowy szkoły. 8. W przypadku zwłoki w regulowaniu zobowiązania z tytułu czesnego Rodzice zobowiązani są do zapłaty odsetek umownych za każdy dzień zwłoki w wysokości ustawowej 4. a) Wszelkie sprawy sporne powstałe na podstawie niniejszej umowy rozstrzyga sąd właściwy dla siedziby Szkoły otrzyma brzmienie: Wszelkie sprawy sporne powstałe na podstawie niniejszej umowy rozstrzyga właściwy sąd. P REZES U RZĘDU USTALIŁ , CO NASTĘPUJE : Szkoły Przyszłości PRIMUS są spółką prawa handlowego, zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr 0000226101 (k. 7 - 10). Przedmiotem działania Spółki jest świadczenie m.in. usług opieki przedszkolnej oraz szkolnictwa. W ramach prowadzonej działalności związanej z kształceniem dzieci i młodzieży Spółka stosuje Statut Niepublicznej Szkoły Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie, Statut Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie i Statut Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, a także zawiera z konsumentami umowy, posługując się wzorcami zatytułowanymi: Umowa o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, Umowa o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego, Umowa o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, Umowa o kształcenie ucznia - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie. P REZES U RZĘDU ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE . Dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów niezbędne jest uprzednie ustalenie, czy na skutek działań przedsiębiorcy zagrożony został interes publicznoprawny, bowiem bez spełnienia tego warunku Prezes Urzędu nie jest upoważniony do realizacji zasadniczego celu ustawy, którym, zgodnie z jej art. 1 ust. 1, jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsument ó w. Warunkiem koniecznym do zastosowania tej ustawy jest, aby działanie przedsiębiorcy – któremu zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiło potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem działania Spółki nie były ograniczone do określonych odbiorców lub ich grupy. Dotyczyły wszystkich aktualnych i potencjalnych klientów Spółki zainteresowanych korzystaniem ze świadczonych przez nią usług edukacyjnych. 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Z kolei art. 28 ust. 1 wspomnianej ustawy przewiduje, że, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca zobowiąże się do podjęcia określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom Prezes Urzędu może, w drodze decyzji nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Odpowiednio do art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 22 1 Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie jest podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, − praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów. S TATUS PRZEDSIĘBIORCY Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą. W przedmiotowej sprawie strona postępowania posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest to spółką prawa handlowego, prowadzącą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a więc jest to 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl podmiot prawa wyodrębniony organizacyjnie i majątkowo, prowadzący we własnym imieniu działalność gospodarczą. Działania Spółki PRIMUS mogą podlegać zatem kontroli dokonywanej w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. U PRAWDOPODOBNIENIE BEZPRAWNOŚCI DZIAŁAŃ Pojęcie bezprawności nie jest pojęciem prawnie zdefiniowanym. Należy zatem przyjąć, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, że „działanie bezprawne” to zachowanie sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych oraz z zasadami współżycia społecznego. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tj. niezależnym od wystąpienia szkody czy też zamiaru po stronie przedsiębiorcy dopuszczającego się działań bezprawnych. Jak wyżej wskazano, Prezes UOKiK zakwestionował stosowanie przez przedsiębiorców wzorców umownych zawierających niedozwolone klauzule. Art. 24 ust. 2 u.o.k.i.k. stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Zgodnie z pkt 1 tego przepisu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone. Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mogą być poddane kontroli abstrakcyjnej (art. 479 36 – 479 45 k.p.c.), której dokonuje się niezależnie od tego, czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej: SOKiK , i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Przepis art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., prowadzonego przez Prezesa UOKiK. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w ww. Rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis do Rejestru oznacza, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powyższe stanowisko zgodne jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, iż (…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd uznał m.in., że „ (…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…). Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z nią porównywanej i stąd niedozwolone będą także takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Powyższe oznacza, że stosowanie w obrocie z konsumentami postanowień, które zostały wpisane do rejestru jest działaniem bezprawnym. W ocenie Prezesa Urzędu kwestionowane w prowadzonym postępowaniu postanowienia stosowanych przez Spółkę PRIMUS wzorców umownych zatytułowanych: • Statutu Niepublicznej Szkoły Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie, • Statutu Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, • Statutu Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, • Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. sześcioletniej szkoły podstawowej, • Umowy o kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” w Szczecinie - dot. rocznego przygotowania przedszkolnego, • Umowy o kształcenie dziecka - dot. Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, • Umowy o kształcenie ucznia - dot. Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie można uznać za tożsame z postanowieniami uznanymi za niedozwolone prawomocnymi wyrokami SOKiK, wpisanymi do Rejestru. Odnosząc się do sformułowań przywołanych w punkcie I.1 – 4 sentencji decyzji należy wskazać, iż: Ad I.1 Użyte we wzorcach umów postanowienia o treści: a) W przypadku rezygnacji z pobierania nauki w szkole lub skreślenia ucznia z listy uczniów szkoły wpisowe i czesne nie podlegają zwrotowi, b) W przypadku rezygnacji z pobierania nauki lub skreślenia ucznia z listy uczniów gimnazjum wpisowe i czesne nie podlegają zwrotowi, c) Kształcenie dziecka w Niepublicznej Szkole Podstawowej „PRIMUS” jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego oraz czesnego, 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl d) Kształcenie dziecka w Szkole jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego oraz czesnego, e) Kształcenie dziecka w Liceum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie jest odpłatne. Rodzice zobowiązani są do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego oraz czesnego, f) Rodzice zobowiązują w terminie 7 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego w wysokości ……..złotych (słownie: ………..) na rachunek bankowy Szkoły Niepubliczna Szkoła g) Rodzice zobowiązują w terminie 7 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego w wysokości ……..złotych (słownie: ………..) na rachunek bankowy Szkoły Gimnazjum Języków Obcych i Informatyki „PRIMUS” w Szczecinie, h) Rodzice zobowiązują w terminie 14 dni od daty podpisania umowy do uiszczenia bezzwrotnego wpisowego w wysokości ……..złotych (słownie: ………..) na rachunek bankowy szkoły, mogą być uznane za tożsame z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod pozycjami 902 o treści: Z powodu nieuiszczenia opłaty w terminie student może zostać skreślony z listy studentów. Skreślenie nie rodzi prawa do roszczenia o zwrot którejkolwiek z wcześniej dokonanych wpłat ” (wyrok SOKIK z dnia 7 sierpnia 2006 r. – sygn. akt XVII AmC 45/05); 1297 : Opłaty w postaci wpisowego oraz czesne nie podlegają zwrotowi (wyrok SOKiK z dnia 3 kwietnia 2006 r. – sygn. akt XVII AmC 19/05) oraz 2366 : Przy zapisie dziecka do przedszkola pobierana jest jednorazowa bezzwrotna opłata w wysokości 400 zł. – wpisowe (wyrok SOKiK z dnia 19 stycznia 2011 r. – sygn. akt XVII AmC 149/10). Podstawą wpisu do Rejestru przywołanych wyżej postanowień były prawomocne wyroki SOKiK, w uzasadnieniach których Sąd wskazał m.in., że kwestionowane postanowienia należy uznać za sprzeczne z dyspozycją z art. 385 1 § 1 k.c. oraz art. 385 3 pkt 12 oraz 13 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zwanej dalej: k.c., zgodnie z którymi w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności: wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w całości lub w części, jeżeli konsument zrezygnuje z umowy lub jej wykonania, a także, gdy przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadają umowę, rozwiązują lub odstępują od niej. Konsument – jako „słabsza” strona umowy - nie może ponosić jednostronnie ujemnych konsekwencji w przypadku rezygnacji z kontynuowania określonego stosunku prawnego (odstąpienia od umowy) w szczególności, gdy strona nie spełniła świadczenia wzajemnego. Ponadto omawiana klauzula wprowadza zasadę, od której nie przewiduje się wyjątków, bowiem w każdym przypadku odstąpienia konsumenta od umowy, nawet jeśli przyczyna odstąpienia leży po stronie przedsiębiorcy, konsument poniesie negatywne skutki. W przypadku odstąpienia od umowy, rozliczenie z konsumentem powinno nastąpić według zasady wyrażonej w art. 494 k.c. Tak więc przywołane zapisy mogą zostać uznane za tożsame z wpisanymi do Rejestru. 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Ad I.2 Użyte we wzorcach umów postanowienia o treści: a) Skreślenie z listy uczniów szkoły następuje w przypadku: (…) niewywiązywania się rodziców (prawnych opiekunów) ucznia z obowiązku zapłaty czesnego przez okres dłuższy niż dwa miesiące, b) Nieuiszczenie wpisowego w wyżej wymienionym terminie powoduje natychmiastowe rozwiązanie umowy, c) W przypadku zwłoki w dokonywaniu wpłat czesnego za naukę przez okres dłuższy niż 2 miesiące, Szkoła ma prawo do rozwiązania niniejszej umowy ze skutkiem natychmiastowym oraz skreślenia Ucznia z listy uczniów mogą być uznane za tożsame z wpisanymi do Rejestru pod pozycjami: 726 o treści: Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych opłat spowoduje skreślenie z listy studentów (wyrok SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. - sygn. akt XVII Amc 105/04), 754 o treści: Nieopłacenie zajęć w przedstawionych wyżej terminach powoduje skreślenie z listy studentów bez zwrotu wpłaconej wcześniej kwoty (wyrok SOKiK z dnia 27 marca 2006r. - sygn. akt XVII Amc 40/05), 850 : Notoryczne nieusprawiedliwione nieobecności ucznia na zajęciach spowodują skreślenie z listy przy obowiązku opłaty czesnego za trwający semestr (wyrok SOKiK z dnia 13 czerwca 2006r. - sygn. akt XVII Amc 51/05), a także 956 o treści: Bezskuteczny upływ terminu uiszczenia raty czesnego uznaje się za wyrażenie woli rezygnacji ze studiów, jeżeli zaległa rata nie została uiszczona w ciągu czternastu dni od dnia upływu terminu uiszczenia. Rezygnacja wywołuje skutek piętnastego dnia po upływie terminu uiszczenia raty (wyrok SOKiK z dnia 24 sierpnia 2006r. – sygn. akt XVII Amc 115/05). Orzekając o abuzywności cytowanych wyżej postanowień SOKiK uzasadniał swoje stanowisko m.in. w ten sposób , iż brak spłaty raty za studia w określonym terminie traktowane jest jako rezygnacja ze studiów, za sprzeczne z art. 385 1 § 1 k.c. oraz art. 385 3 pkt 9 k.c. W ocenie Sądu jest to nadmiernie rygorystyczne postanowienia uprawniające pozwanych do zastosowania wobec konsumenta dotkliwej sankcji - za nieuiszczenie opłaty w terminie – w postaci skreślenia z listy studentów, wbrew konieczności wcześniejszego wezwania do zapłaty. Założenie, iż brak opłaty uznaje się za wyrażenie woli rezygnacji ze studiów oznacza przyznanie szkole uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy, poprzez przyjęcie, iż każde zaniechanie studenta w dokonaniu opłaty jest równoznaczne z wolą rezygnacji ze studiów. W przypadku wyżej cytowanych postanowień wzorców umowy, uznanych za niedozwolone, przedsiębiorca przewidział sytuacje, w których umowa zostaje rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym bez obowiązku wcześniejszego wezwania konsumenta. Mając na uwadze, że umowa o świadczenie usług przez szkołę jest kontraktem wzajemnym, dokonanie ww. czynności bez uprzedniego wezwania konsumenta do spełnienia świadczenia jest sprzeczne z art. 491 k.c., który stanowi, że jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Przedmiotowe twierdzenie zostało 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl potwierdzone wielokrotnie przez Sąd w powyżej przytoczonych orzeczeniach. Tym samym zakwestionowane postanowienia należy uznać za sprzeczne z art. 385 1 § 1 k.c. Tak więc przywołane zapisy mogą zostać uznane za tożsame z wpisanymi do Rejestru. Ad I.3 Użyte we wzorcach umów postanowienia o treści: a) W przypadku zmian kosztów utrzymania szkoły, organ prowadzący ma prawo zmienić wysokość czesnego. O planowanej zmianie czesnego Szkoła jest zobowiązana powiadomić Rodziców pisemnie, z co najmniej trzymiesięcznym uprzedzeniem , b) Zmiana wysokości czesnego w trakcie obowiązywania niniejszej umowy nie wymaga podpisywania aneksu do umowy mogą być uznane za tożsame z wpisanymi do Rejestru pod pozycjami: 547 o treści: Zmiana wysokości czesnego w ciągu roku akademickiego, może nastąpić jedynie proporcjonalnie do oficjalnego wskaźnika wzrostu kosztów utrzymania (wyrok SOKiK z dnia 25 lipca 2005 r. - sygn. akt XVII Amc 46/05), 643 o treści: Wysokość czesnego może ulegać zmianom w zależności od inflacji i aktualnych kosztów kształcenia (wyrok SOKiK z dnia 5 października 2006 r. - sygn. akt XVII Amc 20/05) i 848 o treści: Wysokość odpłatności ustala dyrektor placówki w oparciu o kalkulację kosztów bieżących. Odpłatność może ulec zmianie w ciągu roku szkolnego (wyrok SOKiK z dnia 6 lipca 2006 r. - sygn. akt XVII AmC 60/05). W uzasadnieniach ww. wyroków Sąd wskazał, że klauzule te są sprzeczne z art. 385 pkt. 20 k.c., który stanowi, iż niedozwolonym postanowieniem umownym jest zapis uprawniający kontrahenta konsumenta do określania lub podwyższania ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy. W uzasadnieniu wyroku z 5 października 2006 r. (sygn. akt XVII Amc 20/05) Sąd zważył, że: O ile pozwana szkoła ma pełne prawo do podwyższenia wysokości czesnego w zależności od inflacji i aktualnych kosztów kształcenia, o tyle studentowi (konsumentowi) powinno być zagwarantowane prawo do odstąpienia od zawartej umowy, gdy nie jest on w stanie ponieść kosztów podwyżki. Wzorzec, którym posługuje się pozwana takiego uprawnienia dla studenta nie przewiduje. Nie można uznać za słuszny argument pozwanej, że problem ten rozwiązuje prawo studenta do rozwiązania umowy w każdym czasie zgodnie z § 9 wzorca umowy. W takim przypadku student do momentu rozwiązania umowy zmuszony byłby do ponoszenia opłaty w podwyższonej wysokości. Zmiana wysokości czesnego stanowi zmianę warunków umowy. Szkoła o zmianie wysokości czesnego decyduje jednostronnie. Postanowienia zastrzegające prawo zmiany wysokości opłat zostały sformułowane w sposób mogący sugerować, że zmiana czesnego nie stanowi zmiany warunków umowy i nie rodzi po stronie konsumenta prawa do odstąpienia od niej. Może to również utrudniać konsumentom możliwości wypowiedzenia umowy na podstawie 384 k.c., który stanowi, że wzorzec wydany w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli zostały zachowane wymagania określone w art. 384 k.c., a strona nie wypowiedziała umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia. 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Tak więc przywołane zapisy mogą zostać uznane za tożsame z wpisanymi do Rejestru. Ad I.4 Użyte we wzorcach umów postanowienia o treści: Wszelkie sprawy sporne powstałe na podstawie niniejszej umowy rozstrzyga sąd właściwy dla siedziby Szkoły może być uznane za tożsame z wpisanymi do Rejestru pod pozycjami: 1438 o treści: Właściwym do rozpoznawania sporów z niniejszej umowy jest Sąd miejscowo właściwy ze względu na siedzibę Inwestora (wyrok SOKiK z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt XVII AmC 118/05) oraz 922 o treści: Sądem właściwym do rozpatrywania wszelkich sporów wynikłych z umowy jest sąd siedziby Frontonu ( wyrok SOKIK z dnia 17 sierpnia 2006 r., sygn. akt: XVII AmC 100/05) . W uzasadnieniu ww. wyroku SOKiK stwierdził, iż przywołane postanowienie (…) stanowi tzw. klauzulę prorogacyjną i ustala wyłączną właściwość sądu na podstawie siedziby Frontonu do rozpoznania ewentualnych sporów z umowy o wybudowanie budynku i przedwstępnej sprzedaży lokali mieszkalnych i jest sprzeczny z dobrymi obyczajami. (…) wyłączenie zasady właściwości ogólnej i przemiennej sądu może stanowić dodatkową dolegliwość dla kupującego a także ograniczać realizację przysługujących mu uprawnień. Nie jest zasadne twierdzenie Frontonu, iż z racji tego, że kupujący konsumenci są mieszkańcami Krakowa, to w każdej sprawie właściwy będzie sąd w Krakowie. (….) w przedłożonych umowach nie znajduje się zapis, który stanowiłby, że stroną umowy mogą być wyłącznie mieszkańcy Krakowa, Sąd nie znalazł również żadnych innych przesłanek potwierdzających wyłączenie z kręgu potencjalnych klientów Frontonu osób spoza Krakowa. W wyroku z dnia 15 września 2006 r. SOKiK uznał, że przedmiotowy zapis spełnia przesłanki art. 385 pkt.23 k.c. gdyż (…) we wzorcu przewidziano zapis o poddaniu sporu do rozpoznania przez sąd, który nie zawsze będzie właściwy miejscowo. Zapis ten wyłącza możliwość skorzystania z właściwości przemiennej Zgodnie z ustawą z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 269 ze zm.) mówiąc o właściwości miejscowej, można wyróżnić właściwość: ogólną, przemienną i wyłączną. Zasadę w zakresie właściwości miejscowej określa art. 27 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego stanowiący, że Powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania . Właściwość wyłączna dotyczy powództw związanych m.in. z prawem rzeczowym na nieruchomości, dziedziczeniem, stosunkami pomiędzy rodzicami i dziećmi. Przepisy dotyczące właściwości przemiennej przewidują możliwość wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia umowy, jej wykonania, rozwiązania lub unieważnienia, jak też o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, przed sądem właściwym dla miejsca jej wykonania. W razie wątpliwości, miejsce to powinno być stwierdzone dokumentem. Przepisy art. 31 i nast. K.p.c. umożliwiają powodowi dokonanie wyboru pomiędzy sądem właściwości ogólnej, a innym sądem oznaczonym w tych przepisach, w zależności od tego, który sąd jest dla niego dogodniejszy. 1 Nie jest zatem dopuszczalne narzucenie właściwości przemiennej przez jedną ze stron stosunku prawnego/umowy, a jedynie następczy jej wybór w chwili powstania roszczenia wynikającego z umowy. Artykuł 1 Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Pod redakcją K. Piaseckiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996r., str.164. 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 46 k.p.c. przewiduje możliwość zawarcia tzw. umowy prorogacyjnej, polegającej na tym, że strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących wyniknąć w przyszłości z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten, jeżeli strony nie postanowiły inaczej, będzie wówczas sądem wyłącznie właściwym. W świetle przytoczonego przepisu możliwe jest odejście od generalnego modelu właściwości ogólnej, jednak tylko wtedy, gdy jest to przedmiotem indywidualnego uzgodnienia umownego. Skuteczność takiej umowy zależy zatem od zgodnego wyrażenia woli stron. Tak więc w sytuacji konieczności rozwiązywania sporu na drodze sądowej w grę wchodzą tylko dwie właściwości, tj. ogólna i przemienna. Według właściwości ogólnej, jeżeli powodem jest konsument, to powództwo powinno zostać wniesione do sądu właściwego dla siedziby przedsiębiorcy (art. 30 k.p.c.). Jeżeli natomiast powodem jest przedsiębiorca, to sądem właściwym jest sąd, w którego okręgu konsument ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 k.p.c.). W przypadku właściwości przemiennej dotyczącej roszczeń wynikających z zawartej umowy, właściwym będzie sąd miejsca wykonania tej umowy (art. 34 k.p.c.). Reasumując, uznać należało, że przywołane zapisy mogą zostać uznane za tożsame z wpisanymi do Rejestru. N ARUSZENIE ZBIOROWYCH INTERESÓW KONSUMENTÓW Ostatnią przesłanką, jaką należy rozpatrzyć w niniejszej sprawie jest wykazanie, iż kwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w interesy konsumentów oraz, że zagrożone są zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje pojęcia zbiorowego interesu konsumentów. Należy jednak przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W pojęciu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów mieści się działanie przedsiębiorcy, które jest skierowane do oznaczonych, ale dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym łączy ich wspólna cecha rodzajowa. W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, aby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowania Spółki PRIMUS dotyczą zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane są do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez nią usług, z którymi zawarto − na podstawie wzorców, których niektóre postanowienia zakwestionowano we wszczęciu postępowania − umowy określające zasady świadczenia na ich rzecz usług edukacyjnych. Działania Spółki mogą dotyczyć również jej potencjalnych i przyszłych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury Statutów i wzorców umów o kształcenie, jakimi Spółka posługuje się. Statuty i wzorce umów skierowane są do szerokiego kręgu odbiorców, co z założenia oznacza, iż działanie Spółki jest ustalone, jednakowe i powtarzalne we wszystkich przypadkach, gdy ww. wzorce znajdują zastosowanie. Wskazuje to na naruszenie interesu publicznego, przez który należy rozumieć prawo wszystkich kontrahentów Spółki (konsumentów) do korzystania z jej usług, którego to prawa mogą zostać pozbawieni wyłącznie na podstawie przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż uprawdopodobniono, że kwestionowane zachowanie ww. przedsiębiorcy mogło stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Z OBOWIĄZANIE PRZEDSIĘBIORCY W toku przeprowadzonego postępowania Spółka, korzystając z uprawnień wynikających z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedstawiła zobowiązanie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom interesów konsumentów i wyeliminowanie z Statutów i wzorców umów 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl o kształcenie dziecka wszelkich zapisów mogących stanowić naruszenie interesów konsumentów. Spółka PRIMUS przedstawiła propozycje zmiany treści kwestionowanych postanowień ww. dokumentów i umów wykonywanych. Zdaniem Prezesa UOKiK, działania objęte złożonym przez Spółkę zobowiązaniem zmierzają do zapobieżenia stosowania zarzucanego jej naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z powyższym Prezes Urzędu postanowił skorzystać z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nałożyć na Spółkę obowiązek wykonania złożonego przez nią w toku postępowania zobowiązania uznając, iż skoro przedsiębiorca przejawił inicjatywę mającą na celu eliminację działań powodujących naruszenie prawa, celowa i uzasadniona jest akceptacja jego propozycji. Mając na uwadze uprawnienia Prezesa UOKiK wynikające z art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nałożono na Spółkę PRIMUS obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania poprzez: - wprowadzenie - od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji - do obrotu z konsumentami nowych wzorców umów, w których przywołane w punkcie I.1. lit. a) i b) sentencji niniejszej decyzji postanowienia nie występują, postanowienia przywołane w punkcie I.1) lit. c) – h), I.2. oraz I.4. jej sentencji zostaną zmodyfikowanie w sposób wskazany w piśmie przedsiębiorcy z dnia 3 września 2012 r., zaś postanowienia przywołane w punkcie I.3. sentencji zostaną zmodyfikowanie w sposób wskazany w piśmie przedsiębiorcy z dnia 18 września 2012 r., - podjęcie - w terminie miesiąca od uprawomocnienia się niniejszej decyzji - działań mających na celu zmianę w umowach wykonywanych, zawartych z konsumentami, treści kwestionowanych postanowień poprzez przekazanie im propozycji zmian do ww. umów zaproponowanych w pismach Spółki z dnia 3 i 18 września 2012 r. Terminy wykonania podjętych zobowiązań uznać należy za uzasadnione i adekwatne do liczby zawartych przez Spółkę z konsumentami i wymagających zmiany umów wykonywanych, a także uwzględniające propozycje Spółki w tym zakresie. W tej sytuacji Prezes Urzędu postanowił jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o jakiej mowa w ust. 1, Prezes UOKiK nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Spółka zobowiązana została do złożenia, w terminie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się niniejszej decyzji sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego w toku postępowania zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym Spółce naruszeniom, poprzez przekazanie: − kopii nowo opracowanych ww. wzorców umów o kształcenie dziecka i Statutów, − kopii dwóch kolejnych umów zawartych w oparciu o zmienione wzorce umów o kształcenie dziecka, o ile takie umowy zostaną zawarte, 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl − dowodów przekazania konsumentom propozycji zmiany umów wykonywanych, będących w obrocie konsumenckim, a zawierających kwestionowane postanowienia, − liczby konsumentów, którym nie przekazano propozycji zmiany umów wykonywanych, zawierających kwestionowane postanowienia, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu. Prezes UOKiK uznał, że określony wyżej termin na przekazanie informacji o stopniu realizacji przyjętego zobowiązania jest wystarczający ze względu na liczbę zawartych przez Spółkę z konsumentami i wymagających zmiany umów wykonywanych. W związku z tym orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. POUCZENIE: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek Otrzymuje: „SZKOŁY PRZYSZŁOŚCI PRIMUS” Sp. z o.o. ul. Monte Cassino 27 70 – 467 Szczecin