RGD-25/2012

RGD. 61-7/12/IW Gdańsk, 31 października 2012 r. DECYZJA N R RGD - 25/2012 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) oraz § 2 pkt 4 i § 5 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107, poz. 887), – działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów przeciwko przedsiębiorcy: Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z. o.o. w Chojnicach: I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, po uprawdopodobnieniu stosowania przez Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z. o.o. w Chojnicach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegających na: 1) stosowaniu we wzorcu umowy zatytułowanej: Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień o treści: a) Zakład ma prawo wstępu do obiektów Usługobiorcy i kontroli instancji wodociągowej i kanalizacyjnej Usługobiorcy. Przedstawiciele Zakładu są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalacje wodociągowe i kanalizacyjne w celu dokonania niezbędnych czynności związanych z eksploatacją, konserwacją i usuwaniem awarii urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych będących własnością Zakładu oraz dokonywania odczytów, co może zostać uznane za niezgodne z art. 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) i stanowić naruszenie z art. 24 ust.1 i ust.2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, b) Usługobiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie 14 dni od daty wystawienia rachunku w kasie Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o.(…) lub na jego rachunek (…) co może zostać uznane za niezgodne z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura UOKiK w Gdańsku 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 roku, Nr 127, poz. 886) i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust.2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, c) Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków może zostać rozwiązana przez Strony z zachowaniem 3-miesięczmnego okresu wypowiedzenia. co może zostać uznane za niezgodne z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) i stanowić naruszenie art. 24 ust.1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, d) W razie naruszenia przez Usługodawcę postanowień umowy, a w szczególności postanowień § 6 lub opóźnienia się z zapłatą za wodę i ścieki, co najmniej dwóch okresów obrachunkowych od dnia otrzymania upomnienia, Zakład jest uprawniony do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia. co może zostać uznane za niezgodne z art. 8 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.) i stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust.2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2) pobieraniu od osób chcących przyłączyć swoje nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej będącej w posiadaniu Spółki, opłat za czynności administracyjno- techniczne związane z wydaniem warunków i uzgodnieniem projektów technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz przyłączeniem nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na terenie Gminy Wiejskiej Chojnice, które to opłaty nie zostały uwzględnione w katalogu warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo- kanalizacyjnej wynikającym z art. 15 ust. 4 w związku z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 123, poz. 858 ze zm.), lub które stosownie do art. 15 ust. 3 tej ustawy, winno ponosić przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, oraz po przyjęciu zobowiązania ww. przedsiębiorcy do podjęcia następujących działań zmierzających do: 3) zaniechania stosowania zarzucanych praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w punkcie I. ppkt 1) sentencji decyzji poprzez opracowanie i wprowadzenie do obrotu wzorca umowy zatytułowanej: Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , w którym: 3.1. postanowieniom wymienionym w punkcie I ppkt 1 lit. a) – c) sentencji decyzji zostanie nadane odpowiednio następujące brzmienie: a) Osoby reprezentujące Zakład po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia uprawnione są do wstępu na teren nieruchomości Usługobiorcy w celu: 1) zainstalowania lub demontażu wodomierza głównego, 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 2) przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badań i pomiarów, 3) przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez Zakład, 4) sprawdzenia ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci , 5) odcięcia przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego lub założenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu, 6) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego, b) Usługobiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym na fakturze, nie krótszym jednak niż 14 dni od daty wysłania lub dostarczenia w inny sposób, w kasie Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Chojnicach, ul. Drzymały 14 lub na jego rachunek bankowy wskazany na fakturze, c) 1. Usługobiorca może rozwiązać umowę o dostawę wody i odprowadzanie ścieków z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia lub na mocy porozumienia stron. 2. Zakład może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość odprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. 3. W przypadku odcięcia dostawy wody z przyczyny, o której mowa w ust. 1 pkt 2, Zakład zobowiązany jest do równoczesnego udostępnienia zastępczego punktu poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i poinformowania o możliwościach korzystania z tego punktu. 4. O zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępniania zastępczych punktów poboru wody Zakład zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta oraz odbiorcę usług co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego. 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 5. W przypadku bezskutecznego odcięcia wody lub zamknięcia przyłącza, Zakład ma prawo do rozwiązania umowy z zachowaniem 1 – miesięcznego terminu wypowiedzenia. 3.2 . postanowienie wymienione w punkcie I ppkt 1 lit. d) sentencji decyzji zostanie usunięte ze wzorca umowy, 4) podjęcia działań mających na celu zmianę w umowach wykonywanych, zawartych z konsumentami, treści kwestionowanych postanowień, wymienionych w punkcie I ppkt 1) sentencji decyzji, w sposób uwzględniający złożone zobowiązanie, 5) zaprzestania pobierania od osób chcących przyłączyć swoje nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej będącej w posiadaniu Spółki, opłat za czynności administracyjno- techniczne związane z wydaniem warunków i uzgodnieniem projektów technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz przyłączeniem nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej nie uwzględnionych w katalogu warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej wynikającym z art. 15 ust. 4 w związku z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków lub które, stosownie do art. 15 ust. 3 tej ustawy, winno ponosić przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne i dostosowania zakresu i wysokości tych opłat do przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz odpowiedniego ich ujęcia w przedkładanej do zatwierdzenia na okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. taryfie za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków w stawce opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych - określonej w § 5 pkt 7 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków(Dz. U. Nr 127, poz. 886) - wynikającej z kosztów przeprowadzenia przez Spółkę prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług, nakłada się na Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z. o.o. w Chojnicach obowiązek wykonania zobowiązań, o których mowa w: − punkcie I ppkt 3 sentencji decyzji w terminie miesiąca od daty uprawomocnienia się decyzji, − punkcie I ppkt 4 i 5 sentencji decyzji w terminie czterech miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) nakłada się na Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z. o.o. w Chojnicach obowiązek przedłożenia, w terminie: 1. pięciu miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji informacji i dokumentów potwierdzających wykonanie zobowiązania, o którym mowa w punkcie I.3, I.4 i I.5 jej sentencji, tj.: 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl a) wzorca umowy zatytułowanego Umowa Nr….. o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , niezawierającego postanowień kwestionowanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, b) kopii dwóch kolejnych umów zawartych w oparciu o zmieniony wzorzec umowy, o ile takie umowy zostaną zawarte, c) dowodów przekazania konsumentom propozycji zmiany umów wykonywanych, będących w obrocie konsumenckim, a zawierających kwestionowane postanowienia, d) liczby konsumentów, którym nie przekazano propozycji zmiany umów wykonywanych, zawierających kwestionowane postanowienia, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu, e) wniosku o zatwierdzenie taryf zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Chojnice na okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. wraz ze wszystkimi załącznikami oraz uchwałę Rady Gminy w Chojnicach dotyczącą przyjęcia tej taryfy, f) obowiązujący w dacie sporządzania sprawozdania cennik usług dodatkowych dotyczących sieci i urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej: Prezesem UOKiK lub Prezesem Urzędu, przeprowadził postępowanie wyjaśniające pod sygnaturą sprawy: RGD. 405/45/11/12/IW, mające na celu wstępne ustalenie, czy ustalane przez Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Chojnicach, zwany dalej: GZGK lub Spółką, zasady świadczenia usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków oraz warunki włączenia nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, nie naruszają chronionych prawem interesów konsumentów. Wyniki postępowania dały podstawy do podejrzenia, że: − niektóre postanowienia stosowanego GZGK wzorca umownego zatytułowanego: Umowa NR …. o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, są sprzeczne z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z późn. zm.), zwanej dalej: ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu, i rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenia w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r., Nr 127, poz. 886), zwanego dalej: rozporządzeniem taryfowym . − pobierane przez Zakład od osób chcących przyłączyć swoje nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej będącej w posiadaniu Spółki, opłaty za czynności administracyjno- techniczne związane z wydaniem warunków i uzgodnieniem projektów 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz przyłączeniem nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na terenie Gminy Wiejskiej Chojnice, nie zostały uwzględnione w katalogu warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo- kanalizacyjnej wynikającym z art. 15 ust. 4 w związku z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę lub które, stosownie do art. 15 ust. 3 tej ustawy, winno ponosić przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne. Mając na uwadze te ustalenia, w dniu 19 kwietnia 2012 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie stosowania przez GZGK praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (k. 1 – 3) polegających na: I . stosowaniu we wzorcu umownym zatytułowanym Umowa Nr …. o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowień o treści: 1. Zakład ma prawo wstępu do obiektów Usługobiorcy i kontroli instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej Usługobiorcy. Przedstawiciele Zakładu są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalacje wodociągowe i kanalizacyjne w celu dokonania niezbędnych czynności związanych z eksploatacją, konserwacją i usuwaniem awarii urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych będących własnością Zakładu oraz dokonywania odczytów, co może zostać uznane za niezgodne z art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. Usługobiorca dokonuje zapłaty za dostarczona wodę i odprowadzone ścieki w terminie 14 dni od daty wystawienia rachunku w kasie Gminnego Zakładu Gospodarki komunalnej Sp. z o.o. (…) lub na jego rachunek: (…), co może zostać uznane za niezgodne z § 17 ust. 1 rozporządzenia taryfowego i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 3. Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków może zostać rozwiązana przez Strony z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia, co może zostać uznane za niezgodne z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 4. W razie naruszenia przez Usługobiorcę postanowień umowy, a w szczególności postanowień § 6 lub opóźniania się z zapłatą za wodę i ścieki co najmniej dwóch okresów obrachunkowych od dnia otrzymania upomnienia, Zakład jest uprawniony do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, co może zostać uznane za niezgodne z art. 8 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i stanowić naruszenie z art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl II. pobieraniu od osób chcących przyłączyć swoje nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej będącej w posiadaniu Spółki, opłat za czynności administracyjno- techniczne związane z wydaniem warunków i uzgodnieniem projektów technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz przyłączeniem nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na terenie Gminy Wiejskiej Chojnice, które to opłaty nie zostały uwzględnione w katalogu warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej wynikającym z art. 15 ust. 4 w związku z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu lub które, stosownie do art. 15 ust. 3 tej ustawy, winno ponosić przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne, co może stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W poczet dowodów w postępowaniu w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, sygn. RGD. 61/9/12/IW, zaliczono dowody uzyskane w postąpieniu wyjaśniającym prowadzonym pod sygnaturą RGD. 405/45/11/12/IW (k. 4 – 89). W piśmie z dnia 4 maja 2012 r., znak: DT/IK/254/2012, stanowiącym odpowiedź Spółki na zawiadomienie o wszczęciu postępowania GZGK złożyła zobowiązanie do zaniechania stosowania naruszeń przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez zmianę treści kwestionowanych postanowień wzorca umowy zatytułowanego: Umowa Nr …. o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków oraz ich zmianę w umowach wykonywanych, zawartych z konsumentami (k. 91 – 97). Spółka GZGK, ustosunkowując się w ww. piśmie do zarzutu dotyczącego nieuprawnionego pobierania opłat za czynności administracyjno-techniczne poinformowała Prezesa UOKiK, że w dniu 23 kwietnia 2012 r. Prezes Zarządu GZGK wydał zarządzenie 03/2012 w sprawie zawieszenia stosowania cennika usług dodatkowych dotyczących sieci i urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych. Na podstawie ww. zarządzenia od dnia 23 kwietnia 2012 r. do odwołania nastąpiło zawieszenie pobierania opłat i stosowania cennika usług dodatkowych w zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK pozycjach cennika. Jednocześnie Spółka oświadczyła, że zobowiązuje się dostosowania zakresu usług dodatkowych i wysokości zakwestionowanych opłat do wymogów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, poprzez umieszczenie ich w przedkładanej do zatwierdzenia na 2013 r. taryfie za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. W piśmie z dnia 26 czerwca 2012 r., znak: DT/IK/398/2012, GZGK przekazała informację, że uchwałą Zarządu Nr 4/2012 z dnia 30 kwietnia 2012 r. oraz zarządzeniem Nr 04/2012 Prezesa Zarządu GZGK z dnia 2 maja 2012 r. został wprowadzony nowy cennik usług dodatkowych dotyczących sieci i urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych (k. 91 – 97, 108). Cennik ten załączono do pisma z dnia 24 lipca 2012 r., znak: DT/IK/435/2012 (114- 119). P REZES U RZĘDU USTALIŁ , CO NASTĘPUJE . Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej jest spółką prawa handlowego, zarejestrowaną w Krajowym Rejestrze Sądowym pod nr 0000263360 (k. 8- 11). Przedmiotem działania Zakładu jest świadczenie usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, na terenie Gminy Wiejskiej Chojnice. 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Wykonując wyżej wymienione usługi GZGK zawiera z odbiorcami usług umowy zatytułowane: Umowa Nr… o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków (k. 24 – 29). Stosowany przez Spółkę wzorzec umowy zawiera postanowienia, które mogą być uznane za sprzeczne z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu i rozporządzenia taryfowego. W toku przeprowadzonego postępowania Spółka przedstawiła zobowiązanie do podjęcia działań zmierzających do odstąpienia od stosowania zakwestionowanych postanowień oraz opracowania i stosowania nowego wzorca umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków. Deklarując podjęcie działań mających na celu zapobieżenia ewentualnym naruszeniom zbiorowych interesów konsumentów, GZGK zobowiązała się do zmiany kwestionowanych postanowień we wzorcu umowy i w umowach wykonywanych. Spółka GZGK zadeklarowała, że zmieniony wzorzec umowy zostanie wprowadzony w życie w terminie jednego miesiąca. Zgodnie z przedstawionymi przez GZGK propozycjami kwestionowane postanowienia wzorca umowy zatytułowanego: Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków i umów wykonywanych mają zostać zmienione w następujący sposób: 1) postanowienie o treści: Zakład ma prawo wstępu do obiektów Usługobiorcy i kontroli instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej Usługobiorcy. Przedstawiciele Zakładu są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalacje wodociągowe i kanalizacyjne w celu dokonania niezbędnych czynności związanych z eksploatacją, konserwacją i usuwaniem awarii urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych będących własnością Zakładu oraz dokonywania odczytów otrzyma brzmienie: Osoby reprezentujące Zakład po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia uprawnione są do wstępu na teren nieruchomości Usługobiorcy w celu: 1) zainstalowania lub demontażu wodomierza głównego, 2) przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badań i pomiarów, 3) przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez Zakład, 4) sprawdzenia ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci , 5) odcięcia przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego lub założenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu, 6) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego, 2) postanowienie o treści: Usługobiorca dokonuje zapłaty za dostarczona wodę i odprowadzone ścieki w terminie 14 dni od daty wystawienia rachunku w kasie Gminnego Zakładu Gospodarki komunalnej Sp. z o.o. (…) lub na jego rachunek: (…), otrzyma brzmienie: Usługobiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki w terminie określonym na fakturze, nie krótszym jednak niż 14 dni od daty wysłania lub dostarczenie w inny sposób, w kasie Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Chojnicach, ul. Drzymały 14 lub na jego rachunek bankowy wskazany na fakturze 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 3) postanowienie o treści: Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków może zostać rozwiązana przez Strony z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia otrzyma brzmienie: 1. Usługobiorca może rozwiązać umowę o dostawę wody i odprowadzanie ścieków z zachowaniem 3-miesięczmnego okresu wypowiedzenia lub na mocy porozumienia stron. 2. Zakład może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość odprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. 3. W przypadku odcięcia dostawy wody z przyczyny, o której mowa w ust. 1 pkt 2, Zakład zobowiązany jest do równoczesnego udostępnienie zastępczego punktu poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i poinformowania o możliwościach korzystania z tego punktu. 4. O zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępniania zastępczych punktów poboru wody Zakład zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta oraz odbiorcę usług co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego. 5. W przypadku bezskutecznego odcięcia wody lub zamknięcia przyłącza, Zakład ma prawo do rozwiązania umowy z zachowaniem 1 – miesięcznego terminu wypowiedzenia. 4) postanowienie o treści: W razie naruszenie przez Usługobiorcę postanowień umowy, a w szczególności postanowień § 6 lub opóźnianie się z zapłatą za wodę i ścieki co najmniej dwóch okresów obrachunkowych od dnia otrzymania upomnienia, Zakład jest uprawniony do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia zostanie ze wzorca umowy usunięte. Spółka GZGK opracowała również cennik usług dodatkowych dotyczących sieci i urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych, który został wprowadzony w życie uchwałą nr 1/2009 Zarządu Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Chojnicach z dnia 27 lutego 2009 r. z mocą obowiązywania od 1 marca 2009 r. do 31 grudnia 2011 r. (k. 61 – 71). Zarządzeniem 12/2010 Prezesa Zarządu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z dnia 28 grudnia 2010 r. wprowadzono zmianę ww. cennika o obowiązujące stawki VAT (k. 72 – 77). Następnie Zarząd GZGK uchwałą nr 1/2011 z dnia 30 grudnia 2011 r., z mocą obowiązywania od 1 stycznia 2012 r. do 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 31 grudnia 2012 r., zatwierdził wprowadzenie cennika usług dodatkowych dotyczących sieci i urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych (k. 83). Zarządzeniem 5/2011 Prezesa Zarządu Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Chojnicach z dnia 30 grudnia 2011 r. wprowadzono zmianę cennika usług dodatkowych dotyczących sieci i urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych zatwierdzonego uchwałą 1/2011 (k. 84 – 89). Z posiadanych przez Prezesa UOKiK dokumentów wynika, że stawki opłat dodatkowych w latach 2011 – 2012 dotyczyły następujących czynności i kształtowały się następująco: T ABELA 1 I. Stawki opłat za wydanie warunków i uzgodnienie projektów (brutto) 2011 2012 1) wydanie warunków włączenia do sieci wod. – kan. 50,20 zł 51,96 zł 2) uzgodnienie projektu zagospodarowania działki 43,54 zł 46,46 zł 3) uzgodnienie projektu zagospodarowania działki (na mapie formatu powyżej A3) 57,67 zł 59,40 zł 4) uzgodnienie projektu zagospodarowania działki (kolejna mapa) 16,32 zł 16,51 zł 5) uzgodnienie projektu budowlano – wykonawczego (przyłączy wod. – kan.) 84,02 zł 86,27 zł 6) uzgodnienie projektu budowlano – wykonawczego (sieci i urządzeń wod. – kan.) 406,21 zł 416,80 zł II. Stawki opłat za zlecenie włączenia do sieci wod. – kan. wymiany i plombowania wodomierzy, dojazd brygady przy wykonaniu zleceń 1) dojazd brygady w zależności od odległości od Chojnic: – do 15 km – do 30 km 57,91 zł 130,29 zł 39,85 zł 79,70 zł 2) włączenie przyłączy do sieci wodociągowej w miejscowościach odległych: – do 15 km – do 30 km Koszt usługi włączenie przyłącza wodociągowego do sieci obejmuje: dojazd i robociznę ekipy montażowej, dostawę i montaż armatury spełniającej wymagania 1464,45 zł 1573,02 zł 1.259,91 zł 1.325,67 zł 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zabezpieczenie antykorozyjnego GSK tj. opaski uniwersalnej na rurę przewodową, zasuwy odcinającej, trzpienia zasuwy, skrzynki żeliwnej i kształtki połączeniowej oraz wykonanie sprawdzenia poprawności zabudowy i próby szczelności pozostałych elementów przyłącza. Usługa nie obejmuje wykonania robót naziemnych. 3) odbiór włączenia przyłącza do sieci kanalizacyjnej w miejscowościach odległych: – do 15 km – do 30 km 274,09 zł 382,67 zł 216,18 zł 281,94 zł 4) wymiana i oplombowania wodomierza uszkodzonego z winy użytkownika: – do 15 km – do 30 km 221,29 zł 329,86 zł 202,22 zł 267,98 zł 5) plombowania wodomierza zainstalowanego przez odbiorcę: – do 15 km – do 30 km 113,62 zł 222,20 zł 98,03 zł 163,79 zł 6) usługa koparko- ładowarka CASE – 1 godz. - 97,45 zł 7) Usługa urządzeniem do ciśnieniowego czyszczenie kanalizacji – 1 godz. + dojazd - 98,93 zł 8) usługa – samochód do ciśnieniowego czyszczenie kanalizacji FFG Elephant – 1 godz. + dojazd - 256,58 zł Taryfy opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków obowiązujące na obszarze gminy Chojnice w latach 2009 – 2012 (od 1 stycznia do 31 grudnia) zatwierdzane uchwałami Rady Gminy określają jedynie ceny wody i ścieków, wysokość dopłat gminy do tych usług i stawkę opłat abonamentowych. Taryfy nie przewidują natomiast pobierania przez GZGK jakichkolwiek opłat za wydanie warunków technicznych i przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Z dokonanych przez Prezesa UOKiK ustaleń wynika, że Spółka GZGK pobierała - na podstawie obowiązującego cennika usług dodatkowych - od osób chcących przyłączyć nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej będącej w posiadaniu Spółki, opłaty za czynności administracyjno-techniczne związane z wydaniem warunków i uzgodnieniem projektów technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz przyłączeniem nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na terenie Gminy Wiejskiej Chojnice. Opłaty te nie 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zostały uwzględnione w katalogu warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej wynikającym z art. 15 ust. 4 w związku z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu lub które, stosownie do art. 15 ust. 3 tej ustawy, winno ponosić przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne. W okresie od 1 marca 2009 r. do 31 marca 2012 r. wysokość pobranych przez GZGK opłat za czynności administracyjno- techniczne związane z wydaniem warunków i uzgodnieniem projektów technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz przyłączeniem nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej wyniosły łącznie [...] zł (k. 96). W dniu 23 kwietnia 2012 r. Prezes Zarządu GZGK wydał zarządzenie 03/2012 w sprawie zawieszenia stosowania cennika usług dodatkowych dotyczących sieci i urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych (k. 98). Na podstawie ww. zarządzenia od dnia 23 kwietnia 2012 r. do odwołania nastąpiło zawieszenie pobierania opłat i stosowania cennika usług dodatkowych w zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK pozycjach cennika. Jednocześnie Spółka poinformowała, że dostosuje zakres usług dodatkowych i wysokość zakwestionowanych opłat do wymogów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, poprzez umieszczenie ich w przedkładanej do zatwierdzenia na 2013 r. taryfie za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (K. 96). W piśmie z dnia 26 czerwca 2012 r. GZGK przekazała informację, że uchwałą Zarządu Nr 4/2012 z dnia 30 kwietnia 2012 r. oraz zarządzeniem Nr 04/2012 Prezesa Zarządu GZGK z dnia 2 maja 2012 r. został wprowadzony nowy cennik usług dodatkowych dotyczących sieci i urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych (k. 108). Ww. dokumenty zostały przez Spółkę przekazane przy piśmie z dnia 24 lipca 2012 r. (114- 119). W cenniku tym umieszczono następujące pozycje: T ABELA 2 I. Stawki opłat przy zleceniach budowy przyłączy do sieci wod. – kan. wymiany i plombowania wodomierzy, dojazd brygady przy wykonaniu zleceń 1) dojazd brygady w zależności od odległości od Chojnic: – do 15 km – do 30 km 39,85 zł brutto 79,70 zł brutto 2) wymiana i oplombowania wodomierza uszkodzonego z winy użytkownika: – do 15 km – do 30 km 202,22 zł brutto 267,98 zł brutto 3) plombowania wodomierza zainstalowanego przez odbiorcę: – do 15 km – do 30 km 98,03 zł brutto 163,79 zł brutto 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl 4) usługa koparko- ładowarka CASE – 1 godz. 97,45 zł brutto 5) Usługa urządzeniem do ciśnieniowego czyszczenia kanalizacji – 1 godz. + dojazd Dojazd 98,93 zł brutto 1,83 zł/km 6) Usługa - samochód do ciśnieniowego czyszczenia kanalizacji FFG Elephant – 1 godz. + dojazd Dojazd 256,58 zł brutto 5,00 zł/km P REZES U RZĘDU ZWAŻYŁ , CO NASTĘPUJE . Dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów niezbędne jest uprzednie ustalenie, czy na skutek działań przedsiębiorcy zagrożony został interes publicznoprawny, bowiem bez spełnienia tego warunku Prezes Urzędu nie jest upoważniony do realizacji zasadniczego celu ustawy, którym, zgodnie z jej art. 1 ust. 1, jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsument ó w. Warunkiem koniecznym do zastosowania tej ustawy jest, aby działanie przedsiębiorcy – któremu zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowiło potencjalne zagrożenie interesu publicznego, nie zaś jednostki lub grupy. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem działania Spółki nie były ograniczone do określonych odbiorców lub ich grupy. Dotyczyły wszystkich aktualnych i potencjalnych odbiorców wody i dostawców ścieków na terenie działania tego przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Z kolei art. 28 ust. 1 wspomnianej ustawy przewiduje, że, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24, a przedsiębiorca zobowiąże się do podjęcia określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom Prezes Urzędu może, w drodze decyzji nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), 2) naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Odpowiednio do art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i art. 22 1 Kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej nie związanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorców. Uznanie określonego działania przedsiębiorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: − oceniane zachowanie jest podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, − zachowanie przedsiębiorcy nosi znamiona bezprawności, − praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów S TATUS PRZEDSIĘBIORCY Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez przedsiębiorcę rozumie się m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) wynika, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, która we własnym imieniu wykonuje działalność gospodarczą. W przedmiotowej sprawie strona postępowania posiada status przedsiębiorcy, gdyż jest to spółka prawa handlowego, prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a więc jest to podmiot prawa wyodrębniony organizacyjnie i majątkowo, prowadzący we własnym imieniu działalność gospodarczą. Działania GZGK mogą podlegać zatem kontroli dokonywanej w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. BEZPRAWNOŚCI DZIAŁAŃ Kolejną z przesłanek, jakie należy rozważyć w celu udowodnienie lub uprawdopodobnienia naruszenia zakazu określonego w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawność podejmowanych przez przedsiębiorcę zachowań. Bezprawność ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującymi przepisami prawa. Aby zakwalifikować działania przedsiębiorcy, jako praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów muszą być one wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznają obowiązujące przepisy prawa 1 . Porządek prawny, którego naruszenie może wypełniać dyspozycję art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie 1 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. również: M. Szydło: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie regulują konstrukcji bezprawności działań przedsiębiorcy. Artykuł 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien być interpretowany oraz stosowany w określonym kontekście normatywnym. W związku z tym, w celu konkretyzacji przesłanki bezprawności należy sięgnąć do przepisów innych aktów prawnych. Na ich podstawie możliwe jest dokonanie oceny działań przedsiębiorcy w aspekcie ich zgodności z prawem 3 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskazał przykładowe rodzaje praktyk, które naruszają zbiorowe interesy konsumentów, zaliczając do nich stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego, naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpujący. Ustawodawca posłużył się tutaj terminem w szczególności, co oznacza, że ma on charakter przykładowy. Stąd przyjąć należy, że przejawem praktyki określonej w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów są te działania przedsiębiorcy, które naruszają przepisy innych aktów prawnych. Jak na to wskazuje orzecznictwo z zakresu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, oprócz praktyk wskazanych bezpośrednio w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów można uznać zachowania naruszające przepisy innych ustaw, które nakładają na przedsiębiorcę określone obowiązki względem konsumenta. Zdaniem Sądu Najwyższego zachowania takie (…) stanowią bowiem jednocześnie zachowania bezprawne i skutkują zniesieniem, ograniczeniem lub zniekształceniem praw konsumentów, wpływając tym samym na chronioną przez przepis obowiązującego prawa sferę ich interesów 4 . U PRAWDOPODOBNIENIE BEZPRAWNOŚCI DZIAŁAŃ , O KTÓRYCH MOWA W PUNKCIE I. 1 A ) – D ) SENTENCJI DECYZJI A D I.1 A ) W przedmiotowym postępowaniu postawiono Spółce zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez umieszczenie w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytułowanym: Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowienia, zgodnie z którym: Zakład ma prawo wstępu do obiektów Usługobiorcy i kontroli instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej Usługobiorcy. Przedstawiciele Zakładu są uprawnieni do wstępu do wszystkich pomieszczeń i miejsc wyposażonych w instalacje wodociągowe i kanalizacyjne w celu dokonania niezbędnych czynności związanych z eksploatacją, konserwacją i usuwaniem awarii urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych będących własnością Zakładu oraz dokonywania odczytów. 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 4 Uchwała SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Zgodnie z art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia, mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub obiektu budowlanego należących do osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 i 4- 7 ustawy, w celu: 1) zainstalowania lub demontażu wodomierza głównego, 2) przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badań i pomiarów; 3) przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez to przedsiębiorstwo; 4) sprawdzenia ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci; 5) odcięcia przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego lub założenia plomb na zamkniętych zaworach odcinających dostarczanie wody do lokalu; 6) usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego, jeżeli umowa, o której mowa w art. 6 ust. 1, tak stanowi. Z kolei art. 6 ust. 3 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu stanowi, że umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków musi bezwzględnie zawierać postanowienia dotyczące procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych. Nie ulega, więc wątpliwości, że procedury te powinny być zgodne z uregulowaniami ustawowymi, a więc przewidywać, co najmniej, że kontrola może być przeprowadzona jedynie wówczas, gdy kontrolujący okaże legitymację służbową i pisemne upoważnienie (art. 7). Przywołane wyżej postanowienie wzorca umowy stosowanego przez Spółkę, a zakwestionowane przez Prezesa Urzędu, przewiduje po stronie GZGK uprawnienia do wstępu do obiektów usługobiorcy i przeprowadzania kontroli instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej, w celu dokonania niezbędnych czynności związanych z eksploatacją, konserwacją i usuwaniem awarii urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych będących własnością Spółki oraz dokonywania odczytów, bez konieczności wcześniejszego okazania przez kontrolujących legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia do podejmowania ww. czynności. Jak podkreśla się w obowiązującym orzecznictwie 5 , zaniechanie zamieszczenia w treści zawieranych z konsumentami umów postanowień dotyczących uprawnień przedsiębiorstwa w zakresie przeprowadzenia czynności kontrolnych, o których mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu powoduje, że odbiorca usług nie otrzymuje kompletnej informacji o tym, kto, na jakiej podstawie oraz w celu przeprowadzenia jakich czynności może żądać wstępu na teren należących do odbiorcy nieruchomości i obiektów, a także jakimi dokumentami powinna się legitymować osoba przystępująca do przeprowadzenia tych czynności. Nieznajomość - po stronie konsumentów - ich obowiązków w zakresie umożliwienia przedstawicielom przedsiębiorstwa wstępu na teren zajmowanych przez nich nieruchomości celem wykonania szeroko pojętych czynności kontrolnych i naprawczych, jak również brak wiedzy na temat warunków i procedur takich kontroli (obowiązek okazania 5 Por. decyzja nr RKT 8/2009. 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia) wiąże się możliwością wystąpienia negatywnych skutków po stronie konsumentów. Niewiedza w powyższym zakresie może również narazić konsumentów na kontrolę przez osobę nieupoważnioną do jej przeprowadzenia. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że działanie GZGK polegające na umieszczeniu we wzorcach umów postanowienia, którego treść jest sprzeczna z art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, może być uznane za bezprawne. Tym samym postawiony Spółce zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. A D I. 1 B ) Kolejny – postawiony Spółce zarzut stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dotyczy umieszczenia w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytułowanym: Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowienia o treści: Usługobiorca dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzani ścieki w terminie 14 dni od daty wystawienia rachunku w kasie Gminnego Zakładu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o.(…) lub na jego rachunek (…) Zgodnie z §17 ust.1 rozporządzenia w sprawie taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę lub odprowadzone ścieki w terminie określony, w fakturze, który nie morze być krótszy niż 14 dni od daty jej wysłania lub dostarczenia w inny sposób. Tak, więc zobowiązanie usługobiorcy do regulowania należności za ww. usługi w terminie 14 dni od daty wystawienia rachunku jest niezgodne z wyżej wymienionym przepisem. Usługobiorca nie ma wpływu na to, w jakim terminie rachunek zostanie przez Spółkę – po jego wystawieniu - wysłany, a także na termin jego dostarczenia, który może przekroczyć wyżej określony termin zapłaty. Tym samym konsument może zostać narażony na konsekwencje wynikające z nieterminowego uregulowania należności. Stąd, w ocenie Prezesa Urzędu, określony przez GZGK w stosowanym wzorcu umowy termin zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki może być uznany za niezgodny z § 17 ust. 1 rozporządzenia taryfowego. Tym samym działanie takie może być bezprawne. Tak więc postawiony Spółce zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. A D I. 1 C ) Następnym zarzutem stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jaki został postawiony GZGK dotyczy umieszczenia w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytułowanym: Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowienia 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl zgodnie, z którym: Umowa o dostawę wody i odprowadzanie ścieków może zostać rozwiązana przez Strony z zachowaniem 3-miesięczmnego okresu wypowiedzenia. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanych zachowań Spółki należy wskazać, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość odprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Formułując ten przepis, ustawodawca nie posłużył się terminem w szczególności lub podobnym, co oznacza, że tak sformułowany katalog ma charakter zamknięty. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie może zaprzestać świadczenia usług na rzecz odbiorców w innych przypadkach niż określone w ustawie. Skoro tylko w wymienionych enumeratywnie przypadkach przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne może odciąć wodę lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, to też tylko w tych samych przypadkach możne ono umowę wypowiedzieć. Przyczyny wypowiedzenia umowy przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne tworzą więc zbiór zamknięty, co oznacza, że nie może być on rozszerzany o inne powody nie wskazane w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu. Rozwiązanie umowy oznacza praktycznie zaprzestanie świadczenia usługi dostarczania wody lub odprowadzania ścieków. W ocenie Prezesa Urzędu brzmienie postanowienia umownego, zgodnie z którym umowa może być rozwiązana przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, (co skutkuje odcięciem dostawy wody i zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego) nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Zdarzenia, objęte hipotezami powołanego wyżej przepisu obejmują bowiem ściśle określone sytuacje, w których może nastąpić odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego i nie dopuszczają rozwiązania umowy przez przedsiębiorcę z dowolnej przyczyny. Oznacza to, że kwestionowane postanowienie umowne, statuuje możliwość przekroczenia przez Spółkę jej ustawowych kompetencji jako dostawcy usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków do rozwiązywania umów łączących ją z odbiorcami usług, a w konsekwencji uprawnień do trwałego wstrzymania świadczenia usług. Postanowienie to przewiduje możliwość podjęcia przez Spółkę działań polegających na rozwiązaniu za 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl wypowiedzeniem łączącej ją z konsumentem umowy w każdym czasie i z dowolnej przyczyny. W konsekwencji skutkuje to możliwością odcięcia dostaw wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego także w sytuacjach, które nie zostały wskazane w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Zdaniem Prezesa Urzędu takie uregulowanie przez Spółkę stosunków umownych pozbawia konsumentów przysługującej im z mocy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu ochrony przed swobodnym odcięciem dostaw wody i zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne, będącym skutkiem wypowiedzenia umowy w każdym czasie z dowolnej przyczyny. Takie działanie Spółki należy uznać za nie mające uzasadnienia w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. W ocenie Prezesa Urzędu, pozbawienie konsumentów przysługującej im z mocy ustawy ochrony przed odcięciem dostawy wody lub odbioru ścieków, poprzez sprzeczne z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę uregulowanie, zawarte we wzorcach umownych, świadczy o bezprawności kwestionowanego postanowienia umownego. Tym samym postawiony GZGK zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. A D I. 1 D ) Kolejnym, postawionym Spółce zarzutem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art.24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumenta dotyczy umieszczenia w wykorzystywanym w obrocie z konsumentami wzorcu umownym zatytułowanym: Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków postanowienia, zgodnie z którym: W razie naruszenia przez Usługodawcę postanowień umowy, a w szczególności postanowień § 6 lub opóźnienia się z zapłatą za wodę i ścieki, co najmniej dwóch okresów obrachunkowych od dnia otrzymania upomnienia, Zakład jest uprawniony do rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia. Analizując przesłankę bezprawności kwestionowanych zachowań Spółki należy wskazać, iż jak już zostało wspomniane wyżej, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, jeżeli: 1) przyłącze wodociągowe lub kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa; 2) odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty; 3) jakość odprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego; 4) został stwierdzony nielegalny pobór wody, to jest bez zawarcia umowy, jak również przy celowo uszkodzonych albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych. Formułując ten przepis, ustawodawca nie posłużył się terminem w szczególności lub podobnym, co oznacza, że tak sformułowany katalog ma charakter zamknięty. 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie może zaprzestać świadczenia usług na rzecz odbiorców w innych przypadkach niż określone w ustawie. Przywoływany w cytowanym postanowieniu § 6 stosowanego przez GZGK wzorca umowy przewiduje, że: Usługobiorca zobowiązuje się do: 1) Zapewnienia niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych oraz instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniami pomiarowymi włącznie. 2) Nie wykonania jakichkolwiek czynności mogących wpływać na zmianę stanu technicznego instalacji należących do Zakładu. 3) Wydzielenie, zgodnie z projektem, pomieszczenie lub studni wodomierzowej przeznaczonej do zainstalowania wodomierza głównego z zaworem oraz utrzymania tych pomieszczeń w należytym stanie w celu zabezpieczenie wodomierza głównego przed zalaniem, zamarznięciem, uszkodzeniem mechanicznym lub zaborem oraz dostępem osób niepowołanych. 4) Utrzymania w należytym stanie pomieszczenia (piwnica, studzienka) z zainstalowanym wodomierzem oraz zabezpieczenia go przed uszkodzeniem lub zaborem. 5) Zapewnienie pracownikom Zakładu swobodnego dostępu do pomieszczenia wodomierzowego celem dokonania kontroli lub odczytu wodomierza. 6) Pokrycie kosztów napraw wodomierza powstałego w wyniku nie zabezpieczenia go przed działaniem warunków atmosferycznych, uszkodzeń mechanicznych lub innych przyczyn leżących po stronie Usługobiorcy. 7) Nie dokonywania bez zgody i uzgodnienia Zakładu zmian instalacji i przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych. 8) Utrzymywania użytkowanych nieruchomości w sposób nie powodujący utrudnień w prawidłowym funkcjonowaniu sieci i przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych, a w szczególności do zachowania wymaganych odległości do istniejących urządzeń w przypadku stawiania obiektów budowlanych i sadzenie drzew, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach. 9) Nieodprowadzania do kanalizacji sanitarnej: (…). 10) Zainstalowania i utrzymywania wodociągowych zaworów antyskażeniowych w przypadku gdy jest to wymagane na podstawie odrębnych przepisów. 11) Zainstalowania i utrzymywania klapy zwrotnej na przyłączu kanalizacyjnym. Z zakwestionowanego postanowienia wynika, iż w razie braku wykonania przez odbiorcę usług któregokolwiek z zobowiązań nałożonych na niego przepisami § 6 wzorca umowy, GZGK może rozwiązać umowę z konsumentem bez jej wypowiedzenia. Okoliczności wskazane w § 6 wzorca umowy wykraczają poza przyczyny zaprzestania świadczenia usług przez przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne wskazane, w art. 8 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl W ocenie Prezesa Urzędu brzmienie kwestionowanego postanowienia umownego nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu art. 8 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. Zdarzenia, objęte hipotezami powołanego wyżej przepisu obejmują bowiem ściśle określone sytuacje, w których może nastąpić odcięcie dostawy wody lub zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego i nie dopuszczają rozwiązania umowy przez przedsiębiorcę z dowolnej przyczyny. Oznacza to, że kwestionowane postanowienie umowne, statuuje możliwość przekroczenia przez Spółkę jej ustawowych kompetencji jako dostawcy usług zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków do rozwiązywania umów łączących ją z odbiorcami usług, a w konsekwencji uprawnień do trwałego wstrzymania świadczenia usług. Zdaniem Prezesa Urzędu takie uregulowanie przez Spółkę stosunków umownych pozbawia konsumentów przysługującej im z mocy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu ochrony przed swobodnym odcięciem dostaw wody i zamknięciem przyłącza kanalizacyjnego przez przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne. Takie działanie Spółki należy uznać za nieznajdujące uzasadnienia w art. 8 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu. W ocenie Prezesa Urzędu, pozbawienie konsumentów przysługującej im z mocy ustawy ochrony przed odcięciem dostawy wody lub odbioru ścieków, poprzez sprzeczne z art. 8 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu uregulowanie, zawarte we wzorcach umownych, świadczy o bezprawności kwestionowanego postanowienia umownego. Tym samym postawiony Spółce zarzut naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 2 tej ustawy został uprawdopodobniony. U PRAWDOPODOBNIENIE BEZPRAWNOŚCI DZIAŁAŃ , O KTÓRYCH MOWA W PUNKCIE I. 2 SENTENCJI DECYZJI A D I.2. Ostatni z postawionych Spółce zarzutów stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polega na pobieraniu od osób chcących przyłączyć swoje nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej będącej w posiadaniu Spółki, opłat za czynności administracyjno-techniczne związane z wydaniem warunków i uzgodnieniem projektów technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej na terenie gminy Wiejskiej Chojnice, które to opłaty nie zostały uwzględnione w katalogu warunków przyłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej wynikającym z art. 15 ust. 4 w związku z art. 19 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu lub które, stosownie do art. 15 ust. 3 tej ustawy, winno ponosić przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne. Art. 15 ust.4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu zawiera wyczerpujący katalog warunków, jakie należy spełnić, by przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne przyłączyło nieruchomość do swojej sieci wodociągowo-kanalizacyjnej. Przedsiębiorstwo jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o to, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Zgodnie natomiast z art. 19 ust. 2 ww. ustawy, regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: (1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; (2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; (3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach; (4) warunki przyłączania do sieci; (5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych; (6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza; (7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; (8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków; (9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. W Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązującym na terenie Gminy Wiejskiej Chojnice znajdują się postanowienia, zgodnie z którymi: − § 27 ust. 4: Wynagrodzenie ryczałtowe przedsiębiorstwa za wydanie „Warunków przyłączenie do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej” winno odpowiadać rzeczywiście poniesionym przez przedsiębiorstwo kosztom przygotowania tego dokumentu. − § 29 ust. 1 i 2: Warunkiem przystąpienie do prac zmierzających do przyłączenie nieruchomości do sieci jest pisemne uzgodnienie z Przedsiębiorstwem dokumentacji technicznej (w tym projektu) i sposobu prowadzenie tych prac oraz warunków i sposobów dokonywania przez przedsiębiorstwo kontroli robót. Spełnienie warunku wskazanego w ust. 1 nie jest wymagane, jeżeli przyłączenie do sieci dokonuje Przedsiębiorstwo, które wydało „Warunki przyłączenie do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej” dla danej nieruchomości. Przedsiębiorstwo wykonuje te usługę odpłatnie. Przed przystąpieniem do wykonania usługi Przedsiębiorstwo sporządza na własny koszt i przedkłada osobie ubiegającej się o podłączenie wstępny wykaz planowanych kosztów. Końcowe rozliczenie usługi następuje powykonawczo po zakończeniu prac na podstawie wystawionej przez Przedsiębiorstwo faktury. − § 32 ust. 6: Odbiór przyłącza jest usługą odpłatną. Koszt usługi stanowi wynagrodzenie ryczałtowe odzwierciedlające rzeczywiste koszty poniesione przez Przedsiębiorstwo i określone są w taryfikatorze usług obowiązującym w danym okresie (6 lub 12 miesięcy). W § 5 rozporządzenia taryfowego przedstawiono zamknięty katalog opłat, jakie może ustalać w drodze taryfy, a tym samym pobierać przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne. Przepis ten przewiduje, że taryfy zawierają: − cenę za m 3 dostarczonej wody (pkt 1), − cenę za m 3 odprowadzonych ścieków (pkt 3), − cenę za odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych kanalizacją deszczową (pkt 4), 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl − stawki opłat abonamentowych z tytułu rozliczania odbiorcy za wykonanie ww. usług (pkt 2 i pkt 5), − stawkę opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych (pkt 6), − stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo- kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikającą z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług (pkt 7). Przedstawione wyżej 7 grup opłat stanowi zamknięty katalog, tzn. przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjne nie mogą pobierać opłat innych, niż wymienione w przepisie § 5 rozporządzenia taryfowego. Obowiązek przeprowadzenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne prób technicznych przyłączy wynika z faktu, że - stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu - ma ono obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków. Jak wynika z obowiązujących, wyżej wskazanych przepisów, to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne winno być odpowiedzialne za przeprowadzanie prób technicznych przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych, i pobierać za tą czynność opłaty, a opłaty te mogą być skalkulowane jedynie w oparciu o koszty przeprowadzenia prób technicznych. W analizowanym przypadku koszty podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowo – kanalizacyjnej ponosił przyszły odbiorca usług zbiorowego zaopatrzenia, w ramach opłaty za wykonanie czynności administracyjno-technicznych, związanych z wydaniem warunków i uzgodnieniem projektów technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz przyłączeniem nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Spółka zgodnie z obowiązującymi zarządzeniami wewnętrznymi od 1 marca 2009 r. do 22 kwietnia 2012 r. pobierała opłaty za wydanie warunków i uzgodnienie projektów dotyczących budowy przyłączy wodociągowo – kanalizacyjnych oraz włączenie przyłączy do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Czynności tych ustawodawca nie przewidział w obowiązujących przepisach jako czynności, których koszty winien ponosić przyszły odbiorca. Łączny koszt brutto wykonania czynności określonych w cenniku usług dodatkowych obowiązującym w 2011 r., wskazanych w Tabeli nr 1 np. w pkt. I.1), I.2), I.5) i II.1) 15 km, II.2) 15 km, II.3) 15 km wynosił 1.974,21 zł, natomiast koszt wykonania czynności wskazanych w ww. tabeli np.: w pkt. I.1), I.3), I.4), I.5), I.6) i II.1) 30 km, II.2) 30 km, II.3) 30 km wynosił 2.700,40 zł. Łączny koszt brutto wykonania czynności określonych w cenniku usług dodatkowych obowiązującym w 2012 r., wskazanych w ww. punktach Tabeli nr 1 wynosił odpowiednio: 1.700,63 zł i 2.318,25 zł ( patrz: Tabela nr 1, str. 10 – 11 decyzji). Zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu „przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę na podstawie niezbędnych przychodów po dokonaniu ich alokacji na poszczególne taryfowe grupy odbiorców usług”. 24 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Stosownie do § 7 rozporządzenia taryfowego niezbędne przychody planuje się na podstawie kosztów poniesionych w roku obrachunkowym poprzedzającym rok, w którym wprowadzana jest taryfa, ustalonych na podstawie ewidencji księgowej kosztów sporządzonej zgodnie z przepisami o rachunkowości, z uwzględnieniem planowanych zmian warunków ekonomicznych wpływających na poziom kosztów w roku obowiązywania taryfy. Dodatkowo, dla poparcia zaprezentowanego stanowiska, że jedyne koszty odbioru przyłącza, jakie powinien ponosić przyszły odbiorca to opłata, o jakiej mowa w § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego i, że próby te winien wykonać przedsiębiorca wodociągowo-kanalizacyjny – należy odwołać się do poglądu prezentowanego w doktrynie, z którego wynika, że stawka opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych wynika z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług. W opinii autorów Podręcznika ustalania taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków , wprowadzenie tej stawki opłaty powoduje obowiązek wyodrębnienia i ewidencjonowania kosztów oraz ich alokację na poszczególne grupy taryfowe. Wskazują oni również, że powinny to być koszty związane z odbiorem przyłącza, w tym koszty wody zużytej w toku tego odbioru. 6 W ocenie Prezesa UOKiK pobieranie przez Spółkę - na podstawie wewnętrznego zarządzenia – opłat za czynności administracyjno- techniczne, związane z wydaniem warunków i uzgodnieniem projektów technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz przyłączeniem nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej jest działaniem bezprawnym. Opłaty te nie zostały wprowadzone taryfą i zasady ich ustalania są niezgodne z § 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego i zawierały koszty, których odbiorca zgodnie z przepisami ponosić nie powinien. Jedyny uzasadniony ustawowo koszt jaki winien ponosić odbiorca w związku z podłączeniem do sieci jest koszt przeprowadzenia prób technicznych przyłącza (§ 5 pkt 7 rozporządzenia taryfowego). N ARUSZENIE ZBIOROWYCH INTERESÓW KONSUMENTÓW Ostatnią przesłanką, jaką należy rozpatrzyć w niniejszej sprawie jest wykazanie, iż kwestionowane zachowania przedsiębiorcy godzą w interesy konsumentów oraz, że zagrożone są zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera definicji zbiorowego interesu konsumentów. Należy jednak przyjąć, że interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako określone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawcę za godne ochrony. Działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) Sąd Najwyższy wskazał, iż wystarczające dla stwierdzenia, że ma miejsce naruszenie zbiorowych 6 M. Bakalarczyk, W. Gorzelany „Podręcznik ustalania taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Teoria i praktyka . Izba Gospodarcza Wodociągi Polskie, Bydgoszcz 2010 str. 138. 25 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl interesów konsumentów powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów) wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. W pojęciu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów mieści się działanie przedsiębiorcy, które jest skierowane do oznaczonych, ale dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym łączy ich wspólna cecha rodzajowa, np. przyłączenie do tej samej sieci wodociągowo-kanalizacyjnej 7 . W ww. wyroku Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż sformułowanie: nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy w taki sposób, iż potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Zgodnie z powołanym wyrokiem Sądu Najwyższego przez interes zbiorowy należy rozumieć zatem interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami działań przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, mających status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, aby działanie przedsiębiorcy było skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodrębnionych za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Działanie o takim charakterze jest w stanie wywołać niekorzystne następstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec każdego z członków danej zbiorowości. Przy tym zaistnienie przesłanki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpośrednio uzależnione od liczby konsumentów, których interesy zostały rzeczywiście naruszone wskutek działań przedsiębiorcy. Istotne jest to, że przedmiotowe działanie może zagrozić, przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. W przedmiotowej sprawie zakwestionowane zachowania Spółki dotyczą zbiorowego interesu konsumentów, gdyż skierowane są do szerokiego ich kręgu. Stosowane praktyki wymierzone są zatem we wszystkich rzeczywistych odbiorców świadczonych przez Spółkę usług, z którymi zawarto − na podstawie wzorca, którego niektóre postanowienia zakwestionowano we wszczęciu postępowania − umowy określające zasady świadczenia na ich rzecz usług zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, jak również osób które zamierzały podłączyć swoje nieruchomości do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej będącej w posiadaniu GZGK. Działania Spółki mogą dotyczyć również jej potencjalnych i przyszłych kontrahentów. Zakwestionowane zachowania podejmowane są w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika zresztą z samej natury wzorca umowy i cennika usług dodatkowych, jakimi posługuje się Spółka w obrocie gospodarczym. Wzorzec i 7 C. Banasiński, E. Piontek „ Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz ”, LexisNexis Warszawa 2009, str. 454. 26 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl cennik skierowany jest do szerokiego kręgu odbiorców, co z założenia oznacza, iż działanie przedsiębiorcy jest ustalone, jednakowe i powtarzalne we wszystkich przypadkach, gdy dany wzór umowy i cennik usług dodatkowych znajduje zastosowanie. Wskazuje to na naruszenie interesu publicznego, przez który należy rozumieć prawo wszystkich odbiorców przedsiębiorstwa (konsumentów) do korzystania z jego usług, którego to prawa mogą zostać pozbawieni wyłącznie na podstawie przepisów prawa. Z OBOWIĄZANIE PRZEDSIĘBIORCY W toku przeprowadzonego postępowania Spółka, korzystając z uprawnień wynikających z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przedstawiła zobowiązanie do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom interesów konsumentów i wyeliminowanie z umów i cennika usług dodatkowych wszelkich zapisów mogących stanowić naruszenie interesów konsumentów. GWiK przedstawiła propozycje zmiany treści kwestionowanych postanowień wzorca umowy zatytułowanego: Umowa NR ... o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków i umów wykonywanych, a także podjęcie działań mających na celu zaprzestanie pobierania opłat za czynności administracyjno- techniczne związane z wydaniem warunków i uzgodnieniem projektów technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz przyłączeniem nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Jednocześnie Spółka zobowiązała się dostosować zakres usług dodatkowych i wysokość zakwestionowanych opłat do wymogów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu, poprzez odpowiednie ich ujęcie w przedkładanej do zatwierdzenia na 2013 r. taryfie za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Zdaniem Prezesa UOKiK, działania objęte złożonym przez Spółkę zobowiązaniem zmierzają do zapobieżenia stosowania zarzucanego jej naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kierując się taką oceną okoliczności sprawy, Prezes Urzędu postanowił, na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, o nałożeniu na Spółkę obowiązku wykonania złożonego przez nią w toku postępowania zobowiązania, uznając, iż skoro przedsiębiorca przejawił inicjatywę mającą na celu eliminację działań powodujących naruszenie prawa, celowa i uzasadniona jest akceptacja jego propozycji. Mając na uwadze uprawnienia Prezesa UOKiK wynikające z art. 28 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nałożono na GZGK obowiązek wykonania przyjętego zobowiązania: − w terminie miesiąca od daty uprawomocnienia się decyzji w zakresie podjęcia działań mających na celu opracowanie i wprowadzenie do obrotu wzorca umowy zatytułowanej: Umowa Nr … o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków − w terminie czterech miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji, w zakresie podjęcia działań mających na celu zmianę w umowach wykonywanych, zawartych z konsumentami, treści kwestionowanych postanowień oraz zaprzestania pobierania opłat za czynności administracyjno- techniczne związane z wydaniem warunków 27 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl i uzgodnieniem projektów technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej oraz przyłączeniem nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej i dostosowania zakresu i wysokości tych opłat do przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu oraz odpowiedniego ich ujęcia w przedkładanej do zatwierdzenia na okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. taryfie za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków w stawce opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych. Terminy wykonania podjętych zobowiązań uznać należy za uzasadnione i adekwatne do liczby zawartych przez Spółkę z konsumentami i wymagających zmiany, umów wykonywanych. W tej sytuacji Prezes Urzędu postanowił jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o jakiej mowa w ust. 1, Prezes UOKiK nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań. Spółka zobowiązana jest więc do złożenia, w terminie pięciu miesięcy od uprawomocnienia się niniejszej decyzji sprawozdania o stopniu realizacji przyjętego w toku postępowania zobowiązania do podjęcia działań zmierzających do zapobieżenia zarzucanym Spółce naruszeniom, poprzez przekazanie: a) wzorca umowy zatytułowanego Umowa Nr….. o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków , niezawierającego postanowień kwestionowanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, b) kopii dwóch kolejnych umów zawartych w oparciu o zmieniony wzorzec umowy, o ile takie umowy zostaną zawarte, c) dowodów przekazania konsumentom propozycji zmiany umów wykonywanych, będących w obrocie konsumenckim, a zawierających kwestionowane postanowienia, d) liczby konsumentów, którym nie przekazano propozycji zmiany umów wykonywanych, zawierających kwestionowane postanowienia, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu, e) wniosku o zatwierdzenie taryf zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy Chojnice na okres od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. wraz ze wszystkimi załącznikami oraz uchwałę Rady Gminy w Chojnicach dotyczącą przyjęcia tej taryfy. f) obowiązujący w dacie sporządzania sprawozdania cennik usług dodatkowych dotyczących sieci i urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych. W związku z tym orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. POUCZENIE: Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 1 i 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urzędu Ochrony 28 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku ul. Podwale Przedmiejskie 30, 80-824 Gdańsk tel.: 58 346-29-32, fax.: 58 346-29-33 gdansk@uokik.gov.pl www.uokik.gov.pl Konkurencji i Konsumentów w Gdańsku. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i konsumentów Dyrektor Delegatury w Gdańsku Roman Jarząbek Otrzymuje: Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. ul. Drzymały 14 89- 620 Chojnice