RGD-28/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL /F AX (058) 346-29-33, 346-29-32, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD. 411-11/05/06/AW Gda ń sk, dnia 28 listopada 2006r. Decyzja Nr RGD. 28/2006 Na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zwi ą zku z art. 80 i art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080; Dz. U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119) oraz stosownie do § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: UMARZA SI Ę wszcz ę te w dniu 1 wrze ś nia 2005r., na wniosek przedsi ę biorcy P.H., prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Zak ł ad Produkcji Opakowa ń Drewnianych w Drzonowie; 78-630 Cz ł opa, post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Lasy Pa ń - stwowe - Nadle ś niczego Nadle ś nictwa w Cz ł opie pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku sprzeda ż y drewna, obejmuj ą cym swoim zasi ę giem obszar dzia ł alno ś ci Nadle ś nictwa Cz ł opa, poprzez: stosowanie przy realizacji sprzeda ż y drewna zasad, zawartych w Regulaminie stanowi ą cym za łą cznik nr 1 do Zarz ą dzenia 24/2003 Nadle ś niczego Nadle ś nictwa Cz ł opa z dnia 20 listopa- da 2003r., zapewniaj ą cych sta ł e dostawy drewna w oparciu o umowy wy łą cznie tym przed- si ę biorcom, którzy w ostatnim roku dokonali zakupu w Nadle ś nictwie Cz ł opa surowca typu: WXO – min. 5000m 3 , S2 – min. 5000m 3 , S3 i S10 – min. 2000m 3 , co prowadzi do: 1) bezpo ś redniego narzucania uci ąż liwych warunków zakupu surowca poprzez wyznaczenie limitu zamówienia na minimalnym poziomie 5000m 3 , uprawniaj ą cego do zawarcia umowy kupna-sprzeda ż y, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 ww. ustawy, 2) ograniczenia zbytu i faktycznej odmowy sprzeda ż y drewna w oparciu o umow ę kupna- sprzeda ż y przedsi ę biorcom nie spe ł niaj ą cym warunków Regulaminu i stworzenia odbior- com drewna zró ż nicowanych warunków konkurencji na rynku przetwórstwa drzewnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 2 i 3 ww. ustawy, 3) przeciwdzia ł ania ukszta ł towania si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji na rynku przetwórstwa drzewnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 ww. ustawy, 4) podzia ł u rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych, poprzez zapraszanie do negocjacji w sprawie sprzeda ż y drewna firm, które s ą sta ł ymi, du ż ymi odbiorcami surowca na podsta- wie umów kupna-sprzeda ż y i spe ł niaj ą cych wskazane wy ż ej kryteria, podczas gdy pozo- sta ł e firmy mog ą dokonywa ć zakupów jedynie w formie przetargu lub sprzeda ż y z wolnej r ę ki, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy, uznaj ą c je jako bezprzedmiotowe . Uzasadnienie Do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Prezesem Urz ę - du” lub „organem antymonopolowym”) – wp ł yn ął wniosek przedsi ę biorcy P.H., prowadz ą cego dzia- ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Zak ł ad Produkcji Opakowa ń Drewnianych w Drzonowie; 78-630 Cz ł opa (zwanego dalej: „Wnioskodawc ą ” lub „P.H.”), post ę powanie antymonopolowe w zwi ą zku z podejrzeniem nadu ż ywania przez Lasy Pa ń stwowe - Nadle ś niczego Nadle ś nictwa w Cz ł opie (zwa- nego dalej: „Uczestnikiem”) pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku sprzeda ż y drewna, obejmuj ą - cym swoim zasi ę giem obszar dzia ł alno ś ci Nadle ś nictwa Cz ł opa, poprzez stosowanie przy realizacji sprzeda ż y drewna zasad, zawartych w Regulaminie stanowi ą cym za łą cznik nr 1 do Zarz ą dzenia 24/2003 Nadle ś niczego Nadle ś nictwa Cz ł opa z dnia 20 listopada 2003r., zapewniaj ą cych sta ł e do- stawy drewna w oparciu o umowy wy łą cznie tym przedsi ę biorcom, którzy w ostatnim roku dokonali zakupu w Nadle ś nictwie Cz ł opa surowca typu: WXO – min. 5000m 3 , S2 – min. 5000m 3 , S3 i S10 – min. 2000m 3 , co prowadzi do: 1) bezpo ś redniego narzucania uci ąż liwych warunków zakupu surowca poprzez wyznacze- nie limitu zamówienia na minimalnym poziomie 5000m 3 , uprawniaj ą cego do zawarcia umowy kupna-sprzeda ż y, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080; Dz. U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119) zwanej dalej „ustaw ą o ochronie […]”, 2) ograniczenia zbytu i faktycznej odmowy sprzeda ż y drewna w oparciu o umow ę kupna- sprzeda ż y przedsi ę biorcom nie spe ł niaj ą cym warunków Regulaminu i stworzenia od- biorcom drewna zró ż nicowanych warunków konkurencji na rynku przetwórstwa drzew- nego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie […], 3) przeciwdzia ł ania ukszta ł towania si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji na rynku przetwórstwa drzewnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie […], 4) podzia ł u rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych, poprzez zapraszanie do negocjacji w sprawie sprzeda ż y drewna firm, które s ą sta ł ymi, du ż ymi odbiorcami surowca na pod- stawie umów kupna-sprzeda ż y i spe ł niaj ą cych wskazane wy ż ej kryteria, podczas gdy pozosta ł e firmy mog ą dokonywa ć zakupów jedynie w formie przetargu lub sprzeda ż y z wolnej r ę ki, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 8 ustawy o ochronie […]. W zwi ą zku z tym organ antymonopolowy wszcz ął w dniu 01 wrze ś nia 2005r. post ę powa- nie antymonopolowe. We wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego i w dalszej korespondencji z Urz ę dem, Wnioskodawca, na poparcie wysuwanych zarzutów wskazywa ł na nast ę puj ą ce okoliczno- ś ci faktyczne sprawy: 1. G ł ównym profilem dzia ł alno ś ci Wnioskodawcy jest przecieranie drewna i produkcja opakowa ń typu: skrzynio-palety, palety. Swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą prowadzi od 1992r.; jego zda- niem faktyczne zapotrzebowanie w surowiec drzewny na 1 rok wynosi […]m 3 grubizny S2b [k. 8]. 2. Po z ł o ż eniu w dniu 11 sierpnia 2003r. w Nadle ś nictwie Cz ł opa reklamacji w zakresie pomiaru drewna, zacz ęł y si ę k ł opoty P.H. z otrzymywaniem zamawianej ilo ś ci surowca drzewnego. 3. Na IV kwarta ł 2003r. Uczestnik przydzieli ł Wnioskodawcy tylko […]m 3 surowca S2b, mimo ż e ten zamawia ł wi ę ksze ilo ś ci. Uczestnik nie przyj ął do realizacji zamówienia na surowiec drzew- ny na 2004r., uzasadniaj ą c to m.in. konieczno ś ci ą zabezpieczenia w pierwszej kolejno ś ci do- staw drewna do du ż ych odbiorców krajowych i regionalnych [k. 1292]. 2 4. Uzyskanie umowy rocznej w 2004r. by ł o uwarunkowane wykazaniem si ę dowodem zakupu min. 5000m 3 surowca S2b. Wnioskodawca nie mia ł mo ż liwo ś ci spe ł nienia ww. warunku w 2003r., gdy ż przewidywana masa do sprzeda ż y w ramach przetargów otwartych na 2004r. wynosi ł a So WXO – 1000m 3 , So S2b – 800m 3 , So S3b – 500m 3 , Brz S2b – 300m 3 [k. 95, 101]. Taki warunek spe ł niali odbiorcy, z którymi Uczestnik zawar ł roczne umowy sta ł e. 5. Mimo wyra ż onej w pi ś mie z dnia 15 grudnia 2003r. woli wspó ł pracy w 2004r. z P.H., Uczestnik nie przyj ął do realizacji z ł o ż onego przez niego zamówienia na surowiec drzewny ([…]m 3 S2b papierówka iglasta, […]m 3 S2b papierówka li ś ciasta, […]m 3 SoWXO) uzasadniaj ą c swoj ą decy- zj ę m.in. zmniejszeniem pozyskania mas drewna w zwi ą zku z ekspiracj ą planu urz ą dzania Nad- le ś nictwa Cz ł opa i konieczno ś ci ą zabezpieczenia w pierwszej kolejno ś ci dostaw drewna do du- ż ych odbiorców krajowych i regionalnych. Uczestnik powiadomi ł Wnioskodawc ę o mo ż liwo ś ci nabywania surowca w ramach sprzeda ż y detalicznej lub na otwartych nieograniczonych prze- targach. Og ł oszenia o przetargach s ą umieszczane na stronach internetowych www.dyrekcja.lasy.pla.pl . 6. Przetargi nieograniczone, na których oferowany jest surowiec ju ż po jego rozdysponowaniu na firmy wspó ł pracuj ą ce z Uczestnikiem, s ą dost ę pne tak ż e dla firm, którymi zawar ł y umowy sta ł e w nadle ś nictwach, jak i w regionalnych dyrekcjach lasów pa ń stwowych. Taka sytuacja ograni- cza Paw ł owi Horbaczewskiemu mo ż liwo ś ci zakupu surowca S2b [k. 9]. 7. „Drewno z puli przeznaczonej dla odbiorców krajowych podlega sprzeda ż y w systemie nego- cjacji i porozumie ń d ł ugoterminowych dla ś ci ś le okre ś lonego grona. Cz ęść drewna z puli dla odbiorców lokalnych, tzn. ok. 90% podlega sprzeda ż y w systemie negocjacji dla wybiórczo do- branego grona, a 10% jest przeznaczona na przetargi nieograniczone, czyli z dost ę pem dla wszystkich, co stwarza zró ż nicowane warunki konkurencji” [k. 10]. 8. Zdaniem Wnioskodawcy, Uczestnik post ę powania pozbawi ł go mo ż liwo ś ci zakupu surowca S2b w 2004r. kiedy Polska przyst ę powa ł a do Unii Europejskiej. W tym czasie kurs euro by ł bardzo korzystny, bo wynosi ł oko ł o 4,70z ł , co przemawia ł o za op ł acalno ś ci ą eksportu. Tym samym Wnioskodawca straci ł mo ż liwo ść pozyskania nowych klientów i kontynuowania wspó ł pracy z obecnymi klientami. „Brak mo ż liwo ś ci osi ą gania zysków spowodowa ł niemo ż no ść wybudowa- nia planowanej hali z automatyczn ą lini ą do zbijania palet”. Utracona zosta ł a ponadto mo ż li- wo ść ubiegania si ę o dotacje unijne na inwestycje przez brak mo ż liwo ś ci zakupu surowca S2b [k. 11]. 9. P.H. ponawia ł zamówienie na surowiec drzewny S2b na II pó ł rocze 2005r., lecz spotka ł si ę z odmow ą Uczestnika, który poinformowa ł go, ż e mo ż e on zaopatrywa ć si ę na przetargu w bli ż ej nieokre ś lonym czasie. 10. W latach 2002-2005 Wnioskodawca by ł zmuszony do zaopatrywania si ę w surowiec w nadle- ś nictwach oddalonych od miejsca po ł o ż enia zak ł adu produkcyjnego od 30km do 120km, a to wi ą za ł o si ę z poniesieniem dodatkowych kosztów transportu zakupionego surowca. Koszty te podra ż a ł y w znacznym stopniu koszty produkcji towarów oferowanych do sprzeda ż y przez przedsi ę biorc ę [k. 8, 9]. Z kolei Uczestnik wskazywa ł na nast ę puj ą ce fakty i okoliczno ś ci: 1. W post ę powaniu w sprawie wy ł onienia nabywców surowca drzewnego w Nadle ś nictwie Cz ł opa brana jest pod uwag ę wielko ść dotychczasowych zakupów, a nie zamówie ń [k. 1387]. 2. Wnioskodawcy, w zwi ą zku z tym, ż e kupowa ł stosunkowo niewielkie masy drewna w Nadle- ś nictwie Cz ł opa, wskazano mo ż liwo ść zakupu drewna w sprzeda ż y detalicznej i przetargowej (§ 6 Regulaminu sprzeda ż y drewna w Nadle ś nictwie Cz ł opa do zarz ą dzenia Nr 24/2003r.) [k. 1301]; nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e korzysta ł on z takiej mo ż liwo ś ci [k. 1338], a ilo ś ci przeznaczo- ne do sprzeda ż y detalicznej papierówki li ś ciastej, czy drewna WXO mog ł y zaspokoi ć jego za- mówienia [k. 1389]. 3. Niezrozumia ł ym dla Uczestnika jest zachowanie P.H. w sytuacji, gdy przewidywana masa do sprzeda ż y w ramach przetargów otwartych na 2004r. wynosi ł a So WXO – 1000m 3 , So S2b – 800m 3 , So S3b – 500m 3 , Brz S2b – 300m 3 , a sk ł adane przez niego zamówienia wynosz ą 3 12000m 3 S2b papierówka iglasta, 600m 3 S2b papierówka li ś ciasta, 170m 3 SoWXO. Podobnie w 2005r przy poda ż y 5330m 3 wszystkich papierówek iglastych Wnioskodawca sk ł ada zamówienie na 10000m 3 . Zamówienia sk ł adane w takiej ilo ś ci przy okre ś lonych mo ż liwo ś ciach poda ż owych nie mog ł y by ć zrealizowane [k. 1328, 1390, 1401]. 4. „Na przetargach w 2004r. sprzedano ogó ł em […]m 3 drewna S2b, w przewa ż aj ą cej cz ęś ci jako surowiec gruby. Specjalnie dla Pana P.H. ograniczono ilo ść S2b cienkiego, aby umo ż liwi ć jemu zakup surowca. Ograniczono równie ż inne sortymenty, by zwi ę kszy ć ilo ść drewna papierówko- wego o wi ę kszych ś rednicach i ni ż szej cenie (dodatkowo 401,16m 3 z my ś l ą o Panu P.H.” – jed- nak ten nie by ł zainteresowany ofert ą , a podej ś cie Nadle ś nictwa uzna ł za dowód ś wiadcz ą cy o nieprawid ł owo ś ciach przy rozdysponowaniu surowca sprzeda ż y przeznaczonego do sprzeda ż y [k. 1362]. 5. Uczestnikowi zale ż y na u ł o ż eniu jak najlepszych stosunków z odbiorcami. Na 2005r. podj ę to kroki w celu wyj ś cia im naprzeciw, mi ę dzy innymi poprzez zwi ę kszenie ogólnej masy surowca na rynek lokalny, oraz poprzez zorganizowanie przetargu ofertowego na sprzeda ż surowca sukcesywnie w oparciu o umow ę roczn ą , na który przeznaczono 1000m 3 drewna kopalniako- wego (S10), 500m 3 ż erdzi (S3b) oraz 500m 3 drewna tartacznego WXO – tj. mi ę dzy innymi ta- kiego, jakie wyst ę puje w zamówieniach Wnioskodawcy – jednak ten nie zainteresowa ł si ę no- w ą ofert ą [k. 1390]. 6. Jednym ze stosowanych w Nadle ś nictwie Cz ł opa sposobów sprzeda ż y drewna s ą negocjacje, do których zapraszani s ą nabywcy, którzy dokonali w ubieg ł ym okresie zakupów okre ś lonych, minimalnych mas surowca. Z takimi nabywcami Nadle ś niczy zawiera umowy sprzeda ż y drewna na nast ę pny rok. Zawarcie umów sprzeda ż y w wyniku negocjacji nie jest obowi ą zkowe dla na- bywcy. Nadto, Nadle ś niczy og ł asza przetargi do których stan ąć mog ą wszyscy zainteresowani, sprzedaje drewno z wolnej r ę ki lub detalicznie. Uczestnik stosuje form ę przetargu najcz ęś ciej spo ś ród wszystkich nadle ś nictw zgrupowanych w Regionalnej Dyrekcji Lasów Pa ń stwowych w Pile (zwanej dalej: „RDLP w Pile”). Wed ł ug obowi ą zuj ą cych i wcze ś niejszych zasad sprzeda ż y, nabywca wy ł oniony w wyniku przetargu równie ż zawiera umow ę sprzeda ż y. Uczestnik nie spo- strzeg ł istotnych ró ż nic cen drewna zbywanego w wyniku negocjacji i drewna zbywanego na przetargach. Surowiec, który nie zosta ł zbyty w wyniku przetargu jest sprzedawany z wolnej r ę ki. Niewielkie masy surowca zbywane s ą w ramach sprzeda ż y detalicznej. Dost ę p do mas gwarantowanych nie jest jednak, w ś wietle zmienionych od 2005r. zasad, zamkni ę ty dla pod- miotów nowopowstaj ą cych, a tak ż e dla nabywców ju ż istniej ą cych, którzy zamierzaj ą z ró ż nych wzgl ę dów zwi ę kszy ć mas ę nabywanego surowca. Przekroczenie bowiem minimalnego pu ł apu zakupów (w ramach sprzeda ż y przetargowej lub z wolnej r ę ki) uprawnia w nast ę pnym okresie do przyst ą pienia do negocjacji na zasadach ogólnych [k. 666-667]. 7. „Uczestnik ma ś wiadomo ść tego, ż e rozwojowi konkurencji sprzyja najbardziej przetargowa forma sprzeda ż y oraz, ż e podmiot, który nie dokonywa ł wcze ś niej zakupów, rzeczywi ś cie ma nieco utrudniony dost ę p do umów „gwarantowanych” Uczestnik musi jednak uwzgl ę dnia ć oto- czenie prawne, w którym funkcjonuje – w tym akty wewn ę trzne: zarz ą dzenia Dyrektora Gene- ralnego LP (zwanego dalej: „DGLP”) – i Dyrektora RDLP w Pile. Zasady sprzeda ż y drewna ukszta ł towane w jednostkach wy ż szego rz ę du (RDLP w Pile, DGLP) zak ł adaj ą , ż e nadle ś niczy powinien wp ł ywa ć stabilizuj ą co na rynek drzewny, co mo ż na osi ą gn ąć przede wszystkim po- przez zawieranie umów ze sta ł ymi odbiorcami drewna. Taki jest te ż usilny postulat przedstawi- cieli rynku drzewnego. Nadle ś niczy egzystuje tak ż e w okre ś lonym otoczeniu faktycznym. W jednostkach LP wykszta ł ci ł si ę pewien zwyczaj. Obowi ą zuj ą cych zasad nie mo ż na zmienia ć w sposób rewolucyjny, a w ka ż dym b ą d ź razie nie mo ż e tego uczyni ć nadle ś niczy w sytuacji, gdy otaczaj ą ce go jednostki (inne nadle ś nictwa, regionalne dyrekcje Lasów Pa ń stwowych) stosuj ą dotychczasowe zasady. Obowi ą zuj ą ce zasady nie wywo ł a ł y jak dot ą d ż adnych wi ę kszych spo- rów i uwag ze strony nabywców. Nadle ś niczy nie mo ż e wi ę c skierowa ć ca ł ej masy drewna na przetargi >ad hoc<, powinien zabezpieczy ć pul ę surowca, która mog ł aby zosta ć przeznaczona dla podmiotów nowych lub takich, które rozszerzaj ą swoj ą dzia ł alno ść ” [k. 667-668]. 4 8. Zasady opracowane na 2005r. w zarz ą dzeniu nr 28/2004 Nadle ś niczego Nadle ś nictwa Cz ł opa z dnia 6 grudnia 2004r. mia ł y ju ż prorynkowy charakter. Obni ż ono m.in. pu ł ap z 5000m 3 do 4000m 3 zakupów (w sortymencie S2) kwalifikuj ą cych do uzyskania zaproszenia na negocjacje. W roku 2005 Nadle ś nictwo Cz ł opa przeznaczy ł o na przetargi ca 15% masy drewna (w sytuacji, gdy zarz ą dzenie nr 19 Dyrektora RDLP w Pile z dnia 25 listopada 2005r. zapewnia minimum 2% masy) [k. 668]. 9. Zasady sprzeda ż y ustalone na 2006r. w zarz ą dzeniu Nr 24/2005 Nadle ś niczego Nadle ś nictwa Cz ł opa z dnia 27.10.2005r. zawiera ł y wiele dalszych „pro-rynkowych” zmian [k. 668-669]: 9 Pula drewna u ż ytkowego do sprzeda ż y na rynku lokalnym by ł a sprzedawana na- st ę puj ą co: 60% negocjacje, 35% przetargi (w sytuacji, gdy zarz ą dzenie Nr 18 Dy- rektora RDLP w Pile z dnia 26 pa ź dziernika 2005r. okre ś la minimum 10% masy drewna przeznaczonej do sprzeda ż y na rynku lokalnym), 5% sprzeda ż detaliczna. 9 Do negocjacji zaproszono firmy, które zakupi ł y w roku poprzednim minimum 500m 3 drewna. Masa przeznaczona na przetargi znacznie przekracza ł a 500m 3 , co oznacza, ż e znacznie ł atwiej ni ż dotychczas przedsi ę biorcy b ę d ą mogli wype ł ni ć warunki kwalifikuj ą ce do nabycia surowca w wyniku negocjacji. 9 Przetargi nieograniczone mog ł y odbywa ć si ę co kwarta ł w nast ę puj ą cych formach: przetargi ustne licytacje na surowiec przygotowany oraz przetargi pisemne oferto- we na surowiec, który jest w planach pozyskania. 10. Pozyskiwanie drewna jest wynikiem piel ę gnacji lasu, a nie planów sprzeda ż y. Lasy sprzedaj ą drewno, gdy wyst ę puj ą potrzeba jego wyci ę cia. Ogólny rozmiar pozyskania drewna wynika z planu urz ą dzania lasu zatwierdzonego przez Ministra Ś rodowiska. Nadle ś nictwa nie mog ą go przekroczy ć . W wyniku ci ęć pozyskano surowiec S2b w roku 2002 – […]m 3 (w tym iglasty […]m 3 ); 2003r. – […]m 3 (w tym iglasty […]m 3 ); 2004r. – […]m 3 (w tym iglasty […]m 3 ). Na rok 2005 oszacowano pozyskanie tego sortymentu w wysoko ś ci […]m 3 (w tym iglastego 3412m 3 ). Uczestnik nie pozyskuje takich ilo ś ci surowca, które mog ł yby zaspokoi ć zapotrzebowanie Wnio- skodawcy (tj. […]m 3 rocznie) [k. 669]. Gdy istnia ł y mo ż liwo ś ci zakupu du ż ej ilo ś ci surowca w latach 2002-2003 Wnioskodawca sk ł ada ł znacznie mniejsze zamówienia [k. 670]: 9 Oferta z dnia 14.01.2002r. – oferowana masa S2b 1880m 3 – zamówienie […]m 3 ; 9 Oferta z dnia 25.06.2002r. – oferowana masa S2b 3560m 3 – zamówienie […]m 3 ; 9 Oferta z dnia 16.12.2002r. – oferowana masa S2b 4670m 3 – zamówienie […]m 3 ; 9 Oferta z dnia 25.06.2003r. – oferowana masa S2b 4120m 3 – zamówienie […]m 3 ; I. Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: 1. Wnioskodawca – Zak ł ad Produkcji Opakowa ń Drewnianych P.H. wykonuj ą cy dzia ł alno ść gospo- darcz ą w Drzonowie 78-630 Cz ł opa jest zarejestrowany w ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta i Gminy Cz ł opa pod numerem 302 (k. 1513). Przedmiotem wykonywanej dzia ł alno ś ci gospodarczej zgodnie z PKD s ą : produkcja wyrobów tartacznych (20.10.A), produkcja opakowa ń drewnianych (20.40.Z). 2. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 wrze ś nia 1991r. o lasach (Dz. U. z 2005r. Nr 45, ze zm.), zwanej dalej ustaw ą o lasach, lasami stanowi ą cymi w ł asno ść Skarbu Pa ń stwa zarz ą dza Pa ń stwowe Gospodarstwo Le ś ne Lasy Pa ń stwowe. W ramach sprawowanego zarz ą du Pa ń stwo- we Gospodarstwo Le ś ne Lasy Pa ń stwowe m.in.: prowadzi gospodark ę le ś n ą , gospodaruje grun- tami i innymi nieruchomo ś ciami oraz ruchomo ś ciami zwi ą zanymi z gospodark ą le ś n ą . Gospodar- ka le ś na to dzia ł alno ść le ś na w zakresie m.in. pozyskiwania i sprzeda ż y drewna (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach). W sk ł ad Pa ń stwowego Gospodarstwa Le ś nego Lasy Pa ń stwowe wchodz ą nast ę puj ą ce jednostki organizacyjne: Dyrekcja Generalna Lasów Pa ń stwowych, Regionalne Dyrekcje Lasów Pa ń stwo- wych, Nadle ś nictwa, inne jednostki organizacyjne nie posiadaj ą ce osobowo ś ci prawnej. Uczest- 5 nik post ę powania – Nadle ś niczy Nadle ś nictwa Cz ł opa – zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach jest jednostk ą organizacyjn ą Lasów Pa ń stwowych [1304-1311]. Zgodnie z § 25 Statutu Pa ń stwowego Gospodarstwa Le ś nego Lasy Pa ń stwowe, Nadle ś nictwo jest podstawow ą , samodzieln ą , jednostk ą organizacyjn ą Lasów Pa ń stwowych. Nadle ś nictwem kieruje i samodzielnie prowadzi gospodark ę le ś n ą Nadle ś niczy; on te ż reprezentuje Skarb Pa ń - stwa w stosunkach cywilnoprawnych w zakresie swojego dzia ł ania (art. 35 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o lasach). 3. Zmiany zasad sprzeda ż y drewna w Nadle ś nictwie Cz ł opa w latach 2004-2006. 3.1. Zgodnie z zarz ą dzeniem Nr 24/2003 Nadle ś niczego Nadle ś nictwa Cz ł opa z dnia 20.11.2003r. (Zn. N-0151-32/03) dot. zasad sprzeda ż y drewna w 2004r. [k.81-84 pw], do negocjacji na rynku lokalnym zaproszone by ł y firmy, które w ostatnim roku dokona- ł y zakupów w Nadle ś nictwie Cz ł opa: surowca WXO min. 5000m 3 , surowca S2 min. 5000m 3 , surowca S3 i S10 min. 2000m 3 . Utworzono pul ę drewna dla potrzeb sprzeda ż y detalicznej i z wolnej r ę ki oraz rezerwy na sprzeda ż przetargow ą w wysoko ś ci 5-10% planowanego rozmiaru sprzeda ż y drewna ogó ł em. Pula mog ł a by ć zwi ę kszona w przypadku braku realizacji zawartych umów. 3.2. Zgodnie z zarz ą dzeniem Nr 28/2004 Nadle ś niczego Nadle ś nictwa Cz ł opa z dnia 6.12.2004r. (Zn. N-0151-34/04) dot. zasad sprzeda ż y drewna w 2005r. [k.997-1000], do negocjacji na rynku lokalnym zaproszone by ł y firmy, które w ostatnim roku dokona- ł y zakupów w Nadle ś nictwie Cz ł opa: surowca WXO minimum 5000m 3 , surowca S2 mi- nimum 4000m 3 , surowca S3 i S10 minimum 2000m 3 . Utworzono pul ę drewna dla potrzeb sprzeda ż y detalicznej i z wolnej r ę ki oraz rezerwy na sprzeda ż przetargow ą w wysoko ś ci 5-15% planowanego rozmiaru sprzeda ż y drewna ogó ł em. Sprzeda ż przetargowa obejmowa ł a minimum 4% pozyskania drewna. Pula mog ł a by ć zwi ę kszona w przypadku braku realizacji zawartych umów. 3.3. Zgodnie z zarz ą dzeniem Nr 24/2005 Nadle ś niczego Nadle ś nictwa Cz ł opa z dnia 27.10.2005r. (Zn. N-0151-30/05) dot. zasad sprzeda ż y drewna w 2006r. [k.676-682], z masy drewna u ż ytkowego (z wy łą czeniem drewna opa ł owego S4 i M2 iglastego i li ś cia- stego oraz przeznaczonego na potrzeby w ł asne) przeznaczonego do sprzeda ż y na ryn- ku lokalnym, wydzielono pul ę do nast ę puj ą cych form sprzeda ż y: do 60% - negocjacje; do 35% - przetargi i aukcje; do 5% - sprzeda ż detaliczna. Pul ę rynku lo- kalnego powy ż szego podzia ł u przedstawia tabela 1. Tabela 1: Poda ż i rozdysponowanie surowca drzewnego (grubizny) w Nadle ś nic- twie Cz ł opa w 2006r. [w m 3 ] Drewno Ogó ł em Umowy [60 %] Przetargi [35 %] Detal [5%] Grubizna iglasta w tym: wielkowymiarowe (W) ś redniowymiarowe (S) * * * * * * * * * * * * Grubizna li ś ciasta w tym: wielkowymiarowe (W) ś redniowymiarowe (S) * * * * * * * * * * * * Ma ł owymiarowe (M) * - - * 6 R a z e m * * * * Ź ród ł o: [k. 679] * - dane przedsi ę biorcy Z podzia ł u procentowego drewna u ż ytkowego iglastego i li ś ciastego wy łą czono spora- dycznie wyst ę puj ą ce sortymenty, których pozyskanie nie przekracza ł o w skali roku 50m 3 i w łą czono do sprzeda ż y detalicznej Do zakupu drewna w formie negocjacji zaproszono podmioty, które w 2005r. zakupi ł y w Nadle ś nictwie Cz ł opa drewno u ż ytkowe w ilo ś ci co najmniej 500m 3 . Oko ł o 90% ma- sy do sprzeda ż y w ramach puli rynku lokalnego w czasie negocjacji podzielono na na- bywców proporcjonalnie do zakupów w roku poprzedzaj ą cym. Pozosta ł e 10% przydzielono nabywcom oferuj ą cym najkorzystniejsz ą ofert ę cenow ą . Sprzeda ż i podzia ł mas na rynku lokalnym przeprowadza komisja powo ł ana przez Uczestnika. Komisja dzia ł a w sk ł adzie nie mniejszym ni ż trzy osoby (Zarz ą dzenie Nr 30/2004 z dnia 20 grudnia 2004r.). Pozosta ł e podmioty mog ą dokonywa ć zakupów w formie przetargów lub aukcji oraz w formie sprzeda ż y z wolnej r ę ki. W przypadku du- ż ego zainteresowania nabywców nale ż y preferowa ć procedur ę przetargu nieograniczo- nego tak, aby wszystkie zainteresowane podmioty mia ł y równy dost ę p do sprzedawa- nego drewna. 4. Organ antymonopolowy zebra ł od sta ł ych odbiorców Uczestnika dane za okres 2004-2006r. do- tycz ą ce ilo ś ci wykorzystanego drewna wed ł ug sortymentów, ź róde ł i wielko ś ci zakupu drewna. W latach 2004-2006 ww. przedsi ę biorcy pozyskiwali drewno na podstawie sta ł ych umów: w nadle ś nictwach zlokalizowanych na terenie województw: zachodniopomorskiego (Drawno, Miro- s ł awiec, Wa ł cz, Tuczno, Cz ł opa), wielkopolskiego (Krzy ż , Trzciana, Potrzebowice, Wronki, Mi ę - dzychód), lubuskiego (G ł usko, Strzelce Kraje ń skie, Smolarz, Karwin, K ł odawa, Skwierzyna), oraz na terenie Drawie ń skiego Parku Narodowego. 5. Poda ż surowca drzewnego (grubizny) w nadle ś nictwach, w których zaopatruj ą si ę stali odbiorcy Nadle ś nictwa Cz ł opa przedstawia tabela 2. Tabela 2: Poda ż surowca drzewnego (grubizny) w nadle ś nictwach, w których zaopa- truj ą si ę stali odbiorcy Nadle ś nictwa Cz ł opa i struktura sprzeda ż y ogó ł em 2005 2006 I pó ł rocze Nadle ś nictwo Sprzeda ż [m 3 ] % Sprzeda ż [m 3 ] % Tuczno * * * * Trzcianka * * * * Krzy ż * * * * Cz ł opa * * * * Drawno * * * * G ł usko * * * * Karwin * * * * K ł odawa * * * * Mi ę dzychód * * * * Skwierzyna * * * * Smolarz * * * * Strzelce Kraje ń skie * * * * Drawie ń ski Park Narodowy * * * * RAZEM * * * * 7 6. Poda ż surowca drzewnego (grubizny) w nadle ś nictwach granicz ą cych z Nadle ś nictwem Cz ł opa zawiera tabela 3. Tabela 3: Poda ż surowca drzewnego (grubizny) w nadle ś nictwach granicz ą cych z Nadle ś nictwem Cz ł opa i struktura sprzeda ż y ogó ł em 2005 I pó ł rocze 2006 Nadle ś nictwo Sprzeda ż [m 3 ] % Sprzeda ż [m 3 ] % Tuczno * * * * Trzcianka * * * * Krzy ż * * * * Cz ł opa * * * * Drawie ń ski Park Narodowy * * * * RAZEM * * * * 7. Dodatkowo organ antymonopolowy otrzyma ł od Uczestnika nast ę puj ą ce dane: 9 ilo ść pozyskiwanego i sprzedanego drewna wed ł ug sortymentów oraz przychody ze sprze- da ż y drewna w latach 2005-2006, 9 zestawienia obrazuj ą cego kszta ł towanie si ę jednostkowych cen sprzeda ż y surowca drzewnego (wed ł ug porównywalnych sortymentów) uzyskiwanych w latach 2002- 2006 w stosowanych formach sprzeda ż y, 9 list ę przedsi ę biorców kupuj ą cych drewno na podstawie umów kupna-sprzeda ż y w latach 2002-2006 wraz z dowodami, ż e przedsi ę biorcy ci spe ł niali kryteria zawarte w regulaminie, 9 list ę odmów zawarcia umów kupna-sprzeda ż y surowca drzewnego z przedsi ę bior- cami wyst ę puj ą cymi z tak ą ofert ą wraz ze wskazan ą przyczyn ą odmowy w latach 2002-2006. II. Organ antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje: 1. Rodzaj zarzucanego naruszenia Post ę powanie antymonopolowe w niniejszej sprawie przeprowadzone zosta ł o w zwi ą zku z postawionym Uczestnikowi zarzutem nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej poprzez: 1) bezpo ś rednie narzucanie uci ąż liwych warunków zakupu surowca poprzez wyznaczenie limitu zamówienia na minimalnym poziomie 5.000m 3 , uprawniaj ą cego do zawarcia umowy kupna-sprzeda ż y, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], 2) ograniczenie zbytu i faktycznej odmowy sprzeda ż y drewna w oparciu o umow ę kupna- sprzeda ż y przedsi ę biorcom nie spe ł niaj ą cym warunków Regulaminu i stwarza odbior- com drewna zró ż nicowane warunki konkurencji na rynku przetwórstwa drzewnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie […], 3) przeciwdzia ł anie ukszta ł towania si ę warunków niezb ę dnych do powstania lub rozwoju konkurencji na rynku przetwórstwa drzewnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie […], 4) podzia ł rynku wed ł ug kryteriów podmiotowych, poprzez zapraszanie do negocjacji w sprawie sprzeda ż y drewna firm, które s ą sta ł ymi, du ż ymi odbiorcami surowca na pod- stawie umów kupna-sprzeda ż y i spe ł niaj ą cych wskazane wy ż ej kryteria, podczas gdy 8 pozosta ł e firmy mog ą dokonywa ć zakupów jedynie w formie przetargu lub sprzeda ż y z wolnej r ę ki, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 2 pkt 8 ustawy o ochronie […]. 2. Interes publicznoprawny Przedmiotem ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest ochrona skutecznej kon- kurencji na rynku przed jej zniekszta ł ceniami wywo ł anymi niedozwolonymi dzia ł aniami uczestników rynku – przedsi ę biorców. Podstaw ą do zastosowania przepisów ww. ustawy i instrumentów w niej przewidzianych jest wykazanie przez Prezesa Urz ę du, ż e w wyniku sporu pomi ę dzy stronami post ę - powania mog ł o doj ść do naruszenia interesu publicznoprawnego. Zgodnie ze stanowiskiem S ą du Najwy ż szego (wyrok z dnia 29 maja 2001 r., sygn. Akt I CKN 1217/98), publicznoprawny charakter ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów powodu- je, i ż znajduje ona zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony jest interes publicz- ny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Rynek taki mo ż e funkcjonowa ć prawid ł owo, je ż eli zapewniona jest na nim mo ż liwo ść powstania i rozwoju konkurencji. Za zagro ż enie lub naruszenie konkurencji w takim rozumieniu nale ż y uzna ć , zdaniem s ą du, jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerszego kr ę gu uczestników rynku gospodarczego, a wi ę c gdy dotycz ą konkurencji rozumianej nie jako sytuacja pojedynczego przed- si ę biorcy, lecz jako zjawiska charakteryzuj ą cego funkcjonowanie gospodarki. W wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 24 lipca 2003 r. w sprawie I CKN 496/01 (Dz. Urz. UOKiK 2004/1/283) stwierdzono, ż e „ sformu ł owania: "dotkni ę cie skutkami dzia ł a ń " sprzecznych z ustaw ą antymonopolow ą , nie mo ż na rozumie ć w sposób w ą ski i mechaniczny, jako tylko bezpo- ś redniego pokrzywdzenia kontrahenta monopolisty. Trzeba tu ocenia ć ca ł o ść negatywnych skutków dzia ł a ń monopolisty na okre ś lonym rynku (rynek relewantny), kieruj ą c si ę ogólnymi celami obu ustaw antymonopolowych. (…) Ochrona konkurencji polega na przeciwdzia ł aniu monopolizacji ryn- ku, rozumianej jako narzucanie przez podmiot dominuj ą cy warunków umownych niekorzystnych dla jego kontrahentów. Ochrona ta nie ogranicza si ę przy tym do sytuacji, kiedy dosz ł o ju ż do po- krzywdzenia kontrahenta przez monopolist ę , lecz obejmuje tak ż e istnienie samego stanu realnego zagro ż enia dla zasad swobodnej konkurencji. Stan takiego potencjalnego zagro ż enia jest bowiem oceniany z punktu widzenia interesu publicznego w obu ustawach jako stan niew ł a ś ciwy, a tym samym niedopuszczalny.” W przedmiotowej sprawie, Nadle ś niczy Nadle ś nictwa Cz ł opa ustalaj ą c zasady sprzeda ż y drewna na podstawie umów za kryterium podstawowe przyj ął wielko ść zakupu z poprzednich okre- sów, dokonywan ą przez przedsi ę biorców z bran ż y drzewnej, a w znacznie mniejszym stopniu uwzgl ę dnia ł zg ł aszane zapotrzebowanie na surowiec drzewny. Wszczynaj ą c post ę powanie w spra- wie stosowania przez Uczestnika praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę organ antymonopolowy uzna ł , ż e jego dzia ł ania zwi ą zane z rozdysponowaniem surowca drzewnego mog ą sta ć w sprzecz- no ś ci z chronionymi ustaw ą regu ł ami konkurencji, poniewa ż kwestionowane zachowania rynkowe Uczestnika mog ą zniekszta ł ca ć konkurencj ę i wypacza ć zasady zdrowej rywalizacji rynkowej po- mi ę dzy przedsi ę biorcami funkcjonuj ą cymi na rynkach handlu i przetwórstwa drzewnego. Niejed- nolite, b ą d ź nawet dyskryminacyjne zasady dost ę pu do ź róde ł zaopatrzenia w surowiec drzewny mog ą stwarza ć przedsi ę biorcom − zarówno tym, którzy zamierzaj ą dopiero rozpocz ąć dzia ł alno ść , jak i tym, którzy planowali rozszerzy ć zakres dzia ł alno ś ci na rynku przetwórstwa drzewnego − zró ż - nicowane warunki konkurencji, a przez to zak ł óca ć funkcjonowanie gospodarki wolnorynkowej. W ocenie organu antymonopolowego - pomimo, ż e wniosek o wszcz ę cie post ę powania wniós ł indywi- dualny przedsi ę biorca – dzia ł ania Uczestnika, polegaj ą ce na ustalaniu zasad sprzeda ż y surowca drzewnego w sposób faworyzuj ą cy okre ś lon ą w Regulaminie stanowi ą cym za łą cznik nr 1 do Zarz ą - dzenia 24/2003 Nadle ś niczego Nadle ś nictwa Cz ł opa z dnia 20 listopada 2003r. grup ę odbiorców, oddzia ł uj ą na sytuacj ę wszystkich jego potencjalnych i faktycznych kontrahentów, nie zaliczaj ą cych si ę do grupy odbiorców ś ci ś le okre ś lonej w Regulaminie, a tym samym, bez w ą tpienia, mog ą znie- kszta ł ca ć , hamowa ć i godzi ć w rozwój konkurencji na rynku i narusza ć funkcjonowanie swobod ę obrotu gospodarczego. Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du wyda ł postanowienie o wszcz ę ciu post ę - powania antymonopolowego w przedmiotowej sprawie. 9 3. Wykazanie naruszenia przepisów ustawy Aby dowie ść , i ż naruszony zosta ł y przepisy art. 8 ust. 2 pkt pkt 1, 2, 3, 5, 6, 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż y łą cznie spe ł ni ć nast ę puj ą ce przes ł anki: 3.1. zdefiniowa ć rynek w ł a ś ciwy w sprawie, 3.2. wykaza ć , ż e przedsi ę biorca zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym, 3.3. udowodni ć , ż e przedsi ę biorca wobec którego toczy si ę post ę powanie nadu ż ywa tej pozycji poprzez praktyki wymienione w pkt II.1 niniejszej decyzji. Ad. 3.1 Rynek w ł a ś ciwy Wyznaczanie rynku w ł a ś ciwego jest niezwykle istotnym elementem stosowania regu ł kon- kurencji. O ile jednak prawo antymonopolowe w sposób wystarczaj ą co precyzyjny okre ś la zakazane przejawy nadu ż ywania si ł y rynkowej, o tyle nie zawiera ż adnych uregulowa ń w kwestii wyznacza- nia rynku. Zarówno w prawie wspólnotowym, jak i polskim znajduj ą si ę jedynie definicje rynku. Rozporz ą dzenie Nr 1/2003 w sprawie stosowania regu ł konkurencji okre ś lonych w art. 81 i 82 TWE 1 oraz Rozporz ą dzenie Nr 802/2004 wdra ż aj ą ce Rozporz ą dzenie Nr 139/2004 w sprawie kon- troli koncentracji przedsi ę biorstw 2 , zawieraj ą nast ę puj ą ce definicje: 9 w ł a ś ciwy rynek produktowy obejmuje te wszystkie produkty i/lub us ł ugi, które uzna- wane s ą przez konsumenta za wzajemnie wymienne lub substytucyjne ze wzgl ę du na ich w ł a ś ciwo ś ci, ceny i przeznaczenie, 9 w ł a ś ciwy rynek geograficzny obejmuje obszar, na którym zaanga ż owane przedsi ę bior- stwa uczestnicz ą w poda ż y i popycie na produkty lub us ł ugi, na którym warunki konku- rencji s ą dostatecznie jednolite i który mo ż na odró ż ni ć od s ą siednich obszarów, ponie- wa ż warunki konkurencji s ą na nich wyra ź nie odmienne. Ustawa o ochronie […] w art. 4 pkt 8 rynek w ł a ś ciwy definiuje jako rynek towarów , które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich na- bywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a- ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i kosz- ty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. St ą d te ż warunkiem koniecznym zastosowania ustawy o ochronie […] oraz wyci ą gni ę cia ewentualnych sankcji wobec przedsi ę biorcy naruszaj ą cego jej przepisy jest ustalenie rynku, rozu- mianego nie jako ogólna kategoria ekonomiczna, ale rynku w ł a ś ciwego w danej sprawie, tzw. ryn- ku relewantnego, z wyznaczeniem jego podstawowych elementów, tj. wymiaru przedmiotowego (towar, us ł uga), fazy obrotu (zbyt, hurt, detal), funkcji stron rynku (poda ż , popyt), terytorium oraz czasowego aspektu obrotu. Identyfikacja wymiaru przedmiotowego rynku sprowadza si ę do wyodr ę bnienia towarów w oparciu o ich szczególne w ł a ś ciwo ś ci tak, aby odró ż ni ć te towary od innych w taki sposób, aby nie istnia ł a mo ż liwo ść dowolnej ich zamiany. W ka ż dym wypadku definiuj ą c towar (tu: us ł ug ę ) nale ż y wzi ąć pod uwag ę takie jego cechy, jak: przeznaczenie, funkcje u ż ytkowe, substytucyjno ść i inne szczególne, wyró ż niaj ą ce go, w ł a ś ciwo ś ci, chodzi bowiem o towary takie same lub z punktu widze- nia nabywcy uznane za substytuty. Surowiec drzewny – iglasty i li ś ciasty – dzieli si ę na dwie kategorie grupowe: A. drobnic ę (u ż ytkow ą i opa ł ow ą ), B. grubizn ę . 1 Rozporz ą dzenie Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w ż ycie zasad konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu (Dz. Urz. WE L 001 z 04.01.2003) 2 Rozporz ą dzenie Komisji (WE) nr 802/2004 z 21 kwietnia 2004 r. wdra ż aj ą ce Rozporz ą dzenie Rady (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsi ę biorstw (Dz. Urz. WE L 133 z 30.04.2004, ze zm. w Dz. Urz. WE L 172 z 6.05.2004) 10 Grubizna wed ł ug klasyfikacji jako ś ciowej i wymiarowej (KJW), która okre ś lona by ł a w pol- skiej normie PN 93/D-02002 „Surowiec drzewny podzia ł , terminologie i symbole” 3 , dzieli si ę na: I. wielkowymiarow ą , z której wyró ż nia si ę : 1. standardow ą tzw. tartaczn ą lub normaln ą – z przeznaczeniem m.in. na tarcic ę , kan- tówk ę , kraw ę dziaki, bale, 2. specjaln ą – z przeznaczeniem na okleiny i sklejki, II ś redniowymiarow ą , która dzieli si ę na: 1. opa ł ow ą , 2. u ż ytkow ą , a ta z kolei dzieli si ę na: a) papierówk ę , b) kopalniaki, c) ż erdzie. Grubizna dostarczana jest w szerokiej gamie, od ż erdzi po najdro ż sz ą grubizn ę specjaln ą . Bior ą c pod uwag ę popyt, nie wszystkie rodzaje grubizny mog ą by ć stosowane do specyficznych celów, tj. na okleiny i sklejki nie mog ą by ć przeznaczane grubizny ś redniowymiarowe. Zak ł ady przetwórstwa drzewnego przygotowane do produkcji ró ż nych jako ś ci wyrobów mog ą wprowadzi ć zmiany planu produkcyjnego przy poniesieniu dodatkowych kosztów i w krótkim czasie. Producenci wyrobów drewnianych mog ą zatem sk ł ada ć zamówienia na grubizn ę ró ż nej ja- ko ś ci o ró ż nym zastosowaniu. W tej sytuacji nie definiuje si ę odr ę bnych rynków dla grubizny ś re- dniowymiarowej, czy wielkowymiarowej, bowiem tworz ą one wspólny w ł a ś ciwy rynek produktowy. 4 Mimo, ż e przedmiotem zainteresowania Wnioskodawcy na potrzeby produkcji palet i skrzynio-palet, jest przede wszystkim grubizna ś redniowymiarowa S2b, to towarem w przedmioto- wej sprawie, w rozumieniu art. 4 pkt 6 ustawy antymonopolowej b ę dzie grubizna iglasta i li ś ciasta w jej ogólnym znaczeniu, bowiem do produkcji tych ż e produktów mo ż liwe jest zastosowanie grubi- zny wielkowymiarowej, b ę d ą cej kosztowniejsz ą w porównaniu z grubizn ą ś redniowymiarow ą , ale mog ą c ą zaspokoi ć zapotrzebowanie Wnioskodawcy. St ą d te ż rynkiem w uj ę ciu produktowym, w prowadzonym post ę powaniu, jest rynek sprzeda ż y surowca drzewnego – grubizny iglastej i li ś ciastej w ogólnym jej znaczeniu, na którym spotykaj ą si ę Uczestnik post ę powania reprezentuj ą cy stron ę poda ż ow ą (sprzeda ż drewna nale ż y do g ł ównych zada ń Nadle ś nictwa zgodnie z § 23 Statutu Pa ń stwowego Gospodarstwa Le ś nego Lasy Pa ń stwowe) i Wnioskodawca zg ł aszaj ą cy popyt na tym rynku. W ł a ś ciwy rynek geograficzny obejmuje obszar, na którym zaanga ż owane przedsi ę biorstwa uczestnicz ą w poda ż y i popycie na towary lub us ł ugi, na którym warunki konkurencji s ą dostatecz- nie jednolite i który mo ż na odró ż ni ć od s ą siednich obszarów, poniewa ż warunki konkurencji s ą na 3 Polska norma PN 93/D-02002 przesta ł a obowi ą zywa ć z chwil ą rozpocz ę cia prac nad dostosowaniem jej do wymogów unijnych. Mimo to, do czasu zako ń czenia procesu dostosowawczego jednostki Lasów Pa ń stwowych, jak i przedsi ę biorcy przemys ł u drzewnego, pos ł uguj ą si ę dotychczas obowi ą zuj ą c ą klasyfikacj ę jako ś ciow ą i wymiarow ą (KJW). 4 Podobne podej ś cie do poda ż owej strony substytucji przy definiowaniu rynku produktowego mo ż na zna- le źć w przypadku papieru w Obwieszczeniu Komisji w sprawie definicji rynku w ł a ś ciwego dla potrzeb wspólnotowego prawa konkurencji (Dz. Urz. WE 1997 C 372/5 z 09.12.1997) opublikowanym w: T. Skoczny: Prawo Konkurencji Wspól- noty Europejskiej Tom 1 Regu ł y generalne, Wydawnictwo Naukowe Wydzia ł u Zarz ą dzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2002, s.547-559]; „papier zazwyczaj dostarczany jest w szerokiej gamie gatunków, od standardowego papieru do pisania, po wysokiej jako ś ci papiery stosowane na przyk ł ad do publikacji albumów dzie ł sztuki. Z punktu widzenia popytu, ró ż ne jako ś ci papieru nie mog ą by ć stosowane do specyficznych celów, tj. album lub wysokiej jako ś ci publikacja nie mog ą by ć wydane na papierze niskiej jako ś ci. Tym niemniej, papiernie przygotowane s ą do produkcji ró ż nych jako ś ci i produkcj ę mo ż na przestawi ć przy nieznacznym koszcie i w krótkim okresie czasu. Przy braku szczególnych trudno ś ci w dystrybucji, producenci papieru mog ą wi ę c konkurowa ć o zamówienia na papier ró ż nej jako ś ci, w szczególno ś ci, je ś li zamówienia sk ł adane s ą z dostatecznym wyprzedzeniem, pozwalaj ą cym na zmian ę planu produkcji. W takich warunkach, Komisja nie b ę dzie definiowa ć odr ę bnych rynków dla poszczególnych gatunków i zastosowa ń papieru. Ró ż ne jako ś ci papieru w łą czone s ą do rynku w ł a ś ciwego a ich sprzeda ż dodawana jest do oceny ca ł kowitej warto ś ci i rozmiaru rynku.” 11 nich wyra ź nie odmienne. Jak podkre ś la si ę w orzecznictwie wyznaczanie granic rynku geograficz- nego powinno zosta ć tak ż e zweryfikowane przez badanie cech charakterystycznych popytu (zna- czenie krajowych lub lokalnych upodoba ń , bie żą ca struktura zakupów konsumentów, zró ż nicowanie towarów/marek), w celu ustalenia czy przedsi ę biorstwa na ró ż nych obszarach stanowi ą dla klien- tów rzeczywi ś cie alternatywne ź ród ł o zaopatrzenia 5 . U ż yte w sentencji decyzji i postanowieniu o wszcz ę ciu niniejszego post ę powania oznacze- nie rynku geograficznego terminem „lokalny” odpowiada terminologii przyj ę tej w Lasach Pa ń stwo- wych, gdzie „rynek lokalny” oznacza obszar znajduj ą cy si ę w gestii Nadle ś niczego realizuj ą cego zadania statutowe, w odró ż nieniu do rynku „regionalnego” pozostaj ą cego w zarz ą dzie Dyrektora RDLP, lub „krajowego” zarz ą dzanego przez DGLP. Organ antymonopolowy ustali ł , ż e siedziby sta ł ych odbiorców Uczestnika zlokalizowane s ą na terenie Nadle ś nictw: Cz ł opa, Krzy ż i Krucz, nale żą cych do Regionalnej Dyrekcji Lasów Pa ń stwo- wych w Pile, zwanej dalej RDLP w Pile. Ź róde ł zaopatrzenia tych odbiorców, trudni ą cych si ę prze- twórstwem drzewnym, nie sposób zaw ę zi ć wy łą cznie do zasobów Nadle ś nictwa Cz ł opa. Przedsi ę - biorcy, o których mowa, w latach 2004-2006 zaopatrywali si ę na podstawie sta ł ych umów w nadle- ś nictwach zlokalizowanych na terenie województw: zachodniopomorskiego (Drawno, Miros ł awiec, Wa ł cz, Tuczno, Cz ł opa), wielkopolskiego (Krzy ż , Trzciana, Potrzebowice, Wronki, Mi ę dzychód), lu- buskiego (G ł usko, Strzelce Kraje ń skie, Smolarz, Karwin, K ł odawa, Skwierzyna) oraz na terenie Drawie ń skiego Parku Narodowego, tj. na terenie RDLP w Pile i RDLP w Szczecinie. W art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie […] jako jedn ą z przes ł anek wyznaczania rynku w ł a ś ci- wego, w tym jego obszaru oferowania towarów, wskazano koszty transportu. W przedmiotowej sprawie koszty transportu, poza innymi czynnikami 6 , wp ł ywaj ą bezpo ś rednio na op ł acalno ść trans- akcji dokonywanych przez sta ł ych odbiorców Uczestnika na terenie nadle ś nictw (Drawno, Miros ł a- wiec, Wa ł cz, Tuczno, Cz ł opa, Krzy ż , Trzciana, Potrzebowice, Wronki, Mi ę dzychód, G ł usko, Strzelce Kraje ń skie, Smolarz, Karwin, K ł odawa, Skwierzyna) i Drawie ń skiego Parku Narodowym. Zdaniem sta ł ych odbiorców Nadle ś nictwa Cz ł opa transakcje zakupu drewna na potrzeby przetwórcze s ą op ł acalne w ź ród ł ach oddalonych w promieniu od 40 do 100km od zak ł adu produkcyjnego. W tak wyznaczonym obszarze mieszcz ą si ę wszystkie ww. nadle ś nictwa (a tak ż e Drawie ń ski Park Naro- dowy), w których wspomniani przedsi ę biorcy w latach 2004-2006 zaopatrywali si ę na podstawie sta ł ych umów. Tak wi ę c podstawowym warunkiem okre ś laj ą cym granice rynku stanowi odleg ł o ść od ź róde ł zaopatrzenia i zwi ą zane z ni ą koszty transportu 7 . Rynek lokalny, wyznaczony przy uwzgl ę dnieniu tego czynnika, na co wskazuj ą odpowiedzi ankietowanych przedsi ę biorców ma wy- miar szerszy, ni ż teren Nadle ś nictwa Cz ł opa. Za odrzuceniem przes ł anki wyznaczenia w przedmiotowej sprawie rynku w ł a ś ciwego w uj ę ciu geograficznym jako rynku lokalnego ograniczonego do terytorium Nadle ś nictwa Cz ł opa przemawia dost ę pno ść surowca drzewnego, który mo ż e by ć zakupywany przez potencjalnych na- bywców nie tylko w Nadle ś nictwie Cz ł opa, ale tak ż e w nadle ś nictwach granicz ą cych z tym Nadle- ś nictwem, równie ż – na co wskazuj ą ustalenia stanu faktycznego – w nadle ś nictwach zlokalizowa- nych na terenie innych regionalnych dyrekcji lasów pa ń stwowych, przy zachowaniu jednak ż e kryte- rium odleg ł o ś ci. Granice administracyjno-organizacyjne nie s ą bowiem to ż same z granicami ustalo- nymi w oparciu o kryteria wynikaj ą ce z definicji rynku w ł a ś ciwego. Jak wynika z ustale ń stanu fak- tycznego, przy zakupie drewna w nadle ś nictwie Cz ł opa nie obowi ą zuj ą ż adnego rodzaju ogranicze- nia ani obostrzenia odnosz ą ce si ę do siedziby kupuj ą cego. Oznacza to, ż e ka ż dy mo ż e stan ąć do przetargu, b ą d ź po spe ł nieniu kryteriów ilo ś ciowych okre ś lonych w „Regulaminie...” ubiega ć si ę o podpisanie umowy. W obowi ą zuj ą cym systemie sprzeda ż y brak jest jakichkolwiek preferencji dla odbiorców maj ą cych siedziby na terenie nadle ś nictwa, którzy jedynie z racji prowadzenia tam ż e 5 Obwieszczeniu Komisji w sprawie definicji rynku w ł a ś ciwego dla potrzeb wspólnotowego prawa konkurencji (Dz. Urz. WE 1997 C 372/5 z 09.12.1997) 6 Innymi czynnikami mog ą by ć : jako ść drewna, przydatno ść wymiarowa surowca pod realizacj ę planowanych zlece ń , mo ż liwo ść wyboru drewna, wyd ł u ż one terminy p ł atno ś ci, systemy rabatowe za p ł atno ś ci gotówkowe. 7 por. wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 23 stycznia 1992r. sygn. XVII Amr 17/91, zgodnie z którym: „wysokie koszty transportu, które w efekcie ponosi nabywca, ograniczaj ą rynek tarcicy do wymiaru lokalnego, a wi ę c do nabyw- ców bliskiego s ą siedztwa producenta.” 12 dzia ł alno ś ci gospodarczej mogliby oczekiwa ć przyznania im praw wy łą cznych na zakup surowca. Podobne ograniczenia nie obowi ą zuj ą równie ż w Drawie ń skim Parku Narodowym, ani w ż adnym, innym nadle ś nictwie po ł o ż onym w niedalekiej, tzn. nie przekraczaj ą cej 100km, odleg ł o ś ci od sie- dziby Wnioskodawcy, w których mo ż e on – potencjalnie chocia ż by i bez ponoszenia zbytnich kosz- tów transportu – zaopatrywa ć si ę w surowiec do produkcji opakowa ń drewnianych. Maj ą c na uwadze poczynione wy ż ej rozwa ż ania organ antymonopolowy uzna ł , ż e brak jest jakichkolwiek przes ł anek pozwalaj ą cych na uznanie terytorium Nadle ś nictwa Cz ł opa za na tyle sil- nie wyodr ę bnione spo ś ród innych terytoriów, na którym – dodatkowo - warunki konkurencji s ą dostatecznie homogeniczne i ró ż ne od panuj ą cych na innych obszarach. Przes ą dza to, w konse- kwencji, ż e granice administracyjne tej jednostki organizacyjnej Lasów Pa ń stwowych nie delimituj ą ani nie statuuj ą odr ę bnego, geograficznego rynku w ł a ś ciwego. W przedmiotowej sprawie wyzna- czaj ą go bowiem granice nadle ś nictw: Drawno, Miros ł awiec, Wa ł cz, Tuczno, Cz ł opa, Krzy ż , Trzcia- na, Potrzebowice, Wronki, Mi ę dzychód, G ł usko, Strzelce Kraje ń skie, Smolarz, Karwin, K ł odawa, Skwierzyna wraz z Drawie ń skim Parkiem Narodowym, w których w latach 2004-2006 stali odbiorcy Nadle ś nictwa Cz ł opa zaopatrywali si ę w surowiec drzewny na podstawie sta ł ych umów. St ą d te ż rynkiem w ł a ś ciwym w przedmiotowej sprawie jest rynek sprzeda ż y surowca drzewnego – grubizny iglastej i li ś ciastej wielkowymiarowej i ś redniowymiarowej, którego obszar wyznaczaj ą granice nadle ś nictw: Drawno, Miros ł awiec, Wa ł cz, Tuczno, Cz ł opa, Krzy ż , Trzciana, Potrzebowice, Wronki, Mi ę dzychód, G ł usko, Strzelce Kraje ń skie, Smolarz, Karwin, K ł odawa, Skwie- rzyna wraz z Drawie ń skim Parkiem Narodowym, którzy to przedsi ę biorcy funkcjonuj ą po stronie poda ż owej rynku, natomiast jego stron ę popytow ą reprezentuj ą zak ł ady z bran ż y przetwórstwa drzewnego z tego rejonu. Ad. 3.2 Pozycja na rynku w ł a ś ciwym Na tak wyznaczonym rynku sprzeda ż y surowca drzewnego udzia ł Uczestnika w 2005r. wy- nosi ł […]% a w I pó ł roczu 2006r. – […]%. Taki udzia ł nie pozwala uzna ć , ż e przedsi ę biorca ten zajmuje pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym. Nawet przy za ł o ż eniu, ż e rynek geograficzny wyznacza ł yby wy łą cznie granice nadle ś nictw bezpo ś rednio s ą siaduj ą cych z Nadle ś nictwem Cz ł opa, tj. Tuczno, Trzcianka, Krzy ż , Drawno oraz Drawie ń skiego Parku Narodowego, pozycja rynkowa Uczestnika post ę powania nie przekroczy ł aby wymaganego progu pozycji dominuj ą cej, bowiem w 2005r. wynosi ł a […]% a w I pó ł roczu 2006r. – […]%. 4. Umorzenie post ę powania Brak pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym powoduje, ż e dalsza analiza zachowa ń Nad- le ś nictwa Cz ł opa pod wzgl ę dem mo ż liwo ś ci naruszenia art. 8 ustawy o ochronie […], tj. praktyk wymienionych w pkt II.1 niniejszej decyzji staje si ę bezprzedmiotowa. Z tych te ż powodów uzna ć nale ż y, i ż stan faktyczny sprawy wyra ź nie wskazuje na bez- przedmiotowo ść post ę powania. Dzia ł V ustawy o ochronie […], reguluj ą cy tryb post ę powania przed Prezesem Urz ę du, nie normuje wprawdzie sytuacji, gdy post ę powanie staje si ę bezprzedmiotowe, jednak zgodnie z brzmieniem art. 80 tej ustawy, w sprawach nieuregulowanych, do post ę powa ń przed Prezesem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zastosowanie maj ą przepisy Kodeksu post ę powania administracyjnego. Art. 105 § 1 K.p.a. zak ł ada, ż e je ż eli z jakichkolwiek przyczyn sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej umarza prowadzone post ę powanie. Przes ł ank ą umorzenia jest „bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego z jakich- kolwiek przyczyn”, czyli z jakiejkolwiek przyczyny powoduj ą cej brak chocia ż by jednej z przes ł anek niezb ę dnych dla bytu prowadzonego post ę powania. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego S ą du Administracyjnego (wyrok NSA z 18 kwietnia 1995r., SA/ Ł d 2424/94 ONSA 1996/2/80) z bez- przedmiotowo ś ci ą post ę powania mamy do czynienia wówczas gdy, w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. 13 W niniejszej sprawie bezprzedmiotowo ść post ę powania wynika z braku niezb ę dnej prze- s ł anki dla uznania zachowania przedsi ę biorcy, za praktyk ę ograniczaj ą c ą konkurencj ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej poprzez dzia ł ania wymienione w pkt II.1 niniejszej decyzji. Z uwagi na tre ść rozstrzygni ę cia niniejszej decyzji, wniosek P.H. z dnia 10 czerwca 2005r. (k. 1470-1473, 1493-1497, 1498-1499), w zakresie zas ą dzenia od Uczestnika post ę powania na rzecz Wnioskodawcy kosztów post ę powania, nie podlega uwzgl ę dnieniu, bowiem zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy o ochronie […] to „strona przegrywaj ą ca spraw ę jest obowi ą zana zwróci ć drugiej stronie, na jej żą danie, koszty niezb ę dne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (…)”. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie orzeczono jak w sentencji. Pouczenie: Od niniejszej decyzji zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie […], w zwi ą z- ku z art. 479 28 § 2 K.p.c., przys ł uguje stronom post ę powania odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej do- r ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów –Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Podpisa ł : z upowa ż nienia Prezesa UOKiK Dyrektor Delegatury UOKiK w Gda ń sku Roman Jarz ą bek Otrzymuj ą : 1. Zak ł ad Produkcji Opakowa ń Drewnianych P.H. 2. Nadle ś niczy Nadle ś nictwa Cz ł opa 3. a/a 14